Đó là nguồn động lực giúp các em ham thích và thực hiện tốt những điều qui định mà thầy đã sinh hoạt, bằng những tiếng vỗ tay, khen ngợi, tuyên dương, khuyến khích các em bằng bút chì mà[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO PHÚ TÂN
TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN NGHIỆP B
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC
SINH LỚP MỘT
I ĐẶT VẤN ĐỀ :
Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay, đất nước ta hiện đang trong
công cuộc đổi mới kinh tế diễn ra hàng ngày trên khắp đất nước.Đang cần những con người có tài có đức, là những người vừa hồng vừa chuyên mới có thể góp phần xây dựng đất nước vững mạnh giàu đẹp Vì vậy vấn đề giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là rất cần thiết
Theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, đạo đức có vai trò và chức năng rất quan trọng trong đời sống xã hội Nó có khả năng điều chỉnh, chi phối hành vi của mỗi người và toàn xã hội Là giáo viên, tôi phải giáo dục các em trở thành con ngoan trò giỏi với một nhân cách hoàn thiện Không những có nghĩa vụ giảng dạy truyền thụ kiến thức cho học sinh, mà còn phải xem việc giáo dục đạo đức cho học sinh là một điều không thể thiếu Vì vậy tôi đã chọn
đề tài: “Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp một” mà tôi đã
áp dụng để viết lên những suy nghĩ và việc làm của mình
* Cơ sở lí luận:
- Giáo dục là quá trình hình thành và phát triển nhân cách, ảnh
hưởng của tất cả hoạt động ở bên ngoài: Từ nhà trường, gia đình, xã hội, từ môi trường tự nhiên, môi trường nhân tạo Người được giáo dục dưới quan hệ của những tác động sư phạm nhà trường, liên quan đến các mặt giáo dục, đức dục, mĩ dục, thể dục và giáo dục lao động Đạo đức là một bộ phận hình thái ý thức xã hội; nhờ đó mà con người tự giác điều chỉnh các hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích, với hạnh phúc của bản thân của cộng đồng và sự tiến
bộ xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân với
xã hội…
* Cơ sở thực tiễn: Đối với học sinh trong quá trình hình thành thì trường
học là nơi mà các em chính thức được học tập và rèn luyện một cách nghiêm túc nhất Mỗi học sinh được tạo ra cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý thức đầy đủ
về nghĩa vụ, trách nhiệm đối với toàn bộ các hoạt động học tập, rèn luyện của mình, trong môi trường mới Các em tiếp thu hình thành các quan hệ xã hội đa dạng, nhất là với bạn bè xung quanh và được phát triển với định hướng rõ ràng Song, bên cạnh đó các em chưa thật sự nổ lực, phấn đấu để trở thành một người học sinh toàn diện, mà bên cạnh những cái hay, cái đẹp vẫn tồn tại
Trang 2những cái xấu, cái chưa hoàn hảo… Học sinh có đạo đức không tôt là những học sinh có những hành vi đạo đức xuất phát từ những động cơ xấu, không theo một chuẩn mực đạo đức nào; quậy phá, chọc ghẹo bạn bè, hổn với thầy,
cô, thích nghĩ học, không tuân thủ theo quy định của trường, lớp, có lúc đánh nhau với bạn bè,… Vậy điểm tựa vững chắc nhất của các em là gia đình, nhà trường, trong đó quan trọng nhất là giáo viên chủ nhiệm
* Nguyên nhân: Nhiều gia đình quá cưng chiều con nên sai lầm hoặc lơi
lỏng trong giáo dục đạo đức
- Có gia đình có hoàn cảnh khó khăn không quan tâm đến việc học tập và đạo đức của các em
- Trong gia đình người lớn chưa là tấm gương tốt, có các hành vi xấu như nói tục, chửi thề, tham lam, rượi chè bê tha, đánh đập vợ con, đã ảnh hưởng đến các em
- Những tệ nạn và môi trường thiếu lành mạnh trong xã hội như phim ảnh bạo lực gây ảnh hưởng xấu đến học sinh
- Nơi em ở có người thiếu văn minh, hành xử thô bạo, nói tục chưởi thề
- Qua thực trạng trên, tôi đã đề ra một số biện pháp giáo dục đạo đức, hình thành cho học sinh có thói quen tốt, biết cư xử tốt với bạn bè và mọi người xung quanh
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
* Nội dung và biện pháp giải quyết:
1) Thực trạng : Vào những giờ ra chơi tôi quan sát thấy có một số học sinh đạo đức chưa tốt, hay gây sự với bạn bè, hay hiếp đáp bạn nhỏ, có thái độ chưa lễ phép với thầy cô, người lớn tuổi Và nhận thấy đó cũng là một phần trách nhiệm ở giáo viên chưa thật sự quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ đầu cấp như câu nói: “Tre non dễ uốn”
2)- Biện pháp :
Để tạo thuận lợi cho việc tiếp cận chính xác từng học sinh, ngay từ đầu năm học tôi đã tự làm công tác điều tra lí lịch học sinh
Để biết được học sinh thuộc thành phần gia đình như thế nào: về kinh tế,
về truyền thống đạo đức, truyền thống học tập của gia đình trước đây, tôi liên hệ với giáo viên mẫu giáo dạy em 5 tuổi Vì là lớp đầu cấp nên những ngày đầu năm học phụ huynh thường đưa con em mình đến trường, trong thời gian đó tôi
đã quan sát và giao tiếp với phụ huynh học sinh để nhận biết em đó thuộc đối tượng gia đình thành phần như thế nào và đi đến nhà nắm biết hoàn cảnh để có biện pháp giáo dục phù hợp
Đầu năm, tôi xác định các hành vi chưa tốt của các em thường có các dạng sau :
Trang 3- Đa số là trả lời “tiếng một” không tròn câu, thậm chí còn có em trả lời rất gọn “ừ”, xưng hô với bạn “mày, tao” hoặc nói tục chửi thề
- Một số em lớn hay gây sự, bắt nạt bạn nhỏ Tham lam lấy cắp của bạn
- Thụ động trong học tập, ít phát biểu ý kiến
- Chưa có nền nếp tốt, hay mất trật tự, chưa biết giữ gìn vệ sinh,…
a Xây dựng nền nếp, qui định các hành vi, thói quen đạo đức, giúp các
em điều chỉnh, thay đổi hành vi đạo đức chưa tốt:
Từ những lí do trên, ngay từ đầu năm học tôi đã lập danh sách học sinh chưa ngoan, có những thói quen xấu do bị ảnh hưởng từ cách sống của gia đình
và xã hội như : cứ mở miệng ra là chửi thề, nói tục, luôn đánh bạn, hay lấy đồ của bạn
- Những ngày đầu nhận học sinh, tôi đã sinh hoạt và giải thích cho học sinh nắm được nội quy trường tiểu học, hướng các em học tập và làm theo 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng
- Nhân cách và thói quen tốt của học sinh luôn là trên hết, học sinh có đạo đức tốt mới có thể học tập tốt được, nên từ đầu năm học tôi đã sinh hoạt và tuyệt đối nghiêm cấm học sinh : một là không được nói dối, hai là không được tham lam, ba là không được chửi thề, nói tục,… Giải thích cho học sinh nhận ra là: Khi giao tiếp với bạn phải biết xưng tôi và kêu bạn, đối với người lớn tuổi phải biết “dạ thưa”, đưa hoặc nhận bằng hai tay lễ phép, đi thưa về trình, xếp hàng trật tự khi ra vào lớp và đi về nhà…
* Sửa chữa những thói quen và hành vi chưa tốt của các em :
Đối với các em trả lời “tiếng một” không tròn câu, thậm chí còn có em trả lời rất gọn “ừ”, xưng hô với bạn “mày tao” hoặc nói tục chửi thề
- Khi các em vi phạm, tôi tế nhị và nghiêm khắc phê bình và yêu cầu các
em lập lại câu nói cho tròn câu, lập lại lời nói bằng tiếng “dạ” thay vì “ừ” Sửa ngay lại cách xưng hô “tôi, bạn” thay tiếng “mày, tao” Chẳng hạn đầu năm học này có em Hữu Đan do chưa quen với việc đi học nên khi mẹ em đưa vào lớp thì em có hành vi và cách nói năng không lễ phép với mẹ, tôi đã giải thích cho
em nhận thấy sự quan tâm, thương yêu của cha mẹ dành cho em và sự cần thiết của việc học cho biết chữ
- Riêng những em có thói quen nhận đồ do giáo viên hay người lớn trao
em nhận bằng một tay, tôi cũng tiến hành sửa chữa tương tự Ví dụ : khi đưa cho em đó viên phấn, quyển vở… do thói quen hàng ngày, em sẽ nhận lấy bằng một tay, tôi hướng dẫn em nên nhận bằng hai tay Vài lần như thế là em sửa được, các bạn trong lớp trong trường thấy thế cũng thực hiện theo
Với những cách như vậy, tôi đã giúp học sinh các lớp trong nhà trường tiểu học Tân Nghiệp B thay đổi những thói quen chưa tốt, hình thành những hành vi có đạo đức tốt như : thương yêu bạn, giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn…
Trang 4Xây dựng nền nếp và thói quen tốt khác như xếp hàng ra vào lớp, thực hiện trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh cá nhân và bảo vệ môi trường sống ở trường, ở nhà cũng như ở cộng đồng
- Thường ngày tôi đi sớm 30 phút để vừa phụ đạo các em học sinh yếu, vừa kiểm tra các hoạt động hàng ngày, nhằm giúp các em thực hiện thường xuyên, đi vào nền nếp
* Những biện pháp khác tổ chức tại lớp học :
- Nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt lớp với nhiều hình thức phong phú, phát động phong trào thi đua, tạo không khí tích cực trong việc rèn luyện đạo đức cho các em
Dù là học sinh lớp Một, nhưng tôi luôn tin tưởng các em thực hiện được việc tự quản và thường xuyên tổ chức, dần dần đi vào nền nếp Mỗi tuần đều có một chủ đề riêng Mỗi tiết sinh hoạt lớp đều có xen vào các tiết mục vui nhằm vừa thu hút gây hứng thú vừa giáo dục các em như : biểu diễn văn nghệ, kể chuyện Qua đó các em nhận thấy được bản thân và sự tiến bộ của bạn mà có hướng khắc phục để học tập tốt hơn Việc thi đua giữa cá nhân, giữa các tổ nhằm nhắc nhở các em phải biết ngày càng cố gắng nhiều hơn
Tổ chức tốt tiết sinh hoạt lớp có gắn với phong trào thi đua khen thưởng của lớp, của trường
-Ngay đầu năm, tôi đã phát động phong trào thi đua “nói lời hay, làm việc tốt, không tham lam của rơi, không nói tục chửi thề” ở lớp Tổng kết vào cuối tuần ở tiết sinh hoạt lớp có khen thưởng cho những em tham gia tốt phong trào Đó là nguồn động lực giúp các em ham thích và thực hiện tốt những điều qui định mà thầy đã sinh hoạt, bằng những tiếng vỗ tay, khen ngợi, tuyên dương, khuyến khích các em bằng bút chì màu, viết, phấn, những viên kẹo, những trò chơi… giúp các em cảm thấy được thầy, cô quan tâm mà ngày càng ham thích học tập và luôn làm tròn nhiệm vụ của một học sinh để thầy ( cô) giáo được vui lòng Và luôn tổ chức cho các em thi đua theo chủ điểm
Bản thân đầu tư tốt việc soạn bài và giảng dạy các môn học khác đều có lồng ghép môn Đạo đức, chú ý thực hành giáo dục đạo đức cho các em, tranh thủ các hoạt động và mọi thời gian thích hợp để điều chỉnh hành vi cho các em :
- Trong giờ dạy, những vấn đề gì có thể liên hệ đến việc giáo dục đạo đức
là tôi luôn nhắc nhở, liên hệ thực tế cho các em Chẳng hạn như khi dạy đạo đức bài : “Em và các bạn” tôi giáo dục các em phải biết đoàn kết, thương yêu giúp
đỡ nhau, không nên hiếp đáp, chọc phá nhau Nếu bạn học yếu mình phải biết quan tâm giúp đỡ bạn cùng tiến bộ, nếu bạn bị té mình đỡ bạn ngồi dậy, nếu bạn
bỏ quên đồ dùng ở nhà là bạn bè mình nên cho bạn mượn…
Những giờ ra chơi tôi luôn ở tại lớp để quan sát xem tính tình và thái độ của từng học sinh ra sao trong cách cư xử hàng ngày, từ đó tôi phát hiện và luôn nêu gương, khen ngợi kịp thời những em có đức tính tốt, biết giúp đỡ bạn, để các em còn lại cũng thích được khen như bạn sẽ bắt chước theo bạn làm việc
Trang 5tốt Việc giáo dục đạo đức cho học sinh không ở riêng bộ môn nào cả, mà nó phải được hình thành thường xuyên trong mọi điều kiện, mọi lúc mọi nơi Vì vậy không những giáo dục học sinh qua hành động mà còn giáo dục qua tư tưởng Chẳng hạn vào thời gian giải lao, chuyển tiết, tôi cho học sinh hát, kể chuyện,…
Tôi nhận thấy tình cảm và việc làm của mình đã cảm hóa được các em, gia đình các em cũng tin tưởng, yên tâm khi các em đến trường
b Phối hợp với gia đình giáo dục các em :
Việc làm tiếp theo là tổ chức họp phụ huynh học sinh của lớp bầu ra Ban đại diện Chi hội phụ huynh của lớp để tiện việc liên hệ phụ huynh học sinh, thông báo cho phụ huynh nắm được những qui định của trường, của lớp như :
Đi học đúng giờ, nghỉ học phải xin phép, không được chửi thề, nói tục, nói lời hay làm việc tốt; hàng tháng đều phát phiếu liên lạc về gia đình để giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh phản hồi qua lại, nắm được tình hình học tập, đạo đức của học sinh ở nhà, ở lớp… để nhắc nhở và giáo dục con em mình được tốt hơn
Thường xuyên liên hệ gia đình thông qua phiếu liên lạc, điện thoại và đến từng gia đình có học sinh chưa ngoan để nhờ tiếp tay giáo dục các em
III KẾT QUẢ ỨNG DỤNG:
Qua quá trình thực hiện các biện pháp nêu trên, tôi đã đạt được những kết quả sau :
Trong quá trình giảng dạy và chủ nhiệm lớp Một, trong một năm kể từ khi được phân công cho đến nay cuối học kỳ II năm học 2010-2011, tất cả học
sinh đều đạt hạnh kiểm “Thực hiện đầy đủ” Đa số học sinh đã nhận biết được
những việc không nên làm như :
- Không chửi thề, nói tục không đánh lộn
- Biết hòa đồng, cùng học, cùng chơi với bạn, biết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
- Có thói quen tốt chào hỏi thầy cô, người lớn
- Biết chào hỏi ông bà, cha mẹ khi đi học và lúc về, xin phép mỗi khi đi đâu
- Biết xin lỗi và sửa lỗi, biết nói lời hay làm việc tốt
Đa số học sinh trong lớp tới thời điểm này đã ý thức được việc gì nên làm
và việc gì không nên làm, từ đó giúp cho việc học tập của các em cũng tiến bộ
Kết quả học tập các môn đánh giá bằng nhận xét có 100% học sinh đạt từ hoàn thành đến hoàn thành tốt
a)-Ưu điểm :
Có được những thành tích trong những năm qua là do những nguyên nhân sau đây :
Trang 6- Có qui định cụ thể những việc nên làm và không nên làm để các em biết thực hiện
- Tuyên truyền và giáo dục thái độ động cơ học tập đúng đắn và ý thức
tự giáo dục để trở thành người tốt
- Thực hiện việc giáo dục đạo đức cho các em ngay từ đầu năm và thực hiện thường xuyên
- Để học sinh có thói quen tốt, ngay từ đầu năm tôi đã trang bị đầy đủ dụng cụ học tập cho học sinh Nếu học sinh nào thiếu tôi động viên phụ huynh mua, đối với học sinh khó khăn tôi mua cho
- Nhiệt tình, tận tụy trong giảng dạy, hết lòng vì học sinh thân yêu, thực hiện tốt tiết sinh hoạt lớp với nhiều hình thức phong phú
- Thuyết phục, động viên học sinh bằng tình cảm chân thành của mình, luôn quan tâm giúp đỡ học sinh, nhất là đối với những em có hoàn cảnh đặc biệt
- Thường ngày vào giờ ra chơi tôi luôn ở lớp theo dõi các hoạt động của học sinh, nếu có vi phạm tôi nhắc nhở kịp thời để các em khắc phục và ghi nhớ
- Tôi thường xuyên đi sớm khoảng 20 - 30 phút để kiểm tra việc thực hiện những qui định của lớp về : vệ sinh, giờ giấc, bài vở và nêu gương khen thưởng những học sinh thực hiện tốt, nhằm động viên khích lệ học sinh cố gắng hàng ngày
- Bằng các biện pháp giáo dục cụ thể cho từng đối tượng học sinh khác nhau, nhằm giúp các em thực hành, điều chỉnh các hành vi đạo đức, biết khơi dậy tình cảm nhân hậu trong mỗi con người, tính tự giáo dục, hướng thiện biết sửa sai trở thành người con ngoan, trò giỏi, là người cháu hiếu thảo
- Phối hợp, vận dụng nhiều biện pháp và hình thức để giáo dục các em
- Tìm hiểu và nắm rõ hoàn cảnh, điều kiện và môi trường sống xung quanh của học sinh để có biện pháp phù hợp nhất, nhằm giúp các em có thói quen tốt, giáo dục các em trở thành những học sinh gương mẫu
- Biết phối hợp giữa “Nhà trường - gia đình - xã hội” để giáo dục
b)- Tồn tại :
- Một số học sinh chịu ảnh hưởng từ phía gia đình cha mẹ không gương mẫu, hay nuông chìu dẫn đến các em có tính ỷ lại, coi thường người khác
- Nhiều học sinh ở lớp đã khắc phục được những thói xấu, nhưng khi về nhà giao tiếp với môi trường xung quanh không lành mạnh nên ảnh hưởng xấu các em
Trang 7* Một số ý kiến đề xuất :
- Trước nhất bản thân giáo viên phải xác định cho mình một cái “Tâm” dành cho sự nghiệp giáo dục trồng người, cho thế hệ trẻ
- Phải nắm rõ lý lịch, hoàn cảnh sống, truyền thống học tập của gia đình của từng học sinh để định hướng cho việc giảng dạy, giáo dục
- Nhà trường, gia đình, xã hội cần phối hợp chặt chẽ nhằm hỗ trợ cho nhau để hoàn thành nhiệm vụ là giáo dục học sinh trở thành con người đầy đủ
cả tài và đức, xứng đáng là con ngoan, trò gỏi
* Để đạt được hiệu quả cao trong giáo dục đạo đức học sinh, giáo viên là người có vai trò tích cực gắn kết giữa kế hoạch và thực tiễn, tác động cho mọi người cùng chăm lo giáo dục đạo đức cho học sinh toàn diện, để khi lớn lên các em trở thành những con người thật sự có ích cho gia đình và cho xã hội; giáo dục phát triển, góp phần thúc đẩy chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước ngày càng đi vào chiều rộng và chiều sâu
Tân Hải, ngày 18 tháng 11 năm 2011
Người viết
Nguyễn Quang Sơn
Trang 8PHỤ LỤC
I ĐẶT VẤN ĐỀ : 1
* Cơ sở lí luận: 1
* Cơ sở thực tiễn: 1
* Nguyên nhân: 2
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 2
* Nội dung và biện giải quyết: 2
1) Thực trạng : 2
2)- Biện pháp: 2
a) Xây dựng nền nếp………3
* Những biện pháp khác tổ chức tại lớp học………4
b) Phối hợp với gia đình giáo dục các em………5
III KẾT QUẢ ỨNG DỤNG: 5
a)-Ưu điểm : 5
b)- Tồn tại : 6
* Một số ý kiến đề xuất: 7