Những tình huống ấy xảy ra như để thử thách tình cảm con người “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng được xây dựng trên cơ sở những tình huống thật ngặt nghèo trong những năm kháng chiế[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
ngữ văn - bài 15 - Tiết 72 văn bản: CHIẾC LƯỢC NGÀ
(Trớch) Nguyễn Quang Sỏng
I :Mục tiêu cần đạt
- Cảm nhận đợc giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện chiếc lợc ngà
-Biết yờu mến, kớnh trọng những người tham gia khỏng chiến đó hy sinh hạnh phỳc của mỡnh vỡ hạnh phỳc lớn của dõn tộc
- Cú ý thức trõn trọng, giữ gỡn vun đắp những tỡnh cảm gia đỡnh tốt đẹp
* Trọng tâm kiến thức kĩ năng.
1 Kiến thức: HS phõn tớch để biết được:
-Cốt truyện,nhõn vật,sự kiện trong một đoạn truyện chiếc lược ngà
-Cảm nhận được tỡnh cha con sõu nặng của cha con ụng Sỏu trong hoàn cảnh ộo le
của chiến tranh
- Sự sỏng tạo trong nghệ thuật xõy dựng tỡnh huống truyện,miờu tả tõm lớ nhõn vật
2 Kĩ năng:
- Biết cỏch đọc- hiểu văn bản truyờn hiện đại sớng tỏc trong thời kỡ khỏng chiến chống mĩ cứu nước
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong tỏc phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại
II: Các kĩ năng cơ bản cần giáo dục trong bài
- Giao tiếp: trình bày, trao đổi về tình cảm cha con …
- Tự nhận thức đợc tình cảm cha con trong kháng chiến, cũng nh trong cuộc sống hiện nay
III: Đồ dùng dạy học
- GV: SGK+SGV+ tư liệu tỏc giả Nguyễn Quang Sỏng +Tỏc phẩm “Chiếc lược ngà”
- HS: học bài cũ , soạn bài mới theo cõu hỏi SGK, đọc, kể túm tắt văn bản
IV:Ph ơng pháp:
Phõn tớch, bỡnh giảng, đàm thoại…
V
: Các b ớc lên lớp
1.ễn định tổ chức:
2.Kiểm tra đầu giờ: (5’)
(-)Nờu giỏ trị nội dung và giỏ trị nghệ thuật của truyện “Lặng lẽ Sa Pa” của tỏc giả Nguyễn Thành Long.?
3.Tổ chức cỏc hoạt động
Hoạ Hoạt động I:Khởi động
Trong cuộc sống cú rất nhiều tỡnh huống
ộo le, nhất là trong hoàn cảnh chiến tranh
ỏc liệt Những tỡnh huống ấy xảy ra như
để thử thỏch tỡnh cảm con người “Chiếc
lược ngà” của Nguyễn Quang Sỏng được
xõy dựng trờn cơ sở những tỡnh huống
thật ngặt nghốo trong những năm khỏng
chiến chống Mỹ gian lao ở Miền Nam,
qua đú khắc sõu tỡnh cảm cha con sõu
nặng của người cỏn bộ chiến sĩ.Văn bản
này cú giỏ trị như thế nào chỳng ta cựng
1’
Trang 2vào bài hôm nay.
Hoạt động II HD đọc- hiểu văn bản
*Mục tiêu: HS biết cách đọc, tóm tắt tác
phẩm
-GV: Chú ý giọng kể của tác giả: Trầm
tĩnh, cảm động, hơi buồn
-Những đoạn miêu tả tâm trạng của bé
Thu, của anh Sáu, những câu văn đối
thoại cần thay đổi giọng cho phù hợp
-GV đọc mẫu một đoạn, gọi HS đọc
(từng đoạn)
-HS,GV nhận xét cách đọc
? Hãy tóm tắt ngắn gọn văn bản?
- Ông Sáu đi kháng chiến, khi có dịp trở
lại thăm nhà thì con gái đã lên 8 tuổi Bé
Thu không nhận ra ba mình vì vết thẹo
trên má làm ông Sáu không giống như
trong bức ảnh chụp chung với má mà bé
đã biết Điều đó làm ông buồn bã Đến
khi em nhận ra ba thì cũng là lúc ông Sáu
phải đi Vào căn cứ, nhớ lời con, ông Sáu
làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng
con nhưng ông đã hi sinh trong một trận
càn Trước khi nhắm mắt ông chỉ kịp trao
cây lược cho một người bạn với lời hứa
sẽ đưa tận tay cho cháu
? Nêu những nét cơ bản về tác giả?
GV: Truyện của ông thường có cốt
truyện hấp dẫn, xoay quanh những tình
tiết khá bất ngờ nhưng tự nhiên, hợp lý
NT kể chuyện tự nhiên, thoải mái, giọng
điệu thân mật, dân dã Ngôn ngữ gần gũi
với khẩu ngữ và đậm màu sắc Nam Bộ
? Nêu hoàn cảnh sáng tác văn bản?
-Truyện ngắn này viết trong hoàn cảnh
chiến tranh ác liệt nhưng tập trung nói về
tình người -cụ thể ở đây là tình cha con
trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh, tình
đồng chí của những người cán bộ cách
mạng
? Nhận xét chung về từ ngữ sử dụng
trong văn bản, Sử dụng như vậy có tác
dụng gì?
-Sử dụng phương ngữ Nam Bộ làm nổi
20’ I.Đọc – Thảo luận chú thích
1,Đọc, tóm tắt
a ,Đọc (Từ đầu đến hết cảnh chia tay “Từ từ tụt xuống”)
b ,Tóm tắt
2,
Th¶o luËn chú thích a,Tác giả
-Nguyễn Quang Sáng sinh 1932 quê An Giang,
-Ông là nhà văn chuyên viết truyện ngắn và tiểu thuyết về cuộc sống và con người Nam Bộ
b, Tác phẩm. Truyện ngắn này ra
đời năm 1966 tại chiến trường Nam Bộ
Trang 3bật đặc điểm vựng miền và tớnh cỏch con
người ở miền quờ đú
-HS chỳ ý tỡm hiểu từ khú trong SGK
HĐ3: HDHS tìm hiểu văn bản
* Mục tiêu: HS phân tích đợc nội dung và
nghệ thuật của văn bản
? Theo em, tỡnh huống nào bộc lộ sõu
sắc và cảm động tỡnh cha con của ụng
Sỏu và bộ Thu?
-TH 1:Hai cha con gặp lại nhau sau 8
năm nhưng bộ Thu khụng nhận cha, đến
lỳc nhận ra thỡ anh Sỏu phải đi
->Là tỡnh huống cơ bản của truyện bộc lộ
tỡnh cảm của con đối với cha
-TH 2: Ở chiến khu anh Sỏu yờu con, nhớ
con làm cõy lược ngà cho con nhưng anh
đó hy sinh khi chưa kịp trao cõy lược cho
con.-> bộc lộ sõu sắc tỡnh cảm của người
cha với đứa con
=>Đõy là cảnh ngộ ộo le của cha con ụng
Sỏu
? Nhận xột cỏch xõy dựng tỡnh huống
truyện?
? Nhõn vật chớnh trong truyện là ai?
-Là bộ Thu, ụng Sỏu vỡ cõu truyện kể về
tỡnh cảm cha con của 2 nhõn vật này từ
đầu đến cuối truyện
-GV yờu cầu chỳ ý đoạn truyện kể về
nhõn vật bộ Thu trong những ngày ụng
Sỏu về thăm nhà
- GV: Gặp lại con sau nhiều năm xa cỏch
với bao nhiờu nỗi nhớ thương, ụng sỏu
khụng kỡm được niềm vui mừng trong
giõy phỳt đầu tiờn khi thấy con, anh đó
gọi: “Thu con!”
? Tỡm chi tiết thể hiện thỏi độ và hành
động của bộ Thu khi nghe ụng Sỏu gọi
mỡnh là con?
? Khi ụng Sỏu đến gần núi “ Ba đõy con,
ba đõy con!” thỡ con bộ cú biểu hiện gỡ?
16’
35’
c,Chỳ thớch khỏc(SGK) II.Tỡm hiểu văn bản
1 Tỡnh huống truyện
- Truyện cú tỡnh huống bất ngờ
mà tự nhiờn, hợp lớ
1.Nhõn võt bộ Thu
a./Lỳc bắt đầu gặp ba
-Nghe gọi Thu giật mỡnh, trũn mắt, ngơ ngỏc, lạ lựng
-Con bộ thấy lạ quỏ, mặt tỏi đi, vụt chạy, kờu thột lờn “ Mỏ! Mỏ!”
Trang 4? Em cảm nhận ntn về hành động vụt
chạy và kêu thất thanh của bé Thu?
-Đây là phản ứng nhanh, mạnh biểu lộ ý
định cầu cứu, tự vệ vì Thu ngạc nhiên
quá, bất ngờ Tiếp sau là sự sợ hãi, sợ bị
lừa, sợ bị bắt Tâm lý sợ hãi được diễn tả
bằng tiếng kêu “Má! Má!”
? Nhận xét về NT được tác giả sử dụng?
Thể hiện tâm trạng của bé Thu như thế
nào?
-HS chú ý đoạn “Vì đường xa…bắt nó
về” (Tr 196-197)
? Tìm chi tiết Thu đã đối xử với ông Sáu
trong 3 ngày nghỉ?
? Nhận xét về NT mà tác giả sử dụng ở
đây? Tác dụng?
? Qua đó cho thấy thái độ của bé Thu
đối với ông Sáu ntn?
? Em nhận xét gì về phản ứng của bé
Thu? Phản ứng đó cho thấy tính cách,
tình cảm của Thu dành cho ba em ntn?
-GV: Trong cái “cứng đầu” của em có ẩn
chứa cả sự kiêu hãnh trẻ thơ về một tình
yêu dành cho người cha- người trong tấm
hình chụp chung với má Nó chống lại
quyết liệt người đàn ông có vết thẹo trên
mặt chính là để bảo vệ tình yêu với người
cha trong tim nó
-Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm
lý nhân vật phù hợp với tâm lý và hành động của trẻ em thể hiện Thu thấy bất ngờ và sợ hãi khi lần đầu gặp ba
b./Trong 3 ngày ở nhà:
-Anh Sáu càng vỗ về, con bé càng đẩy ra
-Nhất định không gọi tiếng “Ba” -Nói trống không với anh Sáu -Bí đến mức “ nhăn nhó muốn khóc” nhưng tự chắt nước cơm chứ không chịu gọi ba
-Hất cái trứng cá mà ông Sáu gắp cho nó
-Bị đánh, không khóc, ngồi im cúi đầu…bỏ về nhà bà ngoại
->NT miêu tả khắc hoạ tính cách tâm lý nhân vật làm nổi bật tính cách bướng bỉnh, cứng đầu, gan lì của Thu
-> Thu cự tuyệt một cách quyết liệt trước tình cảm của ông Sáu dành cho em
-> Phản ứng của Thu là phản ứng hoàn toàn tự nhiên, chứng tỏ em
có tính cách mạnh mẽ, tình cảm của em sâu sắc, chân thật Em chỉ yêu ba khi tin chắc đó là ba mình
Trang 64.Củng cố (2')
GV chốt lại nội dung tiết học
+ Nắm đợc vài nét về tác giả, tác phẩm +Ngôi kể, phơng thức biểu đạt
5 HDHS học bài và soạn bài ở nhà(1’)
Về học và soạn tiếp văn bản theo câu hỏi SGK