TIẾT 72: CHIẾC LƯỢC NGÀ

Đến lúc chia tay, mang ba lô lên vai, sau khi bắt tay hết mọi người, anh Sáu mới đưa mắt nhìn con, thấy nó đứng trong góc nhà.. Nhưng thật lạ lùng, đến lúc ấy, tình cha con như bỗng nổi

Chào mừng quí Thầy Cô

đến dự giờ

(Nguyễn Quang Sáng)

Tiết 72

Thứ ba, ngày 02 tháng 12 năm 2008

Tiết 72 CHIẾC LƯỢC NGÀ (Nguyễn Quang Sáng)

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

II Đọc hiểu văn bản:

III Phân tích:

1 Diễn biến tâm lý và tình cảm của bé Thu:

a Trong hai ngày đầu:

- Ngạc nhiên, sợ hãi khi mới gặp anh Sáu

- Cự tuyệt một cách quyết liệt trước tình cảm của anh Sáu

 Bé Thu một mực lạnh lùng đến mức ương nghạnh, bướng bĩnh khó hiểu, em kiên quyết không nhận ba

b Trong ngày anh Sáu ra đi:

Sáng hôm sau, bà con bên nội, bên ngoại đến rất đông Cả con bé cũng theo ngoại nó về Anh Sáu phải lo tiếp khách, anh không như chú ý đến con nữa Còn chị Sáu thì lo chuẩn bị đồ đạc cho chồng, chị lo xếp từng chiếc áo, gói ghém đồ đạc vụn vặt vào cái túi nhỏ, chị cứ lúi húi bên chiếc ba lô Con bé như bị bỏ rơi, lúc đứng vào góc nhà, lúc đứng tựa cửa và cứ nhìn mọi người đang vây quanh ba nó Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bĩnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương Với đôi mi dài uốn cong và như không bao giờ chớp, đôi mắt nó như

to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghỉ ngợi sâu xa

Đến lúc chia tay, mang ba lô lên vai,

sau khi bắt tay hết mọi người, anh Sáu

mới đưa mắt nhìn con, thấy nó đứng

trong góc nhà

Chắc anh cũng muốn ôm con, hôn

con, nhưng hình như cũng sợ nó giẫy lên

lại bỏ chạy, nên anh chỉ đứng nhìn nó

Anh nhìn với đôi mắt trìu mến lẫn buồn

rầu Tôi thấy đôi mắt mênh mông của con

bé bỗng xôn xao

Thôi! Ba đi nghe con! – Anh Sáu

khe khẽ nói

Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi

Nhưng thật lạ lùng, đến lúc ấy, tình cha con như bỗng nổi dậy trong người nó, trong lúc không ai ngờ đến thì nó bỗng kêu thét lên:

- Ba a a ba !

Tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người,

nghe thật xót xa Đó là tiếng “ba” mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng

“ba” như vỡ tung ra từ đáy lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó Tôi thấy làn tóc tơ

sau ót nó như dựng đứng lên

Nó vừa ôm chặt lấy cổ ba

nó vừa nói trong tiếng khóc:

- Ba ! Không cho ba đi

nữa ! Ba ở nhà với con !

Ba nó bế nó lên Nó hôn

ba nó cùng khắp Nó hôn tóc,

hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết

thẹo dài trên má của ba nó

nữa

Trong lúc đó ngoại nó cho tôi biết, đêm qua bà đã tìm hiểu được vì sao nó

không chịu nhận ba nó Bà hỏi:

- Ba con, sao con không nhận?

- Không phải – Đang nằm mà nó cũng giẫy lên

- Sao con biết là không phải? Ba con đi lâu, con quên rồi chứ gì !

- Ba không giống cái hình ba chụp với má

- Sao không giống, đi lâu, ba con già hơn trước thôi

- Cũng không phải già, mặt ba con không có cái thẹo trên mặt như vậy

À ra vậy, bây giờ bà mới biết Té ra nó không nhận ba nó là vì cái vết thẹo, và bà cho nó biết, ba nó đi đánh Tây bị Tây bắn bị thương – bà nhắc lại tội ác mấy thằng Tây ở đồn đầu vàm cho nó nhớ Nghe bà kể nó nằm im, lăn lộn và thỉnh

thoảng lại thở dài như người lớn Sáng hôm sau, nó lại bảo ngoại đưa nó về Nó vừa nhận ra thì ba nó đã đến lúc phải đi rồi

Trong lúc đó, nó vẫn ôm chặt lấy ba nó Không ghìm được xúc động và không muốn cho con thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, ôm tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con:

Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người

không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó

thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi Tôi bỗng

nảy ra ý nghĩ, muốn bảo anh ở lại vài hôm, nhưng

thật khó, chúng tôi chưa biết mình sẽ đi tập kết hay

ở lại Chúng tôi cần về đúng ngày nhận lệnh để kịp

chuẩn bị Thế là đã đến lúc phải đi rồi, mọi người

phải xúm lại vỗ về nó, mẹ nó bảo:

- Ba đi rồi ba về với con

- Không ! – Con bé hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ, chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé của nó run run

- Cháu của ngoại giỏi lắm mà ! Cháu để ba

cháu đi rồi ba sẽ mua về cho cháu một cây lược

- Thu ! Để ba con đi Thống nhất rồi ba con về

Bà ngoại nó vừa vuốt tóc nó, vừa dỗ:

Con bé lại ôm chầm ba nó một lần nữa và mếu máo:

Ba về ! Ba mua cho con một cây lược nghe ba ! – Nó nói trong tiếng nấc, vừa nói vừa từ từ tuột xuống

Tiết 72 CHIẾC LƯỢC NGÀ (Nguyễn Quang Sáng)

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

II Đọc hiểu văn bản:

III Phân tích:

1 Diễn biến tâm lý và tình cảm của bé Thu:

a Trong hai ngày đầu:

b Trong ngày anh Sáu ra đi:

- Buồn rầu, hối hận, nuối tiếc

- Khao khát mãnh liệt về tình cha

 Bé Thu giàu tình cảm, hết lòng yêu kính ba Tình yêu và nổi nhớ thương cha trỗi dậy mạnh mẽ, cuống quýt xen lẫn sự hối hận

* Tóm lại:

- Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế

- Bé Thu có tính cách mạnh mẽ, dứt khoát trong tình yêu tình thương Mặc dù có cá tính cứng cỏi đến ương ngạnh nhưng rất hồn nhiên, ngây thơ

DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG VÀ HÀNH ĐỘNG CỦA ANH SÁU

TRONG LẦN VỀ THĂM NHÀ

- Tình người cha cứ nôn nao được gặp con (nhảy thót lên, xô chiếc xuồng tạt ra )

 Thương nhớ, mong được gặp mặt con

- Buồn bã đau đớn khi con không nhận cha (đứng sững lại hai tay buông xuống như bị gãy)

- Tìm mọi cách để vỗ về con (suốt ngày chẳng đi đâu xa , trong bữa cơm gắp cái trứng cá cho con )

- Không nén được nóng giận anh đã đánh con (anh vung tay đánh vào mông nó )

- Khi chia tay, anh muốn ôm con, hôn con (một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc )

 Yêu thương, bao dung, độ lượng

DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG VÀ HÀNH ĐỘNG CỦA ANH SÁU

LÚC Ở CĂN CỨ

- Nhớ con và ân hận trót đã đánh con

- Nhớ lời căn dặn của con, anh Sáu làm chiếc lược ngà tặng con gái

- Trước lúc hi sinh, anh trao cây lược cho người bạn

Sau đó anh lấy quả đạn hai mươi li của Mĩ, đập mỏng làm thành một cây cưa nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc răng

[…] Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó – buổi chiều sau một ngày mưa rừng, giọt mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh Đang ngồi làm việc dưới tấm ni lông nóc, tôi bỗng nghe tiếng kêu Từ con đường mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh hớt hải chạy về, tay cầm khúc ngà đưa lên khoe với tôi Mặt anh hớn hở như một đứa trẻ được quà

lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc

Chẳng hiểu sao tôi thích ngồi nhìn anh làm và cảm

thấy vui vui khi thấy bụi ngà rơi mỗi lúc một nhiều

Một ngày anh cưa được một vài răng Không bao

lâu sau cây lược được hoàn thành Cây lược dài độ

hơn một tấc, bề ngang độ ba phân rưỡi, cây lược dùng

để chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng

thưa Trên sống lược có khắc một hàng chữ nhỏ mà

anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ

tặng Thu con của ba” Cây lược ngà ấy chưa chải

được mái tóc của con, nhưng nó như gỡ rối được phần

nào tâm trạng của anh Những đêm nhớ con, anh ít

nhớ đến nổi hối hận đánh con, nhớ con, anh lấy cây

lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho cây lược thêm

bóng, thêm mượt

Yªu nhí tỈng Thu con cđa Ba

Đưa tay vào túi móc cây lược trao cho người bạn

phút cuối cùng

Tiết 72 CHIẾC LƯỢC NGÀ (Nguyễn Quang Sáng)

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

II Đọc hiểu văn bản:

III Phân tích:

1 Diễn biến tâm lý và tình cảm của bé Thu:

a Trong hai ngày đầu:

b Trong ngày anh Sáu ra đi:

2 Tình cảm của anh Sáu đối với con:

a Trong lần về thăm nhà:

- Thương nhớ, mong được gặp mặt con

- Yêu thương, bao dung, độ lượng đối với con

b Lúc ở căn cứ:

- Dồn hết tình cảm nhớ thương con vào chiếc lược ngà

- Yêu thương con đến giây phút cuối cùng

 Người cha chịu nhiều thiệt thòi nhưng vô cùng độ lượng và yêu thương con thắm thiết

THẢO LUẬN NHÓM

Câu hỏi:

1) Vì sao cây lược ngà có ý nghĩa thiêng liêng và quí giá đối với anh Sáu?

2) Qua câu chuyện “Chiếc lược ngà”, em có suy nghĩ gì về

chiến tranh đối với cuộc sống con người?

Yªu nhí tỈng Thu con cđa Ba

TỔNG KẾT

* Nghệ thuật:

- Tình huống truyện bất ngờ, hợp lí.

- Cốt truyện chặt chẽ.

- Lựa chọn nhân vật kể chuyện thích hợp.

- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế.

* Nội dung:

Tình cha con sâu nặng, cao đẹp trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh.

Tiết 72 CHIẾC LƯỢC NGÀ (Nguyễn Quang Sáng)

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

II Đọc hiểu văn bản:

III Phân tích:

1 Diễn biến tâm lý và tình cảm của bé Thu:

a Trong hai ngày đầu:

b Trong ngày anh Sáu ra đi:

2 Tình cảm của anh Sáu đối với con:

a Trong lần về thăm nhà:

b Lúc ở căn cứ:

IV Tổng kết:

Ghi nhớ SGK/202

V Luyện tập:

1) Thái độ và hành động của bé Thu rất trái ngược trong những ngày đầu khi ơng Sáu về thăm nhà và lúc ơng Sáu sắp ra đi, nhưng vẫn nhất quán trong tính cách của nhân vật Em hãy giải thích điều đĩ

Ngày đầu mới về

Ngày ra đi

1 Diễn biến tâm lý và tình cảm của bé Thu:

a Trong hai ngày đầu:

- Ngạc nhiên, sợ hãi khi mới gặp anh Sáu

- Cự tuyệt một cách quyết liệt trước tình cảm

của anh Sáu

 Bé Thu một mực lạnh lùng đến mức ương

nghạnh, bướng bĩnh khó hiểu, em kiên quyết

không nhận ba

b Trong ngày anh Sáu ra đi:

- Buồn rầu, hối hận, nuối tiếc

- Khao khát mãnh liệt về tình cha

 Bé Thu giàu tình cảm, hết lòng yêu kính ba

Tình yêu và nổi nhớ thương cha trỗi dậy mạnh

mẽ, cuống quýt xen lẫn sự hối hận

- Làm tiếp bài tập 2 SGK/203.

- Học bài, xem lại các tác phẩm thơ, truyện hiện đại đã học.

- Tiết sau: kiểm tra 1 tiết về thơ và truyện hiện đại.

- Nắm kiến thức về tác giả, tác

phẩm

- Đọc lại và tóm tắt truyện.

- Phân tích nhân vật bé Thu, nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.

- Chuẩn bị kĩ các câu hỏi còn lại (câu 3,4) để học tiết tiếp theo (phân tích nhân vật ông Sáu).

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ