Hình 3 mô tả khung dây Bài 3: Hướng dẫn ABCD có dòng điện chạy qua, đặt a Các lực F1 tác dụng lên đoạn dây trong từ trường của một nam châm.. dẫn AB và lực F2 tác dụng lên đoạn dây dẫn C[r]
Trang 1N
Tiết 30 BÀI TẬP
Ngày soạn: 18/ 11/ 2012
1 Mục tiêu
a) Về kiến thức
- Củng cố kiến về: Quy tắc nắm tay phải và quy tắc bàn tay trái
b) Về kĩ năng
- Vẽ hình, xác định cực nam châm, xác định chiều lực điện từ …
c) Về thái độ
- Nghiêm túc, yêu thích môn học
2 Chuẩn bị của GV và HS
a) Chuẩn bị của GV: Phiếu học tập
b) Chuẩn bị của HS: Đồ dùng học tập, giấy nháp …
3 Phương pháp giảng dạy: Thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề.
4 Tiến trình bài dạy
a) Kiểm tra bài cũ
b) Dạy nội dung bài mới
TG Hoạt động của GV & HS Nội dung chính
5’
8’
+ GV: Gọi 1 vài HS nhắc lại hai quy
tắc này
+ GV: Nhấn mạnh nội dung hai quy
tắc này và giao bài tập để HS hiểu rõ,
thành thạo hơn
Bài 1 Trên hình 1 là dạng đường sức
từ của một ống dây dẫn có dòng điện
chạy qua
a) Dùng quy tắc nắm tay phải hãy
xác định chiều của đường sức từ của
ống dây
b) Nếu đặt một kim nam châm (có
thể quay tự do) tại điểm A thì kim
nam châm sẽ định hướng như thế
nào?
A – Lý thuyết
1 Quy tắc nắm tay phải
2 Quy tắc bàn tay trái
B – Bài tập Bài 1: Hướng dẫn a) Chiều đường sức từ của ống dây được biểu diễn trên hình 1’
b) Sự định hướng của kim nam châm theo quy luật: Các đường sức từ đi ra
từ cực Bắc và đi vào cực Nam của nam châm, nên tại A cực Bắc của kim nam châm hướng vào trong lòng ống dây
Trang 2h×nh 2
K
h×nh 2'
K
S N
P
Q
A
B
D
C
h×nh 3
10’
10’
Bài 2 Nối hai đầu ống dây dẫn với
hai cực của nguồn điện thông qua
công tắc K như hình vẽ 2
a) Đóng công tắc K cho dòng điện
chạy qua ống dây Hãy xác định các
cực từ của ống dây
b) Vẫn đóng công tắc K, đưa cực Bắc
của một nam châm thẳng lại gần đầu
P, hiện tượng sẽ xảy ra thế nào?
Bài 3 Hình 3 mô tả khung dây
ABCD có dòng điện chạy qua, đặt
trong từ trường của một nam châm
a) Hãy vẽ lực F1 tác dụng lên đoạn
dây dẫn AB và lực F2 tác dụng lên
đoạn dây dẫn CD
b) Cặp lực F1, F2 làm cho khung dây
quay theo chiều nào?
c) Để cho khung dây ABCD quay
theo chiều ngược lại thì phải làm thế
nào?
Bài 4 Áp dụng quy tắc bàn tay trái
Bài 2; Hướng dẫn a) Khi đóng công tắc K, đầu P của ống dây là cực từ Nam, đầu Q là cực
từ Bắc
b) Nếu đưa cực Bắc của thanh nam châm lại gần đầu P (tức cực từ Nam) của ống dây thì nam châm và ống dây sẽ hút nhau
Bài 3: Hướng dẫn a) Các lực F1 tác dụng lên đoạn dây dẫn AB và lực F2 tác dụng lên đoạn dây dẫn CD biểu diễn như hình 3’
P
Q
A
B
D
C
h×nh 3 ' F
F
1 2
b) Cặp lực F1, F2 làm cho khung dây quay theo chiều ngược với chiều kim đồng hồ
c) Muốn cho khung dây ABCD quay theo chiều ngược lại thì có thể thực hiện theo các phương án sau:
- Đổi chiều dòng điện trong khung và giữ các cực từ của nam châm
- Giữ nguyên chiều dòng điện trong khung và đổi vị trí các cực từ của nam châm
Bài 4: Hướng dẫn
Trang 3để xác định chiều của lực điện từ,
chiều của dòng điện, chiều của
đường sức từ trong các trường hợp
được biểu diễn trên hình vẽ 4 a, b, c
N
S
F F
a)
b)
c)
h×nh 4
Kí hiệu và lần lượt chỉ dòng
điện có phương vuông góc với mặt
phẳng giấy, có chiều đi từ ngoài vào
trong và có chiều đi từ trong ra
ngoài
Chiều của lực điện từ, chiều dòng điện, chiều của đường sức từ trong các trường hợp được biểu diễn như hình 4’
N
S
F
F
c) N
F
h×nh 4' S
c) Củng cố, luyện tập (1’)
- Nhấn mạnh lại dạng bài tập trên
d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Về xem và làm lại các bài tập đã chữa
- Bài về: Làm hết bài tập 1, 2, 3 – Bài học 30/ SGK/
5 Rút kinh nghiệm giờ dạy
Tiết 31 – Bài 30 BÀI TẬP VẬN DỤNG QUY TẮC NẮM TAY
PHẢI VÀ QUY TẮC BÀN TAY TRÁI
Ngày soạn: 18/ 11/ 2012
Trang 4Ngày dạy Lớp Sĩ số Vắng Ghi chú
1 Mục tiêu
a) Về kiến thức
- Vận dụng được quy tắc nắm tay phải xác định đường sức từ của ống dây khi biết chiều dòng điện và ngược lại
- Vận dụng được quy tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ tác dụng lên dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt vuông góc với đường sức từ hoặc chiều đường sức từ (hoặc chiều dòng điện) khi biết hai trong ba yếu tố
b) Về kĩ năng
- Biết cách thực hiện các bước giải bài tập định tính phần điện từ, cách suy luận lôgic và biết vận dụng kiến thức vào thực tế
c) Về thái độ
- Nghiêm túc, sáng tạo và yêu thích môn học
2 Chuẩn bị của GV và HS
a) Chuẩn bị của GV: Bảng phụ
b) Chuẩn bị của HS: Phiếu học tập …
3 Phương pháp giảng dạy: Thuyết trình, đàm thoại, nêu và giải quyết vần đề.
4 Tiến trình bài dạy
a) Kiểm tra bài cũ
b) Dạy nội dung bài mới
TG Hoạt động của GV & HS Nội dung chính
15’
Hoạt động 1: Giải bài 1
- Gọi 1, 2 HS cho biết quy tắc nắm
tay phải dùng để làm gì, phát biểu lại
quy tắc nắm tay phải
- GV phát phiếu học tập bài 1 cho
HS
- Gọi HS đọc đề bài, nghiên cứu nêu
các bước giải Nếu HS gặp khó khăn
có thể tham khảo gợi ý cách giải
trong SGK
Hoạt động 2: Giải bài 2
- Yêu cầu HS đọc đề bài tập 2 GV
nhắc lại quy ước các kí hiệu ,
cho biết điều gì, luyện cách đặt bàn
tay trái theo quy tắc phù hợp với mỗi
hình vẽ để tìm lời giải cho bài tập 2
- GV gọi 2 HS lên bảng biểu diễn kết
Bài 1 SGK/ Tr 82 Trả lời
a) Cực S của thanh nam châm bị hút
về phía đầu B của ống dây
b) Đổi chiều dòng điện Thoạt tiên, cực S của thanh nam châm bị đẩy ra
xa, sau đó nó xoay đi và cho đến khi cực N của thanh nam châm hướng về phía đầu B của ống dây thì dừng lại, lúc này cực N của nam châm bị hút vào đầu B của ống dây
c) Học sinh làm thí nghiệm (Nếu có
đồ thí nghiệm).
Bài 2 SGK/ Tr 83 Trả lời
Áp dụng quy tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ (Hình 30.2a); chiều dòng điện (Hình 30.2b); cực của nam châm (Hình 30.2c)
Trang 515’
quả trên hình vẽ đồng thời giải thích
các bước thực hiện tương ứng với
các phần a, b, c của bài 2 Yêu cầu
HS khác chú ý theo dõi, nêu nhận
xét
- GV nêu nhận xét chung, nhắc nhở
những sai sót của HS thường mắc
như khi áp dụng lại dùng tay phải …
3 Hoạt động 3: Giải bài 3
- Yêu cầu cá nhân HS giải bài 3
- Gọi 1 HS lên bảng chữa bài
- GV hướng dẫn HS thảo luận bài tập
3 chung cả lớp để đi đến đáp án
đúng
- GV đưa ra mô hình khung dây đặt
trong từ trường của nam châm giúp
HS hình dung mặt phẳng khung dây
trong hình 30.3 ở vị trí nào tương
ứng với khung dây mô hình Lưu ý
HS khi biểu diễn nên ghi rõ phương
chiều của lực điện từ tác dụng lên
các cạnh ở phía dưới hình vẽ
N
S
F
F
b) N
F
H×nh 30.2 S
Bài 3 SGK/ Tr 84 Trả lời
a) Hình 30.3 (F 1
hướng xuống dưới;
2
F
hướng lên phía trên)
b) Khung dây ABCD quay ngược chiều kim đồng hồ
c) Muốn khung dây ABCD quay theo chiều ngược lại, ta đổi chiều dòng điện vào khung dây hoặc đổi chiều đường sức từ (đổi cực của nam châm) (tránh trường hợp thay đổi đồng thời cả hai yếu tố trên)
P
Q
A
B
D
C
H×nh 30 F
F
1 2
c) Củng cố, luyện tập (2’)
- Nhắc lại dạng bài tập
- Nêu lại quy tắc nắm tay phải và quy tắc bàn tay trái
d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Bài về: Giải các bài tập tương tự trong SBT
Trang 6- Đọc trước: Bài học 31.
5 Rút kinh nghiệm giờ dạy
Phê duyệt của Ban giám hiệu
Phó Hiệu trưởng
Bế Thị Lan