Tác dụng từ của dịng biết khi có dòng điện xoay đoán xem “Việc đổi chiều của điện xoay chiều: chiều vào nam châm điện thì dòng điện liệu có ảnh hưởng 1, Thí nghiệm: H.35.2- H.35.3 C2: Tr[r]
Trang 1Tuần : 21 Ngày soạn : 21-01-2013 Tiết : 41 Ngày dạy : 23-01-2013
I Mục tiêu :
1
Kiến thức : - Nêu được các tác dụng của dịng điện xoay chiều.
- Phát hiện dịng điện là dịng điện xoay chiều hay dịng điện một chiều dựa trên tác dụng từ của chúng
- Nêu được các số chỉ của ampe kế và vơn kế xoay chiều cho biết giá trị hiệu dụng của cường độ dịng điện và của điện áp xoay chiều
2 Kĩ năng : - Nhận biết được kí hiệu của ampekế và vôn kế xoay chiều sử dụng được
chúng để đo hiệu điện thế và cường độ dòng điện hiệu dụng của dòng điện xoay chiều
3 Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - 1 Ampekế xoay chiều; 1vôn kế xoay chiều; 1 bóng đèn 3V có đui; 1 công tắc; 8 sợi
dây nối; 1 nguồn điện một chiều 3-6V;1 nguồn điện xoay chiều 3-6V
2.
HS : - Cho từng nhóm hs: 1nam châm điện; 1 nam châm vĩnh cữu; 1 nguồn điện một chiều
3-6V; 1 nguồn điện xoay chiều 3-6V
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: - Trong máy phát điện xoay chiều rô tô là bộ phận nào, sitato là bộ phận
nào?
- Vì sao bắt buộc một trong hai bộ phận đó phải quay thì maáy mới tạo ra dòng điện?
- Tại sao máy phát điện lại tạo ra dòng điện xoay chiều?
3 Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Phát hiện dòng điện xoay chiều có tác dụng giống và có tác dụng khác so
với dòng điện một chiều :
- Nêu câu hỏi đặt vấn đề:
Trong các bài trước đã biết
một số tính chất của dòng
điện một chiều và dòng điện
xoay chiều hãy nêu lên
những tác dụng giống nhau
và khác nhau của hai dòng
- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV Nhắc lại những tác dụng của dòng điện một chiều và nêu những tác dụng của dòng điện xoay chiều như đã biết
Không thảo luận
Bài 35: TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU
Trang 2điện đó?
- Gợi ý: Dòng điện xoay
chiều luôn đổi chiều Vậy
liệu có tác dụng nào phụ
thuộc vào chiều của dòng
điện không? Khi dòng điện
đổi chiều thì các tác dụng đó
có gì thay đổi? Trongbài này
ta sẽ xét kĩ
Hoạt động 2: Tìm hiểu những tác dụng của dòng điện xoay chiều :
- Lần lượt biểu diễn ba TN ở
hỉnh 35.1 SGK
- Cho hs quan sát những TN
đó và nêu rõ mỗi TN dòng
điện xoay chiều có tác dụng
gì?
GV nêu thêm: Ngoài ba tác
dụng trên ta đã biết dòng
điện một chiều có tác dụng
sinh lí Vậy dòng điện xoay
chiều có tác dụng sinh lý
không? Tại sao em biết?
- Thông báo dòng điện xoay
chiều cũng có tác dụng sinh
lý Dòng điện xoay chiều
thường dùng ở hiệu điện thế
220V nên tác dụng sinh lí rất
mạnh, gây ra nguy hiểm
chết người
- Quan sát GV làm ba TN ở hình 35.1 SGK Trả lời câu hỏi của GV và C1
C1: Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng quang, tác dụng từ
- Nêu lên thông tin biết được về hiện tượng bị điện giật khi dùng điện lấy từ lưới điện quốc gia
- Nghe GV thông báo
I Tác dụng của dịng điện xoay chiều:
C1: Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng quang, tác dụng từ
Hoạt động 3: Tìm hiểu tác dụng từ của dòng điện xoay chiều – Phát hiện lực từ đổi
chiều khi có dòng điện dổi chiều :
- Nêu câu hỏi: Ở trên ta đã
biết khi có dòng điện xoay
chiều vào nam châm điện thì
nam châm điện cũng hút
đinh sắt như khi cho dòng
điện một chiều vào nam
châm điện Vậy có phải tác
dụng từ của dòng điện xoay
chiều giống hệt tác dụng từ
của dòng điện một chiều
- Trả lời câu hỏi của GV và dự đoán xem “Việc đổi chiều của dòng điện liệu có ảnh hưởng đến lực từ không?”
- Bố trí TN chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tần số lớn, cũng có lực từ luôn thay đổi
- Làm việc theo nhóm
Căn cứ vào hiểu biết đưa ra dự đoán Khi đổi chiều của
II Tác dụng từ của dịng điện xoay chiều:
1, Thí nghiệm: H.35.2- H.35.3
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi , nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì sau khi đổi chiều dòng điện thì nó sẽ đẩy và ngược lại
Khi dòng điện xoay chiều
Trang 3không? Việc đổi chiều của
dòng điện liệu có ảnh hưởng
đến lực từ không? Em hãy
dự đoán?
-Cho hs quan sát hình 35.2,
35.3, nhận dụng cụ thí
nghiệm – tiến hành làm thí
nghiệm và trả lời C2?
GV thông baó kết luận?
- Nếu hs không dự đoán
được GV gợi ý: Hãy nhớ lại
TN ở hình 24.4 SGK Khi ta
đổi chiều của dòng điện vào
ống dây kim nam châm sẽ
thế nào? vì sao?
- Hãy bố trí một TN khi đổi
chiều của dòng điện thì lực
từ cũng đỗi chiều
Nếu hs không làm được TN
thì GV gợi ý như hình vẽ
trong SGK và nêu cách làm
- Nêu câu hỏi: Ta vừa thấy
khi đổi chiều của dòng điện
thì lực từ tác dụng lên một
cực của nam châm cũng đổi
chiều Vậy hiện tượng gì xaỷ
ra với nam châm khi ta cho
dòng điện xoay chiều chạy
vào cuộn dây như hình 35.3
SGK hãy dự đoán và làm
TN kiểm tra
dòng điện thì lực từ của dòng điện tác dụng lên lên một cực của nam châm có thay đổi không?
- Tự đề xuất phương án TN hoặc GV gợi ý rút ra kết luận về sự phụ thuộc của lực từ vào chiều dòng điện
- Làm việc theo nhóm Nêu dự đoán và làm TN kiểm tra như
ở hình 35.3SGK Cần mô tả rõ đã nghe thấy gì? Nhìn thấy gì?
và giải thích hiện tượng đó
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi, nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì sau khi đổi chiều dòng điện thì nó sẽ đẩy và ngược lại
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dây thì cực N của thanh nam châm lần lượt
bị hút, đẩy nguyên nhân là do dòng điện đôỉ chiều
Kết luận: Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều.
chạy qua ống dây thì cực N của thanh nam châm lần lượt
bị hút, dẩy nguyên nhân là do dòng điện đôỉ chiều
2, Kết luận: SGK.
Hoạt động 4: Tìm hiểu tác dụng đo , cách đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế của
dòng điện xoay chiều:
- Nêu câu hỏi: Ta đã biết
cách dùng Ampekế và
Vônkế một chiều, để đo
cường độ dòng điện và hiện
điện thế của dòng điện một
chiều có thể dùng những
dụng cụ này để đo cường độ
dòng điện và hiệu điện thế
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV Nêu dự đoán khi dòng điện đổi chiều thì kim của điện kế sẽ thế nào?
- Xem GV biểu diễn TN và rút
ra nhận xét có phù hợp với dự đoán không?
III Đo cường độ dịng điện
và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều:
1 Quan sát thí nghiệm: Mắc
mạch điện như sơ đồ H.35.4-H.35.5
2, Kết luận: SGK
Trang 4của dòng điện xoay chiều
được không? Nếu dùng thì
có hiện tượng gì xảy ra với
kim của các dụng cụ?
- Biểu dinễ TN: Mắc vôn kế
một chiều vào chốt lấy điện
xoay chiều, yêu cầu hs quan
sát hiện tượng có phù hợp
với dự đoán không?
- GV giới thiệu một loại vôn
kế khác có kí hiệu AC (Giải
thích đó là kí hiệu của dòng
điện xoay chiều theo tiếng
Anh là alternating crurent )
vôn kế không có chốt + và
chốt -
- Kim vôn kế chỉ bao nhiêu
khi mắc vôn kế vào chốt lấy
điện 6 V?
- Sau đó đổi chỗ hai chốt lấy
điện thì kim của điện kế có
quay ngược lại không? số chỉ
bao nhiêu vôn?
- Hỏi thêm: Cách mắch vôn
kế và ampekế xoay chiều
vào mạch điện có gì khác
với cách mắc vôn kế và
ampekế một chiều không?
- Nêuvấn đề: Cường độ
dòng điện và hiệu điện thế
của dòng điện xoay chiều
luôn biến đổi Vậy các dụng
cụ đó cho ta biết giá trị nào?
- Thông báo ý nghĩa về
cường độ dòng điện và hiệu
điện thế hiệu dụng Giải
thích thêm, giá trị hiệu dụng
không phải là giá trị trung
bình mà là do hiệu quả
tương đương với cường độ
dòng điện một chiều cùng
- Xem GV giới thiệu vôn kế xoay chiều và cách mắc vào mặch điện (không phân biệt hai chốt +, -)
- Rút ra kết luận về cách nhận biết vôn kế ampekế xoay chiều và cách mắc chúng vào mạch điện
Đo hiệu điện và cường độ dòng điện xoay chiều bằng vôn kế và ampekế có kí hiệu là AC Kết quả đo không thay đổi khi ta đổi chiều của phích cắm vào ổ lấy điện
- Ghi nhận thông báo của GV về giá trị hiệu dụng
Trang 5giá trị.
Hoạt động 5 : Vận dụng:
- Hướng dẫn C3:
- Cho hs trình bày lập luận,
giải thích câu hỏi tại sao ?
Cần nêu được sự tương tự
như với cường độ hiệu dụng
- Cho tự làm C4?
- C3: Sáng như nhau vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều cùng giá trị C4: Có, vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm điện và tạo ra một từ trường biến đổi Các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến đổi Do đó trong cuộn dây B xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Tự đọc kết luận trong SGK:
IV Vận dụng:
- C3: Sáng như nhau vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều cùng giá trị C4: Có, vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm điện và tạo ra một từ trường biến đổi Các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến đổi Do đó trong cuộn dây Bb xuất hiện dòng điện cảm ứng
IV C ủng cố: - Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào ? trong các tác dụng đó tác dụng
nào phụ thuộc với chiều cùa dòng điện
- Hãy mô tả một TN chứng tỏ dòng điện xoay chiều của tác dụng từ và lực từ khi đó thay đổi chiều của dòng điện
- Vôn kế và ampekế xoay chiều có kí hiệu như thế nào? Mắc vào mạch điện như thế nào?
V H ướng dẫn về nhà: - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước bài 36 SGK