doan thuyen danh ca tiet 1 du thi

Khung cảnh trên biển khi mặt trời tắt không nặng nề tăm tối mà mang vẻ đẹp của thiên nhiên , tạo vật trong quy luật vận động tự nhiên của nó.Đồng thời ta còn thấy được sự gần gũi ,ấm áp [r]

Tuần 11

Tiết 51 Văn bản ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

( Huy Cận )

I Mục tiêu cần đạt :

- Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng CNXH

- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh , bút pháp nghệ thuật , ngôn ngữ trong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành trong phong trào Thơ mới

1 Kiến thức :

- Nhận biết bước đầu về tác giả Huy Cận và hoàn cảnh ra đời bài thơ

- Tình cảm của nhà thơ trước biển cả rộng lớn và cuộc sống của ngư dân trên biển

- Nghệ thuật ẩn dụ , phóng đại , cách tạo dựng hình ảnh tráng lệ , lãng mạn

2 Kĩ năng :

- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ hiện đại

- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ

- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giả được

đề cập đến trong tác phẩm

II Tiến trình lên lớp

1 Ổn định : Kiểm diện

2 Bài cũ : Không

3 Bài mới: Giới thiệu bài

Đây là một bài thơ của một nhà thơ người xứ Nghệ , ông là một nhà thơ xuất sắc nhất trong nền thơ hiện đại Việt Nam Đó chính là nhà thơ Huy Cận Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu một bài thơ của ông cũng là bài thơ tiêu biểu trong phong cách thơ của ông

Hoạt động 1: Giáo viên hướng dẫn tìm hiểu chung.

GV : Hướng dẫn đọc ( Giọng vui khỏe , phấn khởi)

GV đọc mẫu 2 khổ đầu 2 học sinh đọc

H ? Dựa vào chú thích * Em hãy giới thiệu vài nét cơ

bản về tác giả Huy Cận ?

HS trả lời

GV trình chiếu : Giới thiệu chân dung Huy Cận GV mở

rộng thêm sự nghiệp của tác giả

I Đọc – hiểu chú thích

1 Đọc.

2 Chú thích:

a/ Tác giả :

Cù Huy Cận ( 1919 – 2005)

- Nhà thơ nổi tiếng trong phong trào Thơ mới

Ngày soạn : 28/10/2011 Ngày dạy : /10/ 2011

Ông đồ xa xứ nghệ Càng dạy chữ càng nhiều Tính tình người xứ nghệ Càng biết lại càng yêu

Ai đi vô nơi đây Xin dừng chân xứ Nghệ

Ai đi ra nơi này Xin dừng chân xứ Nghệ

H? Bài thơ ra đời vào năm nào , in trong tập thơ nào ?

Dựa vào lịch sử , em hãy cho biết hoàn cảnh của đất

nước ta lúc bấy giờ ?

HS trả lời

GV chốt : Sau 1954 , Miền Bắc hoàn toàn giải phóng MN

tiếp tục cuộc kháng chiến chống Mỹ Miền Bắc bước vào

thời kì xây dựng CNXH Trong không khí lao động tập thể

, toàn dân MB đang sống , lao động trong không khí vui

tươi , phấn chấn của nhân dân buổi đầu làm chủ đất nước ,

làm chủ cuộc sống của mình, Bài thơ là một nét tiêu biểu

viết về cuộc sống mới trong thời kì đó?

Từ khó : GV trình chiếu : Hệ thống một số chú thích về các

loài cá

H ? Bài thơ được viết theo thể thơ nào ? Nêu phương

thức biểu đạt và cảm hứng chủ đạo của bài thơ?

HS: Trả lời

GV mở rộng : Cảm hứng chủ đạo : Kết hợp hai nguồn cảm

hứng về thiên nhiên ,vũ trụ và cuộc sống của người lao

động trên biển cả những năm đầu xây dựng CNXH

H ? Mạch cảm xúc của bài thơ được triển khai theo

trình tự nào ?

HS trả lời

GV chốt : ( Cảm hứng trữ tình được diễn tả theo mạch thời gian :

hoàng hôn – đêm trăng – bình minh , Cũng là hành trình

của đoàn thuiyền đánh cá : ra khơi đánh cá lúc hoàng hôn –

đánh cá trong đêm – trở về lúc bình minh lên

H ? Không gian trong bài thơ được gợi lên như thế

nào ?

GV chốt : Không gian rộng lớn với : trời , biển , trăng ,

sao….

H ? Theo mạch cảm xúc đó , bài thơ có thể chia làm

mấy phần ? Nội dung từng phần?

HS trả lời

- Sau CMT8 : Thơ ông tràn đầy niềm vui , tình yêu cuộc sống

b/ Tác phẩm : Ra đời giữa năm

1958 , in trong tập “ Trời mỗi ngày lại sáng”

c/ Từ khó:

d/ Thể thơ : 7 chữ

- PTBĐ: Biểu cảm – miêu tả

3 Bố cục : 3 phần

GV trình chiếu bố cục :

Khổ 1,2 : Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi

đánh cá

Khổ 3,4,5,6 : Đoàn thuyền đánh cá trên biển trong đêm

trăng

Khổ cuối : Bình minh trên biển , đoàn thuyền đánh cá trở

về

Hoạt động 2: Phân tích bài thơ

Đọc hai khổ thơ đầu.

H? Cảnh biển được khắc họa vào điểm nào ? Chi tiết

nào thể hiện điều đó ?

HS trả lời

GV trình chiếu : Hình ảnh hoàng hôn trên biển và 2 câu

thơ:

H ?Nhận xét biện pháp nghệ thuật sử dụng ở đây ?

(So sánh , nhân hóa , liên tưởng)

H ?Biện pháp so sánh , nhân hóa ở đây có gì độc đáo ?

HS trả lời:

Mặt trời như hòn lửa đỏ rực đang lặn dần vào lòng đại

dương mênh mông , màn đêm buông xuống , kết thúc một

ngày Vũ trụ như một ngôi nhà lớn ,màn đêm xuống

mau ,khép lại ánh sáng như đóng sập cánh cửa khổng lồ mà

những lượn sóng là chiếc then cài

Điểm nhìn của tác giả : Trên con thuyền tác giả đang cùng

người dân chài trên con thuyền ra khơi đánh cá , bởi địa

hình nên từ đất liền không nhìn thấy cảnh hoàng hôn xuống

biển

GV chốt:

Biện pháp so sánh độc đáo : Không phải hình ảnh khác mà

là “ hòn lửa” đỏ rực Ta thấy mặt trời về chiều , sắp lặn

không chói chang gay gắt mà rất ấm áp bởi sự so sánh độc

đáo : đỏ rực như hòn lửa

Hai hình ảnh “sóng , màn đêm” được nhân hóa như những

chiếc then cài cánh cửa ngôi nhà của thiên nhiên

H ? Hình ảnh “so sánh , nhân hóa : lửa , then , cửa” gợi

lên điều gì ?

( Đây là những hình ảnh quen thuộc liên quan đến cuộc

sống của con người , như ngôi nhà ấm cúng của con người

Thiên nhiên không hề xa lạ mà gần gũi với cuộc sống của

con người)

H ? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật trên ?

II Phân tích :

1 Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá:

a Hoàng hôn trên biển.

Mặt trời xuống biển hòn lửa Sóng cài then , đêm sập cửa.

-> So sánh , nhân hóa, liên tưởng , tưởng tượng , độc đáo , mới mẻ

=> Tạo nên vẻ đẹp của thiên nhiên :

- Cảnh biển hiện lên lộng lẫy , rực

rỡ , tráng lệ

HS nhận xét :

GV chốt : Từ sự so sánh , nhân hóa mới lạ và độc đáo đó ,

ta thấy sự vận động của vũ trụ , biển cả đang dần khép lại ,

chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi , nhưng mặc dù vậy , cảnh

lúc này vẫn hiện lên một cách huy hoàng , tráng lệ

Khung cảnh trên biển khi mặt trời tắt không nặng nề tăm

tối mà mang vẻ đẹp của thiên nhiên , tạo vật trong quy luật

vận động tự nhiên của nó.Đồng thời ta còn thấy được sự

gần gũi ,ấm áp của thiên nhiên với con người.Thiên nhiên

rộng lớn nhưng lại gần gũi với cuộc sống con người

GV so sánh thiên nhiên trong thơ Huy Cận trước CM

với bài thơ : Tràng Giang.

Sóng gợn Tràng Giang buồn điệp điệp.

Con thuyền xuôi mái nước song song

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng

H ? Đọc khổ thơ trên em thấy vui hay buồn ?

( Đây là khổ thơ đầu của bài thơ “ Tràng Giang” rút từ

tập thơ Lửa Thiêng , tập thơ nổi tiếng của ông trước

Cm Đoạn thơ cũng gợi lên một không gian rộng lớn ,

bao la nhưng hiu quạnh , đẹp nhưng buồn Thiên nhiên

rộng lớn đối lập với hình ảnh con người nhỏ bé , trôi

nổi )

Cũng vẫn là cảm hứng về thiên nhiên , vũ trụ nhưng ở 2

câu đầu bài thơ “ĐTĐC” ta thấy không gian cũng rộng

lớn , bao la nhưng lại ấm áp , gần gũi với con người Đó

là do cách nhìn mới , do cuộc sống mới đã đem lại sự

thay đổi lớn trong hồn thơ của ông.Đây cũng là điều

đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của nhà thơ so với

thời kì trước CM.

H ? Hình ảnh con người trước thiên nhiên , vũ trụ ấy ?

HS trả lời : Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi

GV chốt : Con người bắt đầu ra khơi , bắt dầu một ngày lao

động mới

H ?Hình ảnh “ đoàn thuyền” gợi lên điều gì ? Từ “lại”

có ý nghĩa như thế nào ?

HS trả lời

GV chốt:Hình ảnh đoàn thuyền gợi lên không khí lao động

tập thể Công việc của người dân chài diễn ra như một nếp

sống đều đặn trở thành quen thuộc : ra khơi thường xuyên ,

- Thiên nhiên vừa rộng lớn , vừa gần gũi

b.Hình ảnh con người :

- Bắt đầu một ngày lao động mới.

hằng ngày Tuy vậy , cái náo nức của những lần ra khơi

vẫn không vơi đi

H ? Câu thơ : “ Câu hát căng buồm cùng gió khơi” gợi

cho em liên tưởng gì ?

- Câu hát là hình ảnh của ai ? ( con người)

- Căng buồm , gió khơi là hình ảnh của ai ? ( thiên

nhiên)

HS trả lời

GV chốt: Câu thơ xuất hiện 3 sự vật khác biệt “ câu hát ,

cánh buồm , gió khơi” nhưng lại gắn kết với nhau

Người đọc hình dung những chàng trai vừa chèo thuyền ,

đưa thuyền ra khơi vừa cất cao tiếng hát Tiếng hát vang

khỏe của người lao động hòa quyện vào gió thổi căng cánh

buồm

H ? Ở đây tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?

GV chốt :

Ở đây hình ảnh “ câu hát căng buồm” s/ d biện pháp nói

quá Thực tế , tiếng hát không thể thổi căng cánh

buồm Nhưng ở đây lại rất phù hợp : Biển về đêm rất lộng

gió , buồm căng do gió nhưng trong sự liên tưởng của nhà

thơ : cánh buồm căng lên đẩy con thuyền ra khơi là do

tiếng hát của người lao động hòa vào trong gió tạo sức

mạnh đẩy con thuyền lướt sóng ra khơi

H? Qua đó làm nổi bật một khung cảnh , khí thế như

thế nào của người lao động ?

HS trả lời

GV chốt : Qua khổ thơ đầu ta thấy được một không gian

rộng lớn, bao la nhưng lại gần gũi với con người bằng hình

ảnh so sánh , nhân hóa với 3 hình ảnh “ lửa then , cài”

cùng với thủ pháp phóng đại , sự liên tưởng phong phú , ta

thấy thiên nhiên không đối lập với con không làm cho hình

ảnh con người nhỏ bé bơ vơ mà nâng cao , nổi bật vẻ đẹp ,

sức mạnh của con người trong sự hài hòa với khung cảnh

thiên nhiên , làm nổi bật vị thế , tầm vóc của con người

trước thiên nhiên

H ? Nêu nội dung lời hát của người đánh cá?

H ? Họ ca ngợi điêu gì ?

Câu hát gửi gắm ước mơ gì của người dân chài ?

HS trả lời

H? Phân tích lời thơ để thấy rõ điều đó ?

- Câu hát căng buồm

- Nghệ thuật phóng đại , liên tưởng

- Không khí lao động nhiệt tình , sôi nổi , tinh thần hăng say , phấn khởi

=> Sự hòa hợp giữa thiên nhiên với con người.

* Lời hát :

- Ca ngợi sự giàu có, hào phóng của biển cả và vẻ đẹp lung linh , kì diệu của biển trong đêm

- Mơ ước đánh bắt được nhiều cá

HS trả lời.

Hát rằng : Cá bạc biển Đông lặng ca ngợi sự giàu có của

biển với nhiều loài cá quý:

Từ con cá bạc báo biển lặng , biển hiện lên trong đêm như

một chiếc khung cửi lớn và đẹp Cá thu từng đoàn rẽ nước

tỏa sáng , di động như những con thoi

- Thể hiện ước mơ đánh bắt được nhiều cá và vẻ đẹp kì

diệu của biển cả về đêm

H ? Qua 2 khổ thơ đầu , em thấy cảm xúc của tác giả

như thế nào trước thiên nhiên và con người lao động

mới ?

Gv bình: Với đôi mắt quan sát sắc sảo , trí tưởng tượng

phong phú , Huy Cận đã vẽ ra trước mắt ta một khung

cảnh thật đẹp Đoàn thuyền đánh cá rời bến vào lúc

hoàng hôn , mặt trời như hòn lửa đỏ rực đang lặn dần vào

một gian phòng lớn của thiên nhiên bởi cách nói riêng biệt

: “ Sóng đã cài then đêm sập cửa” Chính vào thời điểm

ấy , ngư dân bắt tay vào công việc quen thuộc của mình :

Ra khơi đánh cá Mặt biển đêm không hề lạnh lẽo mà ấm

áp hẳn bởi tiếng hát âm vang , náo nức , thể hiện niềm vui

to lớn của người lao động được giải phóng , tiếng hát hòa

cùng gió , thổi căng buồm đưa đoàn thuyền ra khơi Lời

hát ca ngợi sự giàu có và hào phóng của biển cả cùng vẻ

đẹp lung linh ,kì diệu của nó trong đem.

Hát rằng

GV tiểu kết về tác giả , tác phẩm và nội dung 2 khổ đầu

bằng sơ đồ tư duy.

=> Ca ngợi thiên nhiên và con người lao động mới.

4 Củng cố :

- Nắm lại những nét cơ bản về tác giả , tác phẩm

- Nhắc lại những nét nghệ thuật chính trong 2 khổ thơ đầu

- Cảm hứng bao trùm trong bài thơ ?

5 Dặn dò : Học thuộc lòng bài thơ Chuẩn bị phần tiếp theo