* Câu hỏi thảo luận: - Tại sao ở đàng ngoài, nền kinh tế nông nghiệp bị sa sút nhưng thủ công và buôn bán vẫn được phát triển. Đây là ngành kinh tế ít lệ thuộc chặt chẽ vào nhà nước, í[r]
Trang 1Tuần: 25 Ngày soạn: 21 / 02 / 2013 Tiết: 48 Ngày dạy: 26 / 02 / 2013
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nắm được tổng quát bức tranh kinh tế cả nước
- Sự khác nhau về kinh tế Nông nghiệp và kinh tế hàng hóa ở hai miền đất nước
- Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó
- Mặc dù chiến tranh phong kiến thường xảy ra kéo dài nhưng kinh tế vẫn có những bước phát triển tiến bộ, đặc biệt là Đàng Trong
2 Thái độ
- Tôn trọng và có ý thức gìn giữ sáng tạo nghệ thuật của ông cha ta thể hiện sức sống
tinh thần dân tộc
3 Kỹ năng:
- HS biết được các địa danh trên bản đồ
- Nhận xét được trình độ phát triển dân tộc từ KT XVI – XVIII
II.CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên: - Phấn, thước kẻ, giáo án, sgk
2 Học sinh: Bút, thước kẻ, vở ghi lịch sử, SGK Lịch sử
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
- Hãy nêu nguyên nhân và quá trình diễn ra cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn
- Phân tích hậu quả của hai cuộc chiến tranh
2 Giới thiệu bài mới:
Chiến tranh liên miên giữa hai thế lực PK họ Trịnh – Nguyễn , Nam – Bắc triều đã gây biết bao tổn hại đau thương cho dân tộc, đất nước chia làm hai kéo dài đã ảnh hưởng không ít đến sự phát triển của đất nước Tình hình kinh tế hàng hóa nước ta ở thế kỉ XVI – XVIII có đặc điểm gì, ta vào bài mới.
3 Bài mới:
HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN – HỌC SINH NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1: Tìm hiểu nông nghiệp
* GV: Yêu cầu HS đọc phần đầu của Mục 1
- Từ TK XVI – XVIII, tình trạng nông nghiệp ở
Đàng Ngoài như thế nào?
- Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này?
+ Hậu quả của hai cuộc chiến tranh kéo dài đã ảnh
hưởng đến mùa màng của nhân dân, chính quyền họ
Trịnh không chăm lo sx -> khai hoang -> thủy lợi
+ Ở địa phương, bọn địa chủ, cường hào cầm, bán
ruộng đất công – ngôi thứ => Nông dân không còn
ruộng đất để cấy cày
1 Nông nghiệp
a Nông nghiệp Đàng Ngoài
- Nông nghiệp bị phá hoại
* Nguyên nhân
- Chiến tranh Nam - Bắc triều kéo dài
- Chính quyền họ Trịnh ít quan tâm đến công tác thủy lợi, khai hoang
BÀI 23 : KINH TẾ, VĂN HOÁ THẾ KỈ XVI – XVIII
I KINH TẾ
Trang 2- Việc cường hào đem cầm, bán ruộng đất công đã
ảnh hưởng đến sx hàng hóa và đời sống ND như thế
nào? Kể tên 1 số vùng?
(Ruộng bị bỏ hoang nhiều, trong khi đó nông dân
không có đất sản xuất Thêm vào đó, thiên tai, mất
mùa dồn dập)
- Em có nhận xét gì về nông nghiệp ở Đàng Ngoài?
- Tình hình nông nghiệp ở Đàng Trong như thế nào?
- Chúa Nguyễn đã làm gì để phát triển nông nghiệp?
Chúa Nguyễn quan tâm, đưa ra nhiều biện pháp
khuyến khích nông nghiệp, mở rộng sx
+ Khai khẩn đất hoang, cấp công cụ, lương ăn cho
dân, lập thành làng ấp (Ra sức khai hoang vùng
Thuận Quảng)
+ Chiêu tập dân lưu vong, tha tô thuế binh dịch 3
năm, khuyến khích trở về quê cũ làm ăn
+ 1698, Nguyễn Hữu Chỉnh đi Kinh Lý mở rộng
lãnh thổ xuống phía Nam đặt phủ Gia Định lập làng
xóm mới ở ĐB Sông Cửu Long
* GV: Dùng bản đồ VN: HS đọc phần chữ nhỏ sgk
-phủ Gia Định : gồm mấy dinh ? là những tỉnh nào
hiện nay?
+ Dinh Trấn Biên (Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu,
Bình Dương, Bình Phước)
+ Dinh Phiên Trấn (TP.HCM, Long An, Tây Ninh)
- Xác định các Tỉnh trên bản đồ thuộc phủ Gia Định
xưa
- Sự phát triển NN ở Đàng Trong có ảnh hưởng như
thế nào đến tình hình XH ?
(Hình thành 1 tầng lớp địa chủ mới chiếm đoạt ruộng
đất
Nhân dân mất ruộng chưa bần cùng như ở Đàng
Ngoài)
Nhìn chung đời sống nhân dân vẫn còn ổn định
- Em có nhận xét gì về nền kinh tế nông nghiệp giữa
đàng trong, đàng ngoài
+ Đàng ngoài : Sa sút nghiêm trọng
+ Đàng trong: còn phát triển rõ rệt
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phát triển của nghề thủ
công và buôn bán
* GV: Yêu cầu HS đọc sgk :
- Hãy kể tên 1 số ngành, làng nghề thủ công nổi tiếng
của nước ta từ xưa đến nay (sgk)
- Ruộng đất công bị cường hào đem cầm bán
- Ruộng đất bỏ hoang, mất mùa, đói kém dồn dập, nông dân phải bỏ làng đi phiêu tán
=> NN đàng ngoài sa sút nghiêm trọng
=> Đời sống nhân dân đói khổ, phiêu tán
b Nông nghiệp Đàng Trong
- Nông nghiệp phát triển rõ rệt, sản xuất được mở rộng, năng suất lúa cao
* Nguyên nhân :
- Do chúa Nguyễn tổ chức di dân khai hoang, cấp lương ăn, thành lập làng ấp
- Năm 1698 Nguyễn Hữu Cảnh khi kinh lí phía Nam đã đặt phủ Gia Định
- Nhờ khai hoang, điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất là vùng ĐBS Cửu Long
=>Nhìn chung, đời sống nhân dân vẫn còn ổn định
2 Sự phát triển của nghề thủ công
và buôn bán
a Thủ công nghiệp
Trang 3* GV: Cho HS quan sát ảnh 51 sgk, đây là sản phẩm
thủ công của làng gốm Bát Tràng nổi tiếng nhất, hình
khối và đường nét hài hóa cân đối, sản phẩm được các
lái buôn phương Tây ưa chuộng nhất
- Qua đây em có nhận xét gì về nghề thủ công nghiệp
nước ta ở TK XVI – XVII
* GV: Yêu cầu HS đọc phần chữ nghiêng sgk
- Em có nhận xét gì về việc trao đổi buôn bán ở nước
ta?
- Cùng với việc buôn bán được mở rộng (chợ được
mở ra nhiều, Thăng Long nhộn nhịp) ở nước ta còn
xuất hiện thêm 1 số đô thị nào?
- Tại sao Hội An trở thành phố cảng lớn nhất ở Đàng
Trong?
(Hàng hóa nội địa từ Quảng Nam – Bình Khang –
Diên Khánh tập tung về đây , lái buôn nước ngoài
cũng về đây buôn bán tấp nập – XH ở đàng trong ổn
định hơn – Địa thế thuận lợi ; cả về đường bộ, đường
thủy
- Thái độ của các chúa như thế nào đối với các
thương nhân nước ngoài? Tại sao?
+ Ban đầu tạo điều kiện cho thương nhân nước
ngoài vào với mục đích mua vũ khí
+ Về sau thì hạn chế vì sợ người phương Tây có ý
đồ xâm chiếm
=> GV: Kết luận : Trong khoảng thời gian từ TK XVI
– XVIII, nghề thủ công và buôn bán ở Đại Việt có
những bước phát triển Tuy nhiên sự phát triển này
còn gặp trở ngại lớn do sự phân chia đất nước gây ra
- Thủ công nghiệp xuất hiện của nhiều làng thủ công, có nhiều làng thủ công nổi tiếng: gốm Thổ Hà ( Bắc Giang), gốm Bát Tràng (Hà Nội), dệt La Khê (HN)
- Nhiều sản phẩm được ưa chuộng
b Thương nghiệp
- Việc buôn bán rất phát triển nhất là ở vùng đồng bằng và ven biển
- Xuất hiện nhiều đô thị ngoài Thăng Long còn có Phố Hiến (Hưng Yên), Thanh Hà (Huế) , Hội An (Quang Nam), Gia Định (TP HCM ngày nay)
-
4 Củng cố
* Câu hỏi thảo luận: - Tại sao ở đàng ngoài, nền kinh tế nông nghiệp bị sa sút nhưng thủ công và buôn bán vẫn được phát triển
Đây là ngành kinh tế ít lệ thuộc chặt chẽ vào nhà nước, ít chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, có thể tổ chức sản xuất trong một cộng đồng ít người
Thể hiện vai trò của ND lao động trong quá trình phát triển đất nước
5 Hướng dẫn học tập ở nhà
- Học bài theo các câu hỏi Sgk Chuẩn bị bài phần tiếp theo : Văn hoá.
IV RÚT KINH NGHIỆM: