- Khi đưa một cực của nam b Thảo luận chung ở lớp, rút ra châm lại gần hoặc ra xa cuộn nhận xét vè sự biến đổi của số dây thì số đường sức từ sẽ đường sức từ xuyên qua tiết dieän S cuûa [r]
Trang 1Tuần: 19 Ngày soạn: 07-01-2013 Tiết : 38 Ngày dạy : 09-01-2013
I Mục tiêu :
1
Kiến thức : - Nêu được dịng điện cảm ứng xuất hiện khi cĩ sự biến thiên của số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây kín
- Giải được một số bài tập định tính về nguyên nhân gây ra dịng điện cảm ứng
2 Kĩ năng : - Vận dụng đuợc điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng để giải thích và dự đoán
những trường hợp cụ thể , trong đó xuất hiện hay không xuất hiện dòng điện cảm ứng
3 Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - Chuẩn bị nội dung SGK.
2.
HS : - Cho mỗi nhóm: Mô hình cuộn dây dẫn và đường sức từ của nam châm.
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp
2 Kiểm tra bài cũ: - Lồng ghép trong bài mới ?
3 Tiến trình:
Hoạt động 1: Nhận biết vai trò của từ trường trong hiện tượng cảm ứng điện từ:
- Hỏi để hs nhớ lại vai trò của
nam châm trong việc tạo ra
dòng điện cảm ứng: Có
những cách nào dùng nam
châm để tạo ra dòng điện
cảm ứng?
* Vậy tạo ra dòng điện cảm
ứng có phụ thuộc vào chính
nam châm hay trạng thái
chuyển động của nam châm
hay không?
- Có yếu tố nào chung trong
các trường hợp đã gây ra
dòng điện cảm ứng?
* GV thông báo: các nhà
khoa học cho rằng chính từ
trường của nam châm đã tác
dụng một cách nào đó lện
cuộn dây dẫn và gây ra dòng
- Trả lời câu hỏi của GV, nêu lên các cách khác nhau để tạo ra dòng điện cảm ứng
b) Phát hiện: Các nam châm khác nhau đều có thể gây ra dòng điện cảm ứng Vậy không phải là chính nam châm mà là một cái gì chung của nam châm đã gây ra dòng điện cảm ứng cần phải tìm yếu tố chung đó.
- Khảo sát sự bi đổi các đường sức từ ( của nam châm ) xuyên
Bài 32:
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN
CẢM ỨNG
Trang 2điện cảm ứng.
Nêu câu hỏi: Ta đã biết dùng
đường sứ từ để biểu diễn từ
trường Vậy ta phải làm như
thế nào để nhận biết được sự
biến đổi của từ trường trong
lòng cuộn dây, khi đưa nam
châm lại gần hoặc ra xa dây?
qua tiết diện S của cuộn dây
Hoạt động 2: Khảo sát sự biến đổi số lượng đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn khi một cực nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn trong TN tạo ra dòng điện
cảm ứng bằng nam châm vĩnh cửu hình 32.1SGK:
- Hướng dẫn hs sử dụng mô
hình và đếm đường sức từ
xuyên qua tiết diện S của
cuộn dây khi nam châm ở xa
và khi lại gần cuộn dây
- Cho hs quan sát hình 32.1
SGK và trả lời C1?
- Khi đưa một cực của nam
châm lại gần hoặc ra xa cuộn
dây thì số đường sức từ sẽ
biến thiên như thế nào?
Làm việc theo nhóm a) Đọc mục quan sát trong SGK, kết hợp với việc thao tác trên mô hình cuộn dây và đường sức từ để trả lời C1
+Đưa nam châm lại gần cuộn dây các đường sức từ xuyên qua vòng dây tăng
+Đưa nam châm ra xa cuộn dây các đường sức từ xuyên qua vòng dây giảm
b) Thảo luận chung ở lớp, rút ra nhận xét vè sự biến đổi của số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây khi đưa nam châm vào, kéo nam châm
ra khỏi cuộn dây
Nhận xét: Khi đưa một cực của nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây thì số đường sức từ xuyên qu a tiết diện S của cuộn dây tăng hoặc giảm, biến thiên
I Sự biến đổi số đường sức
từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây:
a, Quan sát H.32.1
C1: + Đưa nam châm lại gần cuộn dây các đường sức từ xuyên qua vòng dây tăng + Đưa nam châm ra xa cuộn dây các đường sức từ xuyên qua vòng dây giảm
b Nhận xét 1: SGK
Hoạt động 3: Tìm hiểu mối quan hệ giữa sự tăng hay giảm của số đường sứ từ qua tiết diện
S của cuộn dây vớí sự xuất hiện dòng điện cảm ứng (ĐK xuất hiện dòng điện cảm ứng):
- Nêu câu hỏi:
Dựa vào TN dùng nam châm
vĩnh cửu để tạo ra dòng điện
cảm ứng và kết quả khảo sát
sự biến đổi của số đường sức
từ qua tiết diện S khi di
chuyển nam châm, hãy nêu
- Suy nghĩ cá nhân
Lập baảng đối chiếu, Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong bảng 1 SGK
Làm thí nghiệm
Có dòng điện cảm ứng hay không ?
Số đường sức từ xuyên qua
S có biến đổi
II Điều kiện xuất hiện dịng điện cảm ứng:
a Nhận xét 2: SGK
C2:
Làm thí nghiệm
Có dòng điện cảm ứng hay không ?
Số đường sức từ xuyên qua S có biến đổi không ?
Trang 3ra mối liên hệ giữa sự biến
thiên của đường sức từ qua
tiết diện S và xuất hiện
dòng điện cảm ứng
* Hướng dẫn hs lập bảng đối
chiếu ( Bảng 1SGK ) để
nhận ra mối quan hệ, yêu
cầu hs trả lời C2, C3, C4 ?
* Tổ chức hs thảo luận chung
cho cả lớp để rút ra kết luận
về “điều kiện xuất hiện dòng
điện cảm ứng”
không ? Đưa nam
châm lại gần cuộn dây
thiên ) Để nam châm
nằm yên
Không Không (không
biến thiên) Đưa nam
châm ra xa cuộn dây
Có Giảm ( biến
thiên ) Trả lời C3:Khi đường sức từ xuyên qua cuộn dây biến thiên
- Thảo luận chung ở lớp, rút ra nhận xét về điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng ( Nhận xét
2 trong SGK )
Nhận xét : Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên
Đưa nam châm lại gần cuộn dây
thiên ) Để nam
châm nằm yên
(không biến thiên) Đưa nam
châm ra xa cuộn dây
Có Giảm ( biến
thiên ) C3: Khi đường sức từ xuyên qua cuộn dây biến thiên
Hoạt động 4: Vận dụng nhận xét 2 để giải thích nguyên nhân Xuất hiện dòng điện cảm
ứng trong TN với nam châm điện ở bài trước ( hình 31.1 SGK):
- Từ trường của nam châm
điện biến đổi thế nào khi
cường động dòng điện qua
nam châm điện tăng, giảm?
- Suy ra biến đổi của số
đường sức từ biểu diễn từ
trường xuyên qua tiết diện S
của cuộn dây dẫn
- Cho hs trả lời C5, C6?
- Trả lời C4 theo câu hỏi gợi ý của GV
-Khi đóng mạch điện,cường độ dòng điện tăng từ 0 đến có, từ trường của nam châm điện mạnh lên, số đường sức từ biểu diễn từ trường tăng lên, số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây cũng tăng lên, do đó xuất hiện dòng điện cảm ứng
-Khi ngắt mạch điện,cường độ dòng điện giảm về 0, từ trường của nam châm điện yếu đi, số đường sức từ biểu diễn từ trường giảm, số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây cũng giảm
đi, do đó xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Thảo luận chung ở nhóm C5: Khi quay nún của điamô thì nam châm quay theo, khi nam châm quay thì đường sức từ
II Điều kiện xuất hiện dịng điện cảm ứng:
C4: - Khi đóng mạch điện ,cường độ dòng điện tăng từ 0 đến có, từ trường của nam châm điện mạnh lên, số đường sức từ biểu diễn từ trường tăng lên, số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây cũng tăng lên , do đó xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Khi ngắt mạch điện,cường độ dòng điện giảm về 0, từ trường của nam châm điện yếu đi, số đường sức từ biểu diễn từ trường giảm ,số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây cũng giảm đi, do đó xuất hiện dòng điện cảm ứng
Trang 4xuyên qua cuộn dây biến thiên nên cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng
C6: Tương tự như C5
Hoạt động 5: Rút ra kết luận chung về đều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn
dây dẫn kín:
- Hỏi kết luận này có gì
khác với nhận xét 2?
- Tổng quat hơn đúng trong
mọi trường hợp
- Cho hs chỉ rõ khi nam châm
chuyển từ vị trí naào sang vị
trí nào ? thì số đường sức từ
qua cuộn dây tăng, giảm
- Tự đọc kết luận trong SGK:
Trong mọi trường hợp, khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện
S của cuộn dây dẫn kín biến thiên thì trongt cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Trả lời câu hỏi của GV
b, Kết luận: SGK
Hoạt động 6: Vận dụng:
- GV cho hs làm cá nhân câu
III Vận dụng:
C5: Khi quay nún của điamô thì nam châm quay theo, khi nam châm quay thì đường sức từ xuyên qua cuộn dây biến thiên nên cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng
C6: Tương tự như C5
IV C ủng cố: - Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk.
- Ta không nhìn thấy từ trường vậy làm như thế nào để khaỏ sát được sự biến đổi của từ trường ở chỗ có cuộn dây?
- Làm thế nào để nhận biết được mối liên hệ giữa đường sức từ và dòng điện cảm ứng?
- Với điều kiện nào thì trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng?
V
H ướng dẫn về nhà: - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước bài 33 SGK