Boi duong chuyen mon Doi moi PPDH

NHỮNG YÊU CẦU CỦA XÃ HỘI TRI THỨC ĐỐI VỚI GIÁO DỤC  Giáo dục cần giải quyết mâu thuẫn tri thức ngày càng tăng nhanh mà thời gian đào tạo có hạn  Giáo dục cần đào tạo con người đáp ứng [r]

N NG CAO n¨ng lùc ph¸t triÓn Â

vµ tæ chøc thùc hiÖn ch ¬ng

tr×nh gi¸o dôc ti U H C Ể Ọ

NỘI DUNG CHÍNH

PhÇn 2: §æi míi ph ¬ng ph¸p d¹y häc, gi¸o dôc tiÓu häc

1 XÃ HỘI TRI THỨC VÀ SỰ HỌC

Xó hội tri thức là một hỡnh thỏi xó hội - Kinh tế, trong đú

tri thức trở thành yếu tố quyết định đối với nền kinh tế

hiện đại và đối với cơ cấu tổ chức của xó hội

Đặc điểm của xó hội tri thức:

• Tri thức là yếu tố then chốt, là lực l ợng kiến tạo sản xuất và tăng

tr ởng KT- xã hội.

• Nú làm cho tri thức, công nghệ cũ nhanh chóng lạc hậu

• Sự trao đổi thông tin và tri thức đ ợc hỗ trợ bởi công nghệ thông

tin, đ ợc toàn cầu hoá

• Thay đổi cơ cấu xã hội theo h ớng đa dạng, linh hoạt.

• Thay đổi tổ chức và tính chất lao độ ng nghề nghiệp

• Con ng ời là yếu tố trung tâm c a XH, là chủ thể kiến tạo xã hội ủ

• Giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo con ng ời, then

chốt trong sự phát triển

• XH tri th c là xã hội toàn cầu hoá Trình độ giáo dục trở thành ứ

NHỮNG YÊU CẦU CỦA XÃ HỘI TRI THỨC

ĐỐI VỚI GIÁO DỤC

 Giáo dục cần giải quyết mâu thuẫn tri thức ngày càng tăng nhanh mà thời gian đào tạo có hạn

 Giáo dục cần đào tạo con người đáp ứng được những đòi hỏi của thị trường lao động và nghề nghiệp cũng

như cuộc sống, có khả năng hoà nhập và cạnh tranh quốc tế, đặc biệt là:

• Năng lực hành động

• Tính sáng tạo, năng động,

• Tính tự lực và trách nhiệm

• Năng lực cộng tác làm việc

• Năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

• Khả năng học tập suốt đời

2 Giáo viên là chuyên gia của việc

dạy và học

•Năng lực dạy học

•Năng lực giáo dục

•Năng lực chẩn đoán, đánh giá, t vấn

•Năng lực phát triển nghề nghiệp (riêng) và năng

lực phát triển tr ờng học.

- Nói đến ng ời học, việc học thì đ ơng nhiên phải nói

đến ng ời dạy, việc dạy Không thầy đố mày làm nên “ ” -Vai trò của ng ời thầy là ng ời dẫn dắt, thúc đẩy, uốn nắn,

đánh giá ng ời học.

- Thực chất việc dạy là giúp đỡ ng ời học tự học, tự nghiên cứu, tự điều chỉnh, tự hiểu đ ợc bản thân mình để biến đổi

mình mỗi ngày một tiến bộ

-Kết quả bài dạy:

+ 40% phụ thuộc vào nội dung (SGK, SHD, tài liệu và học

liệu khác)

+ 60% còn lại chủ yếu phụ thuộc vào PP, nghệ thuật dạy học của ng ời giáo viên

• Hệ thống kiến thức phải đảm bảo tính khoa học, chính xác và t ờng minh

• Hệ thống kiến thức, kỹ năng là hệ thống mở …

• Phải dạy cho học sinh cách nắm kiến thức

• Phải khơi gợi và phát huy tiềm năng độc lập,

năng động tìm tòi và sáng tạo của học sinh

• Phải giúp học sinh tự học.

• Phải tăng c ờng sử dụng các ph ơng tiện, kỹ thuật dạy học hiện đại

Bài giảng đảm bảo

NỘI DUNG học tập

MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH PHẦN VÀ ĐK CỦA QTDH

MỤC ĐÍCH

PHƯƠNG TIỆN

Các hệ quả văn hoá xã hội PHƯƠNG PHÁP

Các điều kiện văn hoá xã hội

(ĐK khung)

Các hệ quả tâm lý-con người

Các điều kiện tâm lý - con người

(ĐK GV-HS)

NỘI DUNG

3 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

i DH giải quyết vấn đề

ii DH theo tình huống và PPNC trường hợp

iii DH định hướng hành động và Dạy học theo

dự án

iv Các kỹ thuật dạy học tích cực hoá

Kh ám phá

GQVĐ-NC Củng cố

Kiểm tra

MÔ HÌNH CẤU TRÚC HAI MẶT CỦA PPDH

(dựa theo Lothar Klinberg)

- DH thông báo: thuyết trình, làm mẫu, trình diễn, trình bày trực quan

- Cùng làm việc: Đàm thoại, thảo luận

- Làm việc tự lực: Bài tập cá nhân, bài tập nhóm

CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Thuyết trình Mô phỏng

Đàm thoại Thảo luận về tương lai

Trình diễn PP điều phối

Làm mẫu Nhiệm vụ thiết kế

Luyện tập Nhiệm vụ phân tích

Thực nghiệm PP văn bản hướng dẫn

Thảo luận Học theo công đoạn

Công não Thông tin phản hồi

Công não viết Tia chớp

Công não nặc danh Kỹ thuật 3 lần 3

Kỹ thuật phòng tranh „Bắn bia“

Tham vấn bằng phiếu Kỹ thuật ổ bi

Tham vấn bằng điểm Lược đồ tư duy

Tranh châm biếm Ủng hộ và phản đối

Kỹ thuật bể cá Điều cấm kỵ

Nhóm lắp ghép Chiếc ghế nóng

Kỹ thuật 635 (XYZ) …………

i DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

• Khái niệm vấn đề, DHGQVĐ

• Cấu trúc DHGQVĐ

• Vận dụng DHGQVĐ

Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra mà việc giải quyết chúng chưa có quy luật sẵn cũng như những tri thức, kỹ năng sẵn

có, chưa đủ ĐK giải quyết mà vẫn còn khó khăn, cản trở cần vượt qua

Trạng thái

xuất phát

TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ

Trạng thái

đích

Vật cản

Tình huống có vấn đề xuất hiện khi một

cá nhân đứng trước một mục đích muốn đạt

tới, nhận biết một nhiệm vụ cần giải quyết

nhưng chưa biết bằng cách nào, chưa đủ

phương tiện (tri thức, kỹ năng…) để giải quyết.

Trạng thái

xuất phát

PP DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

PPDH GQCĐ là cách người GV đặt học sinh vào một tình huống có vấn đề, thông qua việc giải quyết vấn đề giúp học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức

NHIỆM VỤ VÀ VẤN ĐỀ

Nhiệm vụ khác vấn đề ở chỗ khi giải quyết đã có trình

tự sẵn có cũng như những kiến thức kỹ năng đã có đủ giải quyết

Tư duy hệ thống Sáng tạo

II) Tìm cỏc phương ỏn giải quyết

• So sánh với các nhiệm vụ đ giải quyếtã

• Tìm các cách giải quyết mới

• Hệ thống hoá, sắp xếp các ph ơng án giải quyết

III) Quyết định phương ỏn (giải quyết VĐ)

• Phân tích cỏc phương ỏn

• Đánh giá cỏc phương ỏn

• Quyết định Giai quyết

CẤU TRÚC CỦA QUÁ TRèNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

ii DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

TRƯỜNG HỢP

 Dạy học theo tình huống

Khái niệm - đặc điểm - vận dụng

 Phương pháp nghiên cứu trường hợp

Khái niệm - cấu trúc – các loại trường hợp

Ưu nhược điểm – ví dụ

DH theo tình huống là việc dạy học được tiến hành tổ chức theo những chủ đề phức hợp gần

với các tình huống thực của cuộc sống và nghề

nghiệp Qúa trình học tập được tổ chức trong một môi trường học tập tạo điều kiện kiến tạo tri thức theo cá nhân và trong mối quan hệ xã hội của việc học tập.

DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG

1 Nội dung dạy học xuất phát từ một vấn đề

4 Tạo cho ng ời học khả năng trình bày những

điều đã học và suy nghĩ về điều đó (diễn đạt, nhận xét).

5 Tạo điều kiện để người học có thể trao đổi lẫn

nhau và trao đổi với giáo viên.

ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO TèNH HUỐNG

GV thông báo tri thức, liên hệ với các vấn đề, trường hợp thực tiễn, kinh

có vấn đề hoặc các viễn cảnh khác nhau

GV thông báo tri thức, liên hệ các tình huống vận dụng

qua làm việc nhóm

GV thông báo tri thức, kết hợp các giai đoạn làm việc theo nhóm

PP NC trường hợp (PP trường hợp, PP tình huống) là

một PP DH, trong đó học sinh tự lực nghiên cứu một tình huống thực tiễn và giải quyết các vấn đề của tình huống đặt ra

PP trường hợp là PP điển hình của DH theo tình huống

và DH giải quyết vấn đề

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP

case – study – method

2 Trường hợp tìm thông tin:

Thông tin chưa được đưa ra đầy đủ Trọng tâm

là thu thập thông tin cho việc giải quyết vấn đề

3 Trường hợp phát hiện vấn đề:

Các vấn đề chưa được nêu rõ trong mô tả trường hợp Trọng tâm là phát hiện vấn đề

4 Trường hợp tìm phương án giải quyết: Trọng tâm

là tìm phương án giải quyết vấn đề

5 Trường hợp đánh giá: Trọng tâm là đánh giá các

phương án giải quyết đã cho

6 Trường hợp khảo sát, nghiên cứu: thu thập thông

tin, nghiên cứu giải quyêt nhiệm vụ, vấn đề

CẤU TRÚC TIẾN TRÌNH PPNC TRƯỜNG HỢP

Nhận biết VĐ Học sinh nhận biết tình huống, vấn đề cần giải quyết

THÔNG TIN Thu thập thông tin cần thiết cho giải quyết vấn đề

NGHIÊN CỨU Tìm các phương án giải quyết khác nhau

QUYẾT ĐỊNH

So sánh các phương án, quyết định phương án giải quyết

BẢO VỆ Trình bày và thảo luận về phương án đã quyết định

• Tạo mâu thuẫn nhận thức

• Thay đổi các ph ơng diện

• Làm rõ các mối quan hệ

• Tính mô phỏng của tr ờng hợp loại trừ rủi ro, trong khi

đảm bảo liên hệ với thực tiễn

• Những ví dụ tr ờng hợp đ ợc tinh giản, cấu trúc, cho

phép tính tự lực ở mức độ cao nhất

• Là ph ơng pháp phức hợp, tích hợp nhiều hình thức

học

• Phỏt triển năng lực xó hội, khả năng giao tiếp, đặc

biệt là khả năng quyết định

• Giỳp HS hiểu được một tỡnh huống thực tiễn cú nhiều phương diện xem xột khỏc nhau, nhiều cỏch giải

quyết, khụng cú cỏch giải quyết duy nhất

ƯU ĐIỂM CỦA PP NC TRƯỜNG HỢP

•Không thật sự tạo ra kinh nghiệm thực tiễn

• Đòi hỏi nhiều thời gian

• Không thích hợp với việc truyền thụ tri thức hệ thống, sự kiện

• Đòi hỏi người điều phối có kinh nghiệm

•Dễ có tình trạng quá nhấn mạnh việc đưa ra

quyết định mà không chú ý đầy đủ đến thu thập thông tin và phân tíchcơ sở của quyết định.

• Nếu không điều phối tốt, có thể có những thành viên „quá tích cực“, số khác thụ động

NHƯỢC ĐIỂM CỦA PPNC TRƯỜNG HỢP

iii DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HÀNH ĐỘNG

Dạy học định hướng hành động là cách DH làm

cho hoạt động trí óc và chân tay kết hợp với

nhau một cách chặt chẽ Trong đó việc tổ chức

QTDH được chi phối bởi những sản phẩm hành

động đã được thoả thuận giữa GV và học sinh

Đây là cách dạy học tích cực hoá học sinh và

tiếp cận toàn thể.

ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁCH DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HÀNH ĐỘNG

Trí óc và tay chân

Dạy học mở

Tính

tự lực

Định hướng hứng thú

Định hướng sản phẩm

Tích cực hoá

Tính toàn thể

DHĐH HĐ

CẤU TRÚC DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HÀNH ĐỘNG

Làm việc nhóm theo nhiệm vụ phân công Có tạo ra sản

phẩm hành động Kết hợp dạy học lý thuyết, tham quan…

ĐÁNH GIÁ

•Thuật ngữ dự ỏn, tiếng Anh là Project, cú gốc

tiếng latinh là projicere : phác thảo, d “ “ ự thảo, thiết kế

•Khái niệm dự án ngày nay đ ợc hiểu là một dự

định, một kế hoạch, trong đó cần xác định rõ mục tiêu, thời gian, ph ơng tiện tài chính, vật chất, nhân lực và cần đ ợc thực hiện nhằm đạt mục tiêu đề ra Dự án đ ợc thực hiện trong những điều kiện xác định và có tính phức hợp, liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Khỏi niệm dự ỏn

Dạy học theo dự án là một cách thức dạy học, trong đó học sinh thực hiện một

nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lý thuyết với thực hành, tự

lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả Hình thức làm việc chủ yếu là

theo nhóm, kết quả dự án là những sản phẩm hành động có thể giới thiệu được.

KHÁI NIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Cộng tác làm việc

Mang tính phức hợp

Tính tự lực Định hướng

Định hướng hành động

Định hướng hứng thú

Định hướng thực tiễn

DHDA

CÁC LOẠI DỰ ÁN HỌC TẬP

CÁC LOẠI DỰ ÁN

Theo nội dung

Theo thời gian

Theo hình thức tham gia

Theo nhiệm vụ

DA trung bình (Ngày dự án)

DA Lớn (Tuần dự án)

DA Kiến tạo

DA hành động

DA toàn trường

ƯU, NHƯỢC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Ưu điểm

• Kích thích động cơ, hứng thú học tập của ng ời học

• Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm, sáng tạo

• Phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp

• Phát triển năng lực cộng tác làm việc

• Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn

• Phát triển năng lực đánh giá

Giới hạn:

• DHDA đòi hỏi nhiều thời gian, không thớch hợp trong

việc truyền thụ những tri thức lý thuyết hệ thống

• Đòi hỏi ph ơng tiện vật chất và tài chính phù hợp

VÍ DỤ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Dự án: Tìm hiểu quê hương

chúng ta

Mục tiêu:

lịch sử, văn hoá, văn học, sự phát triển kinh

tế, ngành nghề của địa phương

pháp phát triển quê hương