TUAN 21 VAN 6

Với nghệ thuật miêu tả, tài quan sát của tác giả sẽ giúp chúng ta thấy được vẻ đẹp của một vùng quê giàu chất Nam Bộ qua đoạn trích của tác phẩm Đất rừng phương Nam, với tựa đề: Sông nướ[r]

Tuần 21 Ngày soạn: 12/01/2013

SÔNG NƯỚC CÀ MAU

(Trích Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi)

A/MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Bổ sung kiến thức về tác giả, tác phẩm văn học hiện đại

- Hiểu và cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước Cà Mau, qua đó thấy được tình cảm gắn bó của tác giả đối với vùng đất này

- Thấy được hình thức nghệ thuật độc đáo được sử dụng trong đoạn trích

B/TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,KỸ NĂNG,THÁI ĐỘ

1.Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả và tác phẩm Đất rừng phương Nam

- Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con người một vúng đất phương Nam

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích

2.Kĩ năng:

- Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố miêu tả và kết hợp thuyết minh

- Đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản

- Nhận biết các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản và vận dụng chúng khi làm văn miêu tả cảnh thiên nhiên

3.Thái độ:

Giáo dục các em tình yêu thiên nhiên đất nước, con người

C/PHƯƠNG PHÁP :

Đọc hiểu văn bản, phát vấn, phân tích, xem hình ảnh

D/TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

1.Ổn định lớp: 1p

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

2.Kiểm tra bài cũ: 7p

Nêu bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn? Ý nghĩa của tác phẩm?

3.Bài mới :2p

* Lời vào bài: Đất rừng phương Nam, một truyện dài nổi tiếng của Đoàn Giỏi đã được chuyển thể

thành bộ phim dài tập, nói về lòng yêu nước của những người dân sống trên vùng đất mũi, vùng đất trù phú và giàu đẹp của Tổ quốc Với nghệ thuật miêu tả, tài quan sát của tác giả sẽ giúp chúng ta

thấy được vẻ đẹp của một vùng quê giàu chất Nam Bộ qua đoạn trích của tác phẩm Đất rừng phương Nam, với tựa đề: Sông nước Cà Mau.

* Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1:15p

Giới thiệu chung

Gọi HS đọc chú thích SGK/20

(?)Dựa vào sgk em hãy nêu những nét chính về tác

giả?

(?) Văn bản được trích từ tác phẩm nào? Thuộc

chương mấy?

Hoạt động 2: 20p

Đọc – Hiểu văn bản

GV đọc mẫu đoạn đầu  GV gọi HS đọc tiếp?

Giải thích một số từ khó SGK

(?)Đoạn trích có thể chia làm mấy đoạn, nội dung

mỗi đoạn

I.Giới thiệu chung:

1.Tác giả:

- Đoàn Giỏi (1925- 1989), quê ở Tiền Giang

- Ông chuyên viết về cuộc sống, thiên nhiên

và con người Nam Bộ

2 Tác phẩm:

- “Sông nước Cà Mau” trích chương 18 truyện “Đất rừng phương Nam”

- Thể loại: truyện dài

`II Đọc – Hiểu văn bản:

1.Đọc- tìm hiểu từ khó:

2.Tìm hiểu văn bản:

a,Bố cục: 3 phần

+ P1: Từ đầu đến màu xanh đơn điệu

 Những ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau

+ P2: Tiếp đến “ban mai”  Kênh rạch và chợ Năm Căn

+ P 3: Còn lại  chợ Năm Căn đông vui, trù

(?) Em hãy đọc lại đoạn đầu của truyện.Nhắc lại nội

dung chính của đoạn này?

(?)Đoạn văn miêu tả cảnh gì?

(?) Những dấu hiệu nào của thiên nhiên Cà Mau gợi

cho con người nhiều ấn tượng khi đi qua vùng đất

này?

Đó là những ấn tượng nào?

(?) Từ đó em nào có thể cho cô biết ấn tượng

chung về không gian vùng sông nước Cà Mau như

thế nào qua ngòi bút của tác giả?

Gv phân tích lại và chuyển ý

TIẾT 78

Hoạt động 1:25p

Gọi hs đọc phần 2

(?)Tác giả đã làm nổi bật những nét độc đáo nào

của cảnh sông ngòi, kênh rạch ?

Cách tả ở đây có gì độc đáo ? Tác dụng của nó?

(?)Cảm nhận của em về thiên nhiên Cà Mau

- Hs: Rút ra tiểu kết

- Gv chuyển ý

(?)Những chi tiết, hình ảnh nào về chợ Năm Căn

thể hiện được sự tấp nập, đông vui, trù phú & độc

đáo ?

(? )Nhận xét về nghệ thuật miểu tả giả sử dụng ở

đoạn văn này?

(? )Qua ngòi bút gợi hình của nhà văn em biết gì về

chợ Năm Căn

- Hs: Trả lời

- Gv phân tích rút ra tiểu kết

Hoạt động 2:15p

Tổng kết

(?) Sau khi đã tìm hiểu đoạn trích em hãy nhắc lại

nội dung của đoạn?

phú

b, Phân tích:

b1/Thiên nhiên vùng sông nước Cà Mau + Ấn tượng chung

- Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như

- Trời xanh, nước xanh, cây lá xanh

- Tiếng rì rào bất tận của khu rừng, tiếng sóng biển và cả hơi gió muối

 Không gian rộng lớn, bạt ngàn màu xanh

+Cảnh sông nước Cà Mau

- Kênh rạch: Mái Giầm, kênh Bọ Mắt, kênh Ba Khía->tên gọi căn cứ vào đặc điểm riêng

- Nước đổ ầm ầm như thác

- Cá hàng đàn đen trũi

- Rừng đước cao ngất

=> Miêu tả cụ thể sinh động:sông Năm Căn rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã

b2/ Cuộc sống con người ở chợ Năm Căn

- Ồn ào, đông vui, tấp nập

- Những bến phà nhộn nhịp dọc đi theo sông

- Những lò than …

- Những ngôi nhà bè

- Người dân thuộc nhiều dân tộc khác nhau

 So sánh, quan sát tỉ mỉ => Sự trù phú,

những nét độc đáo của chợ Năm Căn.

3 Tổng kết

a.Nội dung

- Thiên nhiên vùng sông nước Cà Mau có vẻ

đẹp rộng lớn,hung vĩ,đầy sức sống hoang dã

-Cuộc sống con người chợ Năm Căn tấp

nập,trù phú,độc đáo

(?)Theo em thì trong đoạn trích nhà văn sử dụng

những yếu tố nghệ thuật nào?

(?) Qua bài học em hiểu biết gì về thiên nhiên con

người và nhà văn Đoàn Giỏi?

(?)Em có yêu quê hương mình như nhà văn

không? Thử bày tỏ

Gv liên hệ thực tế giáo dục hs

Gọi hs đọc ghi nhớ

Hoạt động 3:5p

Hướng dẫn tự học

- Đọc văn bản nhiều lần, chú ý phân tích các hình

ảnh có sử dụng phép so sánh, điệp ngữ, từ gợi

hình

- Chuẩn bị bài “ Bức tranh của em gái tôi”: Đọc

văn bản, tòm tắt văn bản, vẻ đẹp tâm hồn của bé

Kiều Phương?

b.Nghệ thuật

- Miêu tả từ bao quát đến cụ thể

- Lựa chọn từ ngữ gợi hình, chính xác kết hợp các phép tu từ

- Dùng ngôn ngữ địa phương

- Kết hợp miêu tả và thuyết minh

b, Ý nghĩa: “Sông nước Cà Mau” là một đoạn

trích độc đáo, hấp dẫn, thể hiện sự am hiểu, tấm lòng gắn bó của nhà văn Đoàn Giỏi với thiên nhiên và con người vùng đất Cà Mau

* Ghi nhớ SGK/23

III.Hướng dẫn tự học

* Bài cũ:

- Đọc kĩ văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả đặc sắc, các chi tiết sử dụng phép so ánh

- Hiểu được ý nghĩa của các chi tiết có sử dụng phép tu từ

* Bài mới: Soạn bài “Bức tranh của em gái tôi”

E/RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 21 Ngày soạn: 14/01/2013 Tiết 79 - 80 Ngày dạy: 16/01/2013

QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN

XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ.

A/MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được một số thao tác cơ bản cần thiết cho việc viết văn miêu tả:quan sát, tưởng tượng, nhận xét, so sánh

- Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Biết cách vận dụng những thao tác trên khi viết bài văn miêu tả

B/TRONG TÂM KIẾN THỨC,KỸ NĂNG,THÁI ĐỘ

1.Kiến thức:

- Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

2.Kĩ năng:

- Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản:quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả

3.Thái độ:

Tích cực hoạt động, tiếp thu bài.

C/PHƯƠNG PHÁP:

Phát vấn, thuyết giảng, làm việc nhóm, tích hợp văn bản

D/TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1.Ổn định lớp: 1p

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

LỚP 6A4: VẮNG…………CP……….KP………

2.Kiểm tra bài cũ:7

Thế nào là văn miêu tả? Yếu tố quan trọng hàng đầu trong văn miêu tả?

3.Bài mới:2p

* Lời vào bài: Để viết được bài văn miêu tả hay nhất thiết người viết cần có năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét Những năng lực và thao tác này được thể hiện qua tiết học hôm nay

* Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1:10p

Tìm hiểu chung

GV giải nghĩa từ:

Quan sát, cầm, nghe, nhìn, ngửi,sờ…bằng các

giác quan mắt, mũi, tai, da…

Tưởng tượng:Hình dung ra các(thế giới)chưa

có(không có)

So sánh: dùng cái đã biết để làm rõ, làm nổi

cái chưa biết rõ

- Nhận xét: đánh giá, khen, chê …

Hoạt động 2:20p

Gọi HS đọc 3 đoạn văn SGK

Dùng bảng phụ để ra câu hỏi thảo luận cho 3

nhóm

Đ1: Tả cái gì? đặc điểm nổi bật của đối tượng

miêu tả là gì? Được thể hiện qua từ ngữ, hình

ảnh nào?

I.Tìm hiểu chung 1.Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

a) Vd1/sgk/27

Đoạn1: tả chàng Dế Choắt gầy, ốm, đáng thương

Đ2: Tả cái gì? Cảnh đẹp và hùng vĩ của sông

nước Cà Mau, Năm Căn, thể hiện qua từ ngữ

hình ảnh nào?

Đ3: Tả cảnh gì? Cảnh mùa xuân đẹp, náo nức

như thế nào? Chi tiết, hình ảnh nào thể hiện ?

Để tả được các đoạn văn trên người viết cần

có những năng lực cơ bản nào?

- HSTLN trả lời.

Gv:Tìm những câu văn có sự liên tượng,

tượng tượng và so sánh trong các đoạn trên?

Sự tưởng tượng và so sánh đó có gì đặc sắc?

Hs: Trả lời

HS đọc đoạn văn sgk/28

Gv:Cho biết so với đoạn gốc, đoạn này đã bỏ

đi những từ ngữ nào? Những từ ngữ bỏ đi ấy

ảnh hưởng như thế nào đến đoạn văn?

- Hs: Trả lời

- Gv:Bài học cần ghi nhớ những gì?

Hoạt động 3: 5p

Gọi HS đọc to ghi nhớ SGK/28

TIẾT 81

Hoạt động 1: 25p

Luyện tập

Bài 1

Gọi HS đọc yêu cầu BT1/SGK/29.

(?) Đoạn văn miêu tả cảnh hồ nào?

Vì sao biết? Những hình ảnh đó có đặc sắc và

tiêu biểu không? Tìm 5 từ thích hợp điền vào

chỗ trống?

Bài 2

Gọi HS đọc đoạn văn SGK

- Gv:Tìm hình ảnh, chi tiết tả Dế Mèn-Đẹp

một thanh niên cường tráng nhưng kiêu căng,

hợm hĩnh

Bài 3

Gọi HS đọc yêu cầu của đề?

- GV hướng dẫn và định hướng cho HS viết:

Cụ thể: gầy gò, têu nghêu, bè bè nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ

Đoạn 2:Tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ của sông nước Cà Mau – Năm Căn

Cụ thể:Giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh, nước xanh, rừng xanh, rì rào bất tận, mênh mông, ầm ầm như thác

Đoạn 3: Tả cảnh mùa xuân đẹp, vui, náo nức như ngày hội

Chim ríu rít, cây gạo, tháp đèn khổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búp nõn nến trong xanh

=> Để tả được các đoạn văn trên cần có năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét

b) Vd2 sgk/28 Đoạn văn bị bỏ đi những động từ, tính từ, những so sánh liên tưởng và tượng tượng nên đoạn văn trở nên chung chung và khô khan

2 Ghi nhớ sgk/28

II.Luyện tập

Bài 1 : Điền vào chỗ trống từ thích hợp:

1- Gương bầu dục; 2- cong cong; 3-lấp ló; 4-cổ kính; 5-xanh um

Bai 2 :Miêu tả Dế Mèn: Cường tráng, bướng

bỉnh, kiêu căng

Cả người rung rinh, răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp, đầu to nổi từng tảng rất bướng.Trịnh

Hướng nhà, nền nhà, mái, tường cửa, trang trí

trong nhà?

- Hs: Viết bài

Hoạt động 2:15p

Bài 4

GV gợi ý cho HS một số hình ảnh nổi bật

Mặt trời? Bầu trời? Hàng cây? Núi? Những

ngôi nhà?

- Hs: Làm việc theo đôi để liên tưởng, so sánh

- Trình bày cho lớp nghe

Bài 5: Hs viết đoạn văn vào vở

Hoạt động 3:5p

Hướng dẫn tự học

- Cần thấy vai trò của quan sát, tưởng tượng

trong văn miểu tả và rèn kĩ năng quan sát,

tưởng tượng

- Chuẩn bị bài “Luyện nói về quan sát, tưởng

tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu

tả”

Gv cho các tổ chọn đề tài để quan sát, lập dàn

ý và luyện nói Gv gợi ý: Cảnh hoàng hôn

trên núi, trăng trên núi, bình minh trong rừng,

chân dung người thân …

trọng, khoan thai, vuốt râu và lấy làm hãnh diện

Bài 3: Quan sát và ghi chép những đặc điểm

ngôi nhà hoạc căn phòng em ở? Trong những đặc điểm đó đặc điểm nào nổi bật nhất?

(GV lưu ý HS chỉ nêu những khả năng tiêu biểu đặc sắc nhất?)

Bài 4: Nếu tả lại quang cảnh một buổi sáng trên

Liên tưởng và so sánh những quang cảnh buổi sáng trên quê:

- Mặt trời: (mâm lửa, mâm vàng, quả đen… như chiếc mâm lửa, như chiếc quả cầu lửa, như một hòn than đỏ rực…)

- Bầu trời (lòng bàn khổng lồ, nửa quả cầu xanh)

- Những hành cây (hành quân, tường thành)

- Núi (bát úp)

- Những ngôi nhà (viên gạch, bao diên, trạm gác)

Bài 5:Tả con suối, dòng sông, ngọn thác, biển

cả, mà em từng quan sát bằng một đoạn văn ngắn từ 8  12 câu?

III.Hướng dẫn tự học

* Bài cũ:

- Nhớ được mục đích của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Nhận biết được điểm nhìn miêu tả, các chi tiết tưởng tượng, so sánh trong một đoạn văn miêu tả

* Bài mới: soạn bài “Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”

E/ RÚT KINH NGHIỆM :