Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời của họ được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oan uất được bày tỏ, tiếng nói cả[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤCVÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI HUYỆN
Năm học: 2012-2013
Môn thi: NGỮ VĂN Lớp 9 THCS
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ BÀI
Câu 1: (2 điểm)
Viết đoạn văn khoảng 10 đến 12 câu nhận xét về nghệ thuật tả người của Nguyễn Du
qua đoạn trích Chị em Thuý Kiều (Ngữ văn 9 -Tập một).
Câu 2: (8 điểm)
Nêu cảm nghĩ của em thông qua bài văn ngắn về thân phận người phụ nữ qua bài
thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ.
Câu 3: ( 10 điểm )
Sự khám phá và cách thể hiện hình ảnh ánh trăng trong các tác
phẩm : Đoàn thuyền đánh cá ( Huy Cận ); Đồng chí ( Chính Hữu ); Ánh
trăng ( Nguyễn Duy )
HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 2Câu1:(2 điểm)
Học sinh cần viết được các ý cụ thể :
- Tả chị em Thuý Kiều, Nguyễn Du sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng, lấy vẻ đẹp của thiên nhiên để so sánh với vẻ đẹp của con người (0,25 điểm)
+ Thuý Vân : Đoan trang, phúc hậu, quý phái : hoa cười ngọc thốt, mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da (0,25 điểm)
+ Thuý Kiều : Sắc sảo mặn mà, làn thu thuỷ, nét xuân sơn, hoa ghen, liễu hờn (0,25 điểm)
- Dùng lối ẩn dụ để ví von so sánh nhằm làm bật lên vẻ đẹp đài các của hai cô gái mà qua đó, nhà thơ muốn đề cao vẻ đẹp của con người (0,25 điểm)
- Thủ pháp đòn bẩy, tả Vân trước, Kiều sau cũng là một bút pháp tài hoa của Nguyễn
Du để nhấn vào nhân vật trung tâm Thuý Kiều Qua đó làm nổi bật vẻ đẹp của nàng Kiều cùng những dự báo về nỗi truân chuyên của cuộc đời nàng sau này (1 điểm)
Câu2:(8 điểm)
Vận dụng các kĩ năng nghị luận văn học để nêu những suy nghĩ về số phận của
người phụ nữ qua 2 tác phẩm : Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, yêu cầu đạt được các ý sau :
a Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời của
họ được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oan uất được bày tỏ, tiếng nói cảm thông bênh vực thể hiện tấm lòng nhân đạo của các tác giả, tiêu
biểu thể hiện qua : Bánh trôi nước và Chuyện người con gái Nam Xương (1,5 điểm)
b Cảm nhận về người phụ nữ qua 2 tác phẩm :
* Họ là những người phụ nữ đẹp có phẩm chất trong sáng, giàu đức hạnh : (2,5 điểm)
- Cô gái trong Bánh trôi nước : được miêu tả với những nét đẹp hình hài thật chân
thực, trong sáng : “Thân em vừa trắng lại vừa tròn” Miêu tả bánh trôi nước nhưng lại dùng từ thân em - cách tâm sự của người phụ nữ quen thuộc theo kiểu ca dao
- Nhân vật Vũ Nương trong Chuyện ngươì con gái nam Xương : mang những nét
đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam
+ Trong cuộc sống vợ chồng nàng luôn “giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào
vợ chồng phải đến thất hoà" Nàng luôn là người vợ thuỷ chung yêu chồng tha thiết, những ngày xa chồng nỗi nhớ cứ dài theo năm tháng
+ Lòng hiếu thảo của Vũ Nương đối với mẹ chồng
+ Nàng là người trọng danh dự, nhân phẩm
Trang 3* Họ là những người chịu nhiều oan uất và bất hạnh, không được xã hội coi trọng : (2,5 điểm)
- Người phụ nữ trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương đã bị xã hội xô
đẩy, sống cuộc sống không được tôn trọng và bản thân mình không được tự quyết định hạnh phúc :
"Bảy nổi ba chìm với nước non, Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn"
- Vũ Nương bị chồng nghi oan,
c Đánh giá chung : Số phận người phụ nữ trong xã hội xưa bị khinh rẻ và không được
quyền định đoạt hạnh phúc của mình, các tác giả lên tiếng phản ánh, tố cáo xã hội nhằm bênh vực cho người phụ nữ Đó là một chủ đề mang tính nhân văn cao cả của văn học đương thời (1,5 điểm)
Câu 2 ( 10 điểm )
Học sinh cần trình bày được một số yêu cầu sau :
a Mở bài : Hình ảnh ánh trăng trong thơ ca…đặc biệt ở 3 bài thơ : Đoàn
thuyền đánh cá ( Huy Cận ), Đồng chí ( Chính Hữu ),Ánh trăng( Nguyễn
Duy ) ( 1điểm )
b Thân bài :
- Sự khám phá ánh trăng ở những góc nhìn và cảm nhận khác biệt
nhưng 3 nhà thơ đều gặp nhau ở một điểm đó là xem trăng như là người bạn
gần gũi để bộc lộ tâm tư tình cảm, người bạn chứng kiến mọi hoàn cảnh của
cuộc sống
- Dẫn chứng :
+ Trăng xuất hiện trong lao động sản xuất trên biển
+ Trăng xuất hiện trong cảnh chiến đấu chờ quân thù
+ Trăng xuất hiện trong cuộc sống hàng ngày
- Học sinh phân tích từng tác phẩm cụ thể :
* Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận“ Thuyền ta lái gió với buồm
trăng”
“ Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe”
Trang 4“ Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao”
Trăng ở đây giúp gợi lên một không gian bao la của trời biển, trong đó trung tâm là con người Bằng nghệ thuật nhân hóa, ánh trăng trong bài thơ giúp ta hình dung ra một bức tranh hài hòa, lộng lẫy giữa vẻ đẹp của con người và biển cả , bởi vì nền của bức tranh ấy được dát bạc bởi ánh vàng của trăng, ánh sáng lung linh của muôn loài cá… ( 3 điểm )
* Đồng chí của Chính Hữu :
Hình ảnh “ Đầu súng trăng treo”
Người lính trong khi làm nhiệm vụ có thêm vầng trăng làm bạn, tâm hồn người chiến sĩ tràn ngập ánh trăng tạo niềm tin chiến thắng trong chận chiến với quân thù…
(2,5 điểm )
* Ánh trăng của Nguyễn Duy :
Khi lớn lên, đi bộ đội, vầng trăng như người bạn đồng hành và nhanh chóng trở thành tri kỉ “ Hồi chiến tranh ở rừng
Vầng trăng thành tri kỉ.”
Khi cuộc chiến kết thúc sống trong điều kiện hòa bình, cuộc sống với đầy đủ tiện nghi :
“ Từ ngày về thành phố
Quen ánh điện cửa gương
Ánh trăng đi qua ngõ
Ngỡ người dưng qua đường”
Thực tế làm thức tỉnh một tư duy, điện tắt sẽ thấy trăng Ánh trăng làm sáng lên góc tối của con người, đánh thức sự ngủ quên, lãng quên quá khứ trong điều kiện sống của con người hoàn toàn khác trước; từ đó rút ra bài học đạo lí làm người Ánh trăng thực sự như một tấm gương soi để thấy
Trang 5được mặt thật của mình và tìm lại cái đẹp tinh khôi mà đôi khi chúng ta để mất ( 2,5 điểm )
b Kết luận :
Nêu nhận xét, đánh giá về hình ảnh ánh trăng trong thơ ca nói chung
và ở 3 bài thơ trên về cách khám phá và thể hiện ( 1 điểm )