Ba c©u th¬ víi tÝnh chÊt b×nh luËn cho thÊy Ngọn lửa đợc thắp lên bằng t×nh yªu th¬ng con ch¸u, -Ngọn lửa ấy đợc thắp lên thắp bằng niềm tin vào cuộc -Gọi hs đọctiếp khổthơ6 bằng tình yê[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 56 - Bài 11 - Văn bản
Bếp lửa
(Bằng Việt)
A/ Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bớc đầu về nhà thơ Bằng Việt và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
- Hs cảm nhận đợc những tình cảm, cảm xúc chân thành của tác giả.Thấy đợc hình
ảnh ngời bà giàu tình thơng, giàu đức hy sinh
-Thấy đợc nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tởng, kết hợp miêu tả tự sự, bình luận của tác giả
2 Kĩ năng:
- Nhận diện, phân tích các yếu tố miêu tả,tự sự,bình luận và biểu cảm trong bài thơ
-Liên hệ để thấy đợc nỗi nhớ về ngời bà trong hoàn cảnh tác giả đang ở xa Tổ quốc có mối liên hệ chặt chẽ với những tình cảm với quê hơng, đất nớc
3 Thái độ: Khơi gợi, bồi dỡng tình yêu bà, yêu gia đình, yêu quê hơng đất nớc b/ chuẩn bị:
1 GV: nghiên cứu sgk, sgv soạn giáo án
2 HS: Học bài cũ, đọc và soạn bài trớc ở nhà
C/ hoạt động dạy và học:
1 ôn định
2 Kiểm tra bài cũ; Không kiểm tra
3 Giới thiệu bài:
Trong bài thơ “Tiếng gà tra” của Xuân Quỳnh, các em đã đợc gặp anh lính trẻ trên đờng hành quân, nghe tiếng gà gáy tra chợt nhớ về bà, nhớ làng quê, nhớ quê hơng
da diết Hôm nay, trong tiết học này chúng ta lại đợc gặp một thanh niên đang học tập ở Liên Xô (cũ) cũng nhớ về bà mình, với nỗi nhớ bếp lửa ấp iu, thắm đợm tình bà cháu
4 Dạy bài mới:
? Hãy nêu những hiểu biết
của em về tác giả Bằng
Việt?
-? Tác phẩm đợc sáng tác
trong hoàn cảnh nào?
-GV: Bên cạnh đó t/g còn
có rất nhiều những tác
phẩm nổi tiếng khác nh:
Bừp lửa khoảng trời;
Khoảng cách giữa lời; Phía
nửa mặt trăng chìm
-GV: Văn bản có nội dung
- Bằng Việt - Nguyễn Việt Bằng sinh 1941 Quờ: Thạch Thất - Hà Tõy
- Làm thơ từ đầu 1960
- Từng là chủ tịch hội liờn hiệp VHNT Hà Nội
-Sáng tỏc năm 1963 - T/g đang là sinh viờn học ngành Luật ở Liờn Xụ
I/ Đọc, tìm hiểu chung
1, Tác giả, tác phẩm a/ Tác giả
b/ Tác phẩm:
2/ Đọc
Trang 2nh thế nào, trớc hết chúng
ta cùng nhau đọc văn bản
để rõ đợc điều đó
? Xác định giọng đọc khi
đọc bài thơ?
-Gọi 1-2 hs đọc
-Gọi hs giải nghĩa 2 từ khó
trong sgk
-Thông qua phần đọc văn
bản, em thấy bài thơ có thể
chia thành mấy phần, nội
dung từng phần là gì?
-Dựa trên bố cục đó, chúng
ta sẽ cùng nhau phân tích
văn bản
-Gọi hs đọc 3 câu thơ đầu
- Trong kí ức của ngời cháu
hiện lên hình ảnh nào?
? Những lời thơ nào giúp
hiện lên hình ảnh ấy?
? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật đợc dùng trong
hai câu thơ?
? Việc sử dụng những biện
pháp nghệ thuật đó có tác
dụng gì?
-GV: Bếp lửa chờn vờn
s-ơng sớm là một hình ảnh
gần gũi, quen thuộc trong
mỗi gia đình tự bao đời, đặc
biệt rất gần gũi với những
ngời dân sống ở miền núi
nh chúng ta Hai tiếng “ấp
iu” gợi cho ta thấy hình ảnh
đôi bàn tay kiên nhẫn, khéo
léo của ngời nhóm lửa
? Vì sao nỗi nhớ thơng bà
lại gợi lên từ bếp lửa?
-Một bếp lửa chờn vờn sơng
sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng
đ-ợm
Cháu thơng bà biết mấy
nắng ma
-Giọng chậm rãi, diễn cảm, thể hiện đúng tâm trạng nhân vật
-đọc – nhận xét
Hs chia
-đọc -Bếp lửa
-Một bếp lửa chờn vờn sơng sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đ-ợm
-Điệp ngữ, từ láy
-Gợi hình, gợi cảm giác thân thuộc
-Vì những lo toan của ngời
bà ở vùng quê nghèo gắn bó với bếp lửa
3/ Bố cục : 3 phần
II/ Đọc - hiểu văn bản 1/ Bếp lửa gợi nỗi nhớ thơng bà
* Khổ thơ 1
- SD điệp ngữ ,từ láy gợi hình ,gợi cảm giác ấm áp ,thân thuộc của bếp lửa
Trang 3? “Ma nắng” ở đây có
nghĩa là gì?
? Vậy hình ảnh “bếp lửa”
có ý nghĩa ntn?
-GV: Ngời cháu còn có
những suy nghĩ gì về bà và
bếp lửa, chúng ta sang phần
2
-Gọi hs đọc khổ thơ tiếp
theo
? ấn tợng sâu đậm gắn với
tuổi thơ tác giả là gì?
-GV: Tuổi thơ ấy có bóng
đen ghê rợn của của nạn
đói năm 1945
-Gọi hs đọc khổ thơ tiếp
theo
? Trong tám năm ròng, kỉ
niệm sâu sắc nhất về bà gắn
với hình ảnh gì?
? Nghe tiếng tu hú kêu tác
giả nhớ về điều gì?
-GV bình:
Tiếng chim đã trở nên
quen thuộc trên những cánh
đồng xa vào độ hè về Nghe
tiếng chim giục giã, khắc
khoải khiến lòng ngời trỗi
dậy những nhớ mong về bà,
không chỉ vậy, với tác giả
tiếng chim đã trở thành một
mảnh tâm hồn, vì vậy thơng
bà tác giả chỉ có thể tâm
tình với chim tu hú, với lời
trách nhẹ nhàng mà thơng
nhiều :
“Tu hú ơi, chẳng đến ở
cùng bà
Kêu chi hoài trên những
cánh đồng xa.”
-Không phải muốn nói đến thời tiết mà muốn nói thời gian kéo dài cùng nỗi vất vả
của ngời bà
-nghĩ về bếp lửa, ngời cháu nghĩ về bà với tình thơng khôn xiết
đọc
- ấn tợng sâu đậm gắn với tuổi thơ tác giả là mùi khói
-Tiếng chim tu hú trong những ngày hè, là âm thanh của đồng quê nghe thật tha thiết
-Tiếng tu hú kêu gợi nỗi nhớ
bà, nhớ quê, thơng bà vất vả
lo toan vì cháu
->Nghĩ về bếp lửa, ngời cháu nghĩ về bà với tình thơng khôn xiết
2/ Cảm nghĩ về bà và bếp lửa
* Khổ thơ 2
- ấn tợng sâu đậm gắn với tuổi thơ tác giả là mùi khói ->CS nghèo khó
* Khổ thơ 3 -Tiếng chim tu hú trong những ngày hè, là âm thanh của đồng quê nghe thật tha thiết
-Tiếng tu hú kêu gợi nỗi nhớ
bà, nhớ quê, thơng bà vất vả
lo toan vì cháu
Trang 4? Em có suy nghĩ gì về tình
bà cháu qua các câu thơ:
“Mẹ cùng cha công tác bận
ko về
Cháu ở cùng bà, bà bảo
cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm
cháu học”
? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật đợc sử dụng
trong các câu thơ này? Tác
dụng?
-GV: Em bé trong bài thơ
tuy phải sống xa cha mẹ
gặp nhiều thiếu thốn khó
khăn, nhng thật hạnh phúc
khi đợc sống trong vòng tay
yêu thơng của bà
? Ngời cháu có tình cảm
ntn đối với bà?
-Gọi hs đọc khổ thơ tiếp
theo: từ ” Năm giặc đốt
” đến ”vẫn đợc bình yên”
? Bếp lửa của bà còn đợc
nhóm trong những năm
giặc đốt làng, qua đó tô
đậm thêm phẩm chất cao
quý nào của bà?
? Từ đó em còn biết thêm
gì về bà?
-GV: đọc 3 câu thơ tiếp
theo:
“Rồi sớm rồi chiều lại bếp
lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn
ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin
dai dẳng ”
? Ba câu thơ với tính chất
bình luận, nói lên điều gì?
-Gọi hs đọctiếp khổthơ6
“Lận đận đời bà
Ôi kì lạ và thiếng liêng
-bếp lửa”
Ba câu thơ:
-Cháu hạnh phúc khi đợc bà chăm sóc, dạy bảo ân cần, chu đáo
-chữ “bà” “cháu” đợc điệp lại 4 lần
->gợi tả tình bà cháu quấn quýt yêu thơng
- Lòng kính yêu, biết ơn bà
đọc
- Trớc mọi tại họa của chiến tranh bà vẫn vững lòng kháng chiến
-Là một ngời yêu nớc
-Ngọn lửa ấy đợc thắp lên bằng tình yêu thơng con cháu, thắp bằng niềm tin vào cuộc kháng chiến thắng lợi
đọc
-Cháu hạnh phúc khi đợc bà chăm sóc, dạy bảo ân cần, chu đáo
-> Lòng kính yêu, biết ơn bà
* Khổ thơ 4
- Trớc mọi tại họa của chiến tranh bà vẫn vững lòng kháng chiến
-> một ngời bà hết lòng yêu nớc tận tâm với kháng chiến
* Khổ thơ 5
Ba câu thơ với tính chất bình luận cho thấy
Ngọn lửa đợc thắp lên bằng tình yêu thơng con cháu, thắp bằng niềm tin vào cuộc kháng chiến thắng lợi
* Khổ thơ 6
Trang 5”Lận đận đời bà biết mấy
nắng ma
Mấy chục năm rồi, đến tận
bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy
sớm”
? Cho em biết gì về
tấm lòng của bà đối với
cháu?
GV liên hệ với bài thơ "
Tiéng gà tra - Xuân Quỳnh"
? Bốn câu thơ tiếp theo cho
biết thêm cho ta điều gì về
bà?
? Vậy bếp lửa còn đợc
nhóm lên bởi tình cảm nào
của bà?
? Cảm nhận của em về câu
“Ôi kì lạ và thiêng liêng –
bếp lửa!” ?
-GV bình:
Thật kì lạ vì không có
gì có thể dập tắt đợc, bếp
cháy lên trong mọi hoàn
cảnh Và nó còn thiêng
liêng vì nó ấp ủ tình bà
cháu trong suốt cuộc đời
Câu thơ đem đến cho ta
bao liên tởng về bà, về mái
ấm gia đình
-GV: Khi đã đi xa, sống xa
nhà xa quê hơng, ngời cháu
có suy nghĩ gì về bà, chúng
ta sang phần 3
-Gọi hs đọc khổ thơ cuối
? Ngời cháu thấy mình có
-Cuộc đời bà nhiều lận đận, trải qua nhiều nắng ma vất vả, bà vẫn cần mẫn lo toan, chịu thơng chịu khó, thức khuya dậy sớm vì bát cơm manh áo của con cháu trong nhà
-Vị bùi của khoai sắn hay vị ngọt ngào của nồi xôi gạo mới, đều do bàn tay tần tảo của bà nhóm lên Bà đã nhen nhóm, nuôi dỡng trong lòng con cháu bao niềm yêu
th-ơng, bao ớc mơ hoài bão
- Bếp lửa của lòng nhân ái
đ-ợc bà nhóm lên bằng cả tấm lòng đôn hậu
- Tình bà cháu theo suốt cuộc đời mỗi con ngời và gắn liền với tình yêu quê
h-ơng đất nớc
- Bếp lửa của lòng nhân ái đợc bà nhóm lên bằng cả tấm lòng đôn hậu
- Tình bà cháu theo suốt cuộc đời mỗi con ngời và gắn liền với tình yêu quê
h-ơng đất nớc
3/ Cảm nghĩ của ngời cháu Khổ thơ cuối
Trang 6những may mắn gì trong
cuộc sống?
? Nó báo hiệu điều gì về
cuộc sống của ngời cháu?
? Nhng ngời cháu luôn nhớ
tới điều gì?
? Trong cuộc sống hiện đại
bây giờ những tình cảm ấy
còn tồn tại không?
-GV: Cuộc sống đầy đủ,
nhiều niềm vui dễ làm ngời
ta quên đi những điều
thiêng liêng, bình dị, chính
vì vậy, chúng ta là những
ngời có học, chúng ta cần
nhớ, biết ơn trân trọng đối
với những ngời đi trớc, đặc
biệt là yêu thơng, tôn trọng
đối với những ngời thân
trong gia đình, để những
truyền thống tốt đẹp của
dân tộc ta sẽ không bao giờ
bị mất đi
? Điểm lại những nghệ
thuật nổi bật đợc sử dụng
trong thơ?
? Qua đó tác giả muốn thể
hiện điều gì?
- Đợc đi học ở nớc ngoài, tiếp nhận những điều tốt
đẹp
- Cuộc sống tràn đầy niềm vui
- Không gian xa cách, cuộc
đời đổi thay nhng tình thơng
bà của cháu vẫn thiết tha, mãnh liệt
Trả lời
Trả lời
- Không gian xa cách, cuộc
đời đổi thay nhng tình thơng
bà của cháu vẫn thiết tha, mãnh liệt
III/ Tổng kết – ghi nhớ 1/ Nghệ thuật:
- XD hình ảnh thơ vừa cụ thể ,gần gũi,vừa gợi nhiều liên t-ởng ,mang ý nghĩa biểu tợng -Viết theo thể thơ tám chữ phù hợp với giọng điệu cảm xúc hồi tởng và suy ngẫm
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả,tự sự ,nghị luận và biểu cảm
2/ Nội dung:
3/ Ghi nhớ (sgk) 4/ Y nghĩa:
Từ những kỉ niệm tuổi thơ
ấm áp tình bà cháu ,nhà thơ cho ta hiểu thêm về những ngời bà ,những ngời mẹ ,về nhân dân nghĩa tình
Trang 7Hs nãi lªn suy nghÜ cña m×nh
IV/ LuyÖn tËp:
Nªu suy nghÜ cña em vÒ h×nh ¶nh bÕp löa?
cñng cè – dÆn dß:
Hs nh¾c l¹i néi dung bµi häc
§äc diÔn c¶m bµi th¬
Nh¾c hs vÒ nhµ häc thuéc lßng bµi th¬
So¹n bµi: Khóc h¸t ru nh÷ng em bÐ