- Vận dụng kiến thức về thể loại và kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại.. - Kể và tóm tắt được truyện.[r]
Trang 1TUẦN 16 Ngày soạn: 08/12/12
KIỂM TRA THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI
I Mục tiêu cần đạt:
- Hệ thống hoá kiến thức về thơ và truyện hiện đại đã học trong học kì I
- Rèn kỹ năng phân tích, phát hiện các nội dung, tín hiệu nghệ thuật ở một tác phẩm thơ hoặc truyện hiện đại
II Hình thức kiểm tra:
Trắc nghiệm và tự luận
III Thiết lập ma trận đề:
A KHUNG MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA
THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI LỚP 9
Thời gian: 45 phút
-A Mục tiêu cần đạt:
- Có hiểu biết bước đầu về nhà văn Lỗ Tấn và tác phẩm của ông
- Hiểu, cảm nhận được giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm Cố hương.
* Ôn lại những kiến thức cơ bản và hệ thống về truyện và thơ Việt Nam hiện đại đã học trong chương trình và SGK Ngữ Văn 9 tập 1
B Kiến thức, kĩ năng, thái độ :
1 Kiến thức :
* Những đóng góp của Lỗ Tấn cho nến văn học Trung Quốc cũng như nền văn học nhân loại
- Tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niến tin vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, con người mới
- Màu sắc trữ tình đậm đà trong tác phẩm
- Những sáng tạo về nghệ thuật của nhà văn lỗ Tấn trong truyện Cố hương
* Những kiến thức cơ bản và hệ thống về truyện và thơ Việt Nam hiện đại đã học trong chương trình và SGK Ngữ Văn 9 tập 1
2 Kĩ năng :
* Đọc -hiểu văn bản truyện hiện đại nước ngoài
- Vận dụng kiến thức về thể loại và kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại
- Kể và tóm tắt được truyện
* Kĩ năng làm bài kiểm tra tổng hợp
3 Thái độ:
* Tự giác, tích cực phê và tự phê những cái cũ lỗi thời, tin tưởng vào sự đổi mới tất yếu theo quy luật xã hội
* Tự giác ôn bài, chuẩn bị chu đáo cho tiết kiểm tra
C Phương pháp:
- Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình …
D Tiến trình hoạt động :
1 Ổn đinh: Kiểm tra sĩ số: 9A4………
2 Bài cũ : Kiểm tra vở soạn, vở bài tập
3 Bài mới
* Giới thiệu bài : Không chỉ trong mà cả ở ngoài nước, chúng ta từng biết đến những tác giả văn học có nhận thức đúng đắn về thực tại, có những mong ước đầy trách nhiệm về một
tương lai tốt đẹp của dân tộc Và đó cũng là nội dung ý nghĩa của tác phẩm Cố hương.
Trang 2* Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1:Hướng dẫn tìm hiểu về tác giả và tác
phẩm:
-Gọi HS đọc lại mục chú thích * sgk/216
?Hãy nêu những hiểu biết của em về tác giả Lỗ Tấn?
GV giới thiệu thêm một vài nét về tác phẩm
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc- hiểu văn bản:
- Đọc:chú ý giọng điệu chậm buồn,hơi bùi ngùi khi
kể,tả;giọng ấp úng của nhân vật Nhuận Thổ,giọng chao
chát của thím hai Dương
- HS tóm tắt truyện :Kể lại chuyến về thăm quê lần cuối
của nhân vật “tôi”,để bán nhà,đưa cả gia đình đi sinh
sống ở nơi khác
Giải thích từ khó:kiểm tra một vài từ khó trong chú
thích
?Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Tác dụng?(ngôi
1.Tăng độ tin cậy và tính chất trữ tình của câu chuyện)
? Đoạn trích này có thể chia bố cục làm mấy phần?Nêu
nội dung từng phần?
- Đoạn 1: Tình cảm và tâm trạng của “tôi”trên đường về
quê
- Đoạn 2: Tình cảm và tâm trạng của “tôi”trong những
ngày xa quê:cuộc gặp gỡ với thím Hai Dương và bố con
Nhuận Thổ
- Đoạn 3:Tâm trạng và ý nghĩ của “tôi”trên đường rời
quê
GV Cho HS thấy đặc điểm “đầu cuối tương ứng”của bố
cục “cố hương”:một con người đang suy tư trong một
chiếc thuyền,dưới bầu trời u ám,về cố hương và cũng là
con người ấy đang suy tư trong một chiếc thuyền rời cố
hương
? Tác giả đã sử dụng kết hợp những phương thức biểu
đạt nào trong tác phẩm?
? Khái quát đại ý của văn bản ?
TIẾT 2
?Em có nhận xét gì về kết cấu của truyện?(kể theo một
trình tự thời gian,với sự thay đổi không gian:trên
đường,trên thuyền,ở quê;thay đổi thời gian(nhớ lại quá
khứ thời nhỏ dại,đan xen với thời gian hiện tại).Kết cấu
như vậy cũng góp phần làm nổi rõ tính chất trữ tình biểu
cảm và triết lý trong dòng tự sự của truyện)
?Trong truyện có những nhân vật nào?
* Tìm hiểu về nhân vật Nhuận Thổ
?Trong tác phẩm, ai là nhân vật chính ?
? Hãy tả lại chân dung Nhuận Thổ trong lần đến thăm
bạn cũ-anh Tấn và hình ảnh Nhuận Thổ ở hiện tại ?
-> GV lưu ý đối sánh giữa quá khứ và hiện tại, chý ý
dùng bút chì gạch chân những chi tiết giới tiệu về nhuận
Thổ
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả (sgk/216)
2 Tác phẩm:
II Đọc-hiểu văn bản:
1 Đọc và giải thích từ khó:
2 Tìm hiểu văn bản : 2.1 Bố cục: 3 phần
2.2Phương thức biểu đạt : Tự sự,
miêu tả, biểu cảm, nghị luận
2.3 Đại ý : Nhận thức vế thực tại
và mong ước vể tương li của đất nước
TIẾT 2 2.4 Phân tích:
a Nhân vật Nhuận Thổ
* Trong kí ức của người kể : -> Chú bé hồn nhiên, khoẻ mạnh, tình cảm trong sáng
* Ở hiện tại : ->Thay đổi từ hình dáng đến lời nói,cử chỉ,suy nghĩ,đã trở thành một bác nông dân nghèo túng,khô cằn,đần độn,mụ,mị đầu óc vì cuộc sống quá vất vả trở nên rụt rè,nhút nhát
- Trước người bạn cũ vẫn giữ phẩm chất tốt đẹp:quý bạn, mang quà quê tặng bạn
-> Quann sát chi tiết, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tự sự, miêu tả
Trang 3?Nhận xét về sự kết hợp tự sự, miêu tả của tác giả khi
giới thiệu nhân vật Nhuận Thổ ?
? Cảm nhận của em về nhân vật này?
* Thảo luận: ?Sự thay đổi của con người, khiến em
hình dung ra sự thay đổi ra như thế nào của xã hội ?
?Đâu là nhân vật trung tâm?Vì sao?
-> “tôi” là nhân vật trung tâm với sự đan xen rất nhiều
đoạn hồi ức,với nhiều đoạn có tính chất độc thoại nội
tâm)
* Thảo luận : Có thể đồng nhất giữa nhân vật “tôi”và
tác giả được không?Vì sao?
-> Không thể đồng nhất giữa “tôi”và tác giả được mặc
dù Lỗ Tấn có sử dụng nhiều chi tiết có thật trong cuộc
đời mình nhưng đây vẫn là truyện ngắn có cách kể
giống như hồi kí,có sử dụng những chi tiết có thực
?Tâm trạng, cảm xúc,suy nghĩ về cố hương của
“tôi”được thể hiện trong chuyến về thăm từ biệt quê
hương ntn?
(được thể hiện 3 đoạn:trên đường về quê,những ngày ở
quê,trên đường rời quê)
?Kể lại đoạn đầu của tác phẩm : Tôi trên đường về quê
?Tâm trạng của tác giả khi ngồi trong thuyền nhìn về
làng quê xa đang gần lại ntn?
?Phương thức biểu đạt đã được sử dụng ở đoạn này là
gì? Tác dụng ?
?Tại sao tác giả lại có tâm trạng ấy,cảm xúc ấy?
-> Vì giữa cái mong ước,hi vọng và tưởng tưởng của tác
giả trước và trong chuyến đi khác xa với thực tế.Nhân
vật “tôi”thấy thất vọng vì so với cái làng trong kí ức mà
mình vẫn tưởng nhớ,thương yêu nó đẹp hơn nhiều
* GV: Tâm trạng của “tôi”trong thời gian ở nhà vẫn
được thể hiện trong dòng chuyện kể,miêu tả cảnh vật và
con người,sự việc,so sánh,đối chiếu quá khứ và hiện tại
nhưng cụ thể hơn,qua câu chuyện với bà mẹ,với chị Hai
Dương,đặc biệt qua cuộc gặp gỡ với Nhuận Thổ-người
bạn cũ thuở thiếu thời.Hãy lần lượt tìm hiểu qua một hai
cảnh chính
?Hãy kể lại cảnh gặp gỡ và trò chuyện với bà mẹ,với
thím Hai Dương,với những người đến chào,nhất là cảnh
gặp gỡ chuyện trò với Nhuận Thổ?
* GV chú ý cảnh dân làng đến chào,chia tay,mua đồ,xin
đồ, vừa mua vừa lấy,Nhuận Thổ xin vài thứ đồ đạc…
đặc biệt là sự thay đổi ở con người Nhuận Thổ từ hình
dáng đến cử chỉ,lời nói,hoàn cảnh gia đình hế sức nghèo
túng của Nhuận Thổ – Cho HS so sánh với Nhuận Thổ
trong hồi ức để cáng thấy được tâm trạng của nhân vật
=> Hiền lành, thật thà, nhưng còn có những hạn chế, tiêu cực trong tâm hồn
=> Sự sa sút, điêu tàn của cố hương vì nghèo đói,lạc hậu,hình ảnh thu nhỏ của nông dân TQ đầu thế kỷ XX
b Nhân vật tôi
* Trên đường về quê
- Trong lòng “tôi”bỗng phảng phất nỗi buồn se sắt
- Ngạc nhiên,không tin đó là làng cũ
- Về đến nhà buồn hiu quạnh
=> Kể kết hợp với tả,biểu cảm trực tiếp, so sánh đối chiếu với cảnh hiện tại và cảnh trong ký ức
-> Là người nhạy cảm
* Tâm trạng của “tôi”trong những ngày ở nhà:
- Buồn hơn, đau xót hơn,cô đơn hơn vì cảnh vật,con người đổi thay,sa sút,nhếch nhác vì nghèo đói,vì lể giáo phong kiến cổ hủ
- Xót xa vì sự ngăn cách giữa
“tôi”và Nhuận Thổ
=> Kể và biểu cảm trực tiếp
=> , Hiểu biết, thương cảm với
sự thay đổi của cảnh và người ;đành chấp nhận,bùi ngùi chia tay với quê,với cảnh,với người
* Cảm xúc, tâm trạng của
Trang 4?Thành công của tác giả khi kết hợp các phương thức
biểu đạt ở đây là gì ? Từ đó em cảm nhận ntn về nhân
vật tôi?
- HS kể lại đoạn cuối,đọc nguyên văn từ “Tôi nằm
xuống…”
Cho đến hết
?Trên thuyến rời quê,cảm xúc và tâm trạng của nhân vật
“tôi” như thế nào? “tôi” nghĩ gì?
* Thảo luận: Sự đối chiếu giữa các khoảng thời gian
có gì giống và khác các đoạn trên?
?Qua diễn biến tâm trạng và tình cảm của nhân vật “tôi”
ta có thể nhận thấy tình cảm thống nhất bản chất từ
trong sâu thẳm của “tôi”đối với cố hương là gì?
* GV :Đây cũng chính là chủ đề tư tưởng của truyện
ngắn này?
?Nhận xét về các sử dụng phương thức biểu cảm của tác
giả ? Từ đó em cảm nhận ntn về nhân vật tôi?
?Có thể nói nhân vật tôi là hiện thân của tác giả được
không? Vì ssao ?
* Thảo luận : ? Trong bài có hai hình ảnh mang giá trị
biểu trưng, đó là những hình ảnh nào ? Vì sao?
GV: Thể hiện thái độ và tình cảm của tac giả diễn biến
qua những hình ảnh ấy Đó là những biểu hiện khác
nhau của tình yêu quê hương,gia đình sâu đậm.Tuy
buồn đau vì sự sa sút,nghèo nàn của làng quê nhưng vẫn
ước mơ,hy vọng vào tương lai,vào thế hệ trẻ sẽ đem đến
những đổi thay cho quê hương
?Trong truyện có những hình ảnh con đường nào?
* Thảo luận: ? Hình ảnh con đường ở cuối truyện có ý
nghĩa gì?Nếu bỏ hình ảnh ấy thì giá trị của truyện có bị
giảm không?Vì sao?
?Em có cảm nhận ntn về hình ảnh cố hương.
* Hướng dẫn tổng kết:
?Nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm?
?Phát biểu ngắn gọn chủ đề của tác phẩm?
*Hướng dẫn luyện tập
Làm bài tập 2 sgk/219
Hoạt động 3: Hướng dẫn tự học:
“tôi”trên thuyền rời quê
- Lòng “tôi”không chút lưu luyến (cái cũ,cảnh cũ,làng cũ,hiện tại đau buồn, quá khứ tươi đẹp không bao giờ trở lại.Vì vậy hãy hướng đến tương lai và hy vọng)
- Hy vọng, tin tưởng vào con đường
đã chọn
=> Kể và biểu cảm trực tiếp
=> Tỉnh táo, tin tưởng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, con người mới.
=> Là hóa thân, nhưng không đồng nhất của tác giả
c Hình ảnh con đường
“ Cũng giống như những con đường … người ta đi mãi thành đường thôi”
=> Hình ảnh biểu trưng,biểu tượng,khái quát triết lý về cuộc sống con người
=>Con đường đến tự do,hạnh phúc của con người,con đường của tự thân hành động,dựng xây và hy vọng
3.4 Hình ảnh cố hương
- Hình ảnh thu nhỏ của xã hội ,đất nước
- Sự thay đổi của cố hương phản ánh điển hình sự biến đổi của xã hội Trung Hoa hai mươi năm đầu thế kỷ XX
- Vấn đề xã hội bức thiết được đặt ra:cần phải xây dựng những cuộc đời mới,những con đường mới,khác trước, tốt đẹp hơn
3.Tổng kết:
Ý nghĩa: Cố hương là nhận thức
về thực tại và là mong ước đầy trách nhiệm của Lỗ Tấn về một đất nước Trung Quốc đẹp đẽ trong tương lai.
4 Luyện tập:
III Hướng dẫn tự học:
- Đọc, nhớ những đoạn truyện miêu
tả, biểu cảm, lập luận tiêu biểu trong văn bản
- Ôn tập phần Tlv, tiết sau trả bài số 3
*TRẢ BÀI KIỂM TRA TIẾNG VIỆT:
Trang 5- Gv thơng qua đáp án ? (Xem giáo án tiết 73)
- Gv nhận xét ưu, khuyết điểm trong bài làm của HS
* Ưu điểm : Phần trắc nghiệm đa số các em hồn thành với kết quả tốt Phần tự luận- câu 1 phần
đơng các em hồn thành Một vài em diễn đạt khá, viết văn cĩ cảm xúc
* Nhược điểm : Phần tự luận- câu 2, phần động các em mắc lỗi khi phân tích Cảm nhận tác
phẩm trữ tình : iễn xuơi thơ, tách nội dung ra khỏi nghệ thuật Điều đáng buồn hơn là các em chỉ chú ý đến nội dung của câu chữ mà khơng chỉ ra cái hay trong diễn đạt của tác giả Đây là một điều tội kị khi tìm hiểu tác phẩm trữ tình mà GV thường nhắc nhở nhưng các em khơng cĩ ý thức thực hiện
*Hướng dẫn sửa lỗi sai :
- Gv trả bài cho HS để các em :- Gv yêu cầu HS đổi bài cho nhau, phát hiện lỗi chính tả, lỗi diễn
đạt Sau đĩ Gv gọi 3 HS nêu ví dụ về lỗi sai trong bài của bạn và đề xuất hướng khắc phục ( theo mẫu).
- Gv sửa lại cho HS
* Kết quả cụ thể:
< 3 Dưới 5 Từ 5 trở lên Từ 8 – 10 9A4
E Rút kinh nghiệm :
TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3
A Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs:
- Củng cố lại kiến thức về văn tự sự đã được học
- Chủ động phát hiện và sửa lỗi sai về nội dung cũng như khả năng diễn đạt
- Rèn kĩ năng diễn đạt,ý thức tự giác , tích cực ơn bài :
B Chuẩn bị của gv & hs:
- GV: Soạn giáo án , bảng phụ
- Hs: Ơn tập phần Tlv và Tiếng Việt
C Tiến trình dạy học :
1 Ổn đinh: Kiểm tra sĩ số: 9A4………
2 Bài cũ : Kiểm tra 15’(đề bên dưới)
3 Bài mới
Hoạt động 1: GV chép đề lên bảng.
Hoạt động 2:GV trình bày bảng phụ ghi sẳn dàn ý.
Hoạt động 3: GV yêu cầu HS thảo luận, so sánh, bổ sung vào dàn ý đã xây dựng ở nhà (nếu
cần).
Hoạt động 4: Gv nhận xét ưu – khuyết điểm trong bài làm của HS:
* Ưu điểm : Đa số các em hồn thành bài, đảm bảo bố cục, biết sáng tạo tình huống truyện
Một số em khá linh hoạt trong diễn đạt
* Nhược điểm : Một số em làm bài sơ sài, diễn đạt yếu; vẫn cịn tình trạng khơng tách bố cục
của bài Số em thường viết sai lỗi chính tả, chữ viết cẩu thả nhưng chưa cĩ ý thức khắc phục Mơt vài em kết quả các bài làm lần sau đi xuống liên tục so với bài làm trước
* Hướng dẫn sửa sai:
E Rút kinh nghiệm :