Nghĩa là trong bất cứ hình thức tự học nào (đọc, làm bài tập, ôn tập…) đều phải coi trọng việc tập trung lên hàng đầu, nếu học sinh có kết quả học tập từ trước rất tốt và GV có PPDH ph[r]
Trang 1Không phải ngẫu nhiên có người này giỏi hơn người kia; ý chí kiên định và phương pháp học tập đúng đắn đã tạo ra
điều đó.
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC
Chuyên đề: HƯỚNG DẪN PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP
PHÙ HỢP VỚI ĐẶC ĐIỂM BỘ MÔN VÀ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH
1 Kết quả học tập của học sinh là thước đo chuẩn xác nhất phản ánh hiệu quả của quá trình dạy và học
Thế nhưng trong giai đoạn hiện nay chúng ta chỉ đang chú ý rất nhiều tới đổi mới phương pháp dạy của người giáo viên chứ chưa chú trọng tới việc xây dựng phương pháp học cho học sinh Thực tế khi học sinh thay đổi môi trường học tập (cấp học, trường học, khối lớp, giáo viên giảng dạy…) thường gặp khó khăn và phải mất một thời gian mới có thể thích nghi và phát huy hết năng lực của bản thân Ngay trong một môi trường học tập như nhau thì những học sinh khá giỏi cũng có những phương pháp học tập tốt hơn những học sinh trung bình và yếu HS thường tự học theo cách học của đa số Nhiều em bắt chước cách học của các em có kết quả học tập tốt một cách máy móc Chỉ giáo viên mới là người hiểu rõ học sinh của mình nhất, do đó để nâng cao chất lượng dạy và học thì phải hướng dẫn cho học sinh phương pháp học tập hiệu quả nhất nhằm phát huy tối đa năng lực của học sinh
a Phương pháp học tập là những kĩ năng học sinh sử dụng trong quá trình tiếp thu kiến thức từ giáo viên, trong nhóm và
trong quá trình tự học Do đó không có một phương pháp chung cho tất cả học sinh và tất cả các môn học Nói một cách khác một học sinh A học một môn học B với sự giảng dậy của giáo viên C trong môi trường học tập D… sẽ cần một phương pháp E; khi các yếu tố A,
B, C, D thay đổi thì phương pháp E sẽ không phù hợp nữa Với trách nhiệm của người giáo viên chúng ta không thể phó mặc việc hình thành phương pháp học tập cho học sinh nhất là trong khi bản thân chúng ta cũng là 1 phần trong các yếu tố sẽ hình thành nên PPHT của học sinh đó
b Học sinh muốn học tập tốt phải thì yếu tố quan trọng nhất đó là sự tập trung Nghĩa là trong bất cứ hình thức tự học
nào (đọc, làm bài tập, ôn tập…) đều phải coi trọng việc tập trung lên hàng đầu, nếu học sinh có kết quả học tập từ trước rất tốt
và GV có PPDH phù hợp nhưng trong một môi trường học tập mới học sinh luôn sao nhãng và không tập trung thì kết quả học tập sẽ không cao, thậm chí quá trình học tập sẽ không có kết quả Như vậy giáo viên phải tạo điều kiện và hướng dẫn học sinh các phương pháp có thể nâng cao và duy trì sự tập trung trong quá trình tự học
c a) Một số đề xuất để nâng cao sự tập trung đó là cần giúp học sinh loại bỏ các yếu tố sau:
- Các yếu tố khách quan: ghế ngồi không thoải mái, bề mặt bàn quá cao hoặc quá thấp, tiếng ồn từ bên ngoài, ánh sáng không
phù hợp, nhiệt độ không phù hợp, côn trùng, bạn bè quấy rầy, yếu tố hấp dẫn từ việc khác…
- Yếu tố chủ quan:Thiếu ngủ, chế độ ăn không đảm bảo, lười vận động, bệnh tật, thương tích cơ thể…
Mâu thuẫn với gia đình bạn bè, lo lắng về tiền bạc, lo lắng về các công việc cần làm…- Thiếu mục tiêu rõ ràng
b) Các công cụ để tăng cường sự tập trung là:
- Minh chứng cho các thành tích trong quá khứ - Các phiếu học tập - Bản đồ tư duy - Sổ tay kiến thức - Khẩu hiệu hành động
a/Học sinh muốn học tập tốt phải thì yếu tố quan trọng thứ hai đó là thời gian Học sinh có phương pháp học tập tốt luôn làm chủ được thời gian và để xây dựng một PPHT tốt học sinh cần có kĩ năng quản lí thời gian Cụ thể để có thể quản lí thời gian đó là lên kế hoạch: kế hoạch ngắn hạn, kế hoạch trung hạn và kế hoạch dài hạn
Kế hoạch ngắn hạn: Kế hoạch này rất quan trọng và áp dụng hàng ngày nên cần được xây dựng thành nguyên tắc, nguyên tắc này nên được thực hiện như sau:
- Bước 1: (Trước khi học) Xác định mục tiêu và phân phối thời gian - Bước 2: (Trong quá trình học) Lựa chọn và thực hiện
- Bước 3: (Sau khi học) Tổng kết
Có một thực tế thường gặp là khi học sinh thực hiện các kế hoạch ngắn hạn thì rất hay gặp trở ngại từ chính bản thân, đó là hs
có xu hướng tự trì hoãn công việc (lười) do đó thời gian trong kế hoạch ngắn hạn sẽ khong đủ Giáo viên có thể hướng dẫn học
Trang 2sinh quản lí thời gian trong khi thực hiện kế hoạch ngắn hạn bằng các đề xuất sau:
- Đặt ra các ưu tiên - Chuẩn bị - Đặt ra mục tiêu cho học tập - Hình dung hậu quả - Tưởng tượng ra niềm vui
a Kế hoạch trung hạn: Là kế hoạch trong từng thời kì mà ảnh hưởng của kế hoạch ngắn hạn có thể tác động trực tiếp lên thời kì này (ví dụ như kế hoạch cho 1 tuần học, kế hoạch cho 1 chương kiến thức, kế hoạch thực hiện bài thực hành…) Nguyên tắc lên kế hoạch trung hạn về cơ bản giống như kế hoạch ngắn hạn nhưng kế hoạch trung hạn được thực hiện trong thời gian lâu hơn (khác với ngắn hạn chỉ đơn giản là một buổi tự học), chính vì đặc điểm này mà kế hoạch trung hạn thường bị tạm ngưng nửa chừng Nhưng kế hoạch này lại có đặc điểm riêng là khi kết thúc có 1 kết quả rõ ràng (được giáo viên đánh giá) do đó để đảm bảo việc học sinh thực hiện tốt kế hoạch này chúng ta nên khuyến khích học sinh chú ý vào việc xác định mục tiêu và phân chia thời gian hợp lí
b Kế hoạch dài hạn: Là kế hoạch được vạch ra để thực hiện những nhiệm vụ có ảnh hưởng lớn tới khả năng, vị trí… học sinh như kế hoạch thi đỗ trường đại học Y Thái Nguyên, kế hoạch học giỏi môn Tiếng Anh…Nguyên tắc lên kế hoạch dài hạn cần được thực hiện như sau:…
Tất nhiên điều quan trọng nhất không phải là lên kế hoạch mà là thực hiện đúng theo kế hoạch đã xây dựng Hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch mà không tạo cho các em niềm say mê, ý chí sắt đá thực hiện kế hoạch tới cùng thì cũng giống như xây lâu
đài trên cát
1 5 Phương pháp ghi chép:
- Ghi chép đầy đủ nội dung của tất cả các tiết học
- Học thuộc bài cũ, làm bài tập về nhà và đọc trước bài mới trước khi bước vào tiết học sẽ giúp việc ghi chép hiệu quả hơn
- Luôn lựa chọn vị trí ngồi dễ nhìn và có thể giao tiếp được với giáo viên dễ dàng
- Chủ động lắng nghe, luôn đặt câu hỏi, tự rút ra kết luận và đoán trước những điều giáo viên sắp nói
- Ghi chép với sự kết hợp của mầu sắc, cỡ chữ, canh lề, cách dòng, xoay dòng - Ghi chép với sự chú thích của bản thân
1 6 Phương pháp đọc:
- Đọc tiêu đề và suy nghĩ (đọc mục lục - nếu có) - Đọc phần tóm tắt - Đọc câu hỏi
- Đọc tất cả các đề mục và tiêu đề chính - Nghiên cứu kĩ các tranh ảnh hoặc sơ đồ
- Đọc chi tiết với mục tiêu là giải đáp câu hỏi - Tự ôn lại các nội dung vừa đọc với 1 cây bút và gạch ra các ý chính
1 7 Phương pháp làm bài tập.
Chuẩn bị: không gian, thời gian, thể lực, tâm trạng, tài liệu…
- Phân loại bài tập - Xác định mục tiêu - Đọc đề bài và tóm tắt để xác định yêu cầu cân hoàn thành
- Huy động kiến thức: các công thức, thuật toán, quy tắc, phương pháp giải, các bài mẫu, các bài tương tự… đến khi có hướng đi
tới kết quả
- Làm nháp - Thử lại - Trình bầy và đánh giá
1 8 Phương pháp ôn tập:
- Lập thời gian biểu cho toàn bộ nội dung học tới khi kiểm tra để có kế hoạch ôn tập hợp lí
- Bắt đầu ngay từ khi học tiết học đầu tiên, hãy đọc kĩ SGK, tài liệu tham khảo nếu có, làm các yêu cầu từ dễ đến khó ngay từ
những tiết học đầu tiên
Trang 3- Thường xuyên tự ôn tập trong suốt quá trình học.
- Lập danh mục các nội dung chính phải học và các dạng bài tập chính cần phải thành thục (điều này sẽ kiểm soát được việc đã
học được gì và cần học thêm phần nào)
- Liệt kê tất cả các lỗi thường gặp trong môn học - Tự kiểm tra
1 9 Phương pháp làm bài kiểm tra.
- Ôn tập thật tốt trước khi kiểm tra.- Đến sớm trước giờ thi
-Đảm bảo sức khỏe thể chất và tinh thần; giữ cho mình thoải mái tự tin.- Giao tiếp cởi mở với giám thị và thí sinh cùng phòng thi
- Đọc lướt đề bài và phân loại các câu hỏi dễ hay khó, làm nhanh hay làm lâu, nhiều điểm hay ít điểm từ đó có kế hoạch hợp lí
đối với đề kiểm tra
- Trình bầy ngắn gọn những nội dung cốt yếu ra giấy nháp - Trình bầy
- Luôn dành thời gian đủ để soát lại phần trình bầy và kiểm soát có gặp phải những lỗi bản thân hay gặp đã được liệt kê từ khi ôn
tập hay chưa
* Không phải ngẫu nhiên có người này giỏi hơn người kia; ý chí kiên định và phương pháp học tập đúng đắn đã tạo
ra điều đó.