Bài mới: Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, phần lớn các tác phẩm viết về người lính cách mạng thường chủ yếu khai thác những cảm hứng lãng mạn anh hùng với những hình [r]
Trang 1Ngày soạn:13/10/2012
Ngày giảng:15/ 10/ 2012
Tiết 41: ĐỒNG CHÍ
( Chính Hữu)
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Một số hiểu biết về hiện thực những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta
- Lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bĩ làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ
- Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: ngơn ngữ thơ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên, chân thực
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát tồn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
- Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ dĩ thấy được giá trị nghệ thuật của chúng trong bài thơ
3 Thái độ: Giáo dục học sinh về tình cảm đồng chí, đồng đội, tình bạn, tình người…
B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Bảng phụ và một số tư liệu về người lính trong thời kì kháng chiến chống Pháp
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lịng bài thơ: Tiếng vọng? nêu cảm nhận của em về bài thơ?
- Học sinh đọc thuộc lịng diễn cảm, trơi chảy 4đ
- Nêu được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ:
+ Bài thơ vừa ca ngợi vừa tiếc nuối tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo và thơ mộng vừa bộc lộ niềm khao khát hướng đến một cuộc đời đẹp đẽ có ý nghĩa trong hiện tại 3đ
+ Bài thơ có cấu trúc theo hình thức đối thoại dưới dạng phân thân, hệ thống hình ảnh giàu sức gợi cảm, ngơn ngữ chắt lọc, thể hiện những rung động rất thực nhưng cũng rất tinh tế trong tam hồn thi sĩ 3đ
2 Bài mới: Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, phần lớn các tác phẩm viết
về người lính cách mạng thường chủ yếu khai thác những cảm hứng lãng mạn anh hùng với những hình ảnh có tính ước lệ mang dáng dấp tráng sĩ, trượng phu như “Tây tiến” của Quang Dũng; “đèo cả” của Hữu Loan… Nhưng trong bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu lại mở ra một khuynh hướng khai thác viết về quần chúng kháng chiến thể hiện tình cảm sâu nặng của người lính…Bài học hôm nay sẽ giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp chân thật giản dị và cao đẹp của anh bộ đội cụ Hồ.
TUẦN 9
Tiết 41: Đồng chí Tiết 42+43: Bài thơ về tiểu dội xe không kính Tiết 44: Tổng kết về từ vựng (Từ đơn, từ phức, Từ nhiều nghĩa) Tiết 45: Tổng kết về từ vựng (Từ đồng âm, Trường từ vựng)
Trang 2Hoạt động 1 Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
- Hướng dẫn học sinh đọc: đọc chậm, chú ý nhấn
mạnh ở nhứng hình ảnh mang sức nặng tư tưởng của
bài thơ
? Em biết gì về tác giả?
- Chính Hữu sinh 1926,quê Hà Tĩnh, là nhà thơ quân
đội Thơ ông hầu như chỉ viết về người lính và hai
cuộc kháng chiến, đặc biệt là những tình cảm cao đẹp
của người lính như tình đồng chí đồng đội, tình quê
hương sự gắn bó giữa tuyền tuyến và hậu phương
Tập thơ chính “đầu súng trăng treo”
? Xuất xứ và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
- Bài thơ được rút từ tập thơ “đầu súng trăng treo”, tác
giả sáng tác bài thơ sau khi cùng đồng đội tham gia
chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947
GV: Chính Hữu không có nhiều thơ, đây là bài thơ
của ông được nhiều người biết đến Bài thơ là sự thể
hiện tình cảm tha thiết và sâu nặng của tác giaiar với
nhứng đồng chí đồng đội của mình
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ gì? Bố cục của
bài thơ như thế nào?
- Bài thơ được sáng tác theo thể thơ tự do
- Bố cục: 3 phần
? Bài thơ có tiêu đề là “đồng chí”.Vậy, em hiểu thế
nào là đồng chí?
- Đồng: cùng, chí: chí hướng.Vậy đồng chí là những
người cùng chí hướng, lí tưởng Đây là tình cảm mới
mẻ xuất hiện từ khi nước ta có Đảng
? Vậy đại ý của bài thơ này là gì?
- Bài thơ ca ngợi tình đồng chí cao đẹp của những
người lính trong kháng chiến chống Pháp
GV: bài thơ lấy cảm hứng từ cuộc sống thực của
người lính trong kháng chiến Có người cho rằng hình
ảnh cuối bài thơ là hình ảnh đẹp nhất về cuộc đời
người chiến sĩ Vì thế, tác giả lấy nó để đặt tên cho
tập thơ duy nhất của mình
Hoạt động 2
Bước 1: Cơ sở của tình đồng chí
Học sinh đọc đoạn thơ đầu Xác định nội dung của
đoạn thơ này
? Xuất thân của người lính được tác giả khắc hoạ bằng
những hình ảnh nào? Nêu cảm nhận của em về những
hình ảnh ấy?
? Em hiểu thế nào là “Nước mặn đồng chua”
? Vùng đất “đất cày lên sỏi đá” là vùng đất như thế
nào
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Chính Hữu (1926), quê Hà Tĩnh
- Là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp
2 Tác phẩm
- Trích từ tập thơ “Đầu súng trăng treo”
3 Đại ý: Bài thơ ca ngợi sự cao
đẹp và tình đồng chí của những người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp
II Đọc- hiểu văn bản
1 Cơ sở hình thành tình đồng chí.
- Quê hương anh…
- Làng tôi nghèo…
Thành ngữ
Xuất thân từ những vùng quê nghèo khổ cùng chung giai cấp
Trang 3? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì qua câu thơ này?
? Từ đó em hiểu gì về quê hương anh bộ đội
-Họ đến từ các miền quê khác nhau, nhưng đều là
những vùng quê nghèo khổ
GV : tình đồng chí được hình thành dựa trên sự đồng
cảm giai cấp, tầng lớp vô sản nghèo
? Đến từ những vùng quê khác nhau, anh với tôi vốn
là những người xa lạ Vậy, hoàn cảnh nào khiến họ
xích lại gần nhau?
? Súng và đầu là hai hình ảnh tượng trưng cho điều gì
- Tượng trưng cho ý chí và tình cảm
? Theo em, vì sao cuộc kháng chiến có thể làm nên
điều kì diệu đó?
- Họ xích lại gần nhau bởi vì lúc này, họ đã là những
người cùng nhiệm vụ, cùng chiến hào chiến đấu: súng
bên súng, đầu sát bên đầu” Từ trong những gian khó
của cuộc chiến đấu, họ chia sẻ mọi buồn vui, gian
khó, và trở thành tri kỉ: “đêm rét…đôi tri kỉ”
? Em có nhận xét gì về cách dùng hình ảnh trong đoạn
trích này
? Vậy cơ sở thứ hai của tình đồng chí là gì
? Hãy phân tích cái hay của câu thơ thứ bảy
- Câu thơ chỉ có 1 từ, nó như một nốt nhấn của bản
nhạc, nó là sự kết tinh của mọi cảm xúc, mọi tình
cảm: tình người, tình đồng đội
- Câu thơ vang lên như một phát hiện , một lời khẳng
định về tình cảm cao đẹp nhất của người lính trong
kháng chiến Đồng thời, nó có tác dụng gắn kết đoạn
đầu với đoạn sau của bài thơ Nó vang lên giản dị mộc
mạc và rất đỗi thiêng liêng, cảm động khẳng địng và
ngợi ca một tình cảm cách mạng mới mẻ, bắt nguồn từ
tình cảm truyền thống: tình bạn, tình đồng đội trong
chiến đấu nhưng đã được đổi mới và nâng cao trong
hoàn cảnh mới, thời đại mới
? Qua đó em hiểu gì về tình cảm của người lính
? Tình đồng chí được hình thành trên những cơ sở
nào?
- Cùng cảnh ngộ xuất thân nghèo khó
- Cùng chung chiến hào chiến đấu
- Cùng chia sẻ những gian lao, niềm vui trong chiến
đấu
- Cuộc chiến đấu ấy chính là cơ sở giúp những con
người vốn xa lạ trở thành tri kỉ
Bước 2: Những biểu hiện của tình đồng chí
- Gọi học sinh đọc đoạn còn lại của bài thơ
? Cảm hứng của bài thơ được thay đổi như thế nào
- Súng bên súng…
- Đêm rét chung chăn…
Tả thực, từ ngữ gợi cảm
Cùng chung mục đích, lí tưởng, cùng chung nhiệm vụ
- đồng chí
đồng chí, tình cảm cao đẹp nhất của người lính
2 Biểu hiện của tình đồng chí.
* Những tâm tư:
- Ruộng nước anh…
- Gian nhà không…
Trang 4trước và sau dòng thơ thứ 7.
- Sau dòng thơ thứ bảy, tác giả không nói về cơ sở
hình thành tình đồng chí nữa mà nói về những biểu
hiện của tình đồng chí trong chiến đấu
? Biểu hiện đầu tiên của tình đồng chí sau những
tháng ngày chia sẻ buồn vui, khó khăn trong chiến
đấu là gì
- Người lính đã cảm thấu tâm tư, nỗi lòng của nhau:
“ruộng nương anh…
? Hãy phân tích cái hay trong cách dùng từ của tác giả
trong câu thơ: “Gian nhà không….” (? Từ nào là điểm
sáng của câu thơ, nó nói lên được điều gì sâu sắc)
? Em hiểu gì về từ mặc kệ; thể hiện thái độ gì của
người lính
- Tác giả dùng từ “mặc kệ” rất đắt, nó vừa cho thấy sự
nghèo nàn của người lính, vừa cho thấy sự dứt khoát
ra đi của người lính mà không phải là sự vô tình, vô
tâm
GV: quyết tâm ra đi, bỏ lại sau lưng những gì thân
thiết người lính đi vào cuộc chiến đấu
? Qua đoạn thơ, em có cảm nhận gì về cuộc sống của
người lính trong chiến đấu
? Cuộc sống của người lính được thể hiện qua những
hình ảnh nào? Những hình ảnh đó thể hiện được điều
gì sâu sắc
- Cuộc sống của người lính được thể hiện qua những
hình ảnh: áo anh rách vai, quần tôi có vài mảnh vá,
miệng cười buốt giá, chân không giày, sốt run người
vầng trán ướt mồ hôi
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật, cách dùng từ và
cấu trúc câu trong đoạn thơ trên
- Bằng cảm hứng hiện thực, tác giả khắc hoạ sinh
động hình ảnh quân đội đầu trần chân đất, với bao
gian khó tưởng chừng chư không thể vượt qua… (liên
hệ bài thơ khác của Quang Dũng)
? Em có nhận xét gì về cuộc sống của họ
- Tất cả cho thấy cuộc sống hết sức khó khăn, gian
khổ phải chịu sự đe doạ của cơn sốt rét rừng, cái đói
đe doạ…
? Thái độ của người lính trong cuộc sống đầy gian
truân ấy?
- Luôn vui vẻ mỉm cười vượt qua những khó khăn
gian khổ ấy
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì qua những hình
ảnh trên
- Tác giả đã xây dựng một hình ảnh đối lập rất độc
Cảm thông sâu sắc những tâm tư, những nỗi lòng của nhau Nỗi nhớ quê hương
* Chia sẻ cuộc sống gian khổ
- Anh với tôi…
- Sốt run người…
- Aó anh rách vai…
- Miệng cười buốt giá…
Nghệ thuật tả thực, hình ảnh âûn
dụ cụ thể, chân thực
Cuộc sống gian khổ thiếu thốn, bệnh tật hiển nghèo
- Thương nhau tay…
Trang 5đáo: khĩ khăn là thế nhưng vẫn khơng làm tắt nụ cười
của người lính
? Nhờ vào sức mạnh nào mà người lính cĩ thể vượt
qua được những khĩ khăn đĩ
- Nhờ vào tình đồng chí cao cả thiêng liêng: “Thương
nhau…” Đây là dịng thơ thể hiện sức mạnh của tình
đồng chí
? Em hãy phân tích cái hay của dịng thơ này? Cái bắt
tay đĩ nĩi lên điều gì?
- Mọi sức mạnh được truyền cho nhau qua cái nắm tay
đầy ý nghĩa, bàn tay giao cảm thay cho mọi lời nĩi,
bàn tay thay cho lời nĩi đồn kết, sự cảm thơng, và cả
lời hứa hẹn lập cơng…
- Một hình ảnh mang sức nặng tư tưởng, nĩ thể hiện
tình cảm của anh bộ đội mộc mạc, khơng ồn ào nhưng
lại thấm thía, im lặng nhưng nĩ lại nĩi được nhiều hơn
những gì cần nĩi
? Vậy em thấy tình cảm của họ như thế nào?
? Tình cảm đĩ cịn nĩi lên điều gì?
GV: Hình ảnh đẹp nhất về cuộc sống của người lính
được tác giả phác hoạ ở cuối bài thơ, em hãy đọc lại 4
cau thơ cuối
? Em cĩ nhận xét gì về khơng gian, thời gian mà khi
người lính làm nhiệm vụ
- Trong một đêm canh giặc tới, giữa rừng hoang đầy
sương muối, lạnh buốt, nguy hiểm đang rình rập
? Tư thế của họ, tinh thần của họ như thế nào trước
hồn cảnh khĩ khăn đĩ
- Tư thế vững chãi, chủ động…
- Giữa cái nền hiện thực ấy, một hình ảnh hết sức lãng
mạn xuất hiện: “Đầu súng trăng treo”
? Theo em đĩ là hình ảnh thực hay hình ảnh lãng mạn
trong tâm tưởng của nhà thơ
GV đĩ là hình ảnh thực mà nhà thơ đã tâm sự…
? Nhịp điệu của câu thơ này cĩ gì độc đáo? Những
hình ảnh ở câu thơ gợi cho em những liên tưởng gì?
-Hình ảnhthực, kết hợp với lãng mạn Nĩ gợi cho
người đọc nhiều liên tưởng: gần - xa, thực tại - mơ
mộng, chất chiến đấu và chất trữ tình, thi sĩ và chiến
sĩ, chiến tranh và hồ bình…
GV : đĩ là các mặt hài hồ, bổ sung cho nhau trong
cuợc sống của người lính, và nĩ đã trở thành biểu
tượng về cuộc sống của người lính trong cuộc kháng
chiến chống Pháp
Bước 3: Hướng dẫn tổng kết
? Hãy nêu những cảm nhận của em về giá trị nghệ
Tình cảm gắn bĩ keo sơn nhưng rất chân thành mộc mạc
Tạo sức mạnh chiến đấu
* Hình tượng người chiến sĩ:
- Đêm nay….trăng treo
Hình ảnh đẹp, tiêu biểu cho cuộc sống đậm chất thi sĩ của người chiến sĩ, một vẻ đẹp tinh thần, hồ quện giữa cái hiện thực và cái lãng mạn
3.Tổng kết :
1 Nghệ thuật:
-Ngơn ngữ mộc mạc, bình dị -Lời thơ cơ đọng, hàm xúc, giàu sức gợi
2 Nội dung: SGK
Trang 6thuật của bài thơ?
- Bài thơ sử dụng ngôn ngữ hết sức bình dị, chân thật,
nhưng cô đọng, giàu sức gợi
GV : dẫn lời củaChính Hữu
? Đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời, hãy nêu giá trị về
nội dung của bài thơ?
- Bài thơ này là bài thơ thành công sớm nhất của thơ
ca viết về bộ đội, nó mở ra một khuynh hướng sáng
tác mới: khai thác về hiện thực đời sống người lính
3 Củng cố:
-Hãy đọc thật diễn cảm bài thơ? Trình bày cảm nhận của em về hình tượng người lính trong bài thơ
4 hướng dẫn tự học :
+Học thuộc lòng bài thơ, phân tích nắm vững những giá trị về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm? Trình bày cảm nhận của em về một chi tiết nghệ thuật đặc sắc nhất
+Tìm đọc thêm một số bài thơ cùng thời kì viết về người lính: Tây tiến- Quang Dũng
-Chuẩn bị bài mới: Bài thơ về tiểu đội xe không kính –Phạm Tiến Duật
+Phân tích cái mới trong bài thơ?
+ So sánh cuộc sống của người lính trong kháng chiến chống Pháp và trong kháng chiến chống Mĩ?
+ Phát biểu cảm nghĩ cuả em về hình tượng người lính trong bài thơ đó?
*********************************
Ngày soạn:13/10/2012
Ngày giảng:15/ 10/ 2012
Tiết 42: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
- Phạm Tiến Duật –
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một số sán tác cụ thể: Giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh tong tác phẩm; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một bài thơ hiện đại
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong bài thơ
- Cảm nhận được giá trị của ngơn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
3 Thái độ: Giáo dục học sinh về tình cảm đồng chí, đồng đội, tình bạn, tình người…
B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Bảng phụ, một số tư liệu khác
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1- Kiểm tra bài cũ:
Trang 7? Đọc thuộc lòng bài thơ: “Đồng chí” ? Hãy trình bày những hiểu biết của em về tình đồng chí của người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp qua bài thơ “ đồng chí” – Chính Hữu?
Gợi ý: - Đọc thuộc lòng diễn cảm 5đ
- Tình đồng chí là một tình cảm cao quý, thiêng liêng, được hình thành trên những cơ sở bền chặt Đó là tình cảm, là sức mạnh giúp họ vượt qua được những khó khăn trong cuộc sống chiến đấu 5đ
2 Bài mới:
Kháng chiến chống Pháp đi qua để lại những bài ca hào hùng bất tử Khí thế ấy đã theo người lính vào trong cuộc kháng chiến chống Mĩ Vẻ đẹp ấy đã được ghi dấu trong bài thơ “ bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật
Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu
chung :
Hỏi: Giới thiệu một vài nét chính về
tác giả Phạm Tiến Duật?
- Giáo viên bổ sung
Hỏi: Em biết gì về bài thơ "Bài thơ về
tiểu đội xe không kính"?
- Giáo viên lưu ý một vài nét
- Giáo viên hướng dẫn đọc, đọc mẫu,
học sinh đọc
Hỏi: Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
Hỏi: Theo em cảm xúc chủ đạo của bài
thơ là gì? (Hình ảnh chiếc xe không
kính và hình ảnh người chiến sĩ lái xe
trên những chiếc xe không kính)
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu
văn bản:
Hỏi: Nhan đề bài thơ có gì độc đáo?
( gợi : vì sao tác giả lại đặt thêm hai chữ
“ bài thơ” trước hình ảnh “tiểu đội xe
không kính?)
Cho HS thảo luận
-Tác giả đề cập một thực tế quen thuộc
trong chiến tranh, nhưng lại nói đến
chất thơ của hiện thực đó
? Những hiện thực khi đi vào thơ ca
I TÌM HIỂU CHUNG :
1 Tác giả:
- Sinh năm 1941, quê ở Phú Thọ
- Là người lính - nhà thơ tiêu biểu trong káng chiến chống Mĩ
- Ông có một chất thơ giàu hiện thực, chất thơ bay bổng, sôi nổi, ngang tàng, tính nghịch
- Đề tài: Viết về người lính, cô gái TNXP
Tác phẩm chính: Lửa đèn, Trường Sơn Đông -Trường Sơn Tây, bài thơ về tiể đội xe không kính
2 Tác phẩm:
- Viết năm 1969
- In trong tập "Vầng trăng, quầng lửa".
- Đoạt giải nhất báo Việt Nam 19
Thể thơ: Tự do (câu dài, ít vần, giọng điệu thơ
đậm đà chất lính)
II TÌM HIỂU CHI TIẾT:
1 Nhan đề "Bài thơ về tiểu đội xe không kính".
- Viết về tiểu đội xe không kính
-> Phản ánh hiện thực của cuộc chiến tranh
- "Bài thơ": Thể hiện cách khai thác hiện thực của tác giả: Tác giả muốn thổi một hồn thơ vào hiện thực ấy - chất thơ của tuổi trẻ hiên ngang, dũng cảm, trẻ trung, vượt lên thiếu thốn, gian khổ, hiểm nguy của chiến tranh
Trang 8thường được tác giả mĩ lệ hoá Ở đây,
hình ảnh những chiếc xe Trường Sơn đi
vào bài thơ với nét đặc sắc nào?
- Hoàn toàn thực tế, không mĩ lệ hoá
hay lãng mạn Đó là chiếc xe không
kính, rồi không có đèn, không có mui
xe, xe bị trầy xước
GV : Xe không kính là hình ảnh nổi bật
trong bài thơ Những hiện thực đến trần
trụi được tác giả đưa vào bài thơ
Hỏi: Em hiểu 2 từ "Bài thơ" ở nhan đề
này có ý nghĩa , những gì?
Giáo viên bình về sự độc đáo của nhan
đề bài thơ?
Hỏi: Hình ảnh những chiếc xe không
kính đã được miêu tả như thế nào trong
bài thơ?
? Tác giả lí giải thế nào về hình ảnh độc
đáo đó?
- Không có kính…vỡ đi rồi
? Nhận xét gì về cách nói của tác giả?
- Lời thơ gần như một câu văn xuôi,
giọng điệu tự nhiên, bình thản
GV : sự biến dạng của những chiếc xe
trong kháng chiến là điều tất yếu
? Hình ảnh trần trụi đó có ý nghiã như
thế nào?
- Thể hiện sự khốc liệt của chiến tranh
Hỏi: Tại sao có thể nói là hình ảnh độc
đáo?
- Giáo viên bình về sự độc đáo của hình
tượng thơ
- Vì xưa nay hình ảnh xe cộ đưa vào
thơ thường được miêu tả rất đẹp, lãng
mạn, còn ở Phạm Tiến Duật những
chiếc xe không kính là một hình ảnh
thực - những câu thơ không miêu tả cụ
thể về chiến tranh đang diễn ra rất ác
liệt ở Trường Sơn … giáo viên liên hệ.
- Nó độc đáo vì hình ảnh những chiếc
xe không kính mang một sức mạnh thần
kì của một dân tộc đang chiến đấu vì
một quyết tâm sắt đá: "Xẻ dọc Trường
Sơn đi cứu nước".
- Thể hiện cuộc chiến đấu đang diễn ra
2 Hình ảnh những chiếc xe không kính.
- Xe không (kính, đèn, mui)
- Thùng xe có xước -> Miêu tả rất thực Chiếc xe bị biến dạng vì chiến tranh
-> Hình tượng độc đáo có ý nghĩa phản ánh hiện thực tàn khốc của chiến tranh: Những chiếc xe không có kính, méo mó và mang đầy thương tích
=> Tác giả là người có hồn thơ nhạy cảm với nét ngang tàng, tinh nghịch, thích cái lạ mới nhận ra được và thành hiện tượng thơ độc đáo thời chống "Mĩ"
Trang 9trên mặt trận vận tải thêm con đường
Trường Sơn là vô cùng ác liệt, dữ dội.
- Giáo viên chuyển ý
Học sinh đọc diễn cảm hai khổ thơ đầu
*********************************
Ngày soạn:15/10/2012
Ngày giảng:17/ 10/ 2012
Tiết 43: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
- Phạm Tiến Duật –
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một số sán tác cụ thể: Giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh tong tác phẩm; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một bài thơ hiện đại
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong bài thơ
- Cảm nhận được giá trị của ngơn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
3 Thái độ: Giáo dục học sinh về tình cảm đồng chí, đồng đội, tình bạn, tình người…
B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Bảng phụ, một số tư liệu khác
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1 Ổn định tổ chức
2 Bài mới
Cho HS đọc thầmkhổ 1,2
? Ngồi trên những chiếc xe không kính đó, người lính lái
xe nhìn thấy những gì và có cảm giác gì qua những hình
ảnh đó?
- Nhìn thấy gió …vào buồng lái
- Qua cửa kính đã vỡ, người lính thấy mặt đất, bầu trời,
ánh sao, cánh chim ùa vào buồng lái, người lính như hoà
mình vào thiên nhiên
GV : tác giả đã thể hiện chính xác cảm giác mạnh và đột
ngột của người lính trên chiếc xe không kính với tốc độ
nhanh…
? Trên những chiếc xe không kính đó, những người lính lái
xe thể hiện được những đức tính cao đẹp nào ? Hãy chứng
minh bằng chi tiết trong bài thơ?
- Luôn ung dung, hiên ngang, bất chấp mọi nguy hiểm,
3 Hình ảnh người lính lái xe:
*Khổ thơ 1 - 2.
- Tư thế: Ung dung ngồi
- Nhìn: Đất, trời, nhìn thẳng
- Nhìn thấy:Gió, con đường, cánh chim, sao trời
Trang 10khó khăn: “ung dung buồng lái ta ngồi…”
“Không có kính…gió lùa khô mau thôi”
“không có kính… cười ha ha”
GV phân tích những hình ảnh thể hiện hình ảnh người lính
lái xe
? Tác giả đã thể hiện hình ảnh người lính bằng giọng điệu
như thế nào?
- Giọng điệu tự nhiên, ngang tàng, như chính nét tính cách
của người lính
GV : người lính hiện ra với những nét tính cách thật cao
đẹp
? Qua hình ảnh người lính lái xe, em nói được gì về thế hệ
trẻ trong kháng chiến chống Mỹ?
- Họ là những người sống hết mình cho CM, lạc quan, yêu
đời, sôi nổi, nhiệt tình…chính họ đã tạo nên những chiến
thắng vang dội bằng lòng nhiệt thành của mình
GV : liên hệ một số tập nhật kí thời tiền chiến: Nguyễn
Văn Thạc, Đặng Thuỳ Trâm…
? Hai khổ thơ 3 và 4 tiếp tục với giọng điệu như thế nào?
Cách nói ừ thì có tác dụng gì?
- Vẫn giọng điệu ngang tàng, đùa tếu, nghịch ngợm với
thái độ coi thường gian khổ Cách nói ù thì, chưa can rửa,
chưa can thay…tiếp tục đưa ngôn ngữ người lái xe, ngôn
ngữ văn xuôi đời thường vào trong thơ làm cho bài thơ
mang giọng điệu nới mẻ, trẻ trung, tinh nghịch
? Hai khổ thơ làm sáng lên phẩm chất gì của người lái xe?
- Phẩm chất dũng cảm, tinh thần lạc quan coi thường khó
khăn gian khổ, lái xe trong mưa bụi vậy mà họ vẫn lạc
quan cười ha ha một cách mạnh mẽ, sảng khoái, bất cần.
- Học sinh đọc khổ 5,6
? Hai khổ thơ cho người đọc rõ hơn những nét sinh hoạt gì
của người chiến sĩ?
- Những người lái xe trong niềm vui ấm áp tình đồng chí,
đồng đội
? Trong đoạn thơ, em thích nhất hình ảnh nào? Vì sao?
- Học sinh thảo luận trong 2 phút
- Cái bắt tay qua cửa kính vỡ khi gặp bạn bè suốt dọc
đường đi tới đường ra trận mùa này đẹp lắm hình ảnh bếp
Hoàng Cầm, võng dù mỏng manh, chông chênh chỉ là tạm
thời còn mục đích là đi, lại đi, lại lên đường, nắm chắc vô
lăng đi về phía trước với một niềm tin vào thắng lợi của
cuộc kháng chiến
? Nêu câu hỏi thảo luận: cuối bài thơ, tác giả trở lại hình
ảnh chiếc xe không kính để làm gì? Câu kết hay ở chỗ
nào?
- Tác giả nhắc lại hình ảnh những chiếc xe không kính là
-> Điệp từ, so sánh, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác đặc tả tốc độ phi thường của chiếc
xe, hiện lên tư thế ung dung, hiên ngang, tự tin, chủ động
* Khổ 3 - 4:
- Giọng điệu, sôi nổi, ngang tàng
- "Ừ thì", "chưa cần" -> sự bất chấp khó khăn gian khổ, chấp nhận chủ quan rất thoải mái
-> Bất chấp khó khăn, gian khổ, lạc quan, yêu đời, coi thường hiểm nguy, … ngang tàn, mang đậm chất lính
* Khổ 5- 6:
- Những người lính gặp nhau trong hoan cảnh chiến tranh
đã trở thành đồng đội của nhau?
+ Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi + Bếp Hoàng Cầm
+ Võng mắc chông chênh ->Cuộc sống vội vã, hối hả, khẩn trương + Chung bát đũa gia đình đấy, hạnh phúc, ấm cúng -> Tình đồng đội trong chiến đấu, sôi nổi, trẻ trung, đậm chất lính…