tiet 74 on tap TV

Quan hÖ gi÷a ph¬ng ch©m héi tho¹i víi t×nh huèng giao tiÕp: - ViÖc vËn dông c¸c ph¬ng ch©m héi tho¹i cần phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiÕp Nãi víi ai?. Nãi khi nµo?[r]

TiÕt 73 - 74

1 Néi dung cña

1 ý nghÜa cña lêi dÉn trong nãi

vµ viÕt.

2 C¸ch ® a lêi dÉn.

¤n tËp tiÕng ViÖt

I Ph ¬ng ch©m

héi tho¹i

II X ng h« trong héi tho¹i

III Lêi dÉn trùc tiÕp- gi¸n tiÕp

Ph ơng châm quan

hệ

Ph ơng châm cách thức

Ph ơng châm lịch sự

Không nói

điều mình không tin

là đúng, không nói thiếu bằng chứng.

Nói đúng vào đề tài giao tiếp

Nói ngắn gọn, rành mạch,

tránh nói mơ hồ, dài dòng

Cần tế nhị

và tôn trọng ng ời

đối thoại

Nêu ý nghĩa của những thành ngữ sau và cho biết thành ngữ đó có liên quan đến ph ơng châm hội thoại nào?

I Các ph ơng châm hội thoại

1 Nội dung các ph ơng châm hội thoại

2 Quan hệ giữa ph ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp:

- Việc vận dụng các ph ơng châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống

giao tiếp ( Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói để làm gì?)

- Trong những tình huống giao tiếp cụ thể, một hoặc một số ph ơng châm hội thoại có

thể không đ ợc tuân thủ.

Bài tập 1

Th a rằng: L ợng cả bao dong “

Tấn D ơng đ ợc thấy mây rồng có phen

Rộng th ơng cỏ nội hoa hèn

Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau”

(Truyện Kiều - Nguyễn Du)

Những lời nói trong ví dụ sau đã tuân thủ ph ơng châm nào trong hội thoại ? Việc tuân thủ ấy đem lại hiệu quả gì ?

Th a rằng : L ợng cả bao dong Th a rằng : L ợng cả bao dong “ “

Tấn D ơng đ ợc thấy mây rồng có phen

Rộng th ơng cỏ nội hoa hèn Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau”

(Truyện Kiều - Nguyễn Du)

 Tuân thủ ph ơng châm lịch sự, lời nói khiêm nh ờng, nhã nhặn.

 Tạo ấn t ợng về một ng ời con gái dịu dàng, có hiểu biết

Mở ra một trang mới trong cuộc đời Thuý Kiều.

II X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt

Ngôi trong giao tiếp Số ít Số nhiều

Chúng tôi, chúng tao, chúng tớ

Chúng mày, bọn

mi, bọn bay Chúng nó, bọn

nó, họ …

Nó, hắn,

y …

a X ng hô bằng các đại từ

Chỉ quan hệ trong xã hội

Xưng hô bằng tên riêng

II X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt

ngài, đồng chí, quý ông, anh Hồng Nga, Hải Nam .

I X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt:

2 Sử dụng từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt:

- Khi giao tiếp, ng ời nói cần căn cứ vào đối t ợng và các đặc điểm khác của tình huống

giao tiếp để x ng hô cho thích hợp

Trong Tiếng Việt, x ng hô th ờng tuân thủ theo ph ơng châm: “X ng khiêm, hô tôn” Em hiểu ph ơng châm đó nh thế nào ? Cho ví dụ minh hoạ

Ii X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt:

2 Sử dụng từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt:

- Khi giao tiếp, ng ời nói cần căn cứ vào đối t ợng và các đặc điểm khác của tình huống

giao tiếp để x ng hô cho thích hợp

- Cần tuân thủ ph ơng châm X ng khiêm, hô “

tôn ” – một cách nói năng có văn hoá

Bài tập 2

a) Mụ chủ nhà chép miệng, giọng ngọt xớt:

- Em cứ khó nghĩ quá … ông bà cũng là ng ời làm ăn tử tế

- Em cứ khó nghĩ quá … ông bà cũng là ng ời làm ăn tử tế

cả Nh ng mà có lệnh biết làm thế nào.( … )Này, ở với nhau

cả Nh ng mà có lệnh biết làm thế nào.( … )Này, ở với nhau

đang vui vẻ, ông bà dọn đi, em lại cứ nhớ đáo để đấy nhớ b) Mụ gi ơng tròn cả hai mắt lên mà reo:

- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ t ởng d ới nhà đi Việt gian thật,

tớ ghét ghê ấy … Thôi bây giờ thì ông bà lại cứ ở tự nhiên, ai

tớ ghét ghê ấy … Thôi bây giờ thì ông bà lại cứ ở tự nhiên, ai bảo sao Ăn hết nhiều chứ ở hết là bao nhiêu.

a) Mụ chủ nhà chép miệng, giọng ngọt xớt:

- Em cứ khó nghĩ quá … ông bà cũng là ng ời làm

- Em cứ khó nghĩ quá … ông bà cũng là ng ời làm

ăn tử tế cả Nh ng mà có lệnh biết làm thế nào

( … )Này, ở với nhau đang vui vẻ, ông bà dọn đi, em

( … )Này, ở với nhau đang vui vẻ, ông bà dọn đi, em lại cứ nhớ đáo để đấy nhớ.

=>Lời nói, cách x ng hô có vẻ ngọt ngào mà xa cách .

b) Mụ gi ơng tròn cả hai mắt lên mà reo:

- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ t ởng d ới nhà đi Việt

gian thật, tớ ghét ghê ấy … Thôi bây giờ thì ông

gian thật, tớ ghét ghê ấy … Thôi bây giờ thì ông

bà lại cứ ở tự nhiên, ai bảo sao Ăn hết nhiều

chứ ở hết là bao nhiêu.

tớ tớ

ông bà

=>Lời nói, cách x ng hô suồng sã, thân mật, thể hiện niềm vui .

Bài tập 3

Một bạn chép hai đoạn thơ sau nh ng lại quên những

từ x ng hô tác giả đã dùng Em hãy giúp bạn điền vào và giải thích tại sao em lại chọn những từ x ng hô ấy?

a) Kể tuổi còn hơn tuổi

lại đau tr ớc mấy ngày

Làm sao vội về ngay

Chợt nghe bỗng chân tay rụng rời.

(Khóc D ơng Khuê - Nguyễn Khuyến)

.

.

.

ta Ta

ta

III Lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp:

1 Khái niệm:

a/ Dẫn trực tiếp: Nhắc lại nguyên văn lời nói hay

ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp đ

ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

b/ Dẫn gián tiếp: Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của

ng ời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp

Lời dẫn gián tiếp không đ ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

Bài tập

a) Bài thơ đã kết thúc bằng hình ảnh hai ng ời chiến sĩ,

hai đồng chí đang sát cánh bên nhau Cảnh t ợng chiến

tr ờng là rừng núi hoang vu, s ơng muối dày đặc Các

anh đứng cạnh bên nhau trong t thế sẵn sàng chờ giặc

Và vầng trăng khuya lơ lửng trên không nh đang treo ngay đầu súng.

b) Cuộc gặp gỡ với ng ời thanh niên trên đất Sa Pa ấy là

một cơ hội hãn hữu cho nhà hoạ sĩ Nh ng khi ông vẽ, anh thanh niên lại từ chối : “… Không, không, đừng vẽ

anh thanh niên lại từ chối : “… Không, không, đừng vẽ

cháu ! Để cháu giới thiệu với bác những ng ời đáng cho bác vẽ hơn.”

- Mỗi ví dụ sau đã dẫn câu thơ hoặc câu văn nào? Đó là

dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

- Hãy chuyển lời dẫn ở mỗi đoạn văn sang cách dẫn khác.

a) Bài thơ đã kết thúc bằng hình ảnh hai ng ời chiến

sĩ, hai đồng chí đang sát cánh bên nhau Cảnh t ợng chiến tr ờng là rừng núi hoang vu, s ơng muối dày đặc Các anh đứng cạnh bên nhau trong t thế sẵn sàng

chờ giặc Và vầng trăng khuya lơ lửng trên không nh

đang treo ngay đầu súng.

- Đoạn văn đã sử dụng lời dẫn gián tiếp

- Dẫn từ ba câu thơ cuối bài Đồng chí của Chính Hữu:

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo

b) Cuộc gặp gỡ với ng ời thanh niên trên dất Sa

Pa ấy là một cơ hội hãn hữu cho nhà hoạ sĩ Nh ng khi ông vẽ, anh thanh niên lại từ chối : “… Không,

không, đừng vẽ cháu ! Để cháu giới thiệu với bác những ng ời đáng cho bác vẽ hơn.”

- Đoạn văn đã sử dụng lời dẫn trực tiếp.

- Dẫn lời anh thanh niên trong truyện Lặng lẽ Sa

giới thiệu với bác những ng ời đáng cho bác vẽ

hơn.”

III Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp Bài tập 1: Đọc hai đoạn văn và cho biết đâu

là Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp?

trị tại Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ II của

Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh có dạy chúng ta ( là ) phải ghi nhớ công lao

to lớn của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng

Cách dẫn gián tiếp

III Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

Bao giờ cũng đứng sau lời dẫn chuyện

Bài tập ; sgk/191 Bài tập ; sgk/191

Thay đổi từ ngữ:

- Từ x ng hô “tôi Từ x ng hô “ tôi ” ( ngôi thứ nhất ) trong lời đối thoại

đ ợc thay đổi “

đ ợc thay đổi “nhà vua nhà vua ” ” (ngôi thứ 2 ), (ngôi thứ 2 ), “chúa công “ chúa công ”

trong lời thoại đ ợc thay bằng “

trong lời thoại đ ợc thay bằng “vua vua Quang Trung Quang Trung

( ngôi thứ 3)

” ( ngôi thứ 3)

”

- Từ địa điểm “ đây ” trong lời đối thoại tỉnh l ợc

- Từ chỉ thời gian: Từ chỉ thời gian: “bây giờ “ bây giờ ” ” trong lời thoại đổi trong lời thoại đổi

thành “

thành “bấy giờ bấy giờ ”

Bài tập : sgk/191

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh

sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả

năng thắng hay thua nh thế nào Nguyễn Thiếp trả lời

rằng bấy giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã,

quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu

hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao,

vua Quang Trung ra Bắc không quá m ời ngày quân

Thanh sẽ bị dẹp tan.

(TrÝch bµi th¬: BÕp löa- B»ng ViÖt)

sù, thay lêi ng êi ch¸u kÓ l¹i kû niÖm sèng víi bµ.

§uæi h×nh b¾t ch÷

Lêi nãi ch¼ng mÊt tiÒn mua,

Lùa lêi mµ nãi cho võa lßng

nhau

So sánh với tiền bạc

3

5

0

12 987654321

Dặn dò:

học hôm nay Làm lại tất cả các bài tập ở SGK và phần kiểm tra tiếng Việt.

- Làm bài tập sau:Vận dụng thích hợp những kiến thức đã học về các ph ơng châm hội thoại, x ng hô trong hội thoại, lời dẫn để :