G:Sự nhận thức có phần khác nhau ấy về ngôi trường Mĩ Lí thể hiện từ sự thay đổi sâu sắc trong tình cảm và nhận thức của người học trò nhỏ.Đặc biệt phép so sánh “Trường MĨ Lí trông vừa[r]
Trang 1TUẦN 1
Ngày giảng:
Văn bản
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
1.Ổn định: 1’
2 Kiểm tra: 3’ ? Khái quát nội dung, nghệ thuật đoạn văn thể hiện tâm
trạng nhận vật tôi trong buổi đầu tới trường.
-Với những câu văn nhẹ nhàng , từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh, tác giả thể hiện những cảm xúc, những kỉ niệm trong sáng lần đầu tiên đi học
-“Tôi” tự thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình hồi hộp, ngỡ ngàng, náo nức đến kì lạ
3.Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động : 1’
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP :thuyết trình
GV chuyển tiết 2: Tâm trạng nhân vật tôi khi ở sân trường và vào lớp học có gì đặc biệt trong ngày hôm ấy, cô trò ta cùng tìm hiểu trong tiết học hôm nay.
Hoạt động 2:( 25’) Tìm hiểu bài
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu
giá trị của văn bản
- Phương pháp: đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phát
vấn, phân tích, bình giảng
- Kĩ thuật: trình bày 1’, động não
GV: Từ tâm trạng mới mẻ trên đường đến trường,
nhân vật “tôi” lại bỡ ngỡ, hồi hộp khi đứng trước
ngôi trường, được nghe tiếng trống, được gọi tên
vào lớp Thành công của tác giả là ở chỗ đã để
cho “tôi” tự bày tỏ những cảm nhận đối với cảnh
xung quanh
H: Đọc “ Trước sân trường làng”… “Được nghỉ
cả ngày nữa”
? Đứng trước sân trường “tôi” thấy gì?
- Trên sân trường: người dày đặc, quần áo sạch
sẽ, gương mặt tươi vui, sáng sủa
- Ngôi trường: xinh xắn, oai nghiêm - như đinh
làng
- Học trò mới: đứng núp bên người thân -> rụt
rè, vụng về, lúng túng, theo nhau khóc vì phải xa
người thân
* Tâm trạng , cảm giác của
“tôi”khi ở sân trường
Trang 2? Những cảnh tượng trên sân được nhớ lại như thế có ý nghĩa gì?
- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày khai trường
- Tinh thần hiếu học của nhân dân ta
- Sự quan tâm của mọi người đến trường học
?Ngôi trường Mĩ Lí hiện lên trong mắt “ Tôi”
trước và sau khi đi học có những gì khác nhau,
và hình ảnh đó có ý nghĩa gì?
*Ngôi trường Mĩ Lí trong con mắt của “Tôi” -Trước khi đi học:
+ Là một nơi xa lạ
+ Cảm tưởng: Nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn cỏc nhà trong làng
-Hôm nay tôi đi học: Trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái làng Hòa Ấp khiến lòng tôi đâm
ra lo sợ vẩn vơ
? Hình ảnh ngôi trường được so sánh như đình làng có ý nghĩa gì?
Hình ảnh so sánh, diễn tả cảm xúc trang nghiêm, thành kính và lạ lẫm của cậu học trò nhỏ
->đề cao nhận thức của con người về trường học GV:Cách so sánh cùng nhân hóa khiên ngôi trường hiện lên vừa thân quen vừa mới lạ như một người bạn mới cho ta những cảm giác vừa than thuộc lại vừa mới mẻ Dưới cái nhìn của một cậu bé chăm quan sát, những bạn bè cùng trang lứa cũng e dè, cũng lạ lẫm đứng nép bên người thân Đó là những biểu hiện chân thực của những cậu bé lớp 1, còn bỡ ngỡ, còn xa lạ
G:Sự nhận thức có phần khác nhau ấy về ngôi
trường Mĩ Lí thể hiện từ sự thay đổi sâu sắc trong tình cảm và nhận thức của người học trò nhỏ.Đặc biệt phép so sánh “Trường MĨ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp” là nơi thờ cúng tế lễ nơi thiêng liêng cất giữ những điều bí ẩn, nơi gần gũi gắn bó với tín ngưỡng, văn hóa của người Việt Nam đó diễn tả được cảm xúc trang nghiêm, thành kính và lạ lùng của người học trò nhỏ với ngôi trường đồng thời qua đó, tác giả đề cao tri thức, khẳng định vị trí quan trọng của trường học trong đời sống nhân loại
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu tới trường, tác giả đó dựng những hình ảnh so sánh nào? Sự so sánh này có ý nghĩa gì?
Trang 3-Cũng như tôi, mấy cậu học trò nhỏ mới bỡ ngỡ
đứng nép bên người thân
- Họ như con chim non đứng bên bờ tổ, nhìn
quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng
e sợ
Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em
nhỏ lần đầu tới trường học Đề cao sức hấp dẫn
của nhà trường với mỗi người, thể hiện khát vọng
khám phá, tìm hiểu, bay cao, bay xa của tuổi trẻ
trước việc học hành
GV bình : Hình ảnh so sánh thật tinh tế.Nó vừa tả
đúng tâm trạng nhân vật, vừa gợi lên cho người
đọc sự liên tưởng về một thời tuổi nhỏ đứng giữa
mái trường thân yêu Mái trường là tổ ấm mà mỗi
học trò hồn nhiên, ngây thơ lnhư một cánh chim
đầy khát vọng và biết bao bồi hgồi lo lắng nhìn
bầu trời rộng, nghĩ tới những chân trời học vấn
mênh mang…vừa muốn được tung cánh bay
trong quãng trời ấy, lại vừa e sợ vì cảm thấy mình
nhỏ bé
Chi tiết này gợi chúng ta nhớ đến lời động viên
của người mẹ với người con trong văn bản “Cổng
trường mở ra” của Lí Lan “Đi đi con, hãy can
đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh
cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
? Hãy tìm ra và phân tích các chi tiết miêu tả tâm
trạng của “tôi”
- Bỡ ngỡ -> ngập ngừng, lo sợ vẩn vơ -> ước ao
thầm vụng -> chơ vơ, vụng về, lúng túng -> khóc
-> Hàng loạt trạng thái cảm xúc xen lẫn nhau
Đây là những cảm xúc chân thật vì “Tôi” phải
một mình bước vào 1 thế giới khác
? Khi đứng giữa sân trường nhìn cảnh dày đăc
nnhững người, tâm trạng tôi lo sợ vẩn vơ Cách
kể và tả như vậy vừa đúng lại hay ý kiến của em?
- Đây là sự biến chuyển rất hợp với tâm lí trẻ
thơ Cảm thấy mình bé nhỏ trước ngôi
trường đâm lo sợ vẩn vơ, hồi hộp nghe gọi
tên mình, sợ phải rời khỏi bàn tay dịu dàng
của mẹ, cảm thấy mình đang bước vào thế
giới hoàn toàn mới mẻ
Gv:bây giờ đây lúc sắp sửa là học trò cậu bống
thấy ngôi trường xinh xắn vừa oai nghiêm khác
thường và mình quá nhỏ bé so với nó Vì vậy cậu
đâm ra lo sợ vẩn vơ Trước mắt cậu là cả thế giới
- “Tôi” lo sợ, hồi hộp, lưu luyến khi chia tay người thân để vào lớp học Đó là dấu hiệu trưởng thành trong tình cảm và nhận thức
Trang 4mới mẻ, những đứa bạn cùng trang lứa với cậu
không khác gì những con chim con đứng trên bờ
tổ, nhìn quãng trời muốn bay nhưng còn ngập
ngừng e sợ Trí óc non nớt cậu không hình dung
những điều xảy ra trong ngôi trường đẹp đẽ này
mà cậu lo sợ phập phồng, khao khát tìm hiểu bạn
bè thầy cô trong ngày đầu
? Đỉnh cao của tâm trạng “tôi” là tiếng khóc Em
suy nghĩ như thế nào về tiếng khóc ấy?
- Ôm mặt khóc -> khóc nức nở -> Thút thít -> vừa
lo sợ, hồi hộp, vừa thích thú -> báo hiệu sự
trưởng thành của cậu bé
*GV bình: Tiếng khóc là một phản ứng dây
chuyền rất tự nhiên, rất ngây thơ và giàu ý nghĩa.
Có thể đó là sự nuối tiếc những ngày chơi đùa
thoải mái, là sự lưu luyến những người thân yêu.
Có thể tiếng khóc ấy là sự e sợ trước những thử
thách sắp tới, là niềm vui là sự quyết tâm để vào
một thế giới kỳ lạ đầy hấp dẫn Đây là tiếng khóc
của sự trưởng thành chứ không còn là tiếng khóc
của sự vòi vĩnh nữa.
? Qua phân tích hãy trình bày trong 1’ suy nghĩ
đánh giá của em về tâm trạng của “tôi” trên sân
trường?
HS quan sát đoạn 4
- Những cảm giác mà NV “tôi” nhận được khi
bước vào lớp học là gì?
- 2 HS trả lời:
+ Nhìn cái gì cũng mới lạ, hay hay
+ Nhìn xung quanh, thấy “mùi hương lạ xông
lên”
+ Nhìn bạn chưa quen biết – nhưng không lạ chút
nào
->sự quyến luyến bất ngờ nhưng tự nhiên Nhận
thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với
mình từ bây giờ và mãi mãi
Những chi tiết cuối văn bản nói thêm điều gì về
NV “tôi”?
- (yêu thiên nhiên, tuổi thơ nhưng yêu cả việc
học)
? Hình ảnh "một con chim con liệng đến đứng trên
bờ cửa sổ, hót mấy tiến rụt rè rồi vỗ cánh bay
cao gợi cho em suy nghĩ gì? – Hữnh ảnh đó có
nghĩa thực hay có dụng ý gì khác?
- Gợi nhớ, gợi tiếc những ngày trẻ thơ hoàn toàn
* Trong lớp học
- Tôi có cảm giác vừa xa lạ, gần gũi, vừa tự tin, nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên
Trang 5chơi bời tự do đã chấm dứt để bước vào một giai
đoạn mới trong cuộc đời làm HS - tập làm người
lớn - tiếp thu tri thức nhân loại - > Dụng ý nghệ
thuật, ý nghĩa tượng trưng
GV : đó là h/ảnh TN cụ thể vừa gợi liên tưởng
tâm trạng rụt rè bỡ ngỡcủa chú bé ngày đầu đến
trường lại vừa mở ra một niềm tin về ngày mai :
từ ngôi trường ấy, chú bé sẽ như con chim non kia
tung cánh bay vào bầu trời cao rộng của ước mơ
? Dòng chữ cuối “tôi đi học" kết thúc truyện có ý
nghĩa gì?
- Dòng chữ vừa khép lại bài văn vừa mở ra một
thế giới khác, một bầu trời mới, một tình cảm
mới, một giai đoạn mới Dòng chữ chậm chạp,
chập chững xuất hiện lần đầu tiên trong trang giấy
trắng tinh, thơm tho như là niềm tự hào của tôi
khi nhớ về một thưở thiếu thời là niềm tự hào về
tri thức trong tuổi thơ mỗi con người và dũng chữ
đó cũng làm rừ chủ đề của truyện ngắn
? Bên cạnh nhân vật “tôi” còn những nhân vật
nào? Vai trò của các nhân vật đó?
- Người mẹ, các bậc phụ huynh, ông đốc
-> Là nhân vật phụ góp phần làm nổi bật chủ đề
tác phẩm
- Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của những
người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học?
- Người mẹ, các bậc phụ huynh: âu yếm nắm tay
con
- Ông đốc: nhìn trò với “cặp mắt hiền từ và cảm
động”, căn dặn, động viên, khích lệ -> người thầy
mẫu mực
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con
em ở buổi tựu trường đầu tiên, đều trân trọng
tham dự buổi lễ quan trọng này
- Ông đốc là hình ảnh người thầy, một người lãnh
đạo nhà trường rất từ tốn, bao dung Thầy giáo trẻ
dạy học cũng là một người vui tính, giàu tình
thương
( Hs suy nghĩ, liên hệ thực tế gia đình và ngôi
trường của mình đang học)
(Mọi người yêu thương, chăm chút, khuyến
khích)
* GV: Tất cả những nhân vật trên diễn tả khá rõ
sự quan tâm của gia đình và nhà trường dành cho
thế hệ trẻ Sự quan tâm ấy thể hiện trách nhiệm,
b/ Sự quan tâm của người lớn với các em bé đi học lần đầu.
=> Trách nhiệm,tấm lòngcủa gia đình, nhà đối với thế hệ trẻ
Trang 6tấm lòng, tạo nên một môi trường giáo dục ấm áp,
trong lành giúp các em khôn lớn
Hoạt động 4(5’) Hướng dẫn HS tổng kết
- Mục tiêu: học sinh biết đánh giá giá trị của văn
bản.
- Phương pháp: Thảo luận nhóm.
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức tổ chức: cá nhân, nhóm
? Hãy đánh giá những đặc sắc về NT của truyện?
? Nhờ các biện pháp nghệ thuật trên đã tạo nên
giá trị nội dung gì?
- HS nêu thảo luận nhóm, trình bày -> GV chốt
bằng máy chiếu
* GV với cách miêu tả diễn biến tâm trạng nhân
vật tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc, người đọc như
bị cuốn theo cảm xúc của nhân vật, để tâm hồn
rung lên những cung nhạc tha thiết, dịu dàng, để
sống lai những giây phút thần tiên khi mẹ dắt tay
tới trường Tất cả các biện pháp nghệ thuật trên
đã tạo nên chất thơ, chất trữ tình cho truyện
- HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4(5’)
- Mục tiêu: Hướng dân HS luyện tập
- Phương pháp: thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: động não…
- Hình thức tổ chức: cá nhân, nhóm.
HS thảo luận nhóm -> trình bày- nhận xét, bổ
sung
? Hãy cho biết hiệu quả của 3 hình ảnh so sánh?
1 “Tôi quên thế nào được quang đãng”
2 “Ý nghĩ ấy ngọn núi”
3 “Họ như con chim cảnh lạ”
? Cảm nhận của em về buổi tựu trường đầu tiên
của mình
4 Tổng kết
4.1.Nghệ thuật:
- Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật ‘tôi”theo trình
tự thời gian của buổi tựu trường.
- Sự kết hợp hài hoà giữa
kể, miêu tả với bộc lộ cảm xúc, tâm trạng.
- Các hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả.
4.2 Nội dung: Đối với mỗi
người kỉ niệm ấu thơ đặc biệt là buổi tựu trường đầu tiên có ấn tượng sâu sắc trong kí ức.
=>ý nghĩa:Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi mãi ko thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh.
4.3 Ghi nhớ: SGK
III Luyện tập
hiệu quả của 3 hình ảnh so sánh
- 3 hình ảnh xuất hiện trong
3 thời điểm khác nhau -> Diễn tả rõ nét sự vận động tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi
- Giúp hiểu rõ hơn tâm lý các em nhỏ lần đầu tiên đi học
- Tăng màu sắc trữ tình cho văn bản bởi các so sánh giàu hình ảnh , giàu sức gợi cảm gắn với thiên nhiên trong sáng
4 Củng cố: (2’) ?
Khái quát những giá trị đặc sắc của truyện
- HS phát biểu – GV chốt kiến thức
5 HDVN (3 phút)
Trang 7- Học bài: nhớ được nội dung truyện, tập kể diễn cảm truyện, nắm được giá trị đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của văn bản, viết đoạn văn ngắn khoảng 7-8 câu phát biểu cảm nghĩ về truyện
- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản: Nghiên cứu ngữ liệu – trả lời câu hỏi SGK rút ra kết luận về chủ đề và tính thống nhất về chủ đề cảu một văn bản
V Rút kinh nghiệm
………
………
………