*GV treo lược đồ khởi nghĩa nông dân nửa cuối TK XIV cho HS quan sát và yêu cầu HS xác định trên lược đồ địa điểm nổ ra của các cuộc khởi nghĩa cũng như tìm hiểu về diễn biến và kết quả [r]
Trang 1Tuần 15: NS: 01/12/2012 Tiết 29: NG: /12/2012
Bài 16: SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỈ XIV
(Tiết 1)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: HS cần nắm:
- Tình hình kinh tế thời Trần
- Trình bày trên lược đồ những cuộc khwoir nghãi nông dân nửa cuối thế kỉ XIV
2 Tư tưởng:
- Bồi dưỡng tình cảm yêu thương dân lao động
- Thấy được vai trò quần chúng nhân dân trong lịch sử
3 Kỹ năng: HS biết phân tích, đánh giá và nhận xét về các sự kiện lịch sử.
II CHUẨN BỊ:
1 GV: Lược đồ khởi nghĩa nông dân nửa cuối thế kỉ XIV, tư liệu về các cuộc khởi nghĩa có
trong bài học
2 HS: Đọc và chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày vài nét về tình hình văn hoá và văn học thời Trần
- Nêu dẫn chứng vè sự phát triển giáo dục và khoa học – kĩ thuật thời Trần?
2 Giới thiệu bài: Sau các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên, tình hình
kinh tế - xã hội thời Trần đạt nhiều thành tựu rực rỡ và đóng góp cho sự phát triển đất nước Nhưng đến cuối thế kỉ XIV – nhà Trần sa sút nghiêm trọng và tạo tiền đề cho triều đại mới lên thay Vậy biểu hiện của sự suy sụp ấy là gì? Những nguyên nhân nào dân đến sự suy sụp đó của nhà Trần? (Vào bài)
3 Bài mới
I – TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI
Hoạt động của GV – HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu về tình hình kinh tế.
*GV dẫn dắt: Đầu TK XIV, nền kinh tế phát triển trở lại
và xã hội tương đối ổn định Để bù lại trong chiến tranh
phải chịu nhiều khó khăn – các vương hầu tìm mọi cách
gia tăng tài sản …
H: Tình hình kinh tế nước ta ở nửa cuối thế kỉ XIV ntn?
HS: KT bắt đầu đình trệ, suy sụp.
H: Tại sao có tình trạng đó?
HS: nhà nước không quan tâm ; địa chủ, quý tộc chiềm
nhiều Rđ, bóc lột nặng nề dân chúng.
H: Hậu quả của những việc làm này?
HS trả lời
HS đọc đoạn in nghiêng SGK
H: Theo em, 4 câu thơ đó nói lên điều gì?
1 Tình hình kinh tế:
- Nửa sau TK XIV, nhà nước không quan tâm đến sản xuất nông nghiệp
- Ruộng đất công bị xâm lấn
- Nông dân nộp thuế đinh
Trang 2HS: sự hoang tàn của nền KT nông nghiệp; đời sống
nhân dân đói khổ, co cực do nạn đói và tình trạng vơ vét,
bóc lột dã man của quan lại.
GV mở rộng: Trần Dụ Tông bắt dân đào hồ lớn trong
hoàng thành, chất đá giữa hồ làm núi, bắt dân chở nước
mặn từ biển về nuôi hải sản Trần Khánh Dư nói “tướng
là chim ưng, dân là vịt, lấy vịt nuôi chim ưng thì có gì là
lạ”
H: Em nhận xét gì về kinh tế và đời sống nhân dân ta cuối
TK XIV?
HS trả lời, GV chuẩn kiến thức và chuyển mục 2
Hoạt động 2: Tìm hiểu về tình hình xã hội cuối thời
Trần
*GV yêu cầu HS dựa vào thông tin mục 2 /74 đàm thoại:
H: Trước đời sống nhân dân như vậy, vua quan nhà Trần
làm gì?
HS trả lời theo dẫn chứng của đoạn trích / 74
H: Lợi dụng cơ hội đó, vương hầu quý tộc làm gì?
HS trả lời
=>GV gọi HS đọc đoạn trích /75 và cho biết việc làm của
Chu Văn An chứng tỏ điều gì?
HS: Ông là vị quan thanh liêm, không vụ lợi, biết đặt lợi
ích của nhân dân lên trên hết.
H: Lúc này nhà Trần gặp phải những khó khăn gì?
HS: Trần Dụ Tông chết (1369), Dương Nhật Lễ nắm
quyền
=>GV giới thiệu về Dương Nhật Lễ qua đoạn trích /75
H: Chính sách đối ngoại của nhà Trần?
HS trả lời
H: Vì sao nông dân, nô tì đấu tranh?
=>HS trả lời và bổ sung, GV chuẩn kiến thức và giảng:
Mâu thuẫn nhân dân với giai cấp thống trị sâu sắc, quy
luật tất yếu “có áp bức thì có đấu tranh”, giữa TK XIV –
nông dân và nô tì đã nổi dậy khởi nghĩa
*GV treo lược đồ khởi nghĩa nông dân nửa cuối TK XIV
cho HS quan sát và yêu cầu HS xác định trên lược đồ địa
điểm nổ ra của các cuộc khởi nghĩa cũng như tìm hiểu về
diễn biến và kết quả các cuộc khởi nghĩa đó, sau đó chia
nhóm (2 bàn / nhóm) yêu cầu HS thảo luận (3’):
N1: Nhận xét số lượng, phạm vi, thành phần, thời gian
bùng nổ các cuộc k/ng?
( phạm vi rộng khắp; số lượng nhiều; thành phần chủ
yeus là nông dân, nô tì; thời gian đều là nửa cuối TK
XIV).
N2: Kết quả của các cuộc k/ng? Vì sao có kết quả ấy?
(Thất bại Vì sự chuẩn bị chưa chu đáo; chưa có sự liên
kết với nhau=> dễ bị triều đình bẻ gãy từng cuộc k/ng)
=>Kinh tế suy thoái, nông dân đói khổ
2 Tình hình xã hội
a Hoàn cảnh:
- Vua quan vẫn ăn chơi sa đoạ
- Trong triều : nịnh thần làm rối loạn kỉ cương phép nước
- Bên ngoài : Cham-pa xâm lược
và nhà Minh yêu sách
- Đời sống nhân dân khổ cực
=>Nổi dậy khởi nghĩa
b Các cuộc nổi dậy tiêu biểu :
- Khởi nghĩa của Ngô Bệ (1344 – 1360) ở Hải Dương
Khởi nghĩa của Nguyễn Thanh -Nguyễn Kỵ (1379) ở Thanh Hoá
- Khởi nghĩa Phạm Sư Ôn (1390) ở Sơn Tây
- Khởi Nghĩa Nguyễn Nhữ Cái (1399) ở Sơn Tây, Vĩnh Phúc, Tuyên Quang
c Kết quả : Đều thất bại.
Trang 3GV giáo dục HS về sự đoàn kết
N3: Ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa?
(thể hiện tinh thần đấu tranh chống áp bức của nhân dân;
góp phần làm suy yếu, lung lay tận gốc triều Trần)
=>Đại diện nhóm HS trả lời và bổ sung, GV chuẩn kiến
thức và chốt lại bài học
4 Củng cố :
Nhận xét của em về nhà Trần nửa cuối thế kỉ XIV?
5 Hướng dẫn về nhà :
Học bài theo nội dung bài học và chuẩn bị tiết sau học bài 16 - mục II
* Rút kinh nghiệm: