Bai 22 Dot bien cau truc NST

VDđảo mất NST đã được hình thành trong quá đoạn ra 21 sự gây đa đoạngây NST trình tiến hóa, gây ra các rối loạn Đột biến cấu trúc thường gây dạng trong loài; lặp bệnh ung thư máu các tác[r]

1 Phát biểu khái niệm đột biến gen ? Cho ví dụ

2 Tại sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật ?

 Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtít.

 Đột biến gen làm biến đổi cấu trúc prôtêin mà nó mã hóa gây nên biến đổi kiểu hình, thường có hại cho bản thân sinh vật vì chúng phá vở sự thống nhất hài hòa trong kiểu gen đã qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự

nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp

prôtêin.

STT NST ban đầu NST sau khi bị biến đổi Tên dạng đột biếna

b

c

Gồm các đoạn ABCDEFGH Mất đoạn H

Gồm các đoạn ABCDEFGH Lặp lại đoạn BC

Lặp đoạn

Gồm các đoạn ABCDEFGH

Trình tự đoạn BCD đổi lại thành đoạn DCB Đảo đoạn

- Mất đoạn : một đoạn nào đó của NST bị mất đi so với dạng ban đầu, làm độ dài của nhiễm sắc thể giảm đi.

- Lặp đoạn : một đoạn hoặc nhiều đoạn của NST bị lặp lại so với dạng ban đầu, làm độ dài của NST tăng lên

- Đảo đoạn : các đoạn nào đó của NST chuyển đổi vị trí cho nhau và xoay ngược 1800

DCB

Đảo đoạn

2 Các dạng đột biến :

Đột biến cấu trúc NST là gì ? Gồm những dạng nào?

Mô tả từng dạng cấu trúc đó ?

Lặp đoạn

Đảo đoạn

làm mất hoặc thêm vật liệu di

truyền ?

Mất 1 cặp nucleotit

Thêm 1 cặp nucleotit Thay thế 1 cặp nucleotit

Các dạng đột biến gen

Các dạng đột biến cấu trúc NST

- Các dạng đột biến này đều liên quan đến sự đứt đoạn của NST

Để tìm hiểu về nguyên nhân gây đột biến cấu trúc NST, ta cùng quan sát các hình ảnh sau đây

Nhà máy hạt nhân Thử vũ khí hạt nhân Sử dụng thuốc trừ sâu

Máy bay Mỹ rải chất độc

da cam Máy bay Mỹ rải chất

diệt cỏ

Ô nhiễm không khí và nguồn nước

Nguyên nhân gây

III Vai trò của đột biến cấu trúc NST

Đột biến cấu trúc

NST có vai trò gì ?

Tại sao biến đổi cấu

trúc NST lại gây hại

cho sinh vật?

Vì sao tác nhân lý

hóa của ngoại cảnh là

nguyên nhân chủ yếu

gây ra đột biến cấu

trúc NST?

các tác nhân lý hóa của

ngoại cảnh phá vở cấu trúc

NST hoặc gây ra sự sắp xếp

lại các đoạn của chúng

- Đột biến cấu trúc NST thường có hại cho sinh vật vì chúng phá vở sự sắp xếp hài hòa của các gen trên NST đã được hình thành trong quá trình tiến hóa, gây ra các rối loạn trong hoạt động của cơ thể, dẫn đến bệnh tật, thậm chí gây chết

Đột biến cấu trúc thường gây

hại cho bản thân sinh vật

bệnh ung thư máu

- Một số đột biến có lợi có ý nghĩa trong chọn giống và tiến hóa

AB C DE FGH

a

AB CD E FG

Mất đoạn

Đoạn bị mất có thể nằm ở đầu mút

một cánh của NST hoặc ở khoảng

giữa đầu mút và tâm động Đột biến

mất đoạn thường gây chết hoặc làm

giảm sức sống Ở người, NST 21 bị

mất đoạn sẽ gây ung thư máu Ở

ngô và ruồi giấm hiện tượng mất

đoạn nhỏ không làm giảm sức sống

kể cả ở thể đồng hợp, vì vậy trong

chọn giống người ta có thể gây ra

đột biến mất đoạn để loại những gen

xấu, không mong muốn ra khỏi

NST, chuyển những nhóm gen mong

muốn từ NST của loài này sang NST

của loài khác.

Một trong những nạn nhân bị ung thư máu (mất đoạn NST

số 21) do tàn tích của vụ nổ bom nguyên tử ở Hiroshima

và Nagasaki

Đúng 8h15 phút sáng ngày 6/8/1945, quả bom nguyên tử phát nổ ở độ cao 580 m trên bầu trời Hiroshima, tạo nên một khối cầu lửa khổng lồ

và phát tán khắp bề mặt thành phố sức nóng 4.000 độ C Bức xạ và sóng nén áp suất cao lan tỏa khắp bốn phương tám hướng, thiêu rụi hàng chục ngàn người và gia súc, làm tan chảy tất cả các tòa nhà và xe cộ Trong nháy mắt, thành phố 400 năm tuổi tan thành tro bụi Rất nhiều người

dân vô tội khác đã mang trên mình tàn tích của của vụ nổ bom nguyên

tử, chất phóng xạ đã nhiễm vào cơ thể họ và gây các đột biến nhiễm sắc thể

ABCDE FGH

b

A BC BCDE FGH

Lặp đoạn

Đột biến lặp đoạn làm giảm

cường độ biểu hiện của tính

trạng Ở ruồi giấm, lặp đoạn

tăng hoạt tính của enzim

amilaza, có ý nghĩa trong

công nghiệp sản xuất bia.

Mắt ruồi giấm có bộ NST bình thường

Mắt ruồi giấm lặp đoạn 2 lần trên NST

Mắt ruồi giấm lặp đoạn 3 lần trên NST

Lúa mạch lặp đoạn

Enzim thủy phân tinh bột ở giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ

hiện tượng lặp đoạn NST mang gen qui định enzim này.

Sản xuất bia từ lúa mạch Cánh đồng lúa mạch Lúa mạch thường

Lúa mạch lặp đoạn

A B C D E F G H

Đoạn NST bị đảo ngược 1800, có thể chứa hoặc không chứa tâm động Đột biến đảo đoạn thường

ít ảnh hưởng tới sức sống của cá thể, góp phần tăng cường sự sai khác giữa các NST tương ứng trong các nòi thuộc cùng một loài

 gây ra sự đa dạng trong loài

Sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời

So sánh đột biến gen và đột biến cấu trúc NST ?

- Đều di truyền cho thế hệ sau - Phần lớn gây hại cho sinh vật

Làm biến đổi cấu trúc của gen

Gồm các dạng : mất, thêm và

thay 1 cặp nuclêôtit

Làm biến đổi cấu trúc của NST

Gồm các dạng : mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn NST

* Khác nhau:

* Giống nhau:

Mất đoạn Lặp đoạn Đảo đoạn

Quan sát hình (a, b, c) và nêu các dạng đột biến cấu trúc NST Mô tả từng dạng đột biến đó.

Hãy vẽ sơ đồ NST sau khi bị đột biến trong các trường hợp sau:

- Học bài theo nội dung ghi.

- Vẽ hình 22 trang 65.

- Chuẩn bị bài tiết sau :

§23 “Đột biến số lượng nhiễm sắc thể”