- Biết so sánh quần thể xét về mặt sinh thái học và di truyền học, tính toán cấu trúc kiểu gen của quần thể, tần số tương đối của các alen?. Nội dung trọng tâm: Thế nào là trạng thái c[r]
Trang 1Bài 17 CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ - tiếp theo
o0o
-I Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:
1 Kiến thức:
- Nêu được các đặc trưng của quần thể về mặt di truyền học là đơn vị tiến hoá cơ sở của loài giao phối.
- Trình bày được nội dung, ý nghĩa lí luận và thực tiễn của định luật Hacđi – Vanbec.
2 Kĩ năng:
- Biết so sánh quần thể xét về mặt sinh thái học và di truyền học, tính toán cấu trúc kiểu gen của quần thể, tần số tương đối của các alen
Nội dung trọng tâm: Thế nào là trạng thái cân bằng di truyền của quần thể?
II Chuẩn bị
- Phương pháp:
o Phương pháp chính: hỏi - đáp rút ra kết luận
o Phương pháp xen kẽ: thảo luận, quan sát và phân tích hình ảnh
- Phương tiện dạy học:
o Sử dụng computer và projector để giảng dạy (nếu có điều kiện)
III Nội dung và tiến trình lên lớp:
1 Kiểm tra bài cũ: <5 phút>
Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh
GV: Những đặc trưng cơ bản của quần thể giao phối? Đặc điểm cấu trúc di truyền của quần thể
tự thụ phấn và giao phối cận huyết? Cách tính tần số alen và tần số kiểu gen của quần thể giao phối?
HS1: Trả lời
HS2: Chỉnh sửa nếu có và đánh giá tham khảo cho HS1
GV: Nhận xét chung và đánh giá HS1
2 Tiến trình dạy học: <35 phút>
Gv cho học sinh đọc mục III.1 kết hợp kiến
thức đã học
? Hãy phát hiện những dấu hiệu cơ bản của
quần thể được thể hiện trong định nghĩa quần
thể?
Hs nêu được 2 dấu hiệu:
- Các cá thể trong quần thể thường xuyên ngẫu
phối
- Mỗi quần thể trong tự nhiên được cách li ở
một mức độ nhất định đối với các quần thể lân
cận cùng loài
? Quần thể ngẫu phối là gì?
GV cho hs phân tích ví dụ về sự đa dạng nhóm
máu ở người
Hs nghiên cứu mục III.2:
? Trạng thái cân bằng của quần thể ngẫu phối
được duy trì nhờ cơ chế nào?
Hs nêu được nhờ điều hoà mật độ quần thể
? Mối quan hệ giữa p và q?
GV: Trạng thái cân bằng di truyền như trên còn
được gọi là trạng thái cân bằng Hacđi - vanbec
→ định luật
Về phương diện tiến hoá, sự cân bằng của quần
III Cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối
1 Quần thể ngẫu phối:
Quần thể được gọi là ngẫu phối khi các cá thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giao phối một cách hoàn toàn ngẫu nhiên
* Đặc điểm di truyền của quần thể ngẫu phối:
- Trong QT ngẫu phối các cá thể có kiểu gen khác nhau kết đôi với nhau 1 cách ngẫu nhiên tạo nên 1 lượng biến dị di truyền rất lớn trong QT làm nguồn nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống
- Duy trì được sự đa dạng di truyền của quần thể
2 Trạng thái cân bằng di truyền của quần thể:
* Một quần thể được gọi là đang ở trạng thái cân
bằng di truyền khi tỉ lệ các kiểu gen (thành phần
kiểu gen) của quần thể tuân theo công thức sau: p 2 + 2pq + q 2 = 1
* Định luật Hacđi - Vanbec:
* Nội dung: trong 1 quần thể lớn, ngẫu phối, nếu không có các yếu tố làm thay đổi tần số alen thì thành phần kiểu gen của quần thể sẽ duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác theo công
thức: p 2 + 2pq +q 2 =1
* Bài toán: Nếu trong 1 quần thể, lôcut gen A chỉ
có 2 alen A và a nằm trên NST thường:
Trang 2thể biểu hiện thông qua sự duy trì ổn định tần
số tương đối các alen trong quần thể → giới
thiệu cách tính tỉ lệ giao tử
*? p được tính như thế nào? (số alen A có
trong vốn gen / tổng số alen trong vốn gen)
? q được tính như thế nào? (số alen a có trong
vốn gen / tổng số alen trong vốn gen)
? Từ hình 17.b hãy đưa ra công thức tổng quát
chung tính thành phần kiểu gen của quần thể?
HS: p2AA+ 2pqAa + q2aa =1
Trong đó : p2 là tần số kiểu gen AA,
2pq là tần số kiểu gen Aa,
q2 là tần số kiểu gen aa
→ Một quần thể thoả mãn công thức thành
phần kiểu gen trên thì là quần thể cân bằng di
truyền
* Hs đọc sgk thảo luận về điều kiện nghiệm
đúng? Tại sao phải có điều kiện đó?
GV: ý nghĩa của định luật Hacđi - Vanbec?
- Gọi tấn số alen A là p, a là q
- Tổng p và q = 1
- Các kiểu gen có thể có: AA, Aa, aa
- Giả sử TP gen của quần thể ban đầu là: 0,64 AA: 0,32 Aa: 0,04 aa
- Tính được p = 0.8, q = 0.2
→ Công thức tống quát về thành phần KG: p2AA + 2pqAa + q2aa
- Nhận xét: tần số alen và thành phần KG không đổi qua các thế hệ
* Điều kiện nghiệm đúng:
- Quần thể phải có kích thước lớn
- Các cá thể trong quần thể phải có sức sống và khả năng sinh sản như nhau (ko có chọn lọc tự nhiên)
- Không xảy ra đột biến ,nếu có thì tần số đột biến thuận bằng tần số đột biến nghịch
- Không có sự di - nhập gen
IV Ý nghĩa của định luật:
- Khi quần thể ở trạng thái cân bằng, từ tần số cá thể có kiểu hình lặn có thể tính được tần số của các alen cũng như tần số của các loại kiểu gen trong quần thể
- Giải thích sự tồn tại lâu dài, ổn định của quần thể trong tự nhiên
3 Củng cố và dặn dò: <5 phút>
3.1 Củng cố:
Bài tập: Một quần thể người có tần số người bị bạch tạng là 1/10.000, giả sử quần thể này cân bằng
di truyền:
a Hãy tính tần số các alen và thành phần các kiểu gen cua quần thể, biết rằng bệnh bạch tạng do gen lặn nằm trên NST thường quy định?
b Tính xác suất để 2 người bình thường trong quần thể này lấy nhau sinh ra người con bị bạch tạng?
3.2 Dặn dò:
- Trả lời các câu hỏi ở cuối bài trong SGK
4 Rút kinh nghiệm
Tuần 10, ngày 10 tháng 10 năm 2011
Tổ trưởng ký duyệt