Ngoài ra, phụ nữ nên được hỏi về tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú và buồng trứng, còn đàn ông là về ung thư tuyến tiền liệt.55Cuối cùng, bạn nên hỏi một câu hỏi chung về việc có bệnh
Trang 1Phần 1 Tiền sử gia đình
Tiền sử gia đình, cũng giống như tiền sử xã hội sẽ được tìm hiểu trong phần tiếp theo, tìm hiểu bối cảnh của bệnh nhân, các yếu tố rủi ro và hoàn cảnh Tiền sử gia đình không những có thể làm sáng tỏ các bệnh lý di truyền trong gia đình, nó cũng giúp chúng ta biết một phần về cuộc sống gia đình trong quá khứ và hiện tại, sự nuôi dưỡng, các nguồn hỗ trợ, và các giai đoạn căng thẳng Khai thác kĩ lưỡng tiền sử gia đình là một nghệ thuật, đòi hỏi có khả năng nghe tốt và có tầm hiểu biết vững chắc Ví dụ, hãy xem xét một bệnh nhân có cha chết vì ung thư gan Ung thư biểu
mô thường không có tính di truyền mạnh, có lẽ cha anh đã chết vì di căn gantừ ung thư đại tràng nguyên phát (có khả năng di truyền quan trọng) Một bệnh nhân khác thông báo rằng anh trai của anh ta đột ngột qua đời vì một cơn đau tim, không rõ nguyên nhân có liên quan đến việc bị hẹp động mạch vành, rối loạn nhịp tim, hoặc một cái gì đó khác hay không Hơn nữa, ngay cả khi một tình trạng được cho làcó khả năng di truyền, người ta vẫn cần biết đủ chi tiết để xác định điều gì đang thực sự xảy ra trên bệnh nhân của họ
Tiền sử gia đình nên bao gồm tiền sử chính về sức khỏe và, khi áp dụng, nguyên nhân tử vong cho tất cả người thân thiết về mặt sinh học ở cấp độ một (bao gồm cha mẹ, anh chị em và con cái) Điều đó cũng nên bao gồm những người họ hàng xa hơn khi khám phá một số bệnh có thành phần di truyền mạnh, như bệnh tim, tiểu đường, ung thư ruột và ung thư da Ngoài ra, phụ
nữ nên được hỏi về tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú và buồng trứng, còn đàn ông là về ung thư tuyến tiền liệt.55Cuối cùng, bạn nên hỏi một câu hỏi chung về việc có bệnh nào khác thường xuyên xuất hiện trong gia đình của họ không Điều này có thể, ví dụ, gợi ra một lịch sử gia đình của bệnh Huntington,có thể bị bỏ qua bởi một loạt các câu hỏi quá tập trung
Biết về tiền sử gia đình có thể khiến thay đổi về cách chăm sóc bệnh nhân Ví dụ như một bệnh nhân có tiền sử gia đình mắc ung thư đại tràng sẽ đi nội soi sớm hơn và thường xuyên hơn Một tiền sử gia đình có bệnh lý mạch vành sớm có thể dẫn đến việc điều trị nghiêm ngặt hơn bệnh lý tăng huyết áp và rối loạn lipid máu Một tiền sử gia đình có người thân ung thư vú sẽ định hướng bệnh nhân thực hiện các biện pháp đánh giá ung thư vú một cách thường xuyên hơn
Và một tiền sử gia đình có nhiều người mắc ung thư ác tính sẽ dẫn đến đánh giá nguyên nhân về mặt di truyền
Hãy suy nghĩ về cách bạn sẽ khai thác tiền sử gia đình ở các tình huống khác nhau Ví dụ như loại thông tin nào về tiền sử gia đình mà bạn sẽ khai thác với một bệnh nhân là một người
Trang 2được nhận nuôi? Rốt cục, biết được thông tin về gia đình nhận nuôi bệnh nhân và phương pháp nuôi dưỡng có thể giúp bạn hiểu được về môi trường sống của bệnh nhân, ngay cả khi không có
sự liên kết về mặt di truyền giữa các thành viên trong gia đình Ngoài ra, người nhận nuôi có thể
có thông tin về những người có mối quan hệ huyết thống với bệnh nhân Và làm thế nào để bạn
có thể tìm hiểu những thông tin về người được nhận nuôi ở nơi ở đầu tiên
Như trong tất cả các phần khác của tiền sử, nên tránh đưa ra giả định Với chủ đề này, bạn nên chuẩn bị để lắng nghe về các gia đình với các cấu trúc khác nhau - những người được nuôi dưỡng trong gia đình hoặc không phải thành viên trong gia đình, cha mẹ kế hoặc anh chị em ruột, họ hàng xa cách, cha mẹ đồng giới hoặc thậm chí không có mối quan hệ họ hàng với bệnh nhân hoặc có thể là bí mật không được công khai, thừa nhận Tiền sử gia đình có thể rất nhạy cảm với một vài bệnh nhân đặc biệt là liên quan đến cái chết và bệnh tật của người thân hoặc những mối quan hệ khó khăn với các thành viên khác trong gia đình Hãy suy nghĩ về cách mà bạn sẽ phản ứng khi bệnh nhân đưa ra một thông tin nhạy cảm hoặc thể hiện một cảm xúc mãnh liệt như buồn bã, tức giận hoặc nuối tiếc
Hơn nữa biết về tiền sử gia đình giúp bạn hiểu được thái độ của bệnh nhân về bệnh tật và sức khỏe của họ Một người đàn ông 49 tuổi có cha và ông nội đều chết ở tuổi 50 có những mối quan tâm khác nhau về tiền sử gia đình mặc dù họ chết vì những nguyên nhân không hề liên quan và không có tính di truyền Một tiền sử gia đình mắc hen suyễn và đau lưng vùng thấp có thể khiến bệnh nhân tin rằng những chẩn đoán này chắc chắn sẽ dẫn đến tàn tật Một bệnh nhân khác có thể hoảng sợ khi mới nghe về chẩn đoán đái tháo đường vì một người lớn tuổi trong gia đình bị mất tay chân do biến chứng đái tháo đường Trong những trường hợp này, sử dụng tiền
sử gia đình một cách cẩn thận có thể là một phương tiện có hiệu quả và ý nghĩa trong việc khai thác được những hiểu biết quan trọng về bệnh nhân
Tổng kết, Tiền sử gia đình nên bao gồm:
o Thông tin về những thành viên gần gũi nhất về mặt huyết thống với bệnh nhân (bao gồm
cha mẹ, anh chị em, con cái)
o Nếu còn sống, khai thác tuổi và tình trạng sức khỏe hiện tại
o Nếu đã chết, khai thác tuổi và nguyên nhân gây chết
o Tiền sử gia đình về các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng được nêu chi tiết trong mục tóm tắt
ở trên
o Tiền sử gia đình về các vấn đề y tế và tâm thần khác
Trang 3o Dấu hiệu của việc nhận con nuôi (kể cả bệnh nhân hoặc là thành viên khác trong gia
đình), các mối quan hệ xã hội, chẳng hạn như là ba mẹ kế…
Lắng nghe các vấn đề quan trọng khác, thường phát sinh khi khai thác tiền sử gia đình Bao gồm các chi tiết dưới đây và/hoặc tiền sử xã hội:
o Bạn sống cùng ai?
o Hôn nhân, ly hôn và các thỏa thuận khác giữa các thành viên tron gia đình
o Cha mẹ ngược đãi, những mối quan hệ gần gũi khác hoặc một mối quan hệ hỗ trợ đặc biệt với một người thân Ai sống trong nhà, ai thì không?
Ghi chép tiền sử gia đình
Với hồ sơ y tế điện tử, tiền sử gia đình được liệt kê bằng các gạch đầu dòng Khi hồ sơ được viết bằng tay, nó được trình bày như một sơ đồ Cả hai phương thức đều được chấp thuận Yếu tố quan trọng nhất của tiền sử gia đình hay phần lớn những loại tiền sử là nó được trình bày toàn diện, chính xác, rõ ràng Ví dụ tiền sử gia đình của một người đàn ông 40 tuổi được trình bày bằng sơ đồ sau:
Trang 4Chú thích:
Hình vuông: Nam Hình tròn: Nữ Gạch: Người chết Mũi tên: Bệnh nhân
Tiền sử gia đình: Cơ hội thể hiện sự đồng cảm 56
Khi bạn tìm hiểu về tiền sử gia đình, bạn sẽ được nghe về người thân mắc bệnh hiểm nghèo, người đã chết trong quá khứ hoặc mới chỉ gần đây Cũng có thể là một vài kinh nghiệm của người di cư có người thân không thể đến sống cùng Điều đó cho thấy bệnh tật và cái chết của người thân thiết không có nghĩa là đem đến sự đau khổ hơn với một người ở xa gia đình hoặc các
sự kiện đau buồn diễn ra từ lâu sẽ bớt đau khổ hơn các sự kiện diễn ra gần thời điểm hiện tại (Hoặc như Faulkner đã nói: “Quá khứ không bao giờ mất đi Nó thậm chí còn không phải là quá khứ” Hãy sử dụng cơ hội này để bày tỏ sự cảm thông của bạn với bệnh nhân Dưới đây có thể là một số cách tiếp cận có thể:
Nói tên một cảm xúc mà bệnh nhân có khả năng cảm thấy Ví dụ như: “Điều đó có vể thật đau đớn”, “Bạn có vẻ rất tức giận về những gì đã xảy ra”…
Phản hồi một thông tin nổi bật: “Thật là quá trẻ để chết”
Trang 5 Suy nghĩ và đặt một câu hỏi mở: “Bạn đã rất trẻ vào thời điểm đó Điều đó đối với bạn thế nào?
Hoặc một cách đơn giản hơn: “Điều đó khiến bạn cảm thấy thế nào?”
Mặc dù rất đơn giản, sự đồng cảm khi nói: “Tôi xin lỗi” có thể chấp nhận được Nhưng câu nói
đó có 2 vấn đề tiềm ẩn trong việc bày tỏ cảm xúc của bạn đó là bạn không cảm thấy và cho rằng
sự đau buồn của bệnh nhân được tạo nên từ điều gì đó không nhất thiết phải được đề cập tới Hãy xem xét câu chuyện của một sinh viên năm nhất đang học trên một bệnh nhân nữ có chồng chết mới vài ngày trước và hiện tại cô ấy đang trong bệnh viện Và ngày lập tức, người sinh viên đó đáp lại theo bản năng khi biết thông tin đó: “Tôi xin lỗi” Thật không may, đó chỉ là một mối quan hệ không hạnh phúc và người phụ nữ đáp: “Thực ra tôi không cảm thấy buồn Tôi cảm thấy may mắn khi thoát khỏi anh ta” Điều này đáng được ghi chú lại, tuy nhiên, câu nói này cũng mở
ra cơ hội để nữ bệnh nhân chia sẻ về mối quan hệ với con cái và sự tức giận trong sâu thẳm của
cô ấy với người chồng vừa qua đời Sau đây là hướng dẫn cho bạn: Ngay cả khi bạn dự đoán sai, thừa nhận rằng bệnh nhân vừa nói điều gì đó quan trọng có thể mở ra những thông tin quan trọng khác mà bạn muốn nghe, trong khi đó nếu bạn chuyển đến câu hỏi tiếp theo ngay lập tức thì bạn
sẽ không thể tìm hiểu thông tin đó