Khi làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học: - Phải dựa vào tác phẩm văn học ® Xác định những cảm nghĩ cần phát biểu ® Hình thành cảm xúc từ chi tiết, hình ảnh gây ấn tượng.. - Từ[r]
Trang 1Tuần 14 Tiết 53
NS: 28.11.2009
NG: 7A3 : 30.11.09
7T1 : 30.11.09
CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC.
1.Mục tiêu cần đạt:
1.1.Về kiến thức:
- Biết trình bày cảm tưởng về tác phẩm văn học
- Tập trình bày cảm tưởng về 1 số tác phẩm đã học trong chương trình
1.2 Kĩ năng:
*Kĩ năng bài học: - Tập trình bày cảm nghĩ về một số tác phẩm đã học trong chương trình Học sinh có kĩ năng phân tích văn bản mẫu, lập ý cho một đề bài cụ thể
* Kĩ năng sống: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, ra quyết định, ứng xử cá
nhân
1.3 Về thái độ:GD niềm yêu thích các tác phẩm văn học ý thức bảo
vệ sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
2.1 Giáo viên
- Sgk, sgv, tài liệu tham khảo, giáo án
- Phiếu học tập - Bt trắc nghiệm -Bảng phụ
2.2 Học sinh
-Trả lời các câu hỏi trong sgk
- Bảng hoạt động nhóm
3.Phương pháp.
- Đàm thoại, vấn đáp, phân tích, gợi tìm, quy nạp, tổng hợp
4 Tiến trình lên lớp.
4.1, ổn định tổ chức:
- GV ki m tra s s l p: ểm tra sĩ số lớp: ĩ số lớp: ố lớp: ớp:
7A2:
7A1:
4.2, Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: ( yêu cầu hs nhắc lại kiến thức cũ).
? Thế nào là văn tự sự? Văn miêu tả?
? Văn tự sự và miêu tả khác với văn biểu cảm ntn?
4.3 Bài mới:
*Giới thiệu bài:
Các em đã được viết văn biểu cảm, văn biểu cảm đòi hỏi các em phải
có tình cảm chân thật xuất phát từ tấm lòng, từ tâm hồn mình Bên cạnh các
đề tài trong cuộc sống, chúng ta còn gặp 1 dạng văn biểu cảm nữa- đó chính
là bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học ( các văn bản đã học từ đầu năm
Trang 2lớp 7 đến nay) Vậy phương pháp, cách thức làm dạng bài này ntn-> bài mới
GV
HS
?
H
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
Gọi hs đọc bài ca dao trong sgk
- Đọc to, rõ bài văn: “ Cảm nghĩ về một
bài ca dao".
Văn bản trên viết về những bài ca dao
nào? Hãy đọc liền mạch những bài ca
dao đó?
a Đêm qua ra đứng bờ ao,
Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ
Buồn trông con nhện chăng tơ
Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ đợi ai?
Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ
b Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà
Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào Khê nước chảy hãy còn trơ trơ
Cho biết nội dung của bài ca dao?
- Tâm trạng buồn nhớ của nhân vật trữ
tình trong bài ca dao
Theo em, nhân vật trữ tình trong bài ca
dao là ai?
- Có thể là người con xa quê ( đàn ông)
- Có thể người con gái nhớ người yêu,
nhớ chồng
Tác giả Nguyên Hồng đã phát biểu cảm
nghĩ của mình bằng cách nào?
- Bằng cách tưởng tượng, liên tưởng,
hồi tưởng, suy ngẫm về các hình ảnh,
chi tiết của nó
Em hãy chỉ ra các yếu tố đó trong bài
văn vừa đọc?
Tưởng tượng: Bóng một người đội
khăn, mặc áo dài, chắp tay sau lưng,
quay mặt trông trời lấp lánh sao, bên cái
cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ(lấy h/a con
nhện.)
Liên tưởng: …một người quen thật của
tôi, có thể là họ hàng ruột thịt đang
kiếm ăn ở một phương xa đang hướng
I Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học:
1 Bài văn : Cảm nghĩ về 1 bài ca dao
2 Phân tích:
- Bằng cách tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về các hình ảnh, chi tiết của nó
+ Tưởng tượng: Một con nhện lơ lửng
Trang 3HS
?
HS
?
HS
về cố hương
Hồi tưởng: Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy
giáo giảng các nghĩa, các ý và so sánh
hình tượng.Tất cả tâm trí và mắt nhìn
của tôi càng như dính vào mạng tơ…
đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi
nhện
Suy ngẫm:
-Thì ra cái vùng sao như cát , như thủy
tinh vãi kia ở trong tranh minh họa là
dải Ngân Hà ?A! Sông Ngân! Sông
Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi
được biết bấy lâu…Vừa bâng khuâng ,
vừa da diết vô cùng
- Lại con sông Tào Khê này nữa!Hơn
bốn mươi năm sau đấy tôi đã được tới
đứng bên bờ phù sa của nó mà trông …
nhiều bạn tôi xưa cũng thấy thế
Bài văn gồm mấy đoạn? Mỗi đoạn bày
tỏ tình cảm gì của tác giả ?
- Bài văn gồm 4 đoạn, mỗi đoạn nói về
hai câu lục bát trong bài
Hai câu đầu: giả định và đặt mình vào
trong cảnh để thể nghiệm, bày tỏ cảm
xúc của tác giả…
Hai câu 3, 4: cảnh ngóng trông, tiếng
kêu, tiếng nấc của người ngóng trông
Hai câu 5, 6: cảm nghĩ về sông Ngân
Hà…con sông nhớ thương…
Hai câu cuối: cảm nghĩ về con sông
Tào Khê
Như vậy muốn làm một bài văn biểu
cảm về tác phẩm văn học các em phải
làm gì?
- Đọc kĩ tác phẩm để hình thành cảm
xúc từ những chi tiết, hình ảnh gây ấn
tượng sâu sắc
- Từ cảm xúc ấy phát huy trí tưởng
tượng liên tưởng, hồi tưởng và rút ra
những suy nghĩ về ý nghĩa của tác
phẩm
Vậy thế nào là phát biểu cảm nghĩ về
tác phẩm văn học?
- Là trình bày những cảm xúc, tưởng
+ Liên tưởng: Dải Ngân Hà, sông Tào Khê
+Suy ngẫm: lời nói của nhân vật chính là lời suy ngẫm của tác giả đối với bài ca dao
3 Nhận xét:
- Trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng suy ngẫm của mình về nội dung
và hình thức của tác phẩm đó
* Bố cục:
- 3 phần:
Trang 4HS
GV
GV
?
GV
tượng, liên tưởng suy ngẫm của mình
về nội dung và hình thức của tác phẩm
đó
Xác định bố cục của bài văn? Nhiệm vụ
của từng phần?
- Bố cục 3 phần: MB, TB,KB
+ MB: Giới thiệu tác phẩm, hoàn
cảnh tiếp xúc với tác phẩm
+ TB: Những cảm xúc, suy nghĩ về
tác phẩm
+ KB: ấn tượng chung về tác phẩm
Gọi hs đọc to, rõ mục ghi nhớ (SGK)
- Đọc
* Lư u ý: Khi làm bài phát biểu cảm
nghĩ về tác phẩm văn học
+ Cảm xúc của người viết:
- Cảm xúc về cảnh, về người trong tác
phẩm.
- Cảm xúc về tâm hồn con người, số
phận nhân vật trong tác phẩm
- Cảm xúc về vẻ đẹp ngôn từ trong tác
phẩm.
- Cảm xúc về tư tưởng của tác phẩm.
Khi làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác
phẩm văn học:
- Phải dựa vào tác phẩm văn học ®
Xác định những cảm nghĩ cần phát biểu
® Hình thành cảm xúc từ chi tiết, hình
ảnh gây ấn tượng.
- Từ cảm xúc ® phát huy trí tưởng
tượng, liên tưởng, hồi tưởng ® rút ra
suy nghĩ về ý nghĩa của tác phẩm
- Phải có cảm xúc chân thành, kỹ năng
cảm thụ nhân vật, từ ngữ dùng từ đặt
câu, dựng đoạn
Hướng dẫn H luyện tập.
- Đọc yêu cầu bài tập 1/sgk Tr148
Các em hãy thực hiện các bước tìm
hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý cho đề văn
PBCN về bài thơ “ Cảnh khuya” – Hồ
Chí Minh.
1- Tìm hiểu đề, tìm ý.
+ Tìm hiểu đề:
- Thể loại: Văn biểu cảm
* Ghi nhớ: SGK
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Trang 5- Đối tượng: Bài thơ Cảnh khuya
+ Tìm ý:
Cảm nghĩ qua các hình ảnh
+ Câu 1: Thích thú trước hình ảnh so
sánh mới mẻ, hấp dẫn
+ Câu 2: Hình ảnh bóng trăng, bóng
cây, bóng hoa quấn quýt, lung linh,
huyền ảo
+ Câu 3+ 4: Cảm động về tấm lòng yêu
thiên nhiên, đất nước của Bác
2 Dàn ý
a Mở bài
- Giới thiệu về tác giả Hồ Chí Minh
- Hoàn cảnh sáng tác : Những năm đầu
trong cuộc kháng chiến chống Pháp
- Ấn tượng chung: Cảnh đẹp trong đêm
khuya ở rừng Việt Bắc và tâm trạng của
Bác
b Thân bài
* Câu 1+2: Cảnh đêm trăng rừng êm
đềm thơ mộng
- Giữa không gian tĩnh lặng của đêm,
nổi bật tiếng suối chảy róc rách Câu
thơ sử dụng nghệ thuật so sánh độc đáo
- Ánh trăng chiếu sáng mặt đất với
những mảng sáng tối đan xen hoà
quện tạo khung cảnh lung linh huyền
ảo
=> Tạo nên bức tranh đêm trăng rừng
tuyệt đẹp cuốn hút người đọc
c Kết bài:
- Khẳng định lại tình cảm của người
viết: Đây là bài thơ hay thể hiện tâm
hồn tinh tế nhạy cảm, tinh thần yêu
nước sâu nặng của Bác
- Phát biểu cảm nghĩ
- Nhận xét đưa ra đáp án mẫu
Đáp án mẫu:
Cách 1:
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là
một nhà cách mạng tài ba mà còn một
nhà thơ lớn của dân tộc Người đã để
lại rất nhiều bài thơ hay, nhưng bài thơ
để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất là
- Cảm xúc của người viết bắt nguồn từ:
+ Từ một so sánh mới mẻ, hấp dẫn (C1)
+ Từ những hình ảnh quấn quýt sinh động
+ Từ sự hài hoà giữa cảnh và người
+ Từ tâm hồn cao cả của Bác Hồ
-> Phát biểu cảm nghĩ
Trang 6bài Cảnh khuya Tác phẩm được Bác
viết trong những năm đầu của cuộc
kháng chiến chống Pháp tại núi rừng
Việt Bắc Qua bài thơ, ta thấy vẻ đẹp
huyền ảo và tâm hồn yêu nước, yêu
thiên nhiên tha thiết của Người.
Cách 2
Bài thơ Cảnh khuya được Bác Hồ
sáng tác vào năm 1947 ở chiến khu Việt
Bắc đầu thời kì kháng chiến chống
Pháp Sau khi được học bài thơ này tôi
cảm thấy bài thơ quả là hay tuyệt vời.
Điều này cũng cho ta thấy tài năng
nghệ thuật của Người.
Hướng dẫn H làm bài tập 2:
Cho HĐ cá nhân.
- Đọc lại bài thơ
Gợi ý, hướng dẫn HS làm.
Dàn ý một bài văn bao gồm mấy phần?
- 3 phần
Hãy lập dàn ý theo bố cục đó
- Trình bày bài làm của mình.
Nhận xét, đánh giá, đưa ra đáp án
Cách 1:
a.MB: giới thiệu ngắn gọn hoàn cảnh
sáng tác bài thơ
b.TB: Cảm xúc chủ đạo của bài thơ:
Nỗi ngạc nhiên, buồn, cô đơn của nhà
thơ già sau bao năm xa quê nay mới trở
lại
c.KB: Đồng cảm với tình yêu quê
hương được biểu hiện trong một hoàn
cảnh đặc biệt: Ngay giữa quê hương mà
thành người xa lạ
Cách 2:
* Mở bài:
Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh sáng
tác
* Thân bài:
Cảm xúc chủ đạo: nỗi ngạc nhiên ,buồn,
cô đơn của nhà thơ sau bao nhiêu năm
xa cách nay trở về quê hương
Đồng cảm với tình yêu quê hương được
Bài tập 2: Lập dàn ý bài
“NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ”
Cách1
a.MB: giới thiệu ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác bài thơ
b.TB: Cảm xúc chủ đạo của bài thơ:
Nỗi ngạc nhiên, buồn, cô đơn của nhà thơ già sau bao năm xa quê nay mới trở lại c.KB: Đồng cảm với tình yêu quê hương được biểu hiện trong một hoàn cảnh đặc biệt: Ngay giữa quê hương mà thành người xa lạ
Cách 2
* Mở bài:
Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh sáng tác
* Thân bài:
Cảm xúc chủ đạo: nỗi ngạc nhiên ,buồn, cô đơn của nhà thơ sau bao nhiêu năm xa
Trang 7biêủ hiện trong hoàn cảnh đặc biệt xa lạ
ngay giữa quê hương
* Kết bài:
Ấn tượng chung về tác phẩm.
cách nay trở về quê hương Đồng cảm với tình yêu quê hương được biêủ hiện trong hoàn cảnh đặc biệt xa lạ ngay giữa quê hương
* Kết bài:
Ấn tượng chung về tác
phẩm
Đọc bài thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của thi hào Đỗ Phủ
tự nhiên tôi thấy gần gũi thân thiết Nhà tranh bị gió thu phá! Một đề tài gần gũi quen thuộc với người dân Việt Nam ta biết bao!
Đỗ Phủ sống vào thế kỷ thứ VIII, cách ngày nay đã 1200 năm, mà cảnh gió bão trong bài thơ chẳng khác gì hôm nay! Ai đã trải qua cảnh gió bão, đã nhìn thấy cảnh tàn phá của gió bão trên màn ảnh nhỏ đều dễ dàng nhận thấy, sự tàn phá của thiên nhiên xưa nay thật giống nhau Mà đâu phải chỉ giống nhau! Với nhịp độ phá hoại môi trường, nhất là phá rừng diễn ra càng nhanh, càng nhiều như hiện nay, bão lụt gần đây hoành hành càng thất thường, càng dữ dội
… Cảnh nhà dột, chăn ướt, không ngủ được trong bài thơ thật chân
thực Đọc lên như thấy cảnh thê thảm hiện lên trước mắt Chi tiết “Con
nằm xấu nết đạp lót nát” rất thật Trẻ con ngủ mê thường đạp lung
tung, làm rách thêm cái chăn vốn đã cũ nát Sự vô tâm của trẻ thơ cũng làm hư hỏng thêm cái gia sản vốn đã nghèo nàn của nhà thơ
Nhưng tâm hồn nhà thơ thật cao thượng và giàu có biết bao Ông ao ước:
“Ước được nhà rộng muôn ngàn gian Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan”.
… Đỗ Phủ quả là nhà thơ lớn Ông đã vượt lên tình cảnh bi thảm của
riêng mình để nghĩ đến kẻ sĩ trong thiên hạ
(Nguyên Hồng- Một tuổi thơ văn)
4.4.Cñng cè: Hệ thống lại nội dung kiến thức bài học cần ghi nhớ
? Thế nào là PBCN về một tác phẩm văn học
? Bố cục của một bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học
4.5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau.
- Học thuộc ghi nhớ Hoàn thành bài tập 1+2( SGK) Viết thành bài văn hoàn chỉnh
- Giờ sau soạn bài: Tiếng gà trưa.
5
Rút kinh nghiệm :
Trang 8NS: 1.12.2012
NG: 7A2:
7A1: Tiết 54
Văn bản: TIẾNG GÀ TRƯA
( Xuân Quỳnh)
1.Mục tiêu cần đạt:
1.1.Về kiến thức:
- Giúp H cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu được thể hiện trong bài thơ
- Thấy được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả qua những chi tiết tự nhiên, bình dị
- Nắm được thể thơ 5 chữ
1.2 Về kỹ năng:
*Kĩ năng bài học: - Củng cố cách đọc sáng tạo thể thơ 5 tiếng
Trang 9*Kĩ năng sống: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, ra quyết định, ứng xử cá
nhân
1.3 Về thái độ:
Bồi dưỡng tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
2.1 Giáo viên.
- Sgk, sgv, tài liệu tham khảo, giáo án
- Phiếu học tập
- Bt trắc nghiệm -Bảng phụ
2.2 Học sinh.
-Trả lời các câu hỏi trong sgk
- Học thuộc bài : Cảnh khuya + rằm tháng giêng
3.Phương pháp.
- Diễn dịch, đàm thoại, vấn đáp, phân tích, gợi tìm, quy nạp, tổng hợp
4 Tiến trình lên lớp.
4.1, Ổn định tổ chức:
- GV ki m tra s s l p: ểm tra sĩ số lớp: ĩ số lớp: ố lớp: ớp:
7A2 : 7A1:
4.2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: ? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Rằm tháng giêng? Phân tích
hình ảnh trăng trong bài thơ? Qua đó, em hiểu thêm gì về tâm hồn, tình cảm HCM?
Gợi ý:
* HS đọc thuộc lòng bài thơ
*Hình ảnh trăng trong:
- Rằm tháng giêng: tròn trịa, viên mãn, khoẻ khoắn, trẻ trung
* Tâm hồn : yêu thiên nhiên, yêu ánh trăng( nghệ sĩ), tình cảm yêu đất nước ( chiến sĩ)
4.3 Bài mới :
Nhà thơ Bằng Việt những năm du học ở nước ngoài nhìn ngọn lửa khói con tàu quê người lại da diết nhớ về tuổi thơ, nhớ tiếng chim tu hú, nhớ bà, nhớ bếp lửa “ấp iu nồng đượm” do tay bà nhen nhóm sớm hôm Còn với nữ
sĩ Xuân Quỳnh khi xa quê hương một tiếng gà trưa bên xóm nhỏ đã làm sống dậy trong tâm hồn những kỉ niệm đẹp đẽ tuổi ấu thơ ở chón quê hương Tiếng gà trưa ấy đã khơi gợi trong tâm hồn nữ sĩ những kỉ niệm gì?
GV
HS
GV
Nêu những hiểu biết của em về nhà
thơ Xuân Quỳnh?
- Dựa vào phần chú thích trả lời
Bổ sung: Nguyễn Xuân Quỳnh
(1942-A: Giới thiệu chung
1 Tác giả:
- Nguyễn Xuân Quỳnh (1942 – 1988), quê ở La Khê, thị xã
Trang 10HS
?
H
GV
GV
GV
HS
GV
GV
1988), quê ở La Khê, thị xã Hà Đông,
tỉnh Hà Tây Là một trong những nhà
thơ nữ rất nổi tiếng ở nước ta thời
chống Mĩ
- Thơ Xuân Quỳnh như cánh chuồn
chuồn trong giông bão, mảnh mai mà
trong suốt, mà kiên cường Xuân
Quỳnh thường viết về những tình cảm
gần gũi, bình dị trong đời sống gia
đình và cuộc sống thường ngày, biểu
lộ những rung cảm và khát vọng của
một trái tim phụ nữ chân thành, tha
thiết và đằm thắm
- Mất ngày 29 8.1988 trong một tai
nạn giao thông tại cầu Phú Lương,
thị xã Hải Dương cùng với chồng và
con út Lưu Quỳnh Thơ 13 tuổi.
Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?
- Tiếng gà trưa là bài thơ được viết
thời kì đầu của cuộc kháng chiến
chống Mĩ, in lần đầu trong tập thơ Hoa
dọc chiến hào( 1968) của Xuân
Quỳnh
Giảng: Phải chăng từ nhỏ mẹ mất, XQ
ở cùng bà nên cả bài thơ như chính là
t/cảm của tác giả Bài thơ được gợi ra
từ những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà
của chính tác giả
Thơ XQ là tác giả của nhiều tập thơ
hay : Tơ tằm - chồi biếc - Hoa dọc
chiến hào - Hoa cỏ may - Sân ga chiều
em đi - Tự hát
Hướng dẫn H đọc :
- Nhịp 3/2, 2/3, nhấn mạnh nhịp điệu
câu- điệp ngữ : Tiếng gà trưa
- Giọng : vui, bồi hồi, phân biệt lời
mắng yêu của bà với lời kể, tả, trữ tình
của nhà thơ : trong vai anh bộ đội
đang nhớ nhà, nhớ bà, nhớ quê
- Đọc mẫu " H đọc
- Đọc - Nhận xét
? Căn cứ vào số tiếng trong 1 dòng thơ
, em cho biết bài thơ được làm theo
Hà Đông, tỉnh Hà Tây Là một trong những nhà thơ nữ rất nổi tiếng ở nước ta thời chống Mĩ
2 Tác phẩm:
- Viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ
B Đọc - Hiểu văn bản:
1 Đọc- chú thích
a, Đọc
b, Chú thích
* Thể loại