Nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm veà quy luaät thieân nhieân vaø lao ñoäng saûn xuaát laø noäi dung quan troïng cuûa tuïc ngöõ.. - Vôùi ñaëc ñieåm nhö vaäy, tuïc ngöõ coù taùc duïng gì[r]
Trang 1Giảng 7a Tiết Ngày dạy Sĩ số Vắng
Giảng 7b Tiết Ngày dạy Sĩ số Vắng
Giảng 7c Tiết Ngày dạy Sĩ số Vắng
Tiết 73
TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Hiểu thế nào là tục ngữ
- Hiểu nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và một số hình thức nghệ thuật của những câu tục ngữ trong bài học
* Tích hợp môi trường: Nhận thức được những ảnh hưởng của mơi trường tới đời sống con người qua những câu tục ngữ Biết sưu tầm TN liên quan đến mơi trường
2 Kỹ năng:
- Đọc, hiểu , phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống
* Kỹ năng sống :
- Tự nhận thức được những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất , con người , xã hội
- Vận dụng các bài học kinh nghiệm đúng lúc, đúng chỗ
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng tục ngữ phù hợp khi nói, viết
-Rút ra được những kinh nghiệm trong đời sống từ bài học
II
CHUẨN BỊ :
1 GV: Bảng phụ , SGK, giáo án,TLTK tuyển tập ca dao tục ngữ Việt Nam
2 HS: Soạn bài theo câu hỏi hd sgk.
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1 Kiểm tra bài cũ :Khơng kiểm tra bài cũ.
- Kiểm tra việc soạn bài của học sinh
2 Bài mới :
Trang 2* Giới thiệu bài mới.
* Tiến trình bài dạy.
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1:HD đọc và tìm hiểu chung I ĐỌC, TÌM HIỂU
CHUNG:
1 Khái niệm:
- Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, đúc kết những bài học của nhân dân về:
+ Quy luật của thiên nhiên; + Kinh nghiệm lao động sản xuất;
+ Kinh nghiệm về con người và xã hội
2 Đọc:
3.Chú thích:Sgk
4 Bố cục:
- Chia 2 phần:
+Từ câu 1 đến 4 : Những câu tục ngữ về thiên nhiên +Từ câu 5 đến 8 : Những câu tục ngữ về lao động sản xuất
- Tục ngữ là gì ?
- GV bổ sung, nhấn mạnh
Những bài học kinh nghiệm
về quy luật thiên nhiên và
lao động sản xuất là nội
dung quan trọng của tục
ngữ
- Với đặc điểm như vậy, tục
ngữ có tác dụng gì?
- HD đọc
- Đọc mẫu 1 lượt
- Gọi 3 hs đọc văn bản
- Gọi hs nhận xét
- Nhận xét, uốn nắn
- HD học sinh tìm hiểu chú
thích sgk
Ta cĩ thể chia 8 câu tục ngữ
trong bài thành mấy nhĩm ?
Mỗi nhĩm gồm những câu
nào ? Gọi tên từng nhĩm đĩ ?
- Hai đề tài trên có điểm
nào gần gũi mà có thể gộp
vào một văn bản?
-HS đọc chú thích*
SGK
- Làm cho lời ăn tiếng nói thêm hay, sinh động
- Theo dõi
- Đọc, theo dõi
- Nhận xét, rút kinh ngiệm
- Giải thích, theo dõi
8 câu tục ngữ trong bài chia làm 2 nhóm
Mỗi nhóm gồm 4 câu
+Từ câu 1 đến 4 : Những câu tục ngữ về thiên nhiên
+Từ câu 5 đến 8 : Những câu tục ngữ về lao động sản xuất
Trang 3- Hai đề tài có liên quan: thiên nhiên có liên quan đến sản xuất, nhất là trồng trọt, chăn nuôi Các câu đều được cấu tạo ngắn gọn, có vần, nhịp, đều do dân gian sáng tạo và truyền miệng
Hoạt động 2: HD tìm hiểu văn bản II TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1 Những câu tục ngữ về thiên nhiên.
* Câu 1:
-Đêm tháng năm chưa nằm
đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối
Cách nĩi thậm xưng ,sử dụng phép đối, phĩng đại
Kinh nghiệm để nhận biết thời gian -> Sử dụng thời gian trong cuộc sống sao cho hợp lí
*Câu 2:
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa
Hai vế đối xứng – Làm
- HS đọc câu tục ngữ đầu
-Câu tục ngữ cĩ mấy vế câu,
mỗi vế nĩi gì, và cả câu nĩi
gì ?
-Câu tục ngữ cĩ sử dụng các
biện pháp nghệ thuật nào, tác
dụng của nĩ?
- Ở nước ta, tháng năm thuộc
mùa nào, tháng mười thuộc
mùa nào và từ đĩ suy ra câu
tục ngữ này cĩ ý nghĩa gì ?
-Bài học được rút ra từ ý
nghĩa câu tục ngữ này là gì ?
-Bài học đĩ được áp dụng
như thế nào trong thực tế ?
+HS đọc câu 2
-Câu tục ngữ cĩ mấy vế,
nghĩa của mỗi vế là gì và
nghĩa của cả câu là gì ?
* Lưu ý: Kinh nghiệm trên
khơng phải bao giờ cũng
đúng
-Em cĩ nhận xét gì về cấu tạo
của 2 vế câu ? Tác dụng của
cách cấu tạo đĩ là gì
HS đọc
- Đêm tháng năm ngắn
và ngày tháng mười cũng ngắn
- HS trả lời
- Mùa hè đêm ngắn, ngày dài; mùa đơng đêm dài, ngày ngắn
-> Sử dụng thời gian trong cuộc sống sao cho hợp lí
- Lịch làm việc mùa
hè khác mùa đơng
- HS đọc
- Đêm cĩ nhiều sao thì ngày hơm sau sẽ nắng, đêm khơng cĩ sao thì ngày hơm sau sẽ mưa
- HS trả lời
Trang 4-Kinh nghiệm được đúc kết
từ hiện tượng này là gì ?
-Trong thực tế đời sống kinh
nghiệm này được áp dụng
như thế nào ?
+HS đọc câu 3
-Câu 3 có mấy vế, em hãy
giải nghĩa từng vế và nghĩa
cả câu ?
-Kinh nghiệm được đúc kết
từ hiện tượng này là gì ?
-Dân gian không chỉ trông
ráng đoán bão, mà còn xem
chuồn chuồn để báo bão Câu
tục ngữ nào đúc kết kinh
nghiệm này ?
-Hiện nay khoa học đã cho
phép con người dự báo bão
khá chính xác Vậy KN
“trông ráng đoán bão” của
dân gian còn có tác dụng
không ?
- Vì sao trong những năm gần
đây lại xảy ra nhiều thiên tai
bão lụt như vây? Để hạn chế
và phòng tránh chúng ta phải
làm gì?
+ Gọi HS đọc câu 4
-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Kinh nghiệm nào được rút ra
từ hiện tượng này ?
-Bài học thực tiễn từ kinh
nghiệm dân gian này là gì ?
- HS trả lời
- Biết thời tiết để chủ động bố trí công việc ngày hôm sau
-HS đọc
- Khi chân trời xuất hiện sắc vàng màu mỡ
gà thì phải chống đỡ nhà cửa cẩn thận
- HS trả lời
-Tháng 7 heo may, chuồn chuồn bay thì bão
- Ở vùng sâu, vùng xa, phương tiện thông tin hạn chế thì kinh nghiệm đoán bão của dân gian vẫn còn có tác dụng
- Nêu những biến đổi khí hậu do ô nhiễm môi trường gây nên
- HS đọc
- Kiến bò ra vào tháng
7, thì tháng 8 sẽ còn lụt
- HS trả lời
- Phải đề phòng lũ lụt sau tháng 7 âm lịch
cho câu tục ngữ cân đối nhịp nhàng, dễ thuộc, dễ nhớ
Trông sao đoán thời tiết mưa, nắng
*Câu 3:
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ
Trông ráng đoán bão
* Câu 4:
-Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt
Trông kiến đoán lụt
Trang 5+HS đọc câu 5->câu 8 Bốn
câu tục ngữ này có điểm
chung là gì ?
-Câu 5 có mấy vế, giải nghĩa
từng vế và giải nghĩa cả câu ?
-Em có nhận xét gì về hình
thức cấu tạo của câu tục ngữ
này ? Tác dụng của cách cấu
tạo đó là gì ?
-Kinh nghiệm nào được đúc
kết từ câu tục ngữ này ?
- Trong thực tế ngày này có
rất nhiều diện tích đất đai
được sd không đúng mục
đích khi đó con người ta đã
coi trọng đất chưa?
+HS đọc câu 6
-Ở đây thứ tự nhất, nhị, tam,
xác định tầm quan trọng hay
lợi ích của việc nuôi cá, làm
vườn, trồng lúa ?
-Kinh nghiệm sản xuất được
rút ra từ đây là kinh nghiệm
gì ?
-Bài học từ kinh nghiệm đó là
gì ?
-Trong thực tế, bài học này
được áp dụng như thế nào ?
+HS đọc câu 7
- Nghĩa của câu tục ngữ là
gì ?
-Câu tục ngữ nói đến những
vấn đề gì ?
- HS đọc, trả lời
- Một mảnh đất nhỏ bằng một lượng vàng lớn
- HS trả lời
- HS trả lời
- Liên hệ thực tế
- HS đọc
- Chỉ thứ tự lợi ích của các nghề đó
- Nuôi cá có lãi nhất, rồi mới đến làm vườn
và trồng lúa
- HS trả lời
- Nghề nuôi tôm, cá ở nước ta ngày càng được đầu tư phát triển, thu lợi nhuận lớn
- HS đọc
- Thứ nhất là nước,
thứ 2 là phân, thứ 3 là chuyên cần, thứ tư là giống
- Nói đến các yếu tố của nghề trồng lúa
- HS trả lời
2-Tục ngữ về lao động sản xuất:
* Câu 5:
-Tấc đất, tấc vàng
Sử dụng câu rút gọn, 2
vế đối xứng – Thông tin nhanh, gọn; nêu bật được gía trị của đất, làm cho câu tục ngữ cân đối, nhịp nhàng,
dễ thuộc, dễ nhớ
Đất quý như vàng
* Câu 6:
- Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền
Muốn làm giàu thì phải phát triển thuỷ sản
* Câu 7:
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống
Trang 6-Câu tục ngữ có sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì, tác
dụng của biện pháp nghệ
thuật đó ?
-Kinh nghiệm trồng trọt được
đúc kết từ câu tục ngữ này là
gì ?
-Bài học từ kinh nghiệm này
là gì ?
+HS đọc câu 8
- Ý nghĩa của câu tục ngữ này
là gì ?
-Hình thức diễn đạt của câu
tục ngữ này có gì đặc biệt, tác
dụng của hình thức đó ?
-Câu tục ngữ cho ta kinh
nghiệm gì ?
-Kinh nghiệm này đi vào
thực tế nông nghiệp ở nước ta
như thế nào?
- Căn cứ của việc đúc rút
kinh nghiệm từ đâu?
- HS trả lời
- Nghề làm ruộng phải đảm bảo đủ 4 yếu tố trên có như vậy thì lúa mới tốt
- HS đọc
- Thứ nhất là thời vụ, thứ 2 là đất canh tác
- Sử dụng câu rút gọn
và phép đối xứng – Nhấn mạnh 2 yếu tố thì, thục, vừa thông tin nhanh, gọn lại vừa dễ thuộc, dễ nhớ
- HS trả lời
- Lịch gieo cấy đúng thời vụ, cải tạo đất sau mỗi thời vụ
- Chủ yếu dựa trên những quan sát
Sử dụng phép liệt kê - Vừa nêu rõ thứ tự, vừa nhấn mạnh vai trò của từng yếu tố trong nghề trồng lúa
Nghề trồng lúa cần phải
đủ 4 yếu tố: Nước, phân, cần, giống trong đó quan trọng hàng đầu là nước
* Câu 8:
- Nhất thì, nhì thục
Hoạt động 3: HD tổng kết III TỔNG KẾT:
* Ghi nhớ: SGK
- Nghệ thuật đặc sắc của
những câu tục ngữ trên?
Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc; sử dụng kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng, nhân quả, hiện tượng
và cách ứng xử cần thiết; tạo vần, nhịp cho câu văn dễ nhớ,
Trang 7- Ý nghĩa của các câu tục
ngữ?
- Chốt lên bảng phụ.Gọi hs
đọc
-HS đọc ghi nhớ
*HS hoạt động nhóm:
-GV chia lớp thành 4 tổ chơi
trò chơi nhỏ: Tổ nào tìm
được nhiều ca dao, tục ngữ
liên quan đến môi trường thì
thắng
-GV nhận xét, đánh giá,
tuyên dương
dễ vận dụng
- Không ít câu tục ngữ
về thiên nhiên và lao động sản xuất là những bài học quý giá của nhân dân ta
- Đọc
- Theo dõi, nhớ
- HS đọc
- HS hoạt động nhóm
3 Củng cố:
- Tục ngữ về thiên nhiên giúp cho em điều gì khi học bài học này?
- Tục ngữ về LĐSX giúp người lao động có được kinh nghiệm gì?
4 HDVN :
- Học thuộc lòng tất cả các câu tục ngữ trong bài học
- Tập sử dụng một vài câu tục ngữ trong bài học vào những tình huống giao tiếp khác nhau, viết thành những đoạn đối thoại ngắn
- Sưu tầm một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất