PHẦN A. MỞ ĐẦU1.Lý do chọn đề tài.Tuổi trung niên là giai đoạn khá dài trong cuộc đời mỗi con người. Đây là độ tuổi mà con người có thể cống hiến nhiều nhất tài năng và sức lực của mình cho xã hội sau một quá trình tích lũy. Nhưng ở giai đoạn này, phần lớn mọi người đã có sự suy giảm về sức bền, sức dẻo dai và độ linh hoạt. Đặc biệt, đối với phụ nữ, những thay đổi về lượng estrogen và progesterone đã dẫn đến những biểu hiện không tốt như đau đầu, mất cân bằng và biểu hiện dễ nóng giận, thay đổi tính khí... Chính sự suy giảm này về thể chất và thần kinh là những cản trở bước đầu cho các hoạt động ở lứa tuổi này.Ngoài sự thay đổi về cơ thể, thay đổi về khả năng nhận thức, thời kỳ trung niên cũng dễ gặp stress hơn, bởi thời kỳ này con người phải thích ứng với những điều không mong muốn như vợ hoặc chồng ốm nặng, ly dị, nghỉ hưu trước hạn, đau ốm. Về mặt công việc, người trung niên dần nhường chỗ cho thế hệ trẻ và làm quen với sự lão hóa của cơ thể. Đây là những điều gây stress ở giai đoạn này.Ở những người bị khủng hoảng giữa đời người trong giai đoạn này thường diễn ra một cuộc đấu tranh nội tâm quyết liệt, một sự giằng xé giữa những cái thuộc về bản chất, bản tính con người. Nhà tâm lý học Hà Lan Mactin Bot viết : “ Đây là hiện tượng đang sảy ra đối với mỗi người, không kể cả nam hay là nữ, giai đọan khủng hoảng này giúp con người nhìn lại mình, nắm bắt những chân lý, giúp con người rút ra bài học cho riêng mình”.Khi đã trải qua giai đoạn khủng hoảng, những con người thuộc độ tuổi trung niên tập trung sức lực đấu tranh cho lạo động, sáng tạo trong nghề nghiệp cũng như trong hoạt động xã hội. Đây cũng là giai đoạn chín của của tài năng con người do một quá trình học tập lâu dài được tích lũy. Việc nghiên cứu khủng hoảng tuổi trung niên giúp cho việc đưa ra các biện pháp giúp đỡ những khó khăn tâm lý để giảm bớt những ảnh hưởng của nó.Nghiên cứu khủng hoảng tuổi trung niên tạo cơ sở góp phẩn cho sự phát triển của xã hội, qua đó người trung niên cũng hiểu được bản thân mình, đối diện trực tiếp với cơn khủng hoảng tự giúp đỡ bản thân.Với các lý do trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “ Vấn đề khủng hoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên” làm đề tài tiểu luận của mình.PHẦN B. CƠ SỞ LÝ LUẬNMỘT SỐ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ GIAI ĐOẠN TUỔI TRUNG NIÊN1.Lý thuyết phân tâm học. Một trong những người đầu tiên nói về giai đoạn tuổi trung niên là Carl Gustav Jung. Ông nhấn mạnh đến phần nửa sau của cuộc đời cuộc sống với nhiệm vụ “đi vào thực tại nội giới”. Jung (1969) đã đặt nền tảng cho học thuyết về người trưởng thành dựa trên việc phân tích tâm lý của quá trình phát triển con người: một quá trình được đặc trưng bởi phát triển và đổi thay. Jung coi sự thay đổi về tính cách, mục đích và sở thích là theo lẽ tự nhiên của nó. Ông còn nói thêm, “tiến trình hội nhập” chỉ có thể đạt được ở lứa tuổi trung niên. Điều đó có nghĩa là quan điểm của ông trái ngược với S. Freud khi cho rằng nhân cách đã hoàn tất vào lúc 5 tuổi. Theo Fiske Chiraboga (1991), Jung mô tả giai đoạn từ 40 đến 60 tuổi như thời gian giác ngộ nội tâm, thời gian thay đổi từ những hoạt động ý thức để đối mặt với tiềm thức. Họ nhận thức sâu xa bản chất mình và cũng bắt đầu ghi nhận sự độc đáo nơi người khác hơn là họ có thể làm khi còn trẻ dẫn theo 8, tr. 526. Vì thế, lứa tuổi này (từ 35 40) được Jung xem như một “thời kỳ khủng hoảng đối với sự phát triển nhân cách” 14, tr. 328330. Con người ở độ tuổi trung niên đã hoàn thành một cách hoàn chỉnh về nhân cách, họ nhận thức rõ ràng về bản thân mình và người khác. Tuy nhiên việc hoàn thành hoàn toàn nhân cách, nhận thức rõ về người khác phải trải qua việc đấu tranh nội tâm, vượt qua sự khủng hoảng tinh thần. Đó là “sự khủng hoảng” ở lứa tuổi này.1.2.Lý thuyết tâm lý học phát triển.Daniel Levinson (1986 1992) cho rằng người trưởng thành trải qua một chuỗi các thời kỳ ổn định được chia ra bởi các giai đoạn chuyển tiếp (khủng hoảng) của sự phát triển vì thực tế không có một cuộc đời nào có thể hoàn thành mọi hướng của mình (mơ ước, mục tiêu, tham vọng). Khủng hoảng xảy ra khi ngƣời ta kiểm tra lại cuộc sống của bản thân, thấy có sự lựa chọn lại. Mặc dù mẫu nghiên cứu nhỏ (40 người) và chỉ toàn nam giới, nhưng quan điểm của Levinson có ảnh hưởng rất lớn. Nó cung cấp một trong những mô tả đầu tiên và chính xác nhất về các giai đoạn mà con người trải quan trọng thời trung niên.2.Các khái niệm cơ bản.2.1. Khái niệm tuổi trung niên.Trong từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê, 1999), tuổi trung niên được hiểu là độ tuổi trên dưới 40. Các nhà tâm lý học Phương Tây (Berk, L.E. Feldman, R.D., 1988) phân chia độ tuổi trung niên là từ 40 đến 60. Thời gian bắt đầu và kết thúc của lứa tuổi trung niên phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân và những thử thách của cuộc sống con người. Liệu một người phụ nữ 43 tuổi vừa mới sinh con có được xếp mình vào giai đoạn tuổi trung niên?. Thời kỳ xác định tuổi trung niên là khác nhau với mỗi cá nhân, có thể ngắn với người này nhưng dài với người khác, bởi sự trưởng thành ở mỗi người là khác nhau. Do vậy, ngoài căn cứ theo thời gian để phân chia độ tuổi, người ta còn căn cứ vào tuổi sinh học, tuổi xã hội và tuổi tâm lý, trong đó. Chẳng hạn, một người 45 tuổi bị bệnh sắp chết, sẽ có tuổi sinh học rất khác so với một người 45 tuổi khỏe mạnh, còn có khả năng sống tiếp 30 năm hoặc lâu hơn nữa. Tuổi xã hội có liên quan đến vị thế cá nhân so với chuẩn mực văn hóa. Họ là cầu nối giữa hai thế hệ trẻ và già trong gia đình cũng như nơi làm việc. Họ nhận thức khá rõ tính độc đáo riêng của mình so với thanh niên và những người cao tuổi” 7, tr. 264. Ở tuổi trung niên, hình dáng và thể chất của nhiều người giảm nhưng được bù lại bằng kinh nghiệm sống, hiểu biết và năng lực tăng lên, giúp người trung niên thành đạt hơn trong cuộc sống. Đồng thời người trung niên cũng quan tâm nhiều hơn đến giữ gìn các mối quan hệ thân thiết với người thân và bạn bè. Như vậy, có thể hiểu người trung niên là người có nhiều kinh nghiệm sống, có vai trò quan trọng trong gia đình và công việc. Họ chính là người đã trưởng thành về mặt tâm lý. Bản thân tôi đồng ý với quan điểm cho rằng người được đánh giá là trưởng thành khi có sự trưởng thành về mặt tâm lý, và người trung niên đã thực sự trưởng thành về mặt tâm lý, họ đóng góp cho xã hội trí tuệ, năng lực và giúp duy trì xã hội khi đảm nhận vai trò giáo dục thế hệ trẻ.Tóm lại, tuổi trung niên là độ tuổi rất quan trọng trong gia đình và ngoài xã hội. Theo thời gian, tuổi trung niên đã có những kinh nghiệm sống dày dặn, kỹ năng làm việc được nâng cao nhất. Từ đó tuổi trung niên mới có đóng góp cho xã hội nhiều thành quả và tài năng nhiều hơn cho xã hội.2.2.Khủng hoảng tâm lý.Theo từ điển Tâm lý học ( Vũ Quang Dũng chủ biên ) khủng hoảng lứa tuổi được hiểu như sau:Là biểu hiện của trạng thái xung đột xuất hiện trong thời kỳ chuyển biến từ giai đoạn lứa tuổi này sang giai đoạn phát triển lứa tuổi kia – khoa học theo lứa tuổi mặc dù không phải tất yếu nhưng vẫn có vị trí nhất định trong sự phát triển tâm lý. Nguồn gốc xuất hiện của khủng hoảng tâm lý là các mâu thuẫn giữa những khả năng trưởng thành về thể lực và tâm lý với những hình thức của các mối quan hệ qua lại với những người xung quanh với các hoạt động được hình thành trước đó.2.3.Khủng hoảng tâm lý tuổi trung niên:Là giai đoạn từ 40 đến 60 tuổi là giai đoạn cuối của tuổi trưởng thành, ở độ tuổi này có nhiều sự thay đổi về tâm sinh lý. Tuổi trung niên bước vào giai đoạn của sự lão hóa từ năm 25 tuổi, nhưng đến độ tuổi này sự bộc lộ của lão hóa mới thực sự rõ nét và diễn ra liên tục cho đến chết. Đó là quá trình suy yếu của các cấu trúc và chức năng của cơ thể biểu hiện qua nhiều hiện tượng một cách cụ thể hơn sự lão hóa xảy ra là do phục hồi không đầy đủ những tổn thương của các thành phần cơ thể. Những điều kiện sống không thuận lợi có thể làm tăng nhanh quá trình lão hóa do phục hồi không đầy đủ những tổn thương của các thành phần của cơ thể, những điều kiện sống không thuận lợi có thể làm tăng nhanh quá trình lão hóa do các tác động cơ học (chấn thương), hóa học ( các chất từ môi trường, từ thực phẩm, từ dược phẩm, tia xạ…đặc biệt là 6 yếu tố làm tăng quá trình não hóa do con người gây ra cho bản thân.Những thay đổi thể chất theo xu hướng suy giảm bắt đầu từ tuổi trưởng thành đó chính là sự não hóa.yếu tố chung nhất của sự não hóa là sự giảm sút dần các số lượng tế bào trong mọi tổ chức song song với sự thu nhỏ dần của số lượng tế bào, còn xuất hiện nhiều biến đổi về chức năng của cơ thể: hệ xương, hệ da, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thân kinh, hệ nội tiết, hệ sinh sản,hệ tiêu hóa và hệ bài tiết, cơ bắp trở lên yếu hơn, khung xương kém chắc do thiếu can xi: thể tích xương giảm từ tuổi 40, khoảng 1% sau mỗi thập niên ở nam giới và 1,3% ở nữ giới, hô hấp kém hiệu quả hơn. Hệ tuần hoàn có nhiều biến đổi có tính chất tuần tự và không đảo ngược thành động mạch kém đàn hồi hơn, thậm chí còn bị phủ một lớp mỡ, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hay suy tim. Tuổi càng cao thì con người càng khó khôi phục sức khỏe sau khi bi bệnh stress cũng có tác động mạnh hơn với người có tuổi.Ngoài những tác động của não hóa xã hội cũng gây sức ép, những người trung niên thường bị coi là quá già để làm việc và do đó thường không cố gắng huy động hết khả năng của bản thân. Mặc dù những thay đổi sinh học do não hóa là tất yếu và phổ biến nhưng các hệ thống khác nhau không chịu tác động như nhau của tiến trình não hóa.Khủng hoảng tâm lý ở phụ nữ tuổi trung niên có những tác động bên trong cũng như bên ngoài ảnh hưởng đến tâm lý người phụ nữ như: não hóa và sự suy giảm chức năng thần kinh, sự suy giảm và biến đổi của các cơ quan cảm giác, các bệnh dạ dày và thực quản, cơn đau thắt ngực, huyết áp cao, ung thư, hệ sinh sản, xương, vị trí xã hội.a.Não hóa và sự suy giảm chức năng thần kinh.Do sự biến đổi về giải phẫu, cụ thể là sư não hóa của các tổ chức đặc biệt là hệ thần kinh dẫn đến sự thay đổi tâm lý ở phụ nữ tuổi trung niên. Xu hướng chung là giảm linh hoạt trong các dẫn truyền của dây thần kinh vận động giảm xuống khả năng cảm thụ thị lực, thính lực, khứu giác, vị giác) giảm cảm giác đau. Hệ quả là giảm khả năng tiếp thu thông tin, giảm nguồn kích thích hệ lưới và kéo theo giảm trương lực ở vỏ não. Hoạt động của hệ thần kinh cao cấp: có hiện tượng giảm ức chế sau đó là giảm hưng phấn và các quá trình thần kinh, từ hưng phấn sang ức chế giảm đồng thời mất dần sự cân bằng hai quá trình này. Sự kiểm soát từ vỏ não với các vùng dưới vỏ giảm sút, các trung tâm dưới vỏ hoạt động bất thường gây rối nhiễu thần kinh thực vật, ảnh hưởng tâm lý người có tuổi.b.Sự suy giảm và biến đổi của các cơ quan cảm giác.Ở giai đoạn này do quá trình não hóa nên sự nhạy bén, linh hoạt của các cơ quan cảm giác của người trung niên không còn được như trước giảm chức năng của cơ quan thị giác do hai nguyên nhân là sự biến đổi của thủy tinh thể và của võng mạc. Ở người độ tuổi càng cao thì không có khả năng nhìn vật ở gần mắt một cách rõ rệt (viễn thị) cần phải đeo kính. Ngoài ra các cơ quan thính giác, cảm giác da cũng giảm ngưỡng cảm giác giảm đi rất nhiều so với người ở độ tuổi đầu trưởng thành.c.Các bệnh dạ dày và thực quản.Dạ dày có thể bị viêm, loét với các yếu tố được nghi nhận như stress, rượu bia các dạng thuốc viêm giảm đau cũng được dùng nhiều hơn vào lứa tuổi này biểu hiện là các cơn đau thượng vị liên quan đến bữa ăn và có thể kèm buồn nôn, nôn mửa. d.Cơn đau thắt ngực. Đây là tình trạng gây ra bởi thiếu oxy gen ở tim do thiếu cung cấp tương đối. Nói rõ hơn đó là những tình trạng căng thẳng quá mức kéo dài khi hô hấp kém, các mạch máu nuôi tim cũng có thể bị co thắt hoặc hẹp do xơ cứng. e. Huyết áp cao.Huyết áp cao có thể xảy ra nhiều hơn ở lứa tuổi này do nhiều nguyên do trong đó có chế độ ăn uống nhiều chất béo, nhiều muối, hoạt động tập luyện thể dục kém trong khi công việc căng thẳng hơn về tâm lý. f.Ung thư.Các bệnh ung thư khác nhau bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn lứa tuổi này. Theo nghiên cứu thống kê năm 2016 ở thành phố Hồ Chí Minh ở nữ giới cao nhất la ung thư cổ tử cung (25%), ung thư vú là (15,1%) và đại trực tràng là (10,8%). Nhiều yếu tố thúc đẩy bệnh ung thư đã được nghi nhận hiên nay bao gồm: virut siêu gan B, C, thuốc lá, các chất béo, tình trạng sinh đẻ sớm ....g.Hệ sinh sản.Khả năng sinh đẻ của phụ nữ gần từ tuổi 45 và mất hẳn vào khoảng tuổi 55, giai đoạn tiền mãn kinh của phụ nữ thường kéo dài 2 năm từ độ tuổi 47 trở ra. Sau khi kinh nguyệt bị mất hẳn, thay đổi sinh học của phụ nữ giai đoạn này là sự não hóa của buồng trứng, kết quả là trứng không rụng và giảm từ tiết hóc môn nữ tính (estrogen và progetgen). Do mức độ hóc môn estrogen giảm xuống, trong cơ thể phụ nữ xẩy ra một số thay đổi. Mô âm đạo mỏng đi, âm đạo co lại, dịch âm đạo giảm khả năng viêm nhiễm tăng tuy nhiên, sự giảm mong muốn sinh hoạt tình dục của phụ nữ ở độ tuổi này lại không phải do giảm mức hóc môn estrogen mà là do những yếu tố khác tâm lý, sức khỏe. h.Xương. Ở tuổi trung niên xương nhanh chóng bị lão hóa hơn do bị loang xương, xương dễ bị gẫy và giòn hơn. Các phần xương chậu, khửyu tay và xương sống bị ảnh hưởng nhiều nhất, sự thay đổi này là cho khớp xương đau nhức nhiều hơn. Ngoài ra do xương bị lão hóa nên người trung niên cũng dễ bị mắc các bệnh như vôi hóa cột sống ....i.Vị trí xã hội.Người trung niên đã phân đấu rất sớm nhiều cho công việc, gia đình, đã đạt được những vị trí cao trong công việc. Họ bắt đầu thấy rằng không biết họ có lên tiếp tục phấn đấu nữa hay dừng lại, họ thường là những người đã thành công và giữ trọng trách cao trong xã hội, gia đình. Mặc dù sức khỏe giảm sút nhưng nhận thức, trí tuệ của họ đạt đến độ chín muồi bằng thực tiễn và bằng kinh nghiệm suốt cuộc đời. Trong công việc họ thường là người lãnh đạo đứng đầu trong các cơ quan đồng nghiệp tôn trọng đặc biệt là đồng nghiệp trẻ. Ở Việt Nam người phụ nữ tuổi trung niên ở nông thôn có đặc điểm rất khác với ở thành thị, họ có mối quan hệ trong cộng đồng làng xã và thường là những người trực tiếp tham gia quyết định các công việc trong làng xã, dòng họ, do họ có vốn kinh nghiệm sống phong phú nên là những người quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Tuy nhiên không phải người phụ nữ tuổi trung niên nào cũng đạt được như thế rất nhiều người gặp khó khăn trong việc là chủ công việc và cuộc sống riêng họ găp những khủng hoảng mà mỗi người đều có đặc điểm riêng. Những thành tựu tâm lý cần đạt tới của độ tuổi trung niên:Theo E.Ericsơn ông cho rằng tuổi trung niên nên trở thành người sáng tạo trong các mối quan hệ hoặc là trì trệ, tuổi già là sự tích hợp trở thành một nhân cách trọn vẹn đối với sự thất vọng một cuộc đời đã trải qua. Ông chia đời người thành 8 giai đoạn trong đó có thể thấy giai đoạn tuổi trung niên nằm ở giai đoạn 7 và 8.Giai đoạn 7: sinh sản, mặt kia là sự ngừng trệ và buông thả (giữa tuổi người lớn).Sinh sản liên quan đên sự quan tâm tối thiết lập và hướng dẫn thế hệ sau thông qua việc nuôi dưỡng trẻ và cố gắng sáng tạo trong sản xuất, tin vào tương lai, tin vào loài người và khả năng chăm sóc người khác là điều kiện tiên quyết của sự phát triển giai đoạn này thay vi có con, một ngươi có thể tạo lên thế giới tốt hơn cho những đứa con của những người khác. Giai đoạn 7 như vậy cung cấp cơ chế cho sự liên tục của xã hội, từ thế hệ này sang thế hệ khác, mất đi tính sinh sản đươc biểu lộ bằng sự ngưng trệ buông thả, tình trạng buồn chán mất sự phát triển tâm lý của xã hội.Giai đoạn 8: Toàn vẹn về mặt kia là sự thất vọng(cuối tuổi người lớn).Ở giai đoạn này, mỗi người phải sống với gì mà anh ta đã hoàn tất sự “toàn vẹn” bao gồm sự chấp nhận giới hạn của cuộc sống ý thức là một phần của lịch sư rộng lớn hơn bao giờ hết gồm các thế hệ đi trước sở hữu sự uyên thâm của người xưa,sự tháng hợp cuối cùng của tất cả các giai đoạn trước. Ngược lại với sự toàn vẹn là sự thất vọng nuối tiếc vì những gì đời mình đã làm hoặc chưa làm được trong cuộc đời mình. Trong giai đoạn lứa tuổi này người trung niên cần đạt được là sự thỏa mãn trong cuộc đời những gì đã trải qua, hoàn tất những gì mà mình đã đưa ra từ tuổi trẻ và đạt đến trình độ cao của trí tuệ và sự nhận thức.3.Nghiên cứu những khủng hoảng tâm lý phụ nữ tuổi trung niên.Khủng hoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên là giai đoạn mà bất kỳ ai cũng phải trải qua, nó diễn ra ở cả nam và nữ. Tuổi trung niên ở phụ nữ biểu hiện là sự mãn kinh và ảnh hưởng của mãn kinh đến tâm lý của phụ nữ, ảnh hưởng của nó tới mỗi giới có sự khác nhau về biểu hiện tâm lý.3.1. Phụ nữ tuổi trung niên.Khủng hoảng tâm lý của nữ trung niên ngoài do yếu tố thể chất, yếu tố của xã hội gây lên thì nguyên nhân chính bắt nguồn từ hiện tượng mãn kinh ở phụ nữ những tác động của nó đã gây nên những cơn khủng hoảng ở nữ trung niên. Để hiểu rõ về khủng hoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên ta tìm hiểu rõ hơn về hiện tượng mãn kinh ở phụ nữ.3.2. Giai đoạn mãn kinh và ảnh hưởng của nó đến đời sống tâm lý phụ nữ tuổi trung niên.Giai đoạn mãn kinh : mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp lần thứ hai trong đời sống sinh dục của người phụ nữ (lần thứ nhất xẩy ra ở tuổi dậy thì), xảy ra do sự suy giảm chức năng buồng trứng, dần dần buồng trứng ngưng hoạt động và ngừng tiết các nội tiết tố nữ, dẫn đên việc ngưng hành kinh mỗi tháng, và chấm dứt khả năng sinh sản của người phụ nữ. Mãn kinh diễn tiến từ từ theo tuổi tác thường qua hai giai đoạn :Tiền mãn kinh: thường xẩy ra ở độ tuổi 45 – 50 tuổi có thể kéo dài từ hai, ba đến 5 năm tùy người. Do hoạt đông buồng trứng bắt đầu và bắt đầu có sự mất cân bằng các nội tiết tố nữ (estrogen và progesteson), dẫn đến kinh nguyệt kéo dài dây dưa.... Mãn kinh thật sự : thường có ở lứa tuổi 50 55 tuổi do buồng trứng ngừng hẳn hoạt động và ngừng tiết nội tiêt tố nữ, dẫn đến kinh nguyện mất hẳn. Mãn kinh sớm là mãn kinh trước 40 tuổi khi đó người phụ nữ không còn khả năng có con được nữa, do không còn có nang noãn chín hoặc hoặc noãn không thể phóng được ( không rụng trứng). Mãn kinh sớm thường xảy ra ở phụ nữ hút thuốc lá, uống rượu, chiếu tia xạ bệnh, bị rối loạn miễn dịch trong người. Các biểu hiện của mãn kinh.+) Cơn bừng nóng: là cảm giác có một luồng nóng bất thình lình chạy trong cơ thể và mặt, da có thể bị đỏ bừng, người toát mồ hôi, cơn bừng nóng có thể kéo dài một vài giây đến một vài phút, có thể xảy ra bất cứ lúc nào ban ngày cũng như ban đêm. Có thể từ nhẹ đến nặng có thể xảy ra một vài lần trong tháng hoặc một vài lần trong ngày, cơn bừng nóng có thể xuất hiện một vài tháng, một vài năm có khi không có triệu chứng này.+) Rối loạn kinh nguyệt: là sự biểu hiện chủ yếu nhất của thời kỳ tiền mãn kinh: vòng kinh dài ngắn, ra huyết bất thường, khi kinh nguyệt mất trên 12 tháng mới chắc chắn là mất kinh thực sự.+) Mất ngủ: là biểu hiện thường gặp,có người khó đi vào gấc ngủ hoạc sau khi ngủ dễ tỉnh giấc mà không ngủ lại được, hay mê sảng, người mất ngủ nặng thường hay thức trắng, luôn thây mệt mỏi, lo lắng. Nếu không điều chỉnh kịp thời sẽ rơi vào vòng xoắn bệnh lý.+) Xương và các thay đổi khác trong cơ thể: sự biến hóa xương là điều tự nhiên do ảnh hưởng của tuổi tác lúc mãn kinh xương tiêu hao nhanh hơn. Loãng xương là kết quả của sự hao xương làm xương dễ gẫy, giãn hơn, các phần xương chậu, khửyu tay và xương sống bị ảnh hưởng nhiều nhất. Sự thay đổi này làm cho khớp xương đau nhiều hơn dẫn đến bệnh tât liên quan đến xương ảnh hưởng đế tâm lý của người trung niên. Mất xương là phần thay đổi tự nhiên của tuổi tác lúc mãn kinh mất xương tăng hơn loãng xương là kết quả của sự mất xương làm khả năng gẫy xương tăng lên. Chất estrogen sản xuất từ buồng chứng của phụ nử trước thời kỳ mãn kinh bảo vệ cho cơ thể khỏi bị đau tim, khi estrogen giảm xuống sau thời kỳ mãn kinh phụ nữ sẽ mất đi sự bảo vệ này.+) Progesteron và Estrogen : là hai hocmon quan trọng đối với đời sống sinh dục của người phụ nữ. Chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ không còn đều đặn và nồng độ progeteron trong máu bắt đầu hạ xuống. Do đó đây là thời kỳ mà phụ nữ dễ bị u xơ tử cung, u xơ vú. Khi estroges đã hạ xuống hẳn họ thường thấy những cơn bốc hỏa, các bệnh tâm thể dễ xuất hiện, chóng mặt, đau đầu, đau bụng, nhói tim, ăn uống khó tiêu.+) Âm đạo khô dần : đôi khi làm đau đớn khi quan hệ, dễ nhiêm trùng đường tiểu, khó làm chủ đường tiết niệu.+) Hình dạng cơ thể : da khô, móng tay, chân dễ gẫy, tóc mau rụng, niêm mạc cũng khô dần nguyên nhân do chất collagen trong cơ thể băt đầu giảm suống, có thể dễ béo phì, đùi và bụng to ra, chân tay nhỏ lại vì vậy nó ảnh hưởng tới vóc dáng cơ thể làm cho cơ thể không mềm mại, thon thả. Đây là biểu hiên rất dễ nhận thấy nó do ản hưởng của giai đoạn mãn kinh.Trên đây là một số biểu hiện của giai đoạn mãn kinh tới cơ thể của phụ nữ tuổi trung niên, tuy nhiên không phải bất cứ phụ nữ trung niên nào cũng găp những triệu chứng này nó tùy và cơ thể của mỗi người mà có sự khác nhau. Có nhiều biểu hiện các triệu chứng đó nhưng cũng có người có biểu hiện không rõ ràng hoặc không có. Điều quan trọng là những triệu chứng trên ảnh hưởng rất lớn tới tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên, nó gây ra các cơn khủng hoảng là các nguyên nhân chủ yếu dẫn tới khủng khoảng tâm lý tuổi trung niên ở phụ nữ. Chính như thay đổi bề ngoài, tác động của các cơn bừng nóng, bệnh tật, làm cho phụ nữ trung niên không khỏi lo sợ cáu gắt, buồn phiền... Ảnh hưởng của giai đoạn mãn kinh đến tâm lý phụ nữ tuổi tung niên: Việc thay đổi hình dáng bên ngoài không còn được như trước nữa đã khiến cho phụ nữ tuổi trung niên cảm thấy già nua, không còn sự hấp dẫn giới tính, điều này dẫn đến tâm trạng buồn bực, lo lắng ở họ, tuổi già dường như đang đến gần hơn qua biểu hiện bên ngoài của cơ thể. Đôi khi sự tăng cân cũng khiến họ lo lắng mình đang bị mắc bệnh họ trở nên dễ bi tổn thương, nó đã ảnh hưởng tới các mối quan hệ của phụ nữ trung niên với người xung quanh.+) Ở giai đoạn này phụ nữ trung niên bắt đầu bị mắc và có nhiều khả năng mắc bệnh hơn trước như loãng xương, rối loạn tiêu hoá và bệnh tim, ung thư bệnh tật làm cho họ có nhiều biểu hiện giống tâm lý người già dẽ cáu gắt, nóng nảy, bực bội, bất an, có khi lo sợ cái chết sẽ đến.+) Một số phụ nữ thời kỳ tiền mãn kinh có những thay đổi về tính cách hành vi bình thường họ là người rất hòa nhã khoan dung, độ lượng bỗng dưng trở nên nóng tính, nổi cáu bất thường hoặc suy nghĩ hep hòi hay đố kị.+) Giai đoạn mãn kinh có thể gây ra cho phụ nữ trung niên những u uất khó chịu, có người muốn tìm ai đó để giãi bày hết những u uất lo lắng trong lòng, đôi khi còn làm cho người nghe cảm thấy phiền nản.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN TÂM LÝ HỌC PHỤ NỮ CHỦ ĐỀ : VẤN ĐỀ KHỦNG HOẢNG TÂM LÝ Ở PHỤ NỮ TUỔI TRUNG NIÊN VẬN DỤNG KIẾN THỨC TÂM LÝ HỌC
TRONG HỖ TRỢ PHỤ NỮ GIAI ĐOẠN NÀY.
Giảng viên hướng dẫn : ThS Đỗ Thị An
Họ và tên : Nguyễn Văn Trường
Hà Nội, ngày 02 tháng 12 năm 2020
Trang 2PHẦN A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Tuổi trung niên là giai đoạn khá dài trong cuộc đời mỗi con người Đây là độ tuổi
mà con người có thể cống hiến nhiều nhất tài năng và sức lực của mình cho xã hội saumột quá trình tích lũy Nhưng ở giai đoạn này, phần lớn mọi người đã có sự suy giảm vềsức bền, sức dẻo dai và độ linh hoạt Đặc biệt, đối với phụ nữ, những thay đổi về lượngestrogen và progesterone đã dẫn đến những biểu hiện không tốt như đau đầu, mất cânbằng và biểu hiện dễ nóng giận, thay đổi tính khí Chính sự suy giảm này về thể chất vàthần kinh là những cản trở bước đầu cho các hoạt động ở lứa tuổi này
Ngoài sự thay đổi về cơ thể, thay đổi về khả năng nhận thức, thời kỳ trung niêncũng dễ gặp stress hơn, bởi thời kỳ này con người phải thích ứng với những điều khôngmong muốn như vợ hoặc chồng ốm nặng, ly dị, nghỉ hưu trước hạn, đau ốm Về mặt côngviệc, người trung niên dần nhường chỗ cho thế hệ trẻ và làm quen với sự lão hóa của cơthể Đây là những điều gây stress ở giai đoạn này
Ở những người bị khủng hoảng giữa đời người trong giai đoạn này thường diễn ramột cuộc đấu tranh nội tâm quyết liệt, một sự giằng xé giữa những cái thuộc về bản chất,bản tính con người Nhà tâm lý học Hà Lan Mactin Bot viết : “ Đây là hiện tượng đangsảy ra đối với mỗi người, không kể cả nam hay là nữ, giai đọan khủng hoảng này giúpcon người nhìn lại mình, nắm bắt những chân lý, giúp con người rút ra bài học cho riêngmình”
Khi đã trải qua giai đoạn khủng hoảng, những con người thuộc độ tuổi trung niêntập trung sức lực đấu tranh cho lạo động, sáng tạo trong nghề nghiệp cũng như trong hoạtđộng xã hội Đây cũng là giai đoạn chín của của tài năng con người do một quá trình họctập lâu dài được tích lũy Việc nghiên cứu khủng hoảng tuổi trung niên giúp cho việc đưa
ra các biện pháp giúp đỡ những khó khăn tâm lý để giảm bớt những ảnh hưởng của nó
Nghiên cứu khủng hoảng tuổi trung niên tạo cơ sở góp phẩn cho sự phát triển của
xã hội, qua đó người trung niên cũng hiểu được bản thân mình, đối diện trực tiếp với cơnkhủng hoảng tự giúp đỡ bản thân
Trang 3Với các lý do trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “ Vấn đề khủng hoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên” làm đề tài tiểu luận của mình.
PHẦN B CƠ SỞ LÝ LUẬN
MỘT SỐ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ GIAI ĐOẠN TUỔI TRUNG NIÊN
1 Lý thuyết phân tâm học.
Một trong những người đầu tiên nói về giai đoạn tuổi trung niên là Carl GustavJung Ông nhấn mạnh đến phần nửa sau của cuộc đời - cuộc sống với nhiệm vụ “đi vàothực tại nội giới” Jung (1969) đã đặt nền tảng cho học thuyết về người trưởng thành dựatrên việc phân tích tâm lý của quá trình phát triển con người: một quá trình được đặctrưng bởi phát triển và đổi thay Jung coi sự thay đổi về tính cách, mục đích và sở thích làtheo lẽ tự nhiên của nó Ông còn nói thêm, “tiến trình hội nhập” chỉ có thể đạt được ở lứatuổi trung niên Điều đó có nghĩa là quan điểm của ông trái ngược với S Freud khi chorằng nhân cách đã hoàn tất vào lúc 5 tuổi Theo Fiske & Chiraboga (1991), Jung mô tảgiai đoạn từ 40 đến 60 tuổi như thời gian giác ngộ nội tâm, thời gian thay đổi từ nhữnghoạt động ý thức để đối mặt với tiềm thức Họ nhận thức sâu xa bản chất mình và cũngbắt đầu ghi nhận sự độc đáo nơi người khác hơn là họ có thể làm khi còn trẻ [dẫn theo 8,
tr 526] Vì thế, lứa tuổi này (từ 35 - 40) được Jung xem như một “thời kỳ khủng hoảngđối với sự phát triển nhân cách” [14, tr 328-330] Con người ở độ tuổi trung niên đã hoànthành một cách hoàn chỉnh về nhân cách, họ nhận thức rõ ràng về bản thân mình vàngười khác Tuy nhiên việc hoàn thành hoàn toàn nhân cách, nhận thức rõ về người khácphải trải qua việc đấu tranh nội tâm, vượt qua sự khủng hoảng tinh thần Đó là “sự khủnghoảng” ở lứa tuổi này
1.2 Lý thuyết tâm lý học phát triển.
Daniel Levinson (1986 - 1992) cho rằng người trưởng thành trải qua một chuỗi cácthời kỳ ổn định được chia ra bởi các giai đoạn chuyển tiếp (khủng hoảng) của sự pháttriển vì thực tế không có một cuộc đời nào có thể hoàn thành mọi hướng của mình (mơước, mục tiêu, tham vọng) Khủng hoảng xảy ra khi người ta kiểm tra lại cuộc sống củabản thân, thấy có sự lựa chọn lại Mặc dù mẫu nghiên cứu nhỏ (40 người) và chỉ toànnam giới, nhưng quan điểm của Levinson có ảnh hưởng rất lớn Nó cung cấp một trong
Trang 4những mô tả đầu tiên và chính xác nhất về các giai đoạn mà con người trải quan trọngthời trung niên.
2 Các khái niệm cơ bản.
2.1 Khái niệm tuổi trung niên.
Trong từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê, 1999), tuổi trung niên được hiểu là độ tuổi trêndưới 40 Các nhà tâm lý học Phương Tây (Berk, L.E & Feldman, R.D., 1988) phân chia
độ tuổi trung niên là từ 40 đến 60 Thời gian bắt đầu và kết thúc của lứa tuổi trung niênphụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân và những thử thách của cuộc sống con người Liệumột người phụ nữ 43 tuổi vừa mới sinh con có được xếp mình vào giai đoạn tuổi trungniên? Thời kỳ xác định tuổi trung niên là khác nhau với mỗi cá nhân, có thể ngắn vớingười này nhưng dài với người khác, bởi sự trưởng thành ở mỗi người là khác nhau Dovậy, ngoài căn cứ theo thời gian để phân chia độ tuổi, người ta còn căn cứ vào tuổi sinhhọc, tuổi xã hội và tuổi tâm lý, trong đó Chẳng hạn, một người 45 tuổi bị bệnh sắp chết,
sẽ có tuổi sinh học rất khác so với một người 45 tuổi khỏe mạnh, còn có khả năng sốngtiếp 30 năm hoặc lâu hơn nữa Tuổi xã hội có liên quan đến vị thế cá nhân so với chuẩnmực văn hóa Họ là cầu nối giữa hai thế hệ trẻ và già trong gia đình cũng như nơi làmviệc Họ nhận thức khá rõ tính độc đáo riêng của mình so với thanh niên và những ngườicao tuổi” [7, tr 264] Ở tuổi trung niên, hình dáng và thể chất của nhiều người giảmnhưng được bù lại bằng kinh nghiệm sống, hiểu biết và năng lực tăng lên, giúp ngườitrung niên thành đạt hơn trong cuộc sống Đồng thời người trung niên cũng quan tâmnhiều hơn đến giữ gìn các mối quan hệ thân thiết với người thân và bạn bè Như vậy, cóthể hiểu người trung niên là người có nhiều kinh nghiệm sống, có vai trò quan trọng tronggia đình và công việc Họ chính là người đã trưởng thành về mặt tâm lý Bản thân tôiđồng ý với quan điểm cho rằng người được đánh giá là trưởng thành khi có sự trưởngthành về mặt tâm lý, và người trung niên đã thực sự trưởng thành về mặt tâm lý, họ đónggóp cho xã hội trí tuệ, năng lực và giúp duy trì xã hội khi đảm nhận vai trò giáo dục thế
hệ trẻ
Trang 5Tóm lại, tuổi trung niên là độ tuổi rất quan trọng trong gia đình và ngoài xã hội.Theo thời gian, tuổi trung niên đã có những kinh nghiệm sống dày dặn, kỹ năng làm việcđược nâng cao nhất Từ đó tuổi trung niên mới có đóng góp cho xã hội nhiều thành quả
và tài năng nhiều hơn cho xã hội
2.3 Khủng hoảng tâm lý tuổi trung niên:
Là giai đoạn từ 40 đến 60 tuổi là giai đoạn cuối của tuổi trưởng thành, ở độ tuổi này
có nhiều sự thay đổi về tâm sinh lý Tuổi trung niên bước vào giai đoạn của sự lão hóa từ
Trang 6năm 25 tuổi, nhưng đến độ tuổi này sự bộc lộ của lão hóa mới thực sự rõ nét và diễn raliên tục cho đến chết Đó là quá trình suy yếu của các cấu trúc và chức năng của cơ thểbiểu hiện qua nhiều hiện tượng một cách cụ thể hơn sự lão hóa xảy ra là do phục hồikhông đầy đủ những tổn thương của các thành phần cơ thể Những điều kiện sống khôngthuận lợi có thể làm tăng nhanh quá trình lão hóa do phục hồi không đầy đủ những tổnthương của các thành phần của cơ thể, những điều kiện sống không thuận lợi có thể làmtăng nhanh quá trình lão hóa do các tác động cơ học (chấn thương), hóa học ( các chất từmôi trường, từ thực phẩm, từ dược phẩm, tia xạ…đặc biệt là 6 yếu tố làm tăng quá trìnhnão hóa do con người gây ra cho bản thân.
Những thay đổi thể chất theo xu hướng suy giảm bắt đầu từ tuổi trưởng thành đóchính là sự não hóa.yếu tố chung nhất của sự não hóa là sự giảm sút dần các số lượng tếbào trong mọi tổ chức song song với sự thu nhỏ dần của số lượng tế bào, còn xuất hiệnnhiều biến đổi về chức năng của cơ thể: hệ xương, hệ da, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thânkinh, hệ nội tiết, hệ sinh sản,hệ tiêu hóa và hệ bài tiết, cơ bắp trở lên yếu hơn, khungxương kém chắc do thiếu can xi: thể tích xương giảm từ tuổi 40, khoảng 1% sau mỗi thậpniên ở nam giới và 1,3% ở nữ giới, hô hấp kém hiệu quả hơn Hệ tuần hoàn có nhiều biếnđổi có tính chất tuần tự và không đảo ngược thành động mạch kém đàn hồi hơn, thậm chícòn bị phủ một lớp mỡ, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hay suy tim Tuổi càng cao thìcon người càng khó khôi phục sức khỏe sau khi bi bệnh stress cũng có tác động mạnhhơn với người có tuổi
Ngoài những tác động của não hóa xã hội cũng gây sức ép, những người trungniên thường bị coi là "quá già để làm việc" và do đó thường không cố gắng huy động hếtkhả năng của bản thân Mặc dù những thay đổi sinh học do não hóa là tất yếu và phổ biếnnhưng các hệ thống khác nhau không chịu tác động như nhau của tiến trình não hóa
Khủng hoảng tâm lý ở phụ nữ tuổi trung niên có những tác động bên trong cũngnhư bên ngoài ảnh hưởng đến tâm lý người phụ nữ như: não hóa và sự suy giảm chức
năng thần kinh, sự suy giảm và biến đổi của các cơ quan cảm giác, các bệnh dạ dày và thực quản, cơn đau thắt ngực, huyết áp cao, ung thư, hệ sinh sản, xương, vị trí xã hội.
a. Não hóa và sự suy giảm chức năng thần kinh.
Trang 7Do sự biến đổi về giải phẫu, cụ thể là sư não hóa của các tổ chức đặc biệt là hệthần kinh dẫn đến sự thay đổi tâm lý ở phụ nữ tuổi trung niên Xu hướng chung là giảmlinh hoạt trong các dẫn truyền của dây thần kinh vận động giảm xuống khả năng cảm thụthị lực, thính lực, khứu giác, vị giác) giảm cảm giác đau Hệ quả là giảm khả năng tiếpthu thông tin, giảm nguồn kích thích hệ lưới và kéo theo giảm trương lực ở vỏ não.Hoạt động của hệ thần kinh cao cấp: có hiện tượng giảm ức chế sau đó là giảm hưng phấn
và các quá trình thần kinh, từ hưng phấn sang ức chế giảm đồng thời mất dần sự cân bằnghai quá trình này Sự kiểm soát từ vỏ não với các vùng dưới vỏ giảm sút, các trung tâmdưới vỏ hoạt động bất thường gây rối nhiễu thần kinh thực vật, ảnh hưởng tâm lý người
có tuổi
b. Sự suy giảm và biến đổi của các cơ quan cảm giác.
- Ở giai đoạn này do quá trình não hóa nên sự nhạy bén, linh hoạt của các cơ quancảm giác của người trung niên không còn được như trước giảm chức năng của cơ quanthị giác do hai nguyên nhân là sự biến đổi của thủy tinh thể và của võng mạc Ở người độtuổi càng cao thì không có khả năng nhìn vật ở gần mắt một cách rõ rệt (viễn thị) cầnphải đeo kính Ngoài ra các cơ quan thính giác, cảm giác da cũng giảm ngưỡng cảm giácgiảm đi rất nhiều so với người ở độ tuổi đầu trưởng thành
c. Các bệnh dạ dày và thực quản.
Trang 8Dạ dày có thể bị viêm, loét với các yếu tố được nghi nhận như stress, rượu bia cácdạng thuốc viêm giảm đau cũng được dùng nhiều hơn vào lứa tuổi này biểu hiện là cáccơn đau thượng vị liên quan đến bữa ăn và có thể kèm buồn nôn, nôn mửa
d. Cơn đau thắt ngực
Đây là tình trạng gây ra bởi thiếu oxy gen ở tim do thiếu cung cấp tương đối Nói
rõ hơn đó là những tình trạng căng thẳng quá mức kéo dài khi hô hấp kém, các mạch máunuôi tim cũng có thể bị co thắt hoặc hẹp do xơ cứng
e. Huyết áp cao.
Huyết áp cao có thể xảy ra nhiều hơn ở lứa tuổi này do nhiều nguyên do trong đó cóchế độ ăn uống nhiều chất béo, nhiều muối, hoạt động tập luyện thể dục kém trong khicông việc căng thẳng hơn về tâm lý
g. Hệ sinh sản.
Khả năng sinh đẻ của phụ nữ gần từ tuổi 45 và mất hẳn vào khoảng tuổi 55, giaiđoạn tiền mãn kinh của phụ nữ thường kéo dài 2 năm từ độ tuổi 47 trở ra Sau khi kinhnguyệt bị mất hẳn, thay đổi sinh học của phụ nữ giai đoạn này là sự não hóa của buồngtrứng, kết quả là trứng không rụng và giảm từ tiết hóc môn nữ tính (estrogen vàprogetgen) Do mức độ hóc môn estrogen giảm xuống, trong cơ thể phụ nữ xẩy ra một sốthay đổi Mô âm đạo mỏng đi, âm đạo co lại, dịch âm đạo giảm khả năng viêm nhiễmtăng tuy nhiên, sự giảm mong muốn sinh hoạt tình dục của phụ nữ ở độ tuổi này lạikhông phải do giảm mức hóc môn estrogen mà là do những yếu tố khác tâm lý, sức khỏe
h. Xương
Trang 9Ở tuổi trung niên xương nhanh chóng bị lão hóa hơn do bị loang xương, xương dễ bịgẫy và giòn hơn Các phần xương chậu, khửyu tay và xương sống bị ảnh hưởng nhiềunhất, sự thay đổi này là cho khớp xương đau nhức nhiều hơn Ngoài ra do xương bị lãohóa nên người trung niên cũng dễ bị mắc các bệnh như vôi hóa cột sống
i. Vị trí xã hội.
Người trung niên đã phân đấu rất sớm nhiều cho công việc, gia đình, đã đạt đượcnhững vị trí cao trong công việc Họ bắt đầu thấy rằng không biết họ có lên tiếp tục phấnđấu nữa hay dừng lại, họ thường là những người đã thành công và giữ trọng trách caotrong xã hội, gia đình Mặc dù sức khỏe giảm sút nhưng nhận thức, trí tuệ của họ đạt đến
độ chín muồi bằng thực tiễn và bằng kinh nghiệm suốt cuộc đời Trong công việc họthường là người lãnh đạo đứng đầu trong các cơ quan đồng nghiệp tôn trọng đặc biệt làđồng nghiệp trẻ Ở Việt Nam người phụ nữ tuổi trung niên ở nông thôn có đặc điểm rấtkhác với ở thành thị, họ có mối quan hệ trong cộng đồng làng xã và thường là nhữngngười trực tiếp tham gia quyết định các công việc trong làng xã, dòng họ, do họ có vốnkinh nghiệm sống phong phú nên là những người quan trọng trong việc giáo dục thế hệtrẻ Tuy nhiên không phải người phụ nữ tuổi trung niên nào cũng đạt được như thế rấtnhiều người gặp khó khăn trong việc là chủ công việc và cuộc sống riêng họ găp nhữngkhủng hoảng mà mỗi người đều có đặc điểm riêng
Những thành tựu tâm lý cần đạt tới của độ tuổi trung niên:
Theo E.Ericsơn ông cho rằng tuổi trung niên nên trở thành người sáng tạo trongcác mối quan hệ hoặc là trì trệ, tuổi già là sự tích hợp trở thành một nhân cách trọn vẹnđối với sự thất vọng một cuộc đời đã trải qua Ông chia đời người thành 8 giai đoạn trong
đó có thể thấy giai đoạn tuổi trung niên nằm ở giai đoạn 7 và 8
Giai đoạn 7: sinh sản, mặt kia là sự ngừng trệ và buông thả (giữa tuổi người lớn).
Sinh sản liên quan đên sự quan tâm tối thiết lập và hướng dẫn thế hệ sau thông quaviệc nuôi dưỡng trẻ và cố gắng sáng tạo trong sản xuất, tin vào tương lai, tin vào loàingười và khả năng chăm sóc người khác là điều kiện tiên quyết của sự phát triểngiai đoạn này thay vi có con, một ngươi có thể tạo lên thế giới tốt hơn cho những đứa concủa những người khác Giai đoạn 7 như vậy cung cấp cơ chế cho sự liên tục của xã hội,
Trang 10từ thế hệ này sang thế hệ khác, mất đi tính sinh sản đươc biểu lộ bằng sự ngưng trệ buôngthả, tình trạng buồn chán mất sự phát triển tâm lý của xã hội.
Giai đoạn 8: Toàn vẹn về mặt kia là sự thất vọng(cuối tuổi người lớn).
Ở giai đoạn này, mỗi người phải sống với gì mà anh ta đã hoàn tất sự “toàn vẹn”bao gồm sự chấp nhận giới hạn của cuộc sống ý thức là một phần của lịch sư rộng lớnhơn bao giờ hết gồm các thế hệ đi trước sở hữu sự uyên thâm của người xưa,sự tháng hợpcuối cùng của tất cả các giai đoạn trước Ngược lại với sự toàn vẹn là sự thất vọng nuốitiếc vì những gì đời mình đã làm hoặc chưa làm được trong cuộc đời mình Trong giaiđoạn lứa tuổi này người trung niên cần đạt được là sự thỏa mãn trong cuộc đời những gì
đã trải qua, hoàn tất những gì mà mình đã đưa ra từ tuổi trẻ và đạt đến trình độ cao của trítuệ và sự nhận thức
3 Nghiên cứu những khủng hoảng tâm lý phụ nữ tuổi trung niên.
Khủng hoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên là giai đoạn mà bất kỳ ai cũng phảitrải qua, nó diễn ra ở cả nam và nữ Tuổi trung niên ở phụ nữ biểu hiện là sự mãn kinh vàảnh hưởng của mãn kinh đến tâm lý của phụ nữ, ảnh hưởng của nó tới mỗi giới có sựkhác nhau về biểu hiện tâm lý
3.1 Phụ nữ tuổi trung niên.
Khủng hoảng tâm lý của nữ trung niên ngoài do yếu tố thể chất, yếu tố của xã hộigây lên thì nguyên nhân chính bắt nguồn từ hiện tượng mãn kinh ở phụ nữ những tácđộng của nó đã gây nên những cơn khủng hoảng ở nữ trung niên Để hiểu rõ về khủnghoảng tâm lý của phụ nữ tuổi trung niên ta tìm hiểu rõ hơn về hiện tượng mãn kinh ở phụnữ
3.2 Giai đoạn mãn kinh và ảnh hưởng của nó đến đời sống tâm lý phụ nữ tuổi trung
niên
Giai đoạn mãn kinh : mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp lần thứ hai trong đời
sống sinh dục của người phụ nữ (lần thứ nhất xẩy ra ở tuổi dậy thì), xảy ra do sự suygiảm chức năng buồng trứng, dần dần buồng trứng ngưng hoạt động và ngừng tiết các nội
Trang 11tiết tố nữ, dẫn đên việc ngưng hành kinh mỗi tháng, và chấm dứt khả năng sinh sản củangười phụ nữ Mãn kinh diễn tiến từ từ theo tuổi tác thường qua hai giai đoạn :
Tiền mãn kinh: thường xẩy ra ở độ tuổi 45 – 50 tuổi có thể kéo dài từ hai, ba đến
5 năm tùy người Do hoạt đông buồng trứng bắt đầu và bắt đầu có sự mất cân bằng cácnội tiết tố nữ (estrogen và progesteson), dẫn đến kinh nguyệt kéo dài dây dưa
Mãn kinh thật sự : thường có ở lứa tuổi 50 -55 tuổi do buồng trứng ngừng hẳn
hoạt động và ngừng tiết nội tiêt tố nữ, dẫn đến kinh nguyện mất hẳn Mãn kinh sớm làmãn kinh trước 40 tuổi khi đó người phụ nữ không còn khả năng có con được nữa, dokhông còn có nang noãn chín hoặc hoặc noãn không thể phóng được ( không rụng trứng).Mãn kinh sớm thường xảy ra ở phụ nữ hút thuốc lá, uống rượu, chiếu tia xạ bệnh, bị rốiloạn miễn dịch trong người
Các biểu hiện của mãn kinh.
+) Cơn bừng nóng: là cảm giác có một luồng nóng bất thình lình chạy trong cơ thể và
mặt, da có thể bị đỏ bừng, người toát mồ hôi, cơn bừng nóng có thể kéo dài một vài giâyđến một vài phút, có thể xảy ra bất cứ lúc nào ban ngày cũng như ban đêm Có thể từ nhẹđến nặng có thể xảy ra một vài lần trong tháng hoặc một vài lần trong ngày, cơn bừngnóng có thể xuất hiện một vài tháng, một vài năm có khi không có triệu chứng này
+) Rối loạn kinh nguyệt: là sự biểu hiện chủ yếu nhất của thời kỳ tiền mãn kinh: vòng
kinh dài ngắn, ra huyết bất thường, khi kinh nguyệt mất trên 12 tháng mới chắc chắn làmất kinh thực sự
+) Mất ngủ: là biểu hiện thường gặp,có người khó đi vào gấc ngủ hoạc sau khi ngủ
dễ tỉnh giấc mà không ngủ lại được, hay mê sảng, người mất ngủ nặng thường hay thứctrắng, luôn thây mệt mỏi, lo lắng Nếu không điều chỉnh kịp thời sẽ rơi vào vòng xoắnbệnh lý
+) Xương và các thay đổi khác trong cơ thể: sự biến hóa xương là điều tự nhiên do
ảnh hưởng của tuổi tác lúc mãn kinh xương tiêu hao nhanh hơn Loãng xương là kết quảcủa sự hao xương làm xương dễ gẫy, giãn hơn, các phần xương chậu, khửyu tay vàxương sống bị ảnh hưởng nhiều nhất Sự thay đổi này làm cho khớp xương đau nhiều hơndẫn đến bệnh tât liên quan đến xương ảnh hưởng đế tâm lý của người trung niên Mất
Trang 12xương là phần thay đổi tự nhiên của tuổi tác lúc mãn kinh mất xương tăng hơn loãngxương là kết quả của sự mất xương làm khả năng gẫy xương tăng lên Chất estrogen sảnxuất từ buồng chứng của phụ nử trước thời kỳ mãn kinh bảo vệ cho cơ thể khỏi bị đautim, khi estrogen giảm xuống sau thời kỳ mãn kinh phụ nữ sẽ mất đi sự bảo vệ này.
+) Progesteron và Estrogen : là hai hocmon quan trọng đối với đời sống sinh dục của
người phụ nữ Chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ không còn đều đặn và nồng độ progeterontrong máu bắt đầu hạ xuống Do đó đây là thời kỳ mà phụ nữ dễ bị u xơ tử cung, u xơ vú.Khi estroges đã hạ xuống hẳn họ thường thấy những cơn bốc hỏa, các bệnh tâm thể dễxuất hiện, chóng mặt, đau đầu, đau bụng, nhói tim, ăn uống khó tiêu
+) Âm đạo khô dần : đôi khi làm đau đớn khi quan hệ, dễ nhiêm trùng đường tiểu,
khó làm chủ đường tiết niệu
+) Hình dạng cơ thể : da khô, móng tay, chân dễ gẫy, tóc mau rụng, niêm mạc cũng
khô dần nguyên nhân do chất collagen trong cơ thể băt đầu giảm suống, có thể dễ béophì, đùi và bụng to ra, chân tay nhỏ lại vì vậy nó ảnh hưởng tới vóc dáng cơ thể làm cho
cơ thể không mềm mại, thon thả Đây là biểu hiên rất dễ nhận thấy nó do ản hưởng củagiai đoạn mãn kinh
Trên đây là một số biểu hiện của giai đoạn mãn kinh tới cơ thể của phụ nữ tuổitrung niên, tuy nhiên không phải bất cứ phụ nữ trung niên nào cũng găp những triệuchứng này nó tùy và cơ thể của mỗi người mà có sự khác nhau Có nhiều biểu hiện cáctriệu chứng đó nhưng cũng có người có biểu hiện không rõ ràng hoặc không có Điềuquan trọng là những triệu chứng trên ảnh hưởng rất lớn tới tâm lý của phụ nữ tuổi trungniên, nó gây ra các cơn khủng hoảng là các nguyên nhân chủ yếu dẫn tới khủng khoảngtâm lý tuổi trung niên ở phụ nữ Chính như thay đổi bề ngoài, tác động của các cơn bừngnóng, bệnh tật, làm cho phụ nữ trung niên không khỏi lo sợ cáu gắt, buồn phiền
Ảnh hưởng của giai đoạn mãn kinh đến tâm lý phụ nữ tuổi tung niên:
Việc thay đổi hình dáng bên ngoài không còn được như trước nữa đã khiến chophụ nữ tuổi trung niên cảm thấy già nua, không còn sự hấp dẫn giới tính, điều này dẫnđến tâm trạng buồn bực, lo lắng ở họ, tuổi già dường như đang đến gần hơn qua biểu hiệnbên ngoài của cơ thể Đôi khi sự tăng cân cũng khiến họ lo lắng mình đang bị mắc bệnh