Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Kế toán: Hoàn thiện công tác lập dự toán chi Ngân sách huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa để đánh giá kết quả đạt được và tìm ra nguyên nhân của những hạn chế; Qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp khoa học, hợp lý nhằm hoàn thiện công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện Tư Nghĩa trong thời gian đến.

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh

Phản biện 1: PGS.TS TRẦN ĐÌNH KHÔI NGUYÊN

Phản biện 2: PGS.TS NGUYỄN PHÚ GIANG

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 8 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tư Nghĩa là một huyện đồng bằng của tỉnh Quảng Ngãi, cửa ngõ phía Nam của thành phố Quảng Ngãi - Trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh Cùng với nhiều chương trình, dự án đầu tư về công nghiệp, dịch vụ, giao thông và phát triển nông nghiệp, nông thôn đang thực hiện đầu tư, là tiền đề rất quan trọng để phát triển KT-XH của huyện Điều đó đòi hỏi huyện phải có những giải pháp mạnh mẽ, tích cực hơn nhằm tăng cường công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện theo hướng đổi mới, tiết kiệm và hiệu quả

Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, tôi nhận thấy công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa vẫn còn nhiều tồn tại bất cập, gây thất thoát

và lãng phí Công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện còn nhiều yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý theo dự toán được duyệt, trong năm còn bổ sung, điều chỉnh dự toán nhiều lần, gây khó khăn cho công tác quản lý dự toán được duyệt từ đầu năm Mặt khác, trước yêu cầu và xu thế về đổi mới phương thức quản lý, trong đó lập dự toán chi ngân sách nhà nước phải sát với thực tế, mang tính khả thi cao và phát huy hiệu quả

Vì vậy, tăng cường chất lượng của công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước là một nhiệm vụ bức thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tiền, tài sản của Nhà nước và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương

Xuất phát từ ý nghĩa, vai trò và thực tế nêu trên, tôi chọn đề tài

“Hoàn thiện công tác lập dự toán chi Ngân sách huyện Tư Nghĩa,

tỉnh Quảng Ngãi” để làm Luận văn tốt nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện;

- Phân tích thực trạng công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa để đánh giá kết quả đạt được và tìm ra nguyên nhân của những hạn chế;

- Qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp khoa học, hợp lý nhằm hoàn thiện công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện Tư Nghĩa trong thời gian đến

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác lập dự

toán chi NSNN huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu công tác lập

dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa

+ Về thời gian: Luận văn sử dụng số liệu dự toán chi ngân sách

nhà nước tại Phòng Tài chính - Kế hoạch từ năm 2017 đến năm

2019

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu

Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp từ: + Phòng Tài chính-Kế hoạch huyện Tư Nghĩa

+ Niên giám thống kê huyện Tư Nghĩa

+ Báo cáo tình hình kinh tế xã hội huyện Tư Nghĩa qua các năm

+ Các số liệu khác được thu thập từ các văn bản quy phạm pháp

luật, các báo cáo có liên quan

4.2 Phương pháp phân tích

+ Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập tài liệu, tổng hợp các chỉ tiêu, dữ liệu ở các thời điểm khác nhau Từ đó thấy được sự thay đổi và mức độ đạt được của các hiện tượng, chỉ tiêu cần phân tích trong công tác lập dự toán chi NSNN huyện Tư Nghĩa

+ Phương pháp nghiên cứu tình huống: Kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của một số tác giả có công trình nghiên cứu liên quan để ứng dụng trong công tác lập dự toán chi NSNN huyện Tư Nghĩa

+ Phương pháp phân tích tổng hợp: Để cho ra những đánh giá

và kết luận chính xác làm cơ sở đề ra giải pháp hoàn thiện công tác công tác lập dự toán chi NSNN huyện Tư Nghĩa trong thời gian tới

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Tài liệu dùng tham khảo cho công việc

nghiên cứu, hoạch định các chính sách quản lý ngân sách nhà nước

- Ý nghĩa thực tiễn: Tài liệu giúp cho các nhà quản lý ở địa

phương tham khảo để vận dụng vào công tác lập dự toán chi ngân

sách nhà nước

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn được chia thành 3 chương với các nội dung cụ thể như sau:

Chương 1: Lý luận cơ bản về công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước

Chương 2: Thực trạng công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện Tư Nghĩa

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nghiên cứu của Huỳnh Thị Cẩm Liên (năm 2011) với đề tài

“Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ,

tỉnh Quảng Ngãi” Từ thực trạng quản lý thu, chi ngân sách nhà nước

huyện tại huyện Đức Phổ, tác giả đã đưa ra giải pháp để hoàn thiện

công tác quản lý nhà nước về thu, chi ngân sách nhà nước tại huyện

Đức Phổ Tuy nhiên, trong đề tài này tác giả chủ yếu đi sâu vào đánh

giá thực trạng thu, chi ngân sách cấp huyện tại huyện Đức Phổ mà

chưa đưa ra được giải pháp tối ưu về hoàn thiện công tác quản lý thu,

chi ngân sách nhà nước huyện tại huyện Đức Phổ, giải pháp hoàn

thiện quản lý thu, chi ngân sách còn mang tính chất chung chung Nghiên cứu của Lê Thị Hồng Bốn (2010) với đề tài “Một số

giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách ở Triệu Phong,

Quảng Trị” Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý ngân

sách nhà nước ở huyện Triệu Phong, tác giả đã đề xuất hai nhóm giải

pháp cụ thể gồm quản lý thu ngân sách và quản lý chi ngân sách Bên

cạnh đó, tác giả còn đưa ra một số giải pháp bổ sung để công tác

quản lý ngân sách ở huyện Triệu Phong có hiệu quả hơn

Nghiên cứu của Nguyễn Đức Thanh (2014) với đề tài “Nghiên

cứu hoàn thiện phương thức lập dự toán ngân sách nhà nước Việt

Nam” đã phân tích, đánh giá những phương thức lập dự toán ngân

sách nhà nước và đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác

lập dự toán ngân sách nhà nước Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của

luận văn là từ năm 1990 đến năm 2004 nên những phân tích, đánh

giá phương thức lập dự toán ngân sách nhà nước từ khi đất nước

chuyển từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản

lý của nhà nước, hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước chưa

hoàn thiện và đến nay không còn phù hợp với điều kiện hiện tại khi

Luật ngân sách nhà nước năm 2015 được ban hành

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hồng Phúc (2013) với đề tài

“Hoàn thiện công tác lập, phân bổ và giao dự toán ngân sách địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” đã hệ thống hóa những vấn đề

lý luận cơ bản về ngân sách nhà nước; về công tác lập, phân bổ và giao dự toán ngân sách để làm cơ sở nghiên cứu đề tài Tác giả đã đề xuất các giải pháp cụ thể, giải pháp có tính định hướng nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác lập, phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước nói chung, đối với tỉnh Quảng Ngãi nói riêng trong thời gian đến

Nghiên cứu của Lê Toàn Thắng (2013) với đề tài “Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay”, nghiên cứu cũng

đã hệ thống hóa lý luận về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước thông qua nghiên cứu thực trạng về quản lý ngân sách nhà nước trước và sau khi ban hành Luật ngân sách nhà nước năm 2002, tác giả đã đánh giá những ưu điểm và chỉ ra những tồn tại Một trong những tồn tại được tác giả rất chú trọng là công tác phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt Nam vẫn thực hiện quản lý theo yếu tố đầu vào, tồn tị này làm cho hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước chưa cao

Nghiên cứu của Bùi Thị Quỳnh Thơ (2013) với đề tài “ Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hà Tĩnh” Trên cơ sở các nghiên cứu lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước, kinh nghiệm của một số địa phương của Việt Nam về quản lý chi ngân sách nhà nước, tác giả đã rút ra một số kinh nghiệm có giá trị như: Công tác quy hoạch và quản lý theo quy hoạch, chú trọng về hạ tầng cơ sở, đổi

hạ tầng cơ sở bằng quỹ đất, quy định người có đất ra mặt đường phải đóng tiền, … Tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới quản

lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, trong đó bao gồm một số giải pháp có ý nghĩa tham khảo cho các huyện khác như: lựa chọn, quyết định danh mục và thứ tự ưu tiên các công trình, dự án; các giải pháp nâng cao hiệu quả chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển; hoàn thiện danh mục các định mức chi ngân sách nhà nước…

Nghiên cứu của Phan Văn Côi (2018) với đề tài “Pháp luật về chi ngân sách Nhà nước, qua thực tiễn áp dụng tại huyện Hòa Vang, Thành phố Đà Nẵng” đã thể hiện các nội dung về ngân sách nhà nước, nêu ra được những mặt còn hạn chế trong công tác lập, giao dự

toán chi ngân sách nhà nước Tuy nhiên, nghiên cứu trên cũng chỉ

đưa ra những giải pháp mang tính lý luận, định hướng; chưa đề xuất được những giải pháp cụ thể để hoàn thiện vấn đề lập dự toán chi ngân sách nhà nước cũng như chi ngân sách nhà nước theo Luật ngân sách nhà nước 2015

Như vậy, có thể thấy việc lập dự toán chi ngân sách nhà nước

có đặc điểm khác nhau Đối với công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Tư Nghĩa cho đến nay chưa có nghiên cứu nào về vấn đề này nên trong thực tế còn nhiều bất cập Trong khuôn khổ luận văn này, tác giả muốn nêu lên một số vấn đề đã có, những thành quả, kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu khoa học có nội dung gần với đề tài; đồng thời, sử dụng các công cụ để phân tích và đề xuất các giải pháp để công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện có hiệu quả hơn trong thời gian đến

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC LẬP

DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm, bản chất của ngân sách nhà nước

a Khái niệm ngân sách nhà nước

b Bản chất của ngân sách nhà nước

1.1.2 Đặc điểm của Ngân sách nhà nước

1.1.3 Chức năng của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là một bộ phận rất quan trọng đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia Vì vậy, ngân sách nhà nước cũng có hai chức năng là chức năng phân phối, chức năng giám đốc

- Chức năng phân phối

- Chức năng giám đốc:

1.1.4 Cơ cấu của ngân sách nhà nước

a Thu ngân sách nhà nước

Thu ngân sách nhà nước bao gồm có nhiều khoản thu; các khoản thu quan trọng là từ thuế, phí, lệ phí còn có các khoản đóng góp của các tổ chức và các cá nhân, các khoản thu từ hoạt động kinh

tế của Nhà nước; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật (Lê Văn Nghĩa, 2018)

b Chi ngân sách nhà nước

- Chi ngân sách nhà nước luôn phải đi đôi với nhiệm vụ phát triển KT-XH, đảm bảo chính trị mà Nhà nước đảm nhận Phạm vi và mức độ tiêu dùng ngân sách nhà nước phụ thuộc vào nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định

- Trên phương diện ở tầm vĩ mô thì tính hiệu quả của các khoản chi ngân sách nhà nước phải mang tính toàn diện cả về kinh tế, xã hội, chính trị và ngoại giao

- Các khoản chi ngân sách nhà nước đều là các khoản cấp phát mang tính không hoàn trả tực tiếp

- Chi ngân sách nhà nước thường liên quan đến việc phát triển kinh tế, xã hội, tạo việc làm mới, thu nhập, giá cả và lạm phát (Lê Văn Nghĩa, 2018)

1.1.5 Hệ thống ngân sách nhà nước ở Việt Nam

Sơ đồ 1.1 Hệ thống NSNN Việt Nam

(Nguồn: Luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015)

1.1.6 Ngân sách nhà nước huyện trong hệ thống ngân sách nhà nước

a Khái niệm ngân sách nhà nước huyện

b Đặc điểm của ngân sách nhà nước huyện

c Vai trò của ngân sách nhà nước huyện

d Nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách huyện

Ngân sách xã/phương/ thị trấn

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG NGÂN SÁCH TW

Ngân sách tỉnh/thành phố trực thuộc TW

Ngân sách Quận/huyện

1.2 NỘI DUNG CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN

1.2.1 Cơ sở lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện

Để dự toán chi ngân sách là công cụ quan trọng trong điều hành ngân sách, việc lập dự toán chi ngân sách phải căn cứ vào các nội dung sau:

- Nhiệm vụ, mục tiêu phát triển KT-XH và đảm bảo quốc phòng, an ninh của huyện

- Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH và dự toán ngân sách hằng năm; Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về lập dự toán ngân sách; Thông tư hướng dẫn của

Bộ Kế hoạch và Đầu tư về xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH, kế hoạch phát triển vốn đầu tư thuộc ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn của UBND tỉnh, Sở Tài chính, UBND huyện Trong đó lưu ý: mức độ tăng trưởng kinh tế, các chỉ tiêu phát triển KT-XH

- Việc phân cấp thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước

- Định mức, tiêu chí phân bổ ngân sách; các chế độ, tiêu chuẩn chi ngân sách nhà nước

- Số kiểm tra về dự toán chi ngân sách nhà nước

- Các kết quả phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán ngân sách các năm trước đặc biệt là năm báo cáo

Lập dự toán ngân sách được đánh giá là tốt khi đáp ứng các yêu cầu sau:

- Đảm bảo thể hiện đầy đủ và tuân thủ các quan điểm của chính sách tài chính ngân sách trong từng thời kỳ

- Dự toán chi ngân sách của các đơn vị dự toán phải được tổng hợp theo từng lĩnh vực chi và theo cơ cấu giữa chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển; đúng yêu cầu, nội dung, biểu mẫu, thời hạn theo

quy định và phải kèm theo báo cáo thuyết minh rõ ràng cơ sở, căn cứ tính toán

- Dự toán ngân sách huyện phải bảo đảm cân đối theo nguyên tắc: thu bằng chi, nếu thu thấp hơn chi thì ngân sách tỉnh sẽ bổ sung cân đối; tổng số thu thuế và phí, lệ phí phải lớn hơn chi thường xuyên và các khoản chi trả nợ, bội chi phải nhỏ hơn chi đầu tư phát triển

1.2.2 Phương pháp lập dự toán chi ngân sách nhà nước huyện

a Cách tiếp cận từ trên xuống

b Cách tiếp cận từ dưới lên

c Trao đổi, đàm phán, thương lượng

1.2.3 Quy trình lập dự toán chi ngân sách nhà nước

Bước 1: Hướng dẫn lập dự toán ngân sách và thông báo số kiểm

tra dự toán ngân sách hàng năm

Bước 2: Lập và xét duyệt, tổng hợp dự toán ngân sách nhà

nước:

Bước 3: Thảo luận, quyết định dự toán thu, chi ngân sách nhà

nước, phương án phân bổ ngân sách nhà nước và giao dự toán thu, chi ngân sách nhà nước

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH - KẾ HOẠCH HUYỆN TƯ NGHĨA 2.1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN TƯ NGHĨA

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

2.1.2 Một số chỉ tiêu kinh tế-xã hội

Thu, chi ngân sách nhà nước, được trình bày trong Bảng 2.1

Bảng 2.1 Số liệu dự toán thu, chi NSNN huyện Tư Nghĩa

Đvt: ngàn đồng

A Tổng thu NSNN 244.516.000 294.516.000 248.760.000

1 Thu nội địa (không kể

thu từ dầu thô) 244.516.000 294.516.000 248.760.000

B Thu ngân sách huyện 567.681.990 579.102.240 554.529.600

1 Thu ngân sách huyện