Hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách huyện đức phổ

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Ngân sách Nhà nước NSNN là công cụ tài chính chủ yếu của Nhà nước, làđiều kiện vật chất quan trọng để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Người hướng dẫn khoa học: TS HỒ VĂN NHÀN

ĐÀ NẴNG, 2014

Đầu tiên, tôi xin gởi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với cácthầy cô của trường Đại học Duy Tân, đặc biệt là các thầy cô khoa Sau đại học củatrường đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp Và tôi cũng xinchân thành cám ơn thầy giáo: TS Hồ Văn Nhàn trong quá trình thực tập thầy đã chỉbảo và hướng dẫn tận tình cho tôi những kiến thức lý thuyết, cũng như cách giảiquyết vấn đề, đặt câu hỏi … Thầy luôn là người truyền động lực trong tôi, giúp tôihoàn thành tốt giai đoạn thực tập tốt nghiệp.

Cho phép tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc đến toàn thể cán bộ, công chức PhòngTài chính-Kế hoạch huyện Đức Phổ đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi hoànthành giai đoạn thực tập tốt nghiệp

Trong quá trình thực tập, cũng như là trong quá trình làm bài báo cáo, khótránh khỏi sai sót, rất mong các Thầy, Cô bỏ qua Đồng thời do trình độ lý luận cũngnhư kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên bài báo cáo không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót, tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quí Thầy, Cô để tôi học thêmđược nhiều kinh nghiệm và sẽ hoàn thành tốt hơn bài báo cáo tốt nghiệp sắp tới

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Đà Nẵng, ngày tháng năm 2014

Tác giả

Huỳnh Xuân Bình

Tôi xin cam đoan:

1 Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

2 Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả

Huỳnh Xuân Bình

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

MỞ ĐẦU 1

1.1.1 Tổng quan về NSNN 6

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ THU, CHI NSNN CẤP HUYỆN (QUẬN) 16

1.2.1 Công tác lập dự toán thu, chi NSNN huyện (quận) 17

CN-TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp

Luật NSNN Luật Ngân sách Nhà nước

Tài chính – KH Tài chính – Kế hoạch

VAT Thuế Giá trị Gia tăng

Số hiệu

2.1 Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội huyện Đức Phổ 2009-2013 33

2.3 Tình hình lập dự toán thu qua các năm 2009-2013 392.4 Tình hình lập dự toán chi qua các năm 2009-2013 422.5 Tình hình chấp hành thu ngân sách huyện Đức Phổ (2009-2013) 452.6 Cơ cấu nguồn thu ngân sách huyện Đức Phổ (2009-2013) 482.7 Tình hình chấp hành chi ngân sách huyện Đức Phổ (2009-2013) 532.8 Cơ cấu chi ngân sách huyện Đức Phổ ( 2009-2013) 552.9 Quyết toán thu tại huyện Đức Phổ qua các năm 2009-2013 572.10 Quyết toán chi tại huyện Đức Phổ qua các năm 2009-2013 602.11 Kết quả thẩm tra báo cáo quyết toán công trình, dự án hoàn

thành giai đoạn 2009-2013

63

Số hiệu

2.1 Cơ cấu kinh tế huyện Đức Phổ giai đoạn 2009-2013 342.2 Cơ cấu nguồn thu ngân sách huyện Đức Phổ (2009-2013) 492.3 Cơ cấu chi ngân sách huyện Đức Phổ ( 2009-2013) 55

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Ngân sách Nhà nước (NSNN) là công cụ tài chính chủ yếu của Nhà nước, làđiều kiện vật chất quan trọng để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

do Hiến pháp quy định Đồng thời NSNN là công cụ tài chính để Nhà nước điềuchỉnh vĩ mô nền kinh tế - xã hội của đất nước

Ngân sách huyện là một cấp ngân sách thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm

vụ của thu, chi NSNN, có vai trò quan trọng trong hệ thống NSNN Việc tổ chức,quản lý ngân sách huyện hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảiquyết được những vấn đề bức thiết của xã hội trên địa bàn huyện

Từ khi Luật Ngân sách Nhà nước ra đời và có hiệu lực kể từ năm 1997 đãđánh dấu bước đổi mới quan trọng trong quản lý thu, chi NSNN Tuy nhiên, trongquá trình thực hiện vẫn còn tình trạng hiệu quả sử dụng của NSNN thấp, thất thoát

và lãng phí Vì vậy, tăng cường công tác quản lý thu, chi NSNN là một nhiệm vụcần thiết của Đảng và Nhà nước ta, nhằm nâng cao hiệu quả tiền, vốn, tài sản Nhànước, đồng thời tạo niềm tin của nhân dân trong công cuộc đổi mới đất nước

Huyện Đức Phổ đang tập trung xây dựng thị trấn Đức Phổ thành thị xã trựcthuộc Tỉnh vào năm 2015 Cùng với nhiều chương trình, dự án đầu tư về côngnghiệp, dịch vụ, giao thông và thủy lợi trên địa bàn huyện đang thực hiện đầu tư làtiền đề rất quan trọng để phát triển KT-XH của huyện Điều đó đòi hỏi huyện phải

có những giải pháp mạnh mẽ, tích cực hơn nhằm tăng cường công tác quản lýNSNN huyện theo hướng đổi mới, tiết kiệm, hiệu quả

Trong quá trình làm việc tại huyện Đức Phổ, tôi nhận thấy công tác quản lýthu, chi NSNN tại huyện vẫn còn nhiều tồn tại bất cập, gây thất thoát và lãng phí.Công tác lập dự toán ngân sách còn nhiều yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầuquản lý theo dự toán được duyệt, trong năm còn bổ sung, điều chỉnh dự toán nhiềulần, gây khó khăn cho công tác quản lý dự toán được duyệt từ đầu năm Chấp hành

dự toán còn nhiều bất cập: Công tác quản lý thu NSNN còn nhiều kẽ hở, bỏ sótnguồn thu, đối tượng nộp thuế tìm cách trốn lậu thuế làm hạn chế nguồn thu đượctập trung vào NSNN; Công tác quản lý chi NSNN chưa chặt chẽ, các đơn vị sửdụng ngân sách còn vận dụng tăng đối tượng chi, sử dụng mức trần của khung địnhmức chi để rút ruột ngân sách gây thất thoát ngân sách cho những việc chưa thật sựcần thiết để phục vụ cho việc phát triển KT-XH trên địa bàn huyện Công tác thanhtra, kiểm tra còn mang tính hình thức, chưa đối chiếu, kiểm tra nội dung chi giữachứng từ thanh toán và thực tế công việc trong công tác quản lý tài sản Nhà nướcnhư: Chi đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản… và các khoản chi thườngxuyên khác như: chi văn phòng phẩm, chi hội, họp, tiếp khách…

Vì vậy, tăng cường công tác quản lý thu, chi NSNN huyện là một nhiệm vụbức thiết của Đảng và chính quyền cấp huyện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn,tiền, tài sản của Nhà nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đồngthời tạo niềm tin cho nhân dân trong huyện

Xuất phát từ thực tế nêu trên, tôi chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý

thu, chi ngân sách huyện Đức Phổ” để làm Luận văn tốt nghiệp cuối khóa.

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Luận văn có các mục tiêu nghiên cứu sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về thu, chi NSNN và công tácquản lý thu, chi NSNN cấp huyện;

- Phân tích thực trạng công tác quản lý thu, chi NSNN huyện Đức Phổ đểđánh giá kết quả đạt được và tìm ra nguyên nhân của những hạn chế;

- Đề xuất một số giải pháp khoa học, hợp lý nhằm hoàn thiện công tác quản

lý thu, chi NSNN huyện Đức Phổ trong thời gian đến

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thu, chi ngân sách nhà nước cấp

huyện trong mối quan hệ với công tác quyết toán thu, chi ngân sách Nhà nước tạiđịa phương

Phạm vi nghiên cứu:

+Về không gian: nghiên cứu công tác quản lý thu chi ngân sách nhà nước tại

Huyện Đức Phổ

+Về thời gian: sử dụng số liệu công tác thu, chi ngân sách Nhà nước huyệnĐức Phổ từ năm 2009 đến năm 2013, giải pháp áp dụng đến năm 2020

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương phápnghiên cứu khác nhau, cụ thể:

- Phương pháp duy vật biện chứng: là phương pháp cơ bản của chủ nghĩaMác – Lênin được sử dụng đối với nhiều môn khoa học, khi xem xét các hiện tượng

và quá trình kinh tế phải đặt trong mối liên hệ tác động qua lại lẫn nhau, thườngxuyên vận động, phát triển không ngừng, từ đó phát hiện ra những vấn đề mang tínhquy luật phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu

- Phương pháp duy vật lịch sử: Nghiên cứu các sự kiện về đối tượng nghiêncứu trong những bối cảnh và điều kiện kinh tế - xã hội nhất định giúp ta xem xét vàphân tích vấn đề trong mối quan hệ với thời gian, không gian một cách có hệ thống,

từ đó tìm ra nguyên nhân và hướng giải quyết

- Phương pháp thống kê, mô tả: là thu thập tài liệu, phân tích, tổng hợp, sosánh số liệu từ dự toán và các báo cáo quyết toán giữa các năm (so sánh số tươngđối và số tuyệt đối) trong công tác quản lý thu, chi NSNN để đánh giá các nhậnđịnh, từ đó rút ra kết luận về vấn đề được nghiên cứu thông qua việc xử lý số liệubằng phương pháp thống kê toán học trên Excel

5.TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

Trong những năm qua công tác quản lý thu, chi ngân sách cấp Quận, Huyện

đã được đề cập đến trong một số công trình nghiên cứu, trong một số bài viết trêncác tạp chí, với nhiều cách tiếp cận khác nhau, giải pháp khác nhau, nhưng mục tiêucuối cùng là đưa ra những giải pháp nhằm giúp cho công tác quản lý ngân sách đạthiệu quả, như tăng thu ngân sách và tiết kiệm chi hoặc cân đối tỉ lệ thu, chi sao cho

có hiệu quả và phù hợp với định hướng phát triển theo từng giai đoạn của từng địaphương được nghiên cứu Cụ thể:

Luận văn thạc sỹ “Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách ở

Triệu Phong, Quảng Trị” của tác giả Lê Thị Hồng Bốn, Đại học Đà Nẳng năm

2011 Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê trong quátrình nghiên cứu Tác giả đã hệ thống hóa được một số vấn đề lý luận cơ bản liênquan đến ngân sách nhà nước, vai trò của ngân sách nhà nước, các căn cứ và nộidung quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện và các nhân tố ảnh hưởng

Trên cơ sở phân tích đánh giá thực trạng quản lý ngân sách nhà nước ởhuyện Triệu Phong, tác giả đã đề xuất hai nhóm giải pháp cụ thể gồm quản lý thungân sách và quản lý chi ngân sách Bên cạnh đó còn đưa ra một số giải pháp bổsung để công tác quản lý ngân sách ở huyện Triệu Phong có hiệu quả hơn

Luận văn thạc sĩ “Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Hòa vang”

của tác giả Nguyễn Thị Hoa, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2011.Trong luận văn này, tác giả đã sử dụng các phương pháp khảo sát thực tế thống kê

và phân tích so sánh trong nghiên cứu

Luận văn này hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận cơ bản vềthu ngân sách nhà nước nói chung và thu ngân sách nhà nước ở huyện nói riêng,trên cơ sở đó đã khảo sát và đánh giá thực trạng tình hình thực hiện thu ngân sáchnhà nước trên địa bàn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẳng chỉ ra những kết quảđạt được và những mặt hạn chế và nguyên nhân Từ đó luận văn đã đề xuất hệ thốngcác quan điểm, giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác thu ngân sách nhà nước ởhuyện góp phần hoàn thiện và phát huy vai trò tích cực chính sách thu của nhà nướcđối với sự phát triển kinh tế xã hội của huyện trong thời gian đến

Riêng đối với công tác quản lý thu, chi ngân sách nhà nước của UBNDHuyện Đức Phổ cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này, nênchưa thể áp dụng vào điều kiện thực tế của Huyện Hơn nữa các đề tài trên đều tậptrung đi sâu vào làm rõ thực trạng, cách thức quản lý ngân sách ở các cấp ngân sáchtrên bình diện một địa phương và mang tính quản lý ngân sách đi từ khâu lập dựtoán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách, trong khi đó đề tài chỉ là công tác

thu, chi ngân sách nên chỉ tập trung đánh giá kết quả về thu, chi so với dự toán đượcgiao Điều đó cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là vấn đề đang đặt ra, đòi hỏi phảinghiên cứu những điều kiện đặc thù của quận, Trong khôn khổ luận văn này, tác giảmuốn nêu lên một số vấn đề đã có, những thành quả về mặt lý luận, kế thừa có chọnlọc các công trình nghiên cứu khoa học có nội dung gần với đề tài; đồng thời sửdụng các công cụ để phân tích và đề xuất các giải pháp để công tác quản lý thu, chingân sách có hiệu quả hơn trong thời gian đến.

6 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần Mở đầu, kết luận, luận văn chia thành 3 chương với các nội dung

cụ thể như sau:

Chương 1: Lý luận cơ bản về công tác quản lý thu, chi NSNN cấp huyện.Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu, chi NSNN huyện Đức Phổ Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu, chi NSNN huyện ĐứcPhổ

NSNN là một phạm trù kinh tế khách quan, ra đời, tồn tại và phát triển trên

cơ sở sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước Có nhiều quan điểm và địnhnghĩa khác nhau về NSNN ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời kỳ, ngoài ra khái niệm

về NSNN còn phụ thuộc vào quan điểm, mục đích nghiên cứu, nhưng xét về hìnhthức biểu hiện bên ngoài thì NSNN là một bảng dự toán thu, chi bằng tiền của Nhànước trong một khoản thời gian nhất định, thường là một năm hoặc một số năm

Có nhiều cách tiếp cận (định nghĩa) về NSNN như:

“NSNN là dự toán (kế hoạch) thu – chi bằng tiền của Nhà nước trong một

khoảng thời gian nhất định (phổ biến là một năm)” [10, tr 59]

“Ngân sách Nhà nước là phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử Ngân sáchNhà nước phản ảnh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập,phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham giaphân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhànước trên cơ sở luật định” [9, tr 71]

“Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơquan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảođảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [2, tr.14]

Tuy có nhiều khái niệm khác nhau về NSNN nhưng đều có bản chất chung làNSNN không thể tách rời Nhà nước Bởi vì, NSNN phục vụ các nhu cầu chi tiêucủa Nhà nước và tất cả các nhu cầu chi tiêu đều được thỏa mãn các nguồn thu từthuế, các khoản thu không mang tính chất thuế, vay nợ và các hình thức thu khác

NSNN là hệ thống các mối quan hệ thu, chi giữa Nhà nước và xã hội phátsinh trong quá trình Nhà nước huy động, sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảmbảo yêu cầu thực hiện các chức năng quản lý, điều hành nền KT-XH thông qua cácbảng dự toán và quyết toán các nguồn thu, nhiệm vụ chi bằng tiền trong quá trìnhthực hiện chức năng của Nhà nước trong thời gian nhất định thường là 1 năm [10].

1.1.1.2 Chức năng của Ngân sách Nhà nước

Ngân sách Nhà nước là một bộ phận rất quan trọng đóng vai trò chủ đạotrong hệ thống tài chính quốc gia Vì vậy, NSNN cũng có hai chức năng là chứcnăng phân phối, chức năng điều chỉnh và kiểm soát [10]

- Chức năng phân phối: Bất cứ Nhà nước nào muốn tồn tại đòi hỏi phải cónguồn lực tài chính để đáp ứng các khoản chi tiêu cho hoạt động của mình, muốnvậy Nhà nước phải huy động vốn trong, ngoài nước Nguồn huy động trong nướcchủ yếu là nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí và các nguồn thu hợp pháp khác Nguồnhuy động từ nước ngoài gồm viện trợ, vay nợ, chênh lệch xuất, nhập khẩu Vốn huyđộng được Nhà nước thực hiện phân phối mang tính chất không hoàn trả trực tiếp

- Chức năng điều chỉnh và kiểm soát: thể hiện quá trình huy động và sử dụngNSNN phải được thể hiện bằng các văn bản pháp luật, vì vậy phải được theo dõi,quản lý, giám sát, kiểm tra chặt chẽ các khoản thu, chi NSNN theo những tiêuchuẩn, định mức do Nhà nước quy định

Hai chức năng này có mối quan hệ mật thiết với nhau, hỗ trợ nhau nhằmnâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách Từ đó phát huy vai trò tích cực củaNSNN đối với quá trình quản lý vĩ mô nền KT-XH, giúp cho Nhà nước quản lýNSNN được hiệu quả, đúng quy định Pháp Luật

1.1.1.3 Vai trò của Ngân sách Nhà nước

NSNN có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động KT-XH, an ninh,quốc phòng và đối ngoại của đất nước Tuy nhiên, vai trò của NSNN bao giờ cũnggắn liền với vai trò của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định

Vì vậy, NSNN có các vai trò chủ yếu sau:

Thứ nhất, với chức năng phân phối, ngân sách có vai trò huy động nguồn tài

chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và thực hiện sự cân đối thu, chi tàichính của Nhà nước

Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính của Nhà nước góp phần thúc đẩy sự tăng

trưởng của nền kinh tế, điều chỉnh kinh tế vĩ mô Nhà nước sử dụng NSNN như làcông cụ tài chính để kiềm chế lạm phát, ổn định thị trường, giá cả cũng như giảiquyết các nguy cơ tiềm ẩn về bất ổn định KT-XH

Thứ ba, NSNN là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếm khuyết

của KTTT, đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bềnvững Mặt trái của KTTT lafphaan hóa giàu nghèo, tạo sự bất bình đẳng trong phânphối thu nhập, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn định xã hội

Do đó nếu để KTTT tự điều chỉnh mà không có vai trò của Nhà nước thì sẽphát triển thiếu bền vững Vì vậy Nhà nước sử dụng NSNN thông qua công cụ làchính sách thuế khóa và chi tiêu công để phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớpdân cư trong xã hội, cung cấp hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội, đảm bảo côngbằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái

Những vai trò tích cực nói trên của NSNN chỉ có thể có được nếu sử dụngđúng đắn các chức năng của nó trong thực tiễn, ngược lại nó có thể cản trở sự pháttriển KT-XH, làm tăng các khuyết tật của kinh tế thị trường Vì vậy, Nhà nước đề racác chính sách, giải pháp quản lý thu – chi NSNN phải tôn trọng các quy luật và cácyêu cầu khách quan của thực tiễn quá trình phát triển KT-XH

1.1.2 Hệ thống NSNN và phân cấp quản lý thu, chi NSNN

1.1.2.1 Hệ thống NSNN ở Việt Nam

Hệ thống NSNN tại mỗi quốc gia có khác nhau, tùy theo hệ thống tổ chứchành chính Nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách của từng nước Hiện nay theoLuật NSNN năm 2002, hệ thống NSNN ở Việt Nam gồm Ngân sách trung ương vàngân sách địa phương [2]

Hệ thống NSNN Việt Nam được tổ chức theo sơ đồ sau đây:

Sơ đồ 1.1 Hệ thống NSNN Việt Nam

1.1.2.2 Phân cấp quản lý thu, chi Ngân sách Nhà nước

- Sự cần thiết phải phân cấp quản lý thu, chi NSNN

Phân cấp quản lý KT-XH giữa trung ương và các cấp chính quyền địaphương thì phải có sự chuyển giao nguồn tài chính giữa cấp trên và cấp dưới nhằmđảm bảo điều kiện vật chất để thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính và phân cấpquản lý NSNN để khai thác, phát huy thế mạnh riêng về điều kiện tự nhiên và cácnguồn lực của mỗi cấp chính quyền Nhà nước

Phân cấp quản lý thu, chi NSNN là xác định phạm vi, quyền hạn, tráchnhiệm của các cấp ngân sách trong việc quản lý thu, chi NSNN, phân chia cácnguồn thu và nhiệm vụ chi của NSNN cho từng cấp để thực hiện chức năng, nhiệm

vụ của cấp đó

- Nội dung phân cấp quản lý thu, chi NSNN

Nội dung phân cấp quản lý thu, chi NSNN bao gồm thẩm quyền ban hànhcác chế độ, chính sách thu, chi của NSNN, các nguồn thu từng cấp được hưởng,nhiệm vụ của từng cấp ngân sách phải chi, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm củatừng cấp chính quyền: Trung ương, tỉnh, huyện và xã

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG

Ngân sáchtỉnh và TPtrực thuộctrung ương

Ngân sáchhuyện,quận, thị

xã, thànhphố thuộctỉnh

Ngân sáchxã,phường, thị trấn

NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG

Để khai thác và quản lý tốt nguồn thu, Luật NSNN đã phân cấp nguồn thutheo các nội dung: Các khoản thu từng cấp ngân sách được hưởng 100%, còn gọi lànguồn thu cố định, ngân sách của các cấp chính quyền đều có khoản thu này Đốivới cấp chính quyền địa phương thường là nguồn thu phát sinh trên địa bàn, gắn vớinhiệm vụ quản lý của địa phương Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%)giữa các cấp ngân sách còn gọi là nguồn thu điều tiết hoặc nguồn thu phân chia Thu

bổ sung từ ngân sách cấp trên để đảm bảo cân đối cho ngân sách cấp dưới nghĩa làđảm bảo tổng số thu bằng tổng số chi thuộc nhiệm vụ chi được phân cấp và số bổsung để cấp dưới chi theo chương trình mục tiêu hoặc nhiệm vụ quan trọng đượccấp trên giao Quốc hội quyết định số bổ sung cho NSĐP; HĐND cấp trên quyếtđịnh số bổ sung cho ngân sách cấp dưới

Bên cạnh việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của từng cấp chính quyềnphụ thuộc vào đặc điểm, yêu cầu phát triển của từng địa phương theo định hướngchung và phụ thuộc nhiệm vụ quản lý hành chính, KT-XH, an ninh, quốc phòng mỗicấp do pháp luật quy định Ngân sách địa phương phải thực hiện các nhiệm vụ chicho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng do địa phương quản lý, chi thường xuyên chocác nhiệm vụ phát triển KT-XH, bảo đảm an ninh, quốc phòng theo phân cấp chođịa phương, chi cho bộ máy hành chính, sự nghiệp thuộc địa phương, chi trả nợ gốc

và lãi đối với các khoản vay, huy động cho đầu tư theo quy định Nhiệm vụ chi củaNSĐP được phân cấp cụ thể thành nhiệm vụ chi của các cấp ngân sách: ngân sáchcấp tỉnh, ngân sách cấp huyện, ngân sách cấp xã

Phân cấp ngân sách phải được xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của cáccấp chính quyền trong việc lập, chấp hành và quyết toán ngân sách; kiểm tra báocáo quyết toán ngân sách; thẩm quyền quy định các chế độ, chính sách thu, chi, thờihạn lập, xét duyệt, báo cáo HĐND cùng cấp và báo cáo cấp trên Giải quyết tốt cácmối quan hệ trong việc quản lý, sử dụng NSNN chính là nội dung phân cấp thu, chiNSNN

1.1.3 Ngân sách Nhà nước cấp huyện (quận) trong hệ thống NSNN

1.1.3.1 Khái niệm NSNN cấp huyện (quận)

"Ngân sách huyện (quận) là quỹ tiền tệ tập trung của huyện (quận) được

hình thành bằng các nguồn thu và đảm bảo các khoản chi trong phạm vi huyện (quận)" [3, tr 26].

1.1.3.2 Đặc điểm của thu, chi NSNN cấp huyện (quận)

Ngân sách huyện (quận) thực hiện vai trò, nhiệm vụ của thu, chi NSNN trênphạm vi địa bàn huyện (quận); đó là mối quan hệ giữa ngân sách với các tổ chức, cánhân trong quá trình phân bổ, sử dụng các nguồn lực kinh tế của huyện

Chính quyền cấp huyện là chính quyền trung gian, nối tỉnh (thành phố) với

xã, phường, thị trấn Ngân sách huyện (quận) là công cụ quan trọng của chínhquyền cấp huyện trong việc ổn định và phát triển KT-XH trên địa bàn huyện (quận)

Do đó chính quyền cấp huyện không chỉ đơn thuần thực hiện sự chỉ đạo của tỉnh(thành phố) mà còn có những định hướng riêng phù hợp với tình hình thực tế củahuyện (quận) trong khuôn khổ pháp luật Do vậy, cấp huyện cần có ngân sách riêng

để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, nó là công cụ quan trọng của chínhquyền cấp huyện trong việc ổn định và phát triển KT-XH trên địa bàn

1.1.3.3 Vai trò của thu, chi NSNN đối với sự phát triển KTXH trên dịa bàn

Ngân sách huyện (quận) có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt độngKT-XH, an ninh, quốc phòng của huyện Tuy nhiên, vai trò của ngân sách luôn gắnliền với vai trò của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định

Vai trò, ý nghĩa của thu NSNN cấp huyện (Quận)

Với nội dung thu phân cấp cho cấp huyện trên lĩnh vực SXKD là các hộ kinhdoanh, các doanh nghiệp quy mô nhỏ, các cá nhân buôn bán các chợ, hộ gia đình.Nên nhận thức về các chính sách, chế độ, nhất là các chế độ liên quan đến luật thuế,pháp lệnh phí và lệ phí, Luật doanh nghiệp còn rất hạn chế, vì vậy thực hiện côngtác thu trên địa bàn nông thôn dễ nảy sinh tiêu cực, khó quản lý Một số khoản thuđặt ra không đúng quy dịnh, các khoản thu thất thoát không vào hệ thóng NSNN

Nguồn thu của Ngân sách quận, huyện là công cụ, phương tiện vạt chất bằngtiền có tác dụng rất quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển huyện, gópphần quản lý và điều tiết cơ cấu kinh tế trên địa bàn huyện, thực hiện tốt nhiệm vụquản lý địa phương, thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa xây dựngnông thôn mới.

-Góp phần đảm bảo cân đối NSNN ở huyện

Xuất phát từ tinh thần luật ngân sách tạo tự chủ cho cấp cơ sở trong lĩnh vựckhai thác nguồn thu ổn định, giữ nguyên số bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trêncho ngân sách cấp dưới Vì vậy để đảm bảo phát huy vai trò ngân sách cấp cơ sởphải đảm bảo thu ngân sách hằng năm đạt và vượt dự toán cấp trên giao Hơn nữanhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán theo định mức rất hạn hẹp, muốn thực hiệncác chương trình, nội dung kinh tế để phát triển địa phương phải đẩy mạnh công tácthu, đảm bảo thu đạt và vượt dự toán được giao mới đáp ứng yêu cầu thực hiệnnhiệm vụ, đáp ứng vai trò quản lý Nhà nước của cấp chính quyền, định hướng pháttriển địa phương theo Nghị Quyết của cấp Đảng bộ cơ sở đưa ra

-Là công cụ để điều tiết kinh tế

Thông qua hoạt động thu ngân sách mà các nguồn thu được tập trung nhằmtạo lập quỹ tiền tệ để sử dụng vào các mục đích mà huyện được phân cấp quản lýkinh tế xã hội, đồng thời giúp chính quyền nắm bắt được quy mô phát triển cácngành nghề trên địa bàn, hiệu quả sản xuất kinh doanh, mức thu nhạp bình quân của

bộ phận người dân trên lĩnh vực sản xuất tại địa phương

-Điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.

Thu ngân sách địa phương còn góp phần vào việc thực hiện đúng các chínhsách xã hội, như đảm bảo công bằng giữa những người có nghĩa vụ đóng góp chongân sách hoặc miễn giảm cho các loại hình sản xuất kinh doanh mới phát triển,chưa ai làm, cần vốn lớn, nhất là ngành nghề thu hút nhiều la động tại địa phương,đặc biệt là lao động trẻ, giải quyết công ăn việc làm, giảm tỉ lệ thất nghiệp, gópphần phát triển kinh tế chung của địa phương, ổn định an ninh trật tự

Vai trò, ý nghĩa của chi NSNN cấp huyện (Quận)

Chi NSNN có tác dụng làm tăng hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đảm bảotiết kiệm, có hiệu quả Thông qua quản lý các khoản cấp phát của chi NSNN sẽ cótác động khác nhau đến đời sống KT-XH, giữ vững ổn định, đặc biệt là giải quyếtcác vấn đề bức xúc của xã hội như: xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, cáchoạt động mang tính cộng đồng

Vai trò của chi ngân sách trong việc phục vụ chuyển dịch cơ cấu kinh tế ởtầm vĩ mô được thể hiện rất rõ Đồng thời vai trò của nó còn thể hiện ở chỗ thôngqua đầu tư và quản lý vốn đầu tư sẽ tạo ra điều kiện rút ngắn khoảng cách nông thôn

và thành thị, giữa đồng bằng và miền núi, vùng sâu, vùng xa Có thể nói vấn đề chingân sách có hiệu quả là yếu tố góp phần thúc đẩy phát triển bền vững

1.1.3.4 Nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách huyện (quận)

- Thu ngân sách huyện là quá trình tạo lập, hình thành ngân sách huyện, đóng

vai trò quan trọng, quyết định đến việc chi ngân sách huyện Để đảm bảo nguồn thucho ngân sách, cần phải có chính sách thu hợp lý hiệu quả, tập hợp các biện pháp,chủ trương nhằm huy động nguồn thu vào cho ngân sách [2]

Về nguồn thu, ngân sách huyện bao gồm các loại chính sau:

Thứ nhất, các khoản thu phân chia giữa ngân sách tỉnh, huyện và xã,

phường, thị trấn Theo quy định, các khoản thu này bao gồm: Thuế tiêu thụ đặc biệt:

là khoản thuế gián thu, chỉ thu đối với một số sản phẩm hàng hóa, dịch vụ mà Nhànước có chính sách định hướng tiêu dùng, thường áp dụng thuế suất cao nhằm điềutiết thu nhập của những cá nhân tiêu dùng các hàng hoá dịch vụ đặc biệt (trừ mặthàng bia và xổ số kiến thiết) thu từ các DNNN; các DNNN đã cổ phần hoá; các DN

có vốn đầu tư nước ngoài Thuế tài nguyên (kể cả tài nguyên rừng) Thu thuế đốivới người có thu nhập cao

Thứ hai, các khoản thu ngân sách huyện hưởng 100% là thuế môn bài từ các

doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất kinh doanh ngoài quốc doanh, cáckhoản thu phí, lệ phí từ hoạt động do các cơ quan cấp huyện quản lý, thu sự nghiệp,

tiền cho thuê mặt đất, mặt nước, thu từ bán thanh lý tài sản do cấp huyện quản lý,thu phạt, thu khác ngân sách huyện

Thuế môn bài: là một khoản thu hàng năm từ các cơ sở hoạt động sản xuất,kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế

Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt hànghóa dịch vụ trong nước thu từ kinh tế cá thể, hộ gia đình Các khoản thu thuế, phí, lệphí từ các doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã trên địabàn các huyện (trừ thành phố)

Thuế nhà đất: là thuế thu hàng năm đối với nhà ở và đất ở, đất xây dựngcông trình

Thuế chuyển quyền sử dụng đất: là khoản thu phát sinh khi chuyển quyền sửdụng đất từ người này sang người khác

Thu tiền sử dụng đất khi cấp đất ở cho hộ dân cư trên địa bàn huyện : là sốtiền mà người sử dụng đất (hộ gia đình, cá nhân ) phải nộp để sử dụng thửa đất đó,

có nhiều trường hợp được miễn tiền sử dụng đất

Thu khác thuế công thương nghiệp và dịch vụ ngoài quốc doanh (trừ cácDNNN đã cổ phần hoá)

Lệ phí trước bạ: là một loại lệ phí mà người có tài sản phải nộp khi đăng kýquyền sở hữu (trừ trước bạ nhà, đất)

Tiền cho thuê và bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, tiền thu về thanh lý tàisản của các cơ quan, đơn vị cấp huyện quản lý

Thu đóng góp tự nguyện, đóng góp ngân sách theo quy định để đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng do cấp huyện quản lý

Các khoản thu khác của ngân sách huyện theo quy định của pháp luật: thu từbán tài sản thanh lý tài sản, tài sản tịch thu của nhà nước, thu phạt, thu hồi cáckhoản chi năm trước, các khoản thu khác còn lại

Thứ ba, thu bổ sung từ ngân sách tỉnh: bổ sung cân đối để chi thường xuyên

và bổ sung có mục tiêu để chi cho những mục tiêu cụ thể

Thứ tư, thu kết dư ngân sách huyện: là chênh lệch giữa tổng số thu ngân sách

địa phương lớn hơn tổng số chi ngân sách địa phương; chi ngân sách bao gồm cảnhững khoản thanh toán trong thời gian chỉnh lý quyết toán, các khoản chi chuyểnnguồn sang năm sau để thực hiện những nhiệm vụ chi được cấp có thẩm quyềnquyết định tiếp tục được thực hiện trong năm sau (bao gồm cả số dư tạm ứng kinhphí hết thời gian chỉnh lý quyết toán chưa đủ chứng từ thanh toán, được cơ quan cóthẩm quyền cho phép chuyển năm sau thanh toán) Căn cứ nghị quyết phê chuẩnquyết toán của HĐND cấp huyện để xử lý kết dư ngân sách huyện, cơ quan tàichính có văn bản gửi KBNN đồng cấp để làm thủ tục hạch toán vào thu ngân sáchnăm sau theo chế độ quy định

Thứ năm, thu chuyển nguồn ngân sách huyện: Là khoản thu từ các khoản chi

chuyển nguồn: là việc chuyển nguồn kinh phí năm trước sang năm sau để thực hiệncác khoản chi đã được bố trí trong dự toán năm trước hoặc dự toán bổ sung nhưngđến hết thời gian chỉnh lý chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa xong được cơ quan

có thẩm quyền cho tiếp tục thực hiện chi vào ngân sách năm sau và được hạch toánthu chuyển nguồn ngân sách năm trước sang năm sau

- Chi ngân sách huyện là quá trình sử dụng ngân sách Nó ngược lại hoàn

toàn với quá trình thu nhưng lại chịu sự điều phối của quá trình thu Chi ngân sáchhuyện là việc Nhà nước cấp huyện phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhằm đảmbảo điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng của Nhànước, đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế, xã hội theo các nguyên tắc nhất định Nhưvậy, phạm vi chi ngân sách huyện rất rộng, bao trùm mọi lĩnh vực đời sống, liênquan trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi đối tượng, nhằm duy trì sự hoạt động của bộmáy nhà nước chính quyền cấp huyện, tăng trưởng kinh tế, từng bước mở mang các

sự nghiệp văn hóa, xã hội và đảm bảo an ninh, quốc phòng [2]

Về khoản chi ngân sách huyện bao gồm các khoản chi chủ yếu sau:

Một là, chi đầu tư phát triển: chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ

tầng KT-XH không có khả năng thu hồi vốn do UBND tỉnh phân cấp và các khoảnchi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật

Hai là, chi thường xuyên trong các lĩnh vực chủ yếu sau: chi sự nghiệp giáo

dục, đào tạo, dạy nghề; sự nghiệp y tế; sự nghiệp văn hoá thông tin, văn học nghệthuật, thể dục thể thao; phát thanh, phát lại truyền hình; sự nghiệp môi trường, các

sự nghiệp khác do huyện quản lý; chi đảm bảo xã hội; chi phục vụ công tác an ninh,quốc phòng và chi quản lý Nhà nước của các cơ quan hành chính, chính trị và các tổchức chính trị - xã hội thuộc huyện, cụ thể một số nhiệm vụ chi như sau:

Chi cho công tác quốc phòng: Tổ chức hội nghị, tập huấn nghiệp vụ và cácnhiệm vụ khác về công tác quốc phòng trên địa bàn huyện

Chi cho công tác an ninh và trật tự, an toàn xã hội địa phương: Tổ chức hộinghị, tập huấn nghiệp vụ và các nhiệm vụ khác theo qui định của Chính phủ

Chi phục vụ quản lý Nhà nước của các cơ quan Nhà nước, cơ quan Đảngcộng sản Việt Nam, cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh, Hội cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, HộiNông dân Việt Nam do huyện quản lý

Chi hỗ trợ cho các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp cấp huyện

Chi hoạt động của các đơn vị sự nghiệp thuộc huyện quản lý

Chi hỗ trợ hoạt động thanh tra nhân dân, Ban đại diện người cao tuổi

Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

Ba là, chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới: bổ sung cân đối chi thường

xuyên ngân sách cấp xã và chi bổ sung có mục tiêu để đầu tư xây dựng kết cấu hạtầng và chi bổ sung mục tiêu phục vụ mục tiêu xã hội theo quy định

Bốn là, chi chuyển nguồn ngân sách huyện: là việc chuyển nguồn kinh phí

năm trước sang năm sau để thực hiện các khoản chi đã được bố trí trong dự toánnăm trước hoặc dự toán bổ sung nhưng đến hết thời gian chỉnh lý chưa thực hiệnhoặc thực hiện chưa xong được cơ quan có thẩm quyền cho tiếp tục thực hiện chivào ngân sách năm sau

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ THU, CHI NSNN CẤP HUYỆN (QUẬN)

Ngân sách huyện (quận) thuộc về chính quyền cấp huyện (quận), nó thể hiệntiềm lực tài chính của chính quyền cấp huyện Tiềm lực đó phải được tương xứng

với nền kinh tế của huyện, phải đủ lớn mạnh để có thể đáp ứng được các nhiệm vụchi phục vụ việc ổn định chính trị, phát triển KT-XH của huyện Vậy làm cách nào

có thể tạo dựng ngân sách huyện đủ lớn, mạnh để đáp ứng các yêu cầu trên Vì vậy,phải không ngừng nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách huyện

Quản lý thu, chi NSNN huyện (quận) là quản lý toàn bộ các khoản thu, chiNSNN cấp huyện hàng năm qua các khâu: Lập dự toán, chấp hành dự toán, quyếttoán và kiểm tra, thanh tra NSNN huyện (quận) [2]

1.2.1 Công tác lập dự toán thu, chi NSNN huyện (quận)

Lập dự toán là khâu đầu tiên của chu trình quản lý NSNN, quyết định nhiệm

vụ và quy mô thu, chi ngân sách trong một năm của ngân sách huyện cũng như củamột đơn vị dự toán huyện Lập dự toán quyết định chất lượng quản lý vì quản lýngân sách trước hết là quản lý theo dự toán được duyệt Dự toán ngân sách là bản

dự trù các khoản thu, chi ngân sách theo các chỉ tiêu xác định, được HĐND huyệnphê chuẩn, UBND huyện quyết định là căn cứ để thực hiện thu, chi NSNN huyện

Lập dự toán ngân sách phải đảm bảo: Dự toán ngân sách phải tổng hợp theotừng lĩnh vực thu, chi và theo cơ cấu giữa chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển.Đúng yêu cầu, nội dung, biểu mẫu và thời hạn theo quy định tại Thông tư59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính và phải kèm theo báo cáo thuyếtminh rõ cơ sở, căn cứ tính toán

Dự toán ngân sách huyện phải bảo đảm cân đối theo nguyên tắc: thu bằngchi, nếu thu thấp hơn chi thì ngân sách tỉnh sẽ bổ sung cân đối

Quy trình lập dự toán NSNN cấp huyện: Vào tháng 6 hàng năm, Thủ tướngChính phủ quyết định lập kế hoạch phát triển KT-XH và dự toán NSNN năm sau,trên cơ sở đó Bộ Tài chính hướng dẫn về yêu cầu, nội dung, thời hạn lập và thôngbáo số kiểm tra đối với các ngành, địa phương để lập dự toán từ cơ sở [2]

Đối với năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách, cơ quan tài chính chủ trìphối hợp với cơ quan thuế tổ chức làm việc với UBND các xã, thị trấn, các cơ quan,đơn vị dự toán ngân sách huyện về dự toán ngân sách; cơ quan tài chính có quyềnyêu cầu bố trí lại những khoản thu, chi trong dự toán chưa đúng chế độ, tiêu chuẩn,

chưa hợp lý, chưa tiết kiệm, chưa phù hợp với khả năng ngân sách và định hướngphát triển KT-XH của huyện

Đối với các năm tiếp theo của thời kỳ ổn định, cơ quan tài chính chỉ làm việckhi UBND các xã, thị trấn khi có đề nghị; trong quá trình làm việc nếu có ý kiếnkhác nhau giữa cơ quan tài chính với các cơ quan cùng cấp và chính quyền cấpdưới, cơ quan tài chính phải báo cáo UBND huyện quyết định

Cơ quan tài chính chủ trì phối hợp với cơ quan thuế và các cơ quan liên quancùng cấp trong việc tổng hợp, lập dự toán ngân sách theo lĩnh vực ở cấp mình Đềxuất các phương án cân đối ngân sách và các biện pháp nhằm thực hiện chính sáchtăng thu, tiết kiệm chi ngân sách

Quyết định, phân bổ, giao dự toán NSNN huyện: Sau khi nhận được quyếtđịnh giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND tỉnh; UBND huyện trình HĐNDcùng cấp quyết định dự toán thu, chi ngân sách địa phương và phương án phân bổ

dự toán ngân sách cấp mình chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày HĐND tỉnh trực tiếpquyết định dự toán và phân bổ ngân sách

Căn cứ Nghị quyết của HĐND huyện, UBND huyện quyết định giao nhiệm

vụ thu, chi ngân sách chi từng cơ quan, đơn vị trực thuộc huyện và giao nhiệm vụthu, chi và mức bổ sung ngân sách cho từng xã, thị trấn trước ngày 31 tháng 12hàng năm Chậm nhất 5 ngày sau khi HĐND quyết định dự toán ngân sách hoặc dựtoán ngân sách điều chỉnh, UBND huyện có trách nhiệm báo cáo UBND tỉnh và SởTài chính

Phòng Tài chính – Kế hoạch kiểm tra Nghị quyết về dự toán ngân sách củaHĐND cấp xã, trong trường hợp cần thiết báo cáo UBND huyện yêu cầu HĐNDcấp xã điều chỉnh lại dự toán ngân sách cấp xã

1.2.2 Công tác chấp hành dự toán thu, chi NSNN huyện (quận)

Chấp hành ngân sách là một trong các khâu của chu trình ngân sách Chấphành ngân sách là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế - tài chính nhằmbiến các chỉ tiêu thu, chi trong dự toán ngân sách hàng năm thành hiện thực

Mục tiêu của chấp hành dự toán là trên cơ sở không ngừng bồi dưỡng pháttriển nguồn thu, tìm mọi biện pháp động viên khai thác, đảm bảo đạt và vượt kếhoạch do tỉnh, nghị quyết HĐND huyện giao, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của chínhquyền cấp huyện đã được hoạch định trong dự toán chi

Sau khi ngân sách được phê chuẩn và năm ngân sách bắt đầu thì việc thựchiện ngân sách được triển khai Nội dung của quá trình này là tổ chức thu NSNN và

bố trí cấp phát kinh phí của NSNN cho các nhu cầu đã được phê chuẩn Nhiệm vụchấp hành ngân sách thuộc về tất cả các pháp nhân và thể nhân, mà người điều hành

là UBND huyện, Phòng Tài chính – KH là cơ quan tham mưu

Đối với công tác chấp hành dự toán thu ngân sách: Các tổ chức, cá nhân cónghĩa vụ nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khácvào ngân sách theo quy định của pháp luật Trường hợp chậm nộp mà không đượcphép sẽ bị cưỡng chế thu nộp theo quy định của các luật, pháp lệnh thuế và quyđịnh tại Điều 46 của Nghị định số 60/2003/NĐ - CP ngày 06/6/2003 của Chính phủ

Toàn bộ các khoản thu của ngân sách phải nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhànước, trừ một số khoản cơ quan thu có thể thu trực tiếp song phải định kỳ nộp vàoKho bạc Nhà nước theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính

Trong năm các cơ quan thu (Thuế, Phòng Tài chính – KH , UBND các xã,thị trấn và các đơn vị sự nghiệp ) không ngừng phát triển nguồn thu, tìm mọi biệnpháp khai thác, nuôi dưỡng nguồn thu sao cho đạt và vượt tỷ lệ theo dự toán đượcHĐND huyện phê chuẩn Các cơ quan thu xây dựng dự toán theo quý, năm; đồngthời lập bộ thu, tính mục thu và ra thông báo thu Quản lý, đôn đốc các đối tượngnộp tiền theo đúng chế độ quy định và nộp đầy đủ, kịp thời các khoản thu vào ngânsách hoặc tài khoản tiền gửi qua xác nhận của KBNN

Tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách: kê khai đầy đủ các khoản nộptheo đúng chế độ và chấp hành nghiêm thông báo nộp ngân sách của cơ quan thu;

có quyền khiếu nại về việc cơ quan thuế ra thông báo thu và xử lý thu không đúngchế độ quy định

Đối với công tác chấp hành dự toán chi ngân sách: Căn cứ vào dự toán chingân sách hàng năm được giao và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chi của đơn vị theođúng chế độ tiêu chuẩn, định mức, cơ quan Tài chính và KBNN thực hiện chi trả,thanh toán các khoản chi ngân sách theo nguyên tắc thanh toán trực tiếp từ KBNNcho người hưởng lương, người cung cấp hàng hóa, dịch vụ và người nhận thầu ( gọichung là đối tượng thụ hưởng)

Quy trình quản lý công tác chấp hành dự toán NSNN huyện:

UBND Huyện thực hiện quyền phân bổ và giao dự toán chi tiết theo bốnnhóm mục chi thanh toán cá nhân, chi chuyên môn nghiệp vụ, chi mua sắm sữachữa và chi thường xuyên khác cho các đơn vị dự toán cấp dưới và cũng là cơ sởcho KBNN thực hiện kiểm soát chi theo quy định Phòng Tài chính-KH có tráchnhiệm thẩm định phương án phân bổ của đơn vị dự toán cấp I

Đơn vị dự toán thực hiện quyền của mình đối với dự toán ngân sách đượccấp có thẩm quyền giao: Căn cứ chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức, các đơn

vị tổ chức thực hiện dự toán ngân sách được giao cả năm và tự phân chia nhu cầuchi theo quý, tháng theo bốn nhóm mục để đảm bảo tiến độ công việc của đơn vị.Phòng Tài chính – KH lập kế hoạch điều hành ngân sách theo quý để chủ động bốtrí nguồn vốn thanh toán và điều hành ngân sách trong quý cũng như cả năm

Nội dung và trách nhiệm tham mưu điều hành ngân sách: Cụ thể hóa dự toán

cả năm do HĐND huyện giao làm cơ sở cho cơ quan thu, phòng Tài chính-KH,KBNN tổ chức thực hiện điều hành ngân sách chủ động điều hành trong năm

Trên cơ sở dự toán ngân sách được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao,KBNN huyện tổ chức thu và thực hiện kiểm soát chi thanh toán theo đề nghị củađơn vị dự toán theo chế độ quy định Căn cứ vào dự toán NSNN được giao và yêucầu thực hiện nhiệm vụ, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách ra quyết định chuẩnchi gửi KBNN, KBNN kiểm tra tính hợp pháp của các tài liệu cần thiết theo quyđịnh của pháp luật và thực hiện chi ngân sách khi có đủ các điều kiện (theo quyđịnh của khoản 2 điều 5 Luật NSNN theo phương thức thanh toán trực tiếp) KBNNnơi giao dịch căn cứ vào hồ sơ thanh toán, thực hiện chi trả thanh toán trên cơ sở đủ

các điều kiện chi theo quy định gồm: Đã có trong dự toán NSNN được giao; chi từnguồn tăng thu so với dự toán được giao và từ nguồn dự phòng theo quyết định cóthẩm quyền; đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định vàđược thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết địnhchi Ngoài ra, trong trường hợp sử dụng NSNN để đầu tư XDCB, mua sắm trangthiết bị, phương tiện làm việc tùy theo giá trị, quy mô mà áp dụng theo văn bảnchi đầu tư XDCB và chi mua sắm đúng theo các quy định hiện hành

Trong trường hợp chưa có đủ điều kiện để thanh toán trực tiếp qua KBNNthì được phép cấp tạm ứng đối với một số khoản chi theo quy định của Bộ trưởng

Bộ tài chính Sau khi hoàn thành công việc và có đủ chứng từ thanh toán thì chuyểntạm ứng thành thực chi theo quy định

Các chứng từ rút dự toán bằng hình thức tạm ứng hoặc thực chi:

+ Giấy rút dự toán NSNN bằng tiền mặt/chuyển khoản (tạm ứng/thực chi)+ Bảng kê chứng từ thanh toán

+ Chứng từ gốc và chứng từ kế toán (nếu là thực chi)

Cấp kinh phí bằng lệnh chi tiền: Các khoản chi không thường xuyên màNSNN cấp cho đơn vị sử dụng ngân sách như: Kinh phí tinh giảm biên chế, kinhphí thực hiện nhiệm vụ đột xuất các khoản chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới, chitrả nợ, viện trợ và một số khoản chi đặc biệt khác theo quyết định của Thủ trưởng

và cơ quan Tài chính, quy trình cấp như sau: Căn cứ vào dự toán ngân sách đượcduyệt và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chi, cơ quan tài chính xem xét, kiểm tra yêucầu chi và nếu đảm bảo đủ các điều kiện thanh toán theo quy định thì ra lệnh chi trảcho đơn vị; KBNN thực hiện xuất quỹ ngân sách theo lệnh của cơ quan tài chínhchuyển tiền vào tài khoản tiền gửi của đơn vị thụ hưởng

Đối với các chi để lại quản lý sử dụng qua NSNN như các khoản phí, lệ phíphải nộp NSNN nhưng được để lại đơn vị chi theo chế độ quy định, hàng năm đơn

vị căn cứ vào số thu phí, lệ phí đã sử dụng, báo cáo cơ quan tài chính cùng cấp đểkiểm tra, làm thủ tục ghi thu NSNN và ghi chi cho đơn vị

1.2.3 Công tác quyết toán thu, chi NSNN huyện (quận)

Quyết toán ngân sách là tổng kết quá trình thực hiện dự toán ngân sách nhằmđánh giá toàn bộ kết quả hoạt động của một năm ngân sách từ đó rút ra ưu, nhượcđiểm và bài học kinh nghiệm cần thiết trong việc quản lý ngân sách huyện chonhững năm tiếp sau đó

Quyết toán NSNN huyện nhằm đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ củaUBND huyện và các cơ quan tham mưu điều hành ngân sách trong năm so với dựtoán được Tỉnh và HĐND huyện giao

Sau khi kết thúc công tác khóa sổ kế toán cuối ngày 31 tháng 12, số liệu trên

sổ sách kế toán của đơn vị phải bảo đảm cân đối và khớp đúng với chứng từ thu, chingân sách của đơn vị và số liệu của cơ quan Tài chính, KBNN về tổng số và chi tiết;trên cơ sở đó đơn vị dự toán tiến hành lập báo cáo quyết toán năm

Phòng Tài chính – KH huyện có trách nhiệm chỉ đạo công tác kế toán ngânsách thuộc phạm vi quản lý, tổng hợp và lập báo cáo quyết toán thu ngân sách nhànước trên địa bàn, chi ngân sách địa phương do huyện quản lý theo Luật

Số liệu báo cáo quyết toán phải chính xác, trung thực, đầy đủ Nội dung báocáo quyết toán ngân sách phải theo đúng các nội dung ghi trong dự toán được giao(hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép) và chi tiết theo Mục lục NSNN Thủtrưởng đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tínhchính xác, trung thực, đầy đủ; chịu trách nhiệm về những khoản thu, chi, hạch toán,quyết toán ngân sách sai chế độ

Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định quyết toán thu,chi ngân sách xã; lập quyết toán thu, chi ngân sách huyện; tổng hợp, lập báo cáo thuNSNN trên địa bàn huyện và quyết toán thu, chi ngân sách huyện bao gồm quyếttoán thu, chi ngân sách cấp huyện và quyết toán thu, chi ngân sách cấp xã trìnhUBND huyện xem xét gửi Sở Tài chính, đồng thời trình HĐND huyện phê chuẩn.Trường hợp báo cáo quyết toán năm của huyện do HĐND huyện phê chuẩn có thayđổi so với báo cáo quyết toán năm do UBND huyện đã gửi Sở Tài chính thì UBNDhuyện báo cáo bổ sung, gửi Sở Tài chính

Sau khi HĐND huyện phê chuẩn, trong phạm vi 5 ngày, Phòng Tài chính –

Kế hoạch huyện gửi báo cáo quyết toán đến các cơ quan: 01 bản gửi HĐND huyện;

01 bản gửi UBND huyện; 01 bản gửi Sở Tài chính; 01 bản lưu tại Phòng Tài chính– Kế hoạch huyện Đồng thời, gửi KBNN huyện Nghị quyết phê chuẩn quyết toáncủa HĐND huyện

Hiệu quả quản lý ngân sách huyện chính là kết quả sự tác động của các cơquan trong bộ máy của chính quyền đối với công tác quản lý thu, chi ngân sách củahuyện Sự tác động đó phải đảm bảo nhanh nhạy, kịp thời, đúng chế độ, chính sách

và đúng định hướng phát triển KT-XH

Trong bộ máy chính quyền thì cán bộ là cái gốc của mọi công việc, côngviệc nào muốn thực hiện có kết quả tốt cũng đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ, côngchức, viên chức và những người quản lý tổ chức thực hiện phải có năng lực, tâmhuyết và đạo đức nghề nghiệp

Trong lĩnh vực quản lý tài chính càng đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộtinh thông nghiệp vụ, am hiểu tình hình KT-XH của địa phương, chủ trì phối hợpnhịp nhàng, tham mưu đề xuất kịp thời để quản lý NSNN có hiệu quả

1.2.4 Công tác thanh tra, kiểm tra thu, chi NSNN huyện (quận)

Mục đích của việc thực hiện thanh tra, kiểm tra, kiểm soát là nhằm phòngngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện tham nhũng, lãngphí, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý chính sách, pháp luật để kiến nghịvới cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để có biện pháp khắc phục, phát huy các nhân

tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý Nhà nước, bảo vệ lợiích hợp pháp của Nhà nước, của các cơ quan, đơn vị, tổ chức kinh tế và các cá nhân.Đây là nhân tố có tác động và ảnh hưởng lớn đến kết quả và hiệu quả của công tácquản lý ngân sách

Công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về lĩnh vựctài chính của các cơ quan, đơn vị dự toán ngân sách huyện và UBND các xã, thị trấnđược Phòng Tài chính – KH thực hiện thông qua việc kiểm tra báo cáo quyết toánngân sách hàng năm theo quy định tại Thông tư số 01/2007/TT-BTC ngày

02/01/2007 của Bộ Tài chính hướng dẫn xét duyệt, thẩm định và thông báo quyếttoán năm đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, tổ chức được ngân sách

hỗ trợ và ngân sách các cấp hoặc do Thanh tra Nhà nước tổ chức thanh tra theochuyên đề hàng năm hoặc thanh tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm Nếu phát hiệnsai phạm thì lập biên bản các hành vi vi phạm hành chính, xử lý theo thẩm quyền,hoặc kiến nghị các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luậttrong lĩnh vực tài chính đồng thời kiến nghị các cơ quan Nhà nước có thẩm quyềnsửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các văn bản qui phạm pháp luật phù hợp với quyđịnh của pháp luật và yêu cầu quản lý Nhà nước về lĩnh vực tài chính

Hoạt động thanh tra, kiểm tra tài chính phải tuân thủ theo pháp luật, đảm bảochính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ, kịp thời, không làm cản trởđến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra,kiểm tra Nội dung thanh tra, kiểm tra là kiểm soát kế toán và kiểm tra tuân thủ cácchế độ chính sách, cụ thể:

- Kiểm tra nội dung chi, chứng từ chi đúng quy định, kiểm tra tính hợp pháp,hợp lệ của chứng từ và kiểm tra việc lưu trữ chứng từ đầy đủ các hồ sơ gốc có liênquan để tiện việc kiểm tra, đối chiếu, kế thừa thông tin; thực hiện kiểm tra chứng từtheo trình tự thời gian, sau đó kiểm tra chứng từ chi phục vụ cho một nội dung côngviệc nào đó từ lúc tạm ứng, đến lúc hoàn thành công việc và thanh toán

- Kiểm tra biểu mẫu, sổ kế toán về số lượng và số liệu đúng theo các văn bảnquy định hiện hành

- Kiểm tra việc tuân thủ hạch toán kế toán và mục lục ngân sách, xem xétđơn vị hạch toán kịp thời, đúng tính chất của tài khoản và nội dung chi theo quyđịnh, xác định mục chi ngân sách cho từng nội dung công việc đúng tính chất

- Kiểm tra nguồn kinh phí đơn vị sử dụng, quyết toán, trên cơ sở dự toán chi

từ ngân sách và nguồn thu thực tế đơn vị được để lại sử dụng, số liệu chi khôngđược vượt quá nguồn của hai nội dung trên

- Kiểm tra tính tuân thủ tiêu chuẩn, định mức chi của chế độ tài chính hiệnhành, tùy theo tính chất của từng khoản chi mà kiểm tra việc tuân thủ mức chi, tiêuchuẩn định mức tương ứng.

Sau khi kết thúc thanh tra, kiểm tra các cơ quan chức năng theo dõi đôn đốckiểm tra các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện kết luận, kiến nghị theo nội dungbiên bản, các quyết định xử lý sau thanh tra, kiểm tra

Cơ quan kiểm toán Nhà nước là cơ quan trực thuộc Chính phủ thực hiện việckiểm toán, xác định tính đúng đắn, hợp pháp của các số liệu, báo cáo quyết toán củacác cơ quan Nhà nước theo quy định của Chính phủ

1.3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU, CHI NSNN HUYỆN (QUẬN)

Ngân sách Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh

tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước nói chung và huyện nóiriêng Cần hiểu rằng, vai trò của thu, chi NSNN luôn gắn liền với vai trò của Nhànước theo từng giai đoạn nhất định Đối với nền kinh tế thị trường, NSNN đảmnhận vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội Bên cạnh đó công tácquản lý thu, chi NSNN huyện chịu tác động của một số nhân tố

1.3.1 Cơ chế quản lý tài chính

Cơ chế quản lý nói chung là tổng thể phương pháp, hình thức tác động lênmột hệ thống, liên kết phối hợp hành động giữa các thành viên trong hệ thống nhằmđạt mục tiêu của quản lý trong một giai đoạn nhất định Cơ chế quản lý tài chínhbao gồm những nội dung chủ yếu như: Hệ thống các văn bản về chính sách phápquy tài chính, các hình thức, phương pháp tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ, phân phốicác nguồn tài chính

Tác động của cơ chế tài chính đến công tác quản lý ngân sách được thể hiện:

Cơ chế quản lý tài chính tạo hành lang pháp lý, giúp cho quá trình hình thành, tạolập, sử dụng các nguồn lực tài chính phục vụ tất cả các lĩnh vực ngân sách phải đảmbảo, là công cụ điều phối các nguồn lực, đảm bảo hài hoà, cân đối và công bằng hợp

lý trong công tác quản lý tài chính nói chung và quản lý ngân sách nói riêng, giúp

thực hiện nguyên tắc thu đúng và đầy đủ, chi tiêu tiết kiệm, hạn chế tình trạng sửdụng ngân sách lãng phí, thất thoát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách,

cơ chế quản lý tài chính giúp việc tổ chức bộ máy, đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho

bộ máy đó hoàn thành tốt nhiệm vụ

1.3.2 Phân cấp quản lý thu, chi ngân sách trong hệ thống NSNN

Phân cấp quản lý thu, chi NSNN là xác định phạm vi trách nhiệm và quyềnhạn của chính quyền Nhà nước các cấp trong việc quản lý, điều hành thực hiệnnhiệm vụ thu, chi của ngân sách Phân cấp quản lý thu, chi NSNN là cách tốt nhất

để gắn các hoạt động của NSNN với các hoạt động KT-XH ở từng địa phương mộtcách cụ thể nhằm tạo và nâng cao tính tự chủ của từng địa phương với mục tiêu tậptrung đầy đủ, kịp thời, đúng chính sách, đúng chế độ

Phân cấp là phân định nhiệm vụ thu, chi giữa các cấp ngân sách góp phầnkhuyến khích chính quyền cấp huyện và xã thường xuyên quan tâm đến việc chăm

lo bồi dưỡng, khai thác triệt để các nguồn thu để đáp ứng một cách tốt nhất nhiệm

vụ phát triển KT-XH của địa phương, đồng thời đóng góp ngày càng nhiều choNSNN hoặc phấn đấu giảm dần sự hỗ trợ của ngân sách cấp trên, góp phần giảm bộichi NSNN, đẩy lùi lạm phát và các hiện tượng tiêu cực khác

1.3.3 Nhận thức của địa phương về tầm quan trọng và trách nhiệm trong công tác quản lý thu, chi NSNN huyện (quận)

Để tham gia chỉ đạo điều hành và quản lý ngân sách, lãnh đạo địa phươngphải nắm vững các yêu cầu, nguyên tắc quản lý thu, chi NSNN, hiểu rõ nguồn gốccủa ngân sách huyện và tại sao ngân sách huyện phải được quản lý đầy đủ, toàndiện ở tất cả các khâu: Lập dự toán ngân sách, chấp hành, quyết toán ngân sách vàkiểm tra, thanh tra ngân sách

Lãnh đạo địa phương phải nắm vững vai trò đặc điểm của ngân sách địaphương mình Đặc biệt là ảnh hưởng của các nhân tố như các chính sách vĩ mô vềtài chính tiền tệ, ảnh hưởng của kinh tế thị trường các nhân tố và ảnh hưởng đếnnguồn thu ngân sách, đối tượng thu ngân sách nhà nước, yêu cầu của Nhà nước vềđảm bảo chi ngân sách, các đối tượng được thụ hưởng từ ngân sách Điều đó đòi hỏi

lãnh đạo cấp huyện phải tự tìm ra những giải pháp phù hợp, sử dụng những công cụ,chính sách tài chính tác động một cách linh hoạt, sắc bén để quản lý thu, chi NSNNtrên địa bàn huyện đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả, sử dụng ngân sách đúng mục đích,đầu tư có hiệu quả đáp ứng nhu cầu thực tế của nhân dân địa phương.

1.3.4 Tổ chức bộ máy và trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý cấp huyện

Có thể nói quản lý là sản phẩm của con người, do con người tạo ra nhằmhướng hoạt động đến mục tiêu định sẵn, cũng chính con người là nhân tố trung tâmcủa quản lý, vì vậy con người quyết định sự thành công cũng như quyết định côngtác quản lý Trình độ của bộ máy quản lý ảnh hưởng trực tiếp đến việc đề ra biệnpháp quản lý Như vậy, không ai khác chính là con người được giao nhiệm quản lý,được trang bị kiến thức quản lý tiên tiến sẽ là nhân tố quan trọng, quyết định chấtlượng của công tác quản lý ngân sách

Bên cạnh đó các chế độ, chính sách quản lý tài chính đều do con người trựctiếp triển khai thực hiện, nếu đội ngũ cán bộ có năng lực trình độ thấp không nhậnthức đúng đắn và đầy đủ dễ dẫn đến sai phạm trong quá trình thực thi công vụ vàhiệu quả quản lý NSNN thấp, thất thoát, lãng phí và dẫn đến sai phạm

1.3.5 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý thu, chi NSNN huyện (quận)

Để thực hiện chức năng quản lý thu, chi NSNN theo nhiệm vụ được giao,các cơ quan quản lý ngân sách ở huyện cần phải có những thông tin cơ bản cần thiết

và sự kết nối tích hợp các thông tin theo yêu cầu quản lý Theo yêu cầu của hộinhập và phát triển, các phương thức thu nhập thông tin thủ công thực sự không cònphù hợp cả về chất lượng và thời gian Trong xu thế phát triển khoa học công nghệcủa thời đại mới, việc sử dụng các thành tựu của công nghệ thông tin đã đem lạinhiều lợi ích thiết thực Vì vậy việc thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng kết cấu hạ tầngcông nghệ thông tin, ứng dụng công nghệ trong quản lý ngân sách là nhiệm vụ củađịa phương và có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý ngân sách

Qua những nhân tố đã nêu trên, ta thấy công tác quản lý thu, chi ngân sáchhuyện chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, với mức độ khác nhau Điều cơ bản là

thấy được mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố có thể lựa chọn giải pháp thích hợpnhằm đạt mục tiêu quản lý ngân sách huyện được hoàn thiện hơn.

1.4 KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ NSNN HUYỆN (QUẬN)

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý NSNN tại huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định

Từ khi Luật NSNN được sửa đổ, bổ sung về đẩy mạnh phân cấp, tăng nguồn lực cho địa phương và đơn vị khai thác nội lực nâng cao hiệu quả tiết kiệm, giảmbớt thủ tục hành chính Huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định tổ chức thực hiện khá tốtcông tác quản lý thu, chi NSNN huyện

Nhiều năm liền kể từ sau khi được HĐND huyện phê chuẩn dự toán hàngnăm, huyện Hoài Nhơn phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu, những nguồn thu cơ bảnluôn đạt kết quả cao trong đó nguồn thu từ tiền sử dụng đất là một trong nhữngnguồn thu đạt kết quả cao và luôn ổn định qua nhiều năm

Công tác chấp hành dự toán thu ngân sách: Thực hiện chủ trương của Tổngcục Thuế và sự chỉ đạo của Cục Thuế tỉnh Bình Định về thí điểm uỷ nhiệm thu thuếcho UBND xã, Chi cục thuế huyện Hoài Nhơn đã triển khai tổ chức thực hiện từnăm 2010 đến nay đã có 11 xã, 02 thị trấn của huyện được uỷ nhiệm một số cáckhoản thu cho các xã, thị trấn

Kết quả bước đầu cho thấy các xã được uỷ nhiệm thu thuế đều hoàn thànhvượt mức kế hoạch thu, riêng năm 2013 hầu hết các xã, thị trấn đều tăng thu so vớicùng kỳ năm 2012 về số hộ và số thuế thực thu từ 15 đến 20%

Chi cục thuế huyện Hoài Nhơn đã sơ kết công tác uỷ nhiệm thu thuế cho cấp

xã bước đầu rút ra một số kinh nghiệm Việc quan trọng là làm tốt công tác tuyêntruyền có kế hoạch theo trình tự, phổ biến chủ trương uỷ nhiệm thu thuế, hợp đồngtuyển chọn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ đảm nhiệm Cùng với phân cấp, điềutiết nguồn thu cho ngân sách xã làm cho cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể quán triệtcoi công tác thuế thực sự là trách nhiệm và quyền lợi thiết thực của xã, không còntình trạng chính quyền đứng ngoài cuộc, thậm chí có nơi phóng tay xin ngân sáchcấp trên miễn giảm thuế tuỳ tiện, hoặc hạ mức thuế để ban ơn cho dân

Từ việc làm cụ thể trên, nếu như trước đây công tác thu đạt dự toán với tỷ lệrất thấp, thì kể từ năm 2011 đến nay công tác thu hàng năm của huyện đều đạt vàvượt chỉ tiêu giao đầu năm và tỷ lệ tăng thu hàng năm từ 15% đến 35%.

Trong điều hành chi ngân sách, cấp uỷ, chính quyền các cấp ở Hoài Nhơn đãchỉ đạo sát sao, chặt chẽ và các cơ quan chuyên môn tăng cường hướng dẫn, kiểmtra, giám sát ngay từ đầu năm nên việc chi tiêu được bám sát dự toán, bảo đảm cânđối tích cực Chi đầu tư phát triển KT-XH được bảo đảm tiến độ thực hiện dự án,chi thường xuyên tiết kiệm, phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của huyện và

cơ sở Ngoài ra Hoài Nhơn còn đáp ứng kinh phí phục vụ các khoản chi đột xuấtcủa huyện, xã, thị trấn, đã tạo điều kiện cho các cấp, ngành hoàn thành mọi nhiệm

vụ được giao Công tác quản lý tài chính ngân sách xã luôn được xác định là nhiệm

vụ trọng tâm Kho bạc huyện đã tích cực kết hợp với các ngành thuộc khối Tàichính quản lý chặt chẽ thu, chi, thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ quản lý, điềuhành ngân sách và quỹ quốc gia trên địa bàn huyện

1.4.2 Kinh nghiệm về quản lý NSNN ở Lâm Hà, Lâm Đồng.

Là đơn vị quản lý NSNN ở một huyện thuần nông, người nộp thuế chủ yếu

là những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng nhờ áp dụng các biện pháp thu thuế linh hoạt,thời gian qua, Chi cục Thuế Lâm Hà luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thu ngânsách được giao với mức tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước Nếu năm 1990 sốthu ngân sách của huyện chỉ là 805 triệu đồng thì đến năm 2012 tăng lên 197 tỷđồng, đưa Lâm Hà trở thành huyện có số thu ngân sách cao nhất tỉnh

Giá cà phê tăng cao là yếu tố thuận lợi để tăng thu từ thuế, phí, góp phầnkhắc phục tình trạng mất cân đối về thuế, phí như những năm trước Trước tình hìnhkhó khăn tiềm ẩn như: Nợ đọng thuế, gian lận thuế, UBND huyện ban hành Chỉ thị

về việc tiếp tục tăng cường công tác quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn huyện.Đồng thời phối hợp với các ngành, các cấp tập trung chỉ đạo công tác quản lý thu,chi ngân sách ngay từ đầu năm

Cùng với kết quả đạt được trong quá trình điều hành, quản lý ngân sách thìLâm Hà vẫn còn tồn tại khó khăn Theo Ban kinh tế xã hội HĐND huyện thì nguồn

thu mặt dù đạt mức cao so với toàn tỉnh nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năngcủa địa phương, một số xã thu, chi ngân sách chưa phản ánh đầy đủ, kịp thời vàokho bạc, hạch toán chưa đúng với mục lục ngân sách, chi tiêu chưa tiết kiệm.

Để đảm bảo thu chi ngân sách có hiệu quả, thực hiện khai thác hết nguồnthu, đảm bảo thu đúng, thu đủ và nộp kịp thời vào NSNN, như các sắc thuế, luậtthuế hiện hành, các nguồn thu tại địa phương Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ

sở công khai tài chính ngân sách, kể cả ngân sách Đảng ủy, HĐND, giám sát việc sửdụng tiền đất, xây dựng cơ bản Thực hiện nghiêm túc pháp lệnh kế toán, luật ngânsách, chấm dứt tình trạng để tự chi ở cơ sở, không qua KBNN

1.4.3 Bài học kinh nghiệm quản lý thu, chi NSNN đối với huyện Đức Phổ

Trên cơ sở nghiên cứu tổng quan về thu, chi NSNN và những yêu cầu cơ bản

về quản lý thu, chi NSNN huyện có thể rút ra một số kinh nghiệm có ý nghĩa thamkhảo, vận dụng vào việc quản lý thu, chi NSNN ở huyện Đức Phổ như sau:

Sự quan tâm của lãnh đạo UBND huyện, chỉ đạo quyết liệt công tác thu ngânsách ngay từ đầu năm, áp dụng các biện pháp thu thuế linh hoạt, tạo điều kiện thuậnlợi cho doanh nghiệp phát triển, tiếp cận với thị trường, nắm bắt thông tin, ứng dụngtiến bộ khoa học kỹ thuật trên cả lĩnh vực sản xuất, cũng như đổi mới về công nghệquản lý nhằm giúp doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả Đối với cơ quan quản lý thuthuế cần xác định đúng doanh số bán hàng nhằm ấn định số thu của doanh nghiệptương đối chính xác tránh trường hợp khai giảm doanh số để trốn thuế, cũng nhưkhông quy định mức mà đơn vị kinh doanh phải nộp làm ảnh hưởng đến sản xuấtkinh doanh Tăng cường tuyên truyền và triển khai sâu rộng Luật quản lý thuế, tổchức giao dự toán thu cho từng cá nhân, đơn vị

Đối với chi ngân sách, chủ tài khoản các cấp và các đơn vị dự toán cần bámsát dự toán được giao, chủ động điều hành chi đúng tiêu chuẩn định mức Nhà nước,đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị, thực hiện chính sách động viên hợp lý, tiếptục thực hiện phân cấp quản lý, nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Là những lý luận cơ bản về thu, chi NSNN, theo đó tác giả nêu lên đượcnhững khái niệm, vai trò, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thu, chiNSNN để làm cơ sở đi vào phân tích thực trạng ở chương 2