VAN 6 KY I 1112

- Câu ca dao đó là một văn bản vì nó có chủ đề và các ý trong bài liên kết mạch lạc với nhau.. Vậy văn bản là gì.[r]

A Mục tiờu

A Mục tiờu

HS nắm đợc

Khái niêm thể loại truyền thuyết

- Nhân vật,sự kiện,cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai

đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nớc của dân tộc ta trong một tác phẩmVHDG thời kì dựng nớc

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra 1 số chi tiết tởng tợng kì ảo trong truyện

- Giáo dục lòng tự hào về nguồn gốc tổ tiên

B Chuẩn bị - GV: Giỏo ỏn, SGK, tranh ảnh minh họa.

II Kiểm tra Kiểm tra việc soạn bài của học sinh

III Cỏc hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài.

Truyện “Con Rồng, chỏu Tiờn” một truyền thuyết tiờu biểu, mở đầu cho chuỗitruyền thuyết về thời đại cỏc vua Hựng cũng như truyền thuyết VN núi chung.Truyện cú nội dung gỡ, ý nghĩa ra sao? Vỡ sao ND ta qua bao đời, rất tự hào vàyờu thớch cõu chuyện này? Tiết học hụm nay sẽ giỳp chỳng ta trả lời những cõuhỏi ấy

- GV: Hướng dẫn HS cỏch đọc kể

+ Rừ ràng, mạch lạc, nhấn mạnh cỏc

chi tiết li kỡ, thuần tưởng tượng

+ Cố gắng thể hiện hai lời đối thoại

của Lạc Long Quõn và Âu Cơ

Giọng Âu Cơ: lo lắng, than thở

Giọng Long Quõn: tỡnh cảm, õn cần,

Qua theo dừi bạn đọc, em hóy nhắc

lại thế nào là truyền thuyết?

- Thường cú yếu tố tưởng tượng kỡ ảo

- Thể hiện thỏi độ và cỏch đỏnh giỏ của nhõn dõn đối với cỏc sự kiện và nhõn vật lịch sử được kể

em hiểu thế nào là Ngư Tinh, Thủy

cung, Thần nụng, tập quỏn, Phong

Chõu

-Trả lời theo chỳ thớch 1,2, 3,5,7 ở

SGK

? Nhân vật LLQ v u C à Âu C Âu C ơ đợc giới

thiệu ntn? (Nguồn gốc, hình dáng, t iài

năng)

Chuyện Âu Cơ sinh con cú gỡ lạ?

í nghĩa của chi tiết Âu Cơ sinh ra

bọc trăm trứng nở thành trăm người

con khỏe đẹp?

Lạc Long Quõn và Âu Cơ đó chia con

như thế nào?

í nguyện nào của người xưa muốn

thể hiện qua việc chia con của họ?

Năm mươi con theo cha xuụng biển,

năm mươi con theo mẹ lờn nỳi Biển

là biểu tượng của Nước Nỳi là biểu

tượng của Đất Chớnh nhờ sự khai

- Đoạn 3: Phần cũn lại: Giải thíchnguồn gốc con Rồng, cháu Tiên

+ Dạy dõn cỏch trồng trọt, chăn nuụi vàcỏch ăn ở

- Âu Cơ dũng tiờn ở trờn nỳi, thuộcdũng họ Thần Nụng

+ Xinh đẹp tuyệt trần

- Cả hai đều là con thần khỏe mạnh, gặp nhau ở đất lạc Việt, lấy nhau cựng

ở cung điện Long trang

2 Việc sinh con và chia con cuả Lạc Long Quõn và Âu Cơ.

- Âu Cơ sinh ra một cỏi bọc trăm trứng,

nở thành trăm người con khỏe đẹp -Mọi người Việt Nam đều là anh em ruột thịt do cựng một cha mẹ sinh ra

- Năm mươi con theo mẹ lờn nỳi, năm mươi con theo cha xuống biển -> ý nguyện phỏt triển dõn tộc và đoàn kết thống nhất dõn tộc

phỏ, mở mang của một trăm người

con Long Quõn và Âu Cơ mà đất

nước Văn Lang xưa, tổ quốc Việt

Nam ngày nay của chỳng ta hỡnh

thành, tồn tại và phỏt triển

- Gọi HS đọc đoạn 3

Em hóy nờu ý nghĩa của truyện “Con

rồng chỏu Tiờn”

Nghệ thuật của truyện cú gỡ nổi bật?

ễng cha ta sỏng tạo ra cõu chuyện

3 í nghĩa của truyện:

- Giải thớch, suy tụn nguồn gốc cao quớ,thiờng liờng của cộng đồng người Việt

- Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện

ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhõndõn ta ở mọi miền đất nước

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

Cú nhiều chi tiết tưởng tượng, kỡ ảo (như hỡnh tượng cỏc nhõn vật thần cú nhiều phộp lạ và hỡnh tượng bọc trăm trứng…)

IV Củng cố Giỏ trị nội dung và nghệ thuật của truyện

V HDVN.

- Học bài và đọc phần “Đọc thờm”

- Tập kể diễn cảm truyện “Con rồng chỏu tiờn”

Soạn bài “Bỏnh chưng bỏnh giầy” để tiết sau học

Ngày soạn: 17/8/2011

Ngày giảng: /8/2011

Tiết: 2 (hớng dẫn đọc thêm) bánh chng, bánh giầy

(Truyền thuyết)

A Mục tiờu:

-Học sinh hiểu đợc nội dung,ý nghĩa và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong văn bản

- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nớc của dân tộc ta

- Cách giải thích của ngời Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao

động, đề cao nghề nông- một nét văn hoá của ngời Việt

- Đọc – hiểu 1 văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính trong truyện

Giáo dục lòng tự hào về trí tuệ – văn hoá dân tộc

B Chuẩn bị

- Học sinh : Soạn bài

- Giáo viên : - Tranh Lang Liêu dâng lễ vật cúng Tiên Vơng

C Tiến trình lên lớp

I ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số

II Kiểm tra bài cũ :

1 Trỡnh bày ý nghĩa của truyện “Con rồng chỏu tiờn”?

- Giải thớch, suy tụn nguồn gốc cao quớ, thiờng liờng của cộng đồng người Việt

- Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhõn dõn ta ở mọi miền của đất nước ta

III Các hoạt động dạy học

Giới thiệu b i: u b i: ài: ài:

Mỗi khi tết đến xuân về, ngời VN chúng ta lại nhớ đến câu đối quen thuộc rấtnổi tiếng :Thịt mỡ da hành câu đối đỏ Cây nêu, tràng pháo, bánh chng xanh Bánh chng cùng bánh giầy là 2 thứ bánh rất nổi tiếng, rất ngon, rất bổ không thểthiếu đợc trong mâm cỗ ngày tết của dân tôc VN mà còn mang bao ý nghĩa sâu

xa, lý thú Các em có biết 2 thứ bánh đó bắt nguồn tứ 1 truyền thuyết nào củathời Vua Hùng?

GV hướng dẫn hs cỏch đọc

Giọng chậm rói, tỡnh cảm, chỳ ý lời

núi của Thần trong giấc mộng của

Lang Liờu, giọng õm vang, xa vắng

Giọng vua Hựng đĩnh đạc,chắc, khỏe

- Kể ngắn gọn nhưng đủ ý và mạch

lạc

Truyện gồm cú mấy đoạn? Nội dung

của mỗi đoạn?

Vua Hựng chọn người nối ngụi trong

hoàn cảnh nào, với ý định ra sao và

- Hoàn cảnh:

Việc các lang đua nhau làm cỗ thật

hậu, thật ngon chứng tỏ điều gì?

Lang Liêu tuy cũng là Lang nhưng

khác các Lang ở điểm nào?

Vì sao Lang Liêu buồn nhất? - Vì

chàng khó có thể biện được lễ vật như

các anh em, chàng không chỉ tự xem

của Lang Liêu?

Vì sao trong các con vua, chỉ có Lang

Liêu được thần giúp đỡ?

- Trong các lang (con vua), chàng là

người “thiệt thòi nhất”

- Tuy là lang nhưng từ khi lớn lên,

chàng “ra ở riêng, chỉ chăm lo việc

đồng áng, trồng lúa, trồng khoai”

Lang Liêu thân là con vua nhưng

phận thì rất gần gũi dân thường

- Quan trọng hơn, chàng là người duy

nhất hiểu được ý thần: “Hãy lấy gạo

làm bánh mà lễ Tiên Vương” Còn

các lang khác chỉ biết cúng Tiên

Vương sơn hào hải vị - những món ăn

ngon nhưng vật liệu để chế biến thành

các món ăn ấy thì con người không

làm ra được

Giặc ngoài đã yên, vua có thể tậptrung chăm lo cho dân được no ấm

Vua đã già muốn truyền ngôi

- Ý của vua: Người nối ngôi phải nốiđược chí vua, không nhất thiết phải làcon trưởng

- Hình thức: Điều vua đòi hỏi mangtính chất một câu đố đặc biệt để thửtài (nhân lễ…truyền ngôi cho)

2 Cuộc đua tài dâng lễ vật

a Các lang đua nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon – không hiểu ý vua cha

- Lang Liêu làm hai thứ bánh khác nhau: bánh hình tròn (bánh giầy), bánh hình vuông (bánh chưng)

Sự thông minh, tháo vát của chàng

Đến ngày tế lễ Tiờn Vương, vua Hựng

3 Kết quả cuộc thi tài.

-Hựng Vương chọn bỏnh của Lang Liờu để tế Trời Đất cựng Tiờn Vương

- Lang Liờu được truyền ngụi vua

III Tổng kết.

1 Nội dung:

- Truyện vừa giải thớch nguồn gốc củabỏnh chưng, bỏnh giầy, vừa phản ỏnhthành tựu văn minh nụng nghiệp ởbuổi đầu dựng nước

- Đề cao lao động, đề cao nghề nụng

- Thể hiện sự thờ kớnh Trời, Đất, tổtiờn của nhõn dõn ta

Khi đún xuõn hoặc mỗi khi được ăn bỏnh chưng, bỏnh giầy, bạn hóy nhớ tới truyền thuyết về hai loại bỏnh này,

sẽ thấy bỏnh ngon dẻo, thơm, bựi, dịu ngọt hơn gấp bội

IV Củng cố Truyền thuyết “Bỏnh chưng, bỏnh giầy” cú ý nghĩa gỡ?

V HDVN Về nhà học bài và làm cõu 4, 5 ở bài 1 SBT.

Chuẩn bị bài “Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt”

+ Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt

- Nhận diên phân loại đợc Kn các từ loại và phân tích cấu tạo từ:

Giáo dục h/s yêu quí và ham thích tìm hiểu TViệt

Luyện kĩ năng nhận diện (xỏc định) từ và sử dụng từ

B Chuẩn bị:

Giỏo viờn:

Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

Bảng phụ phân loại từ đơn, từ phức và gi các ví dụ

Học sinh:

Chuẩn bị bài mới theo hướng dẫn của giáo viên

C.Tiến trình lên lớp.:

I Ổn định lớp 6A: 6B: 6C:

II Kiểm tra bài cũ:

III Các hoạt động dạy học:

Giới thiệu bài

H c qua hai v n b n “Con r ng, cháu Tiên”, “Bánh ch ng, bánh gi y”, cácăn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ưng, bánh giầy”, các ầy”, các

em th y ch t li u ệu để hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và để hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và hình th nh nên v n b n ó l t V y t l gì v ài ăn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các đ ài ừ Vậy từ là gì và ậy từ là gì và ừ Vậy từ là gì và ài ài

nó c u t o ra sao, ti t h c hôm nay chúng ta s tìm hi u b i “T v c u ết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu ẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu ể hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và ài ừ Vậy từ là gì và ài

t o c a t ti ng Vi t”.ủa từ tiếng Việt” ừ Vậy từ là gì và ết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu ệu để hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và

I Từ là gì?

- Treo bảng phụ có ghi ví dụ sau?

VD: Thần/ dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/

chăn nuôi/ và/ cách/ ăn ở

(Con rồng, cháu Tiên)

- 12 tiếng

- Gọi HS đọc ví dụ

Câu các em vừa đọc có mấy tiếng?

Số tiếng ấy chia thành bao nhiêu từ?

dựa vào dấu hiệu nào mà em biết được

điều đó?

- Có 9 từ

- Dựa vào các dấu gạch chéo

Nhìn vào ví dụ, em thấy các từ có cấu

tạo giống nhau không?

Không giống nhau, có từ chỉ có mộttiếng, có từ gồm có hai tiếng.Vậy các đơn vị được gọi là tiếng và từ

VD: Từ/ ấy/ nước/ ta/ chăm/ nghề/

trồng trọt/ chăn nuôi/ và/ có/ tục/ ngày/

thì từ một tiếng và từ hai tiếng trở lên

ta gọi là gì?

- Từ hai tiếng trở lên gọi là từ phức

Em hãy điền các từ trong câu trên vào

Nhìn vào bảng phân loại, em hãy cho

biết thế nào là từ đơn, thế nào là từ

phức?

1 Từ chỉ gồm một tiếng là từ đơn

2 Từ phức là từ gồm hai hoặc nhiều

tiếng

Từ phức chia làm mấy loại? Chia thành hai loại: từ ghép và từ láy

Cấu tạo của từ ghép và từ láy có gì

giống nhau và khác nhau? - Giống: Đều là từ phức

- Khác:

a.Những từ phức được tạo ra bằngcách ghép các tiếng có quan hệ vớinhau về nghĩa được gọi là từ ghép

VD: Cá rô, máy may, hoa hồng….

b.Những từ phức có quan hệ láy âmgiữa các tiếng được gọi là từ láy

VD: Nho nhỏ, xanh xanh, chót vót,

Các từ “nguồn gốc”, “con cháu” thuộc

kiểu cấu tạo từ nào

1.a/ Các từ “nguồn gốc”, “con cháu”

thuộc kiểu từ ghép

Tìm những từ đồng nghĩa với từ

“nguồn gốc”?

b Từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc:

Cội nguồn, gốc gác, tổ tiên, nòi

giống…

Tìm thêm các từ ghép chỉ quan hệ thân

thuộc theo kiểu: con cháu, anh chị, ông

bà…

c Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc: Cậu

mợ, cô dì, chú cháu, anh em, cha

con…

- Gọi HS đọc bài 2

Bài này yờu cầu em làm gỡ? 2 Theo giới tớnh (nam,nữ): ụng bà, cha

mẹ, anh chị, cậu mợ, chỳ thớm, dỡ

dượng…

- Theo bậc (trờn dưới): bỏc chỏu, chỳchỏu, chị em, dỡ chỏu, mẹ con…

Từ lỏy “thỳt thớt” trong cõu “Nghĩ tủi

thõn, cụng chỳa ỳt ngồi khúc thỳt thớt”

nỉ non…

Em hóy nờu yờu cầu bài tập 5? 5 Tỡm cỏc từ lỏy:

a Tả tiếng cười: khanh khỏch, khỳckhớch, sằng sặc, hụ hố, ha hả, hềnh

hệch…

b Tả tiếng núi: ồm ồm, khàn khàn, lốnhố, thỏ thẻ, lộo nhộo, lầu bầu…

c Tả dỏng điệu: lom khom, lừ đừ, lảlướt, nghờnh ngang, ngụng nghờnh…

IV Củng cố Em hóy nhắc lại thế nào là từ ghộp và từ lỏy?

A Mục tiờu:

- Bớc đầu hiểu biết về giao tiếp,văn bản và phơng thức biểu đạt

- Nắm đợc mục đích giao tiếp,kiểu văn bản và các phơng thức biểu đạt

- Sơ giản về hoạt động truyền đạt,tiếp nhận t tởng tình cảm bằng phơng tiện

ngôn từ: giao tiếp,văn bản,phơng thức biểu đạt,kiểu văn bản

- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phơng thức biểu đạt

để tạo lập văn bản - Các kiểu văn bản tự sự, miêu tả,biểu cảm,lập

luận,thuyết minh và hành chính công vụ

- Bớc đầu nhận biết về việc lựa chọn phơng thức biểu đạt phù hợp với mục

đích giao tiếp

- Nhận ra các kiểu văn bản ở 1 văn bản cho trớc căn cứ vào phơng thức biểu đạt

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phơng thức biểu đạt ở 1 đoạn văn bản cụthể

B Chuẩn bị: Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

HS Chuẩn bị tốt bài mới theo sự hướng dẫn của giáo viên

C Tiến trình lên lớp:

I Ổn định lớp: 6A: 6B: 6C:

II Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

III các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài

Giao tiếp là một trong những yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống Để giaotiếp một cách có hiệu quả, ta cần thể hiện qua một số phương thức biểu đạt nhất định Vậy trên thực tế ta có những văn bản nào? phương thức biểu đạt rasao? B i h c hôm nay s gi i quy t i u ó.ài ẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu ản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu đ ều đó đ

I Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đat.

1 Văn bản và mục đích giao tiếp?

Trong đời sống, khi có một tư tưởng,

Khi biểu đạt tư tưởng, tình cảm,

nguyện vọng ấy một cách đầy đủ,

trọn vẹn cho người khác hiểu thì em

phải làm như thế nào?

GV: Nói hoặc viết để thể hiện tư

tưởng, tình cảm, nguyện vọng của

mình cho người khác biết thì ta gọi là

giao tiếp

- Phải nói có đầu có đuôi, có mạchlạc, lí lẽ

Em hiểu thế nào là giao tiếp?

Trong cuộc sống con người, trong xã

hội, giao tiếp có vai trò vô cùng quan

trọng Không có giao tiếp con người

không thể hiểu nhau, xã hội sẽ không

tồn tại

a Là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận

tư tưởng, tình cảm bằng phương tiệnngôn từ

- Gọi HS đọc câu ca dao “Ai ơi giữ…

Hai câu 6 và 8 liên kết với nhau như

thế nào (về luật thơ và về ý)?

- Câu 8 nói rõ thêm “giữ chí cho bền”nghĩa là gì, là “không dao động khingười khác thay đổi chí hướng”,

“chí” đây là “chí hướng, hoài bão, lítưởng”

- Vần là yếu tố liên kết

- Mạch lạc là quan hệ giải thích củacâu sau với câu trước, làm rõ ý chocâu trước.

Theo em câu ca dao đó đã có thể coi

là một văn bản chưa? Vì sao?

- Câu ca dao đó là một văn bản vì nó

có chủ đề và các ý trong bài liên kếtmạch lạc với nhau

Vậy văn bản là gì?

Văn bản có thể ngắn, thậm chí có thể

có một câu, có thể dài, rất dài gồm rất

nhiều câu, đoạn có thể được nói lên

hoặc được viết ra

b Văn bản Là chuỗi lời nói miệnghay bài viết có chủ đề thống nhất, cóliên kết, mạch lạc, vận dụng phươngthức biểu đạt phù hợp để thực hiệnmục đích giao tiếp

Lời phát biểu của thầy (cô) hiệu

trưởng trong lễ khai giảng năm học

có phải là một văn bản không? vì

sao?

- Lời phát biểu cũng là văn bản, vì làchuỗi lời, có chủ đề Chủ đề lời phátbiểu của thầy (cô) hiệu trưởng thường

là nêu thành tích năm qua và nêunhiệm vụ năm học mới, kêu gọi, cổ

vũ GV, HS hoàn thành tốt nhiệm vụnăm học Đây là văn bản nói

Bức thư em viết cho bạn bè, người

thân có phải là một văn bản không?

Bức thư là văn bản viết, có thể thức,

có chủ đề xuyên suốt là thông báotình hình và quan tâm tới người nhậnthư

Những đơn xin học, bài thơ, truyện

cổ tích, câu đối, thiếp mời dự đám

cưới… có phải đều là văn bản

không?

- Tất cả đều là văn bản, vì chúng cómục đích, yêu cầu thông tin và thểthức nhất định

2 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản.

- GV: Nêu tên các kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt, mục đích giao

tiếp của mỗi loại cho HS biết

Nêu ví d v các ki u v n b n?ụ về các kiểu văn bản? ều đó ể hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và ăn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các ản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các

TT

Kiểu văn bản, phương thức biểu đạt

Mục đích giao tiếp

Trình bàydiễn biến sựviệc

Tái hiệntrạng thái sựvật, conngười

3 Biểu cảm Bày tỏ tình

cảm, cảmxúc

4 Nghị luận

Nêu ý kiếnđánh giá, bànluận

5 Thuyếtminh.

Giới thiệuđặc điểm,phương

pháp

6 Hành chính,công vụ

Trình bày ý muốn, quyết định nào đó, thể hiện quyền hạn,trách nhiệm giữa người và người

- Gọi HS đọc ghi nhớ.

- Gọi HS đọc 6 tình huống trong

SGK trang 17

Em hãy lựa chọn kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt phù hợp với các

đoạn Ivăn, đoạn thơ?

1 Phương thức biểu đạt của các đoạnvăn, đoạn thơ

Truyền thuyết “Con rồng, cháu

Tiên” thuộc kiểu văn bản nào? vì sao

em biết như vậy?

2 Truyền thuyết “Con rồng, cháuTiên” thuộc kiểu văn bản tự sự, vì kểlại việc, kể về người và lời nói, hànhđộng của họ theo một diễn biến nhấtđịnh

IV Củng cố:

Thế nào là giao tiếp, văn bản?

Nêu tên các kiểu văn bản, phương thức biểu đạt, mục đích giao tiếp

- Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh gi nớc của ông cha ta đợc

kể trong một tác phẩm truyền thuyết

- Rèn kĩ năng đọc- hiểu văn bản truyền thuyết

- Phân tích một số chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc đợc kể theo trình tự thờigian

Giáo dục lòng tự hào về truyền thống anh hùng trong lịch sử chống giặc ngoạixâm của dân tộc, lòng biết ơn đối với những anh hùng có công với đất nớc

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Tranh vẽ, tài liệu.

- Học sinh: Học bài Soạn bài theo câu hỏi Sgk Tập đọc và kể chuyện.

- Kể lại truyền thuyết "Bánh chng, bánh giầy" và nêu ý nghĩa của truyện?

III Các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài Chủ đề đánh giặc cứu nớc thắng lợi là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên

suốt lịch sử văn học Việt Nam nói chung, văn học dân gian nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện tiêu biểu và độc đáo chủ đề này Là một trong

những truyện cổ hay đẹp nhất, bài ca chiến thắng hào hùng nhất chống giặc củanhân dân Việt Nam xa

Nhà thơ Tố Hữu đã có nhữngcâu thơ rất hay viết về nhân vật Thánh Gióng: Ôi sức trẻ xa trai Phù Đổng

Vơn vai lớn bổng dậy ngàn cân

Cỡi lng ngựa sắt bay phun lửa

Nhổ bụi tre làng

đuổi giặc ÂAn

Vậy Thánh Gióng là ai? Gióng

là ngời nh thế nào? Tiết học hôm nay chúng ta sẽ rõ qua truyền thuyết Thánh Gióng.

I Tiếp xúc văn bản.

GV hớng dẫn đọc : Đọc to, lu loát, rõ

ràng, thay đổi giọng theo từng đoạn

?Truyeọn chia laứm maỏy ủoaùn ? ẹaởt tieõu

ủeà cho caực ủoaùn 3 B ố cục:Đ1 : Từ đầu “ nắm lấy “ -> Sự ra bố cục 4 đọan :

đời của Gióng

Đ2 : Tiếp ” chú bé dặn “ -> Gióng

đòi đi đánh giặc

Đ3 : Tiếp “ cứu nớc” -> Gióng

đợc nuôi lớn để đánh giặc

Đ4 : Còn lại : Gióng đánh thắng giặc và bay về trời

II Phân tích văn bản.

? Gióng ra đời nh thế nào? 1 Sự ra đời của Gióng

Hs: Trình bày

Gv: Nhận xét - Bà mẹ ớm thử vết chân lạ ngoàiđồng -> Thụ thai 12 tháng Sinh ra

Gióng -> 3 năm không biết nói,

c-ời, đặt đâu ngồi đó

? Em có nhận xét gì về sự ra đời của

Gióng? -> Kì lạ, khác thờng -> Về sau sẽtrở thành anh hùng.Hs: Trình bày Gv: Bình giảng 2 Câu nói đầu tiên

? Thánh Gióng cất tiếng nói đầu tiên khi

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là gì? Điều

đó có ý nghĩa gì? (Ca ngợi điều gì?)

- Tiếng nói đầu tiên là câu nói yêunớc, chống ngoại xâm: Đòi đánhgiặc -> Ca ngợi ý thức đánh giặccứu nớc (đợc đạt lên hàng đầu) ->Lòng yêu nớc luôn thờng trực trongmỗi con ngời ngay từ ấu thơ

? Sau khi gặp sứ giả Gióng có sự thay đổi

? Nhờ vào đâu mà Gióng lớn lên? - Bà con làng xóm góp gạo nuôi

Gióng

? Gióng lớn nhanh để làm gì? -> Gióng lớn nhanh nh thổi ->

Tráng sĩ -> Để đánh giặc

? Sự lớn nhanh của Gióng có ý nghĩa gì? -> Tình đoàn kết, thơng yêu của

nhân dân khi tổ quốc bị đe doạ.Sức sống mãnh liệt, kỳ diệu củadân tộc ta mỗi khi gặp khó khăn

? Gióng là biểu tợng của ai? -> Gióng tiêu biểu cho sức mạnh

đoàn kết toàn dân, sức mạnh củaGióng là sức mạnh cộng đồng, tinhthần yêu nớc của nhân dân

Hs: Đọc và kể lại đoạn Gióng đánh giặc 4 Gióng cùng toàn dân đánh

giặc

? Đi đánh giặc, Gióng đòi hỏi những gì? - Gióng đòi sứ giả tâu vua rèn ngựa

sắt, roi sắt, áo giáp sắt

? Roi sắt gãy, Thánh Gióng đánh giặc nh

thế nào? - Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đ-ờng quật vào giặc

? Chi tiết roi sắt gãy, Gióng nhổ ngay bụi

tre bên đờng làm gậy đánh giặc có ý nghĩa

gì?

-> Không chỉ đánh giặc bằng vũkhí vua ban (hiện tại) mà còn cả vũkhí tự tạo (đơn giản: cây cỏ của quêhơng)

(Cán, gơm, cuốc, thuổng

-> Gióng cùng toàn dân chiến đấu

và chiến thắng giặc ngoại xâm

? Em có nhận xét gì về cách kể và cách tả

của dân gian?

-> Cách kể gọn gàng, rõ ràng vàcuốn hút

Gv: Cho Hs xem tranh Thánh Gióng đánh

? Đánh giặc xong, Thánh Gióng làm gì? - Đánh xong giặc: cởi áo giáp sắt

để lại, bay thẳng lên trời từ đỉnhSóc Sơn

? Những dấu tích lịch sử nào còn sót lại

cho đến nay chứng tỏ rằng câu chuyện

trên không hoàn toàn 100% là truyền

thuyết?

- Phù Đổng Thiên Vơng, LàngCháy

? Hình ảnh Thánh Gióng bay lên trời có ý

nghĩa gì?

Hs: Thảo luận, trình bày Gv: Bình giảng

- Gióng không đòi hỏi công danh

mà xem hoàn thành nhiệm vụ làquan trọng nhất

? Qua những chi tiết trên, ta thấy Gióng là

ngời nh thế nào? -> Hình tợng Gióng sống mãi, là vị

thần giúp dân đánh giặc

? Hình tợng Gióng có ý nghĩa nh thế nào

đối với nhân dân, dân tộc ta?

6

ý nghĩa của truyện :

- Gióng là hình ảnh cao đẹp của

ng-ời anh hùng đánh giặc

- Gióng là biểu tợng của ý thức và sức mạnh tự cờng của dân tộc

- Là hình ảnh mang trong mình sứcmạnh của cả cộng đồng dân tộc,của tổ tiên thần thánh

? Truyền thuyết Thánh Gióng có sử dụng

những biện pháp nghệ thuật nào? III Tổng kết - Nghệ thuật:

+ Nhiều yếu tố mang tính chất tởngtợng, kỳ ảo

+ Ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu

? Nêu những nét tiêu biểu về nội dung và * Ghi nhớ: (Sgk)

nghệ thuật của truyện?

Gọi Hs đọc mục ghi nhớ (Sgk)

Tại sao hội thi thể thao trong nhà trờng lại

mang tên "Hội khoẻ Phù Đổng" IV Luyện tập:- Đây là hội thao dành cho lứa tuổi

thiếu nhi (lứa tuổi Gióng) mục đíchcủa cuộc thi là khoẻ để học tập tốt, lao động tốt góp phần vào sự

nghiệp bảo vệ và XD đất nớc

IV Củng cố:

- Gọi một số Hs nêu nội dung chính của bài học

- Hệ thống lại kiến thức đãhọc

- Chốt lại nội dung ghi nhớ

- Nguồn gốc của từ mợn trong tiếng việt

- Nguyên tắc mợn từ trong tiếng việt

- Vai trò của từ mợn trong hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

- Nhận biết đợc các từ mợn trong văn bản

- Xác định đúng nguồn gốc của các từ mợn

- Viết đúng những từ mợn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa từ mợn

- Sử dụng từ mợn trong nói và viết

Có thái độ đúng với từ mợn

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Bảng phụ, một số ví dụ.

- Học sinh: Học bài Đọc trớc bài để tiếp thu dễ hơn.

C tiến trình lên lớp:

I

ổ n định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ:

- Nêu khái niệm về từ? Cho 5 từghép, 5 từ láy?

III Các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài Đời sống xã hội ngày càng phát triển, các nớc trên thế giới cần

phải giao lu với nhau trên mọi lĩnh vực Cho nên, trong khi giao tiếp, thờng sửdụng tiếng Việt, nhng cũng có lúc phải vay mợn tiếng nớc ngoài Vậy vì sao phảivay mợn? Vay mợn nớc nào? Nó có tác dụng gì? Nội dung của bài học giúpchúng ta hiểu thêm

I Từ thuần Việt và từ mơn

Gv: Treo bảng phụ 1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

? Trong câu đó có những từ Hán Việt

nào? (Trợng, tráng sĩ, biến thành) - Trợng: Đơn vị đo dài bằng 10 thớc,Trung Quốc cổ (tức là 3,33 m) ở đây

hiểu là rất cao

Hs: Lựa chọn, trả lời

? Dựa vào phần chú giải của văn bản

Thánh Gióng hãy giải thích nghĩa các

từ “Trợng”, “Tráng sĩ” trong câu văn?

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, chốt

- Tráng sĩ: Ngời có sức lực cờng tráng,chí khí mạnh mẽ hay làm việc lớn.(Tráng: khoẻ mạnh, to lớn, cờng tráng;Sĩ: Ngời trí thức thời xa và ngời đợc tôntrọng nói chung)

? Xem phim nào chúng ta hay nghe

những từ Tráng sĩ, trợng

Hs: Phim Trung Quốc

? Theo em, từ “trợng” và “tráng sĩ” có

nguồn gốc từ đâu? - Từ mợn của tiếng Hán Mợn tiếngTrung Quốc cổ, phiên âm theo phát âm

tiếng Việt gọi là từ Hán Việt

? Vậy, thế nào là từ mợn, từ thuần

Việt? * Từ mợn là những từ mà ngôn ngữchúng không có, phải mợn của ngôn

ngữ nớc ngoài

* Từ thuần Việt là những từ do cha ôngchúng ta sáng tạo ra

? Theo em, bộ phận từ mợn quan

trọng nhất của tiếng Việt là từ mợn

+ Tivi, xà phòng, buồm, mít tinh, điện,

ga, bơm, Xô Viết) -> Viết nh từ thuầnViệt -> Đợc Việt hoá cao

+ Ra-đi-ô, In-tơ-net -> Dùng gạchngang để nối các tiếng -> Cha đợc Việthoá hoàn toàn

? Vì sao có cách viết khác nhau giữa

các từ nh vậy? -> Các từ mợn đã đợc Việt hoá thì viếtnh từ thuần Việt, các từ mợn cha đợc

Việt hoá hoàn toàn thì phải dùng gạchnối để nối các tiếng với nhau

? Tại sao chúng ta phải vay mợn tiếng

nớc ngoài? Chủ yếu là của nớc nào?

? Qua ý kiến của Bác, em hiểu việc

mợn từ nớc ngoài vào ngôn ngữ tiếng

- Tiêu cực: Làm cho ngôn ngữ dân tộc

bị pha tạp, mất đi sự trong sáng vốn cócủa tiếng Việt nếu mợn từ một cách tuỳ

Gv: Liên hệ thực tế cho Hs hiểu rõ tiện.

Gọi Hs đọc mục ghi nhớ (Sgk)

Gv: Chốt nội dung ghi nhớ 3 Ghi nhớ: (Sgk)

b Hán Việt: Gia nhân

c Anh: Pốp, In-tơ-nét

Gv: Cho Hs thảo luận 2 em một

* Bài tập 2: Nghĩa của từng tiếng tạo

thành các từ Hán Việt

Sau đó gọi lên làm a Khán (xem), giả (ngời), thính (nghe),

giả (ngời), độc (đọc), giả (ngời) -> Giả:ngời

b Yếu (quan trọng), điểm (điểm), yếu(quan trọng), lợc (tóm tắt), yếu (quantrọng), nhân (ngời) -> Yếu: quan trọng

Gv tổ chức cho Hs chơi trò chơi * Bài tập 3:

Chia lớp làm 2 tổ

Trả lời, tính điểm a Đơn vị đo lờng: mét, km, kg, tạ, tấn

Đội nào bó tay -> Thua b Tên các bộ phận của xe đạp: ghi

đông, pê đan, gác-đờ-bu, gác-đờ-sên

c Tên các đồ vật: Ra-đi-ô, Vi-ô-lôngBài 4

Hs: Trình bày - Các từ mợn: Phôn, fan, nốc ao

Gv: Nhận xét, bổ sung - Có thể dùng các từ ấy trong hoàn cảnh

giao tiếp thân mật, với ngời thân, bạn

bè Cũng có thể viết những tin trên bào(Nhu: ngắn gọn; Nhợc: không quantrọng)

IV Củng cố:

- Thế nào là từ mợn? Nguồn gốc

và nguyên tắc mợn từ

- Từ mợn, nguồn gốc, cáchviết các từ và nguyên tắc mợn từ

- Hệ thống lại bài học

- Nhắc lại các nguồn gốc từmợn

A mục tiêu:

- Có hiểu biết bớc đầu về văn tự sự

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

Đặc điểm của văn tự sự

- Nhận biết đợc văn bản tự sự

- Sử dụng đợc một số thuật ngữ: Tự sự, kể chuyện, sự việc, ngời kể

GD t tởng học sinh qua ý nghĩa của các văn bản tự sự

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

- Học sinh: Học bài Đọc trớc bài để tiếp thu dễ hơn.

- Làm bài tập 2 (Sgk)

III Các hoạt động dạy học

Giới thiệu bài Khi còn nhỏ cha đến trờng, và cả ở bậc tiểu học, học sinh trong

thực tế đã giao tiếp bằng tự sự Các em nghe bà, mẹ kể chuyện, các em kể chocha mẹ và cho bạn bè những câu chuyện mà các em quan tâm thích thú Vậy, thếnào là văn tự s, vai trò của phơng thức biểu đạt này trong cuộc sống giao tiếp ntnhôm nay các em tìm hiểu

I

ý nghĩa và đặc điểm chung của

ph ơng thức tự sự

? Hằng ngày, các em có kể chuyện và

nghe kể chuyện không? Kể những

chuyện gì?

- Nghe, kể chuyện văn học (cổ tích),chuyện đời thờng, chuyện sinhhoạt,

? Theo em, kể chuyện để làm gì? Cụ

thể hơn, khi kể chuyện, ngời nghe

muốn biết điều gì?

- Kể chuyện để biết, để nhận thức vềngời, sự vật, sự việc, để giải thích,khen, chê

+ Ngời kể: Thông báo, cho biết, giảithích

+ Ngời nghe: Tìm hiểu, biết

biết những điều gì? (Truyện kể về ai? ở

thời nào? Làm việc gì? Diễn biến của

sự việc, kết quả ra sao, ý nghĩa của sự

việc nh thế nào?)

- Kể về: Thánh Gióng, thời vua HùngVơng thứ 6

1 Sự ra đời của Thánh Gióng

2 Thánh Gióng biết nói và nhận tráchnhiệm đánh giặc

3 Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi

4 Thánh Gióng vơn vai thành tráng sĩcỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt, cầm roisắt đi đánh giặc

5 Thánh Gióng đánh tan giặc

6 Thánh Gióng lên núi, cởi bỏ áogiáp sắt bay lên trời

7 Vua lập đền thờ, phong danh hiệu

8 Những dấu tích còn lại của ThánhGióng

? Truyện Thánh Gióng ca ngợi điều gì?

(ý nghĩa) - ý nghĩa: Ca ngợi công đức của vịanh hùng làng Gióng Thể hiện chủ đề

đánh giặc cứu nớc của ngời Việt cổ

? Vì sao nói truyện Thánh Gióng ca

ngợi công đức của vị anh hùng làng

Gióng?

+ Tiêu biểu cho ngời anh hùng đánhgiặc

+ Mang sức mạnh của cộng đồng.+ Là biểu tợng của lòng yêu nớc

? Nếu kể các chi tiết trên không hết

hoặc không theo một trình tự nhất định

nh trên thì ngời nghe có hiểu câu

chuyện không? (Không)

? Em có nhận xét gì về cách trình bày

các sự việc trong truyện?

? Từ ví dụ trên, em hãy nêu đặc điểm

của phơng thức tự sự?

Hs: Đọc to ghi nhớ (Sgk)

* Trình bày một chuỗi các sự việc, sựviệc này dẫn đến sự việc kia -> Kếtthúc -> Thể hiện ý nghĩa -> Tự sự

* Ghi nhớ: (Sgk).

Gv cho 2 Hs đọc truyện Ông già và

thần chết và trả lời hỏi ở Sgk ? Trong

mẫu chuyện, phơng thức tự sự thể hiện

+ chặt củi, mang về

+ Đờng xa, kiệt sức

+ Than thở muốn chết đỡ vất vả

+ Thần chết xuất hiện

+ Ông già sợ hãi

+ Nói khác đi: Nhờ thần chết vác củi

- Phơng thức tự sự: Tự sự bằng đốithoại

? ý nghĩa của câu chuyện này là gì?

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, kết luận

- Kết thúc truyện bất ngờ, ngôi kể thứ

ba Truyện là diễn biến t tởng của ônggià, mang sắc thái hóm hỉnh, thể hiện

t tởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thìsống cũng hơn chết Ca ngợi trí thôngminh của ông già

- Nắm chắc lý thuyết Biết vận dụng vào làm một số bài tập

- Làm các bài tập trong sách bài tập (6, 7 - Trang 14)

- Chuẩn bị bài Sự việc vá nhân vật trong văn tự sự.

A mục tiêu:

- Có hiểu biết bớc đầu về văn tự sự

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

Đặc điểm của văn tự sự

- Nhận biết đợc văn bản tự sự

- Sử dụng đợc một số thuật ngữ: Tự sự, kể chuyện, sự việc, ngời kể.

GD t tởng học sinh qua ý nghĩa của các văn bản tự sự

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

- Học sinh: Học bài Đọc trớc bài để tiếp thu dễ hơn.

C tiến trình lên lớp:

I

ổ n định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

III Các hoạt động dạy học

Giới thiệu bài ở tiết 1 các em đẫ phần nào hiểu đợc ý nghĩa và đặc điểm chung

của phơng thức tự sự , nhng để hiểu rõ hơn về kiểu văn bản này chúng ta tiếp tục

đích chế giễu tính tham lam của mèo

? Kể lại câu chuyện trên? - Kể cần nắm đợc các chi tiết:

+ Bé Mây và mèo con bàn cách bẫychuột

+ Tin rằng chuột sẽ sa bẫy

+ Mơ xử án lũ chuột

+ Mèo con sa bẫy

Gv cho Hs đọc 2 văn bản trong bài tập

3 Bài tập 3* văn bản tự sự: : Hai văn bản ở bài tập 3 là

+ Kể chuyện

? Hai văn bản Huế - khai mạc trại điêu

khắc quốc tế lần thứ 3 và Ngời Âu Lạc

đánh tan quân xâm lợc có phải là văn

bản tự sự không? Vì sao?

? Tự sự ở đây có vai trò gì?

+ Kể sự việc

- Văn bản 1: là một bản tin, nội dung

kể lại cuộc khai mạc trại điêu khắcquốc tế lần thứ 3 tại thành phố Huếchiều 3-4-2002 diễn ra nh thế nào?Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, bổ sung - Văn bản 2: Kể về sự kiện lịch sử ng-ời Âu Lạc đánh tan quan Tần xâm lợc

ra sao-> Tự sự

Hs: Đọc yêu cầu bài tập 4 * Bài tập 4:

Gv cho Hs xem lại văn bản Con Rồng,

cháu Tiên

Gv: Yêu cầu 1 hoặc 2 Hs đại diện kể

vắn tắt, đầy đủ nội dung của truyện

? Em hãy kể câu chuyện để giải thích vì

sao ngời Việt Nam ta tự xng là con

Rồng, cháu xng ?

Có nhiều cách kể khác nhau

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, bổ sung Ghi điểm - Cách 1: Tổ tiên ngời Việt xa là cácVua Hùng Vua Hùng đầu tiên do Lạc

Long Quân và Âu Cơ sinh ra LạcLong Quân nòi Rồng, Âu Cơ nòiTiên Do vậy, ngời Việt xng là conRồng, cháu Tiên

*

Bài tập 5:

Yêu cầu Hs đọc bài tập 5 (Sgk)

Gv: Cho Hs thảo luận, sau đó trình bày

theo gợi ý Sgk

Hs: Tự làm

Bạn Giang không nên kể vắn tắt mộtvài thành tích của Minh để các bạntrong lớp hiểu Minh là ngời “chămhọc, học giỏi lại thờng giúp đỡ bạn

- Nắm chắc lý thuyết Biết vận dụng vào làm một số bài tập.

- Chuẩn bị bài Sự việc vá nhân vật trong văn tự sự

-Về nhà học bài và soạn bài “Sơn Tinh, Thủy Tinh” để hụm sau học

A mục tiêu:

- Hiểu và cảm nhận đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sơn Tinh, ThuỷTinh

- Nắm đợc những nét chính về nghệ thuật của truyện

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Cách giải thích hiện tợng lũ lụt xảy ra ở đồng bằng Bắc bộ và khát vọng củangời Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai, lũ lụt bảo vệ cuộc sống của mình trong

1 truyền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: Sử dụng nhiều chi tiết kì lạ,hoang ờng

đ Rèn kỹ năng đọc đ hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại đợc truyện

- Khơi gợi HS ớc mơ, khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Tranh vẽ, tài liệu

- Học sinh: Học bài Đọc và soạn bài theo câu hỏi ở Sgk Tóm tắt những

nội dung chủ yếu của truyện Liệt kê một số từ khó

- Nêu ý nghĩa truyện Thánh Gióng?

III Các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài: Hằng năm, cứ vào mùa đông (10 -> 12) thì trời lại ma nh trút

n-ớc, lũ lụt xảy ra triền miên Vì sao vào thời gian này, ma và lũ lụt lại xảy ra

Nhân dân ta đã giải thích hiện tợng này bằng truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.

Tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu truyền thuyết này để giải thích hiện tợng nêutrên

Gv hớng dẫn Hs đọc: giọng chậm rãi

ở hai đoạn đầu; sôi nổi, nhanh, gấp ở

cuộc giao tranh, đoạn cuối bình tĩnh

Gv: Giải thích các từ: Sơn Tinh, Thuỷ

Tinh, Tản Viên, lạc hậu, ván, cồn

? Truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh gồm

mấy đoạn? Nội dung của mỗi đoạn?

* Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1: Từ đầu -> mỗi thứ một đôi:

Vua Hùng thứ 18 kén rể

- Đoạn 2: Tiếp theo -> Thần nớc đành

rút lui: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn và

cuộc giao tranh xảy ra

- Đoạn 3: Còn lại: Sự trả thù hàng năm

về sau của Thuỷ Tinh và chiến thắngcủa Sơn Tinh

? Nhân vật chính trong truyện này là

ai? II Phân tích văn bản. 1 Vua Hùng kén rể.

( Sơn Tinh và Thuỷ Tinh)

? Truyện đợc gắn với thời đại nào

trong lịch sử Việt Nam? (Thời đại các

vua Hùng)

? Vua Hùng kén rễ trong điều kiện

nh thế nào? - Lý do kén rể:+ Vua chỉ có một ngời con gái xinh

đẹp

+ Cả hai chàng trai đến cầu hôn cùngmột lúc, đều tài giỏi

? Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là ngời nh thế

nào? - Sơn Tinh: Chúa miền non cao.- Thuỷ Tinh: Chúa vùng nớc thẳm

Điều kiện: Chọn rể bằng cách thi tài

mang lễ vật đến sớm: voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi, 100 ván cơm nếp, 100 nẹp bánh chng

? Em có nhận xét gì về các lễ vật mà

vua Hùng đa ra? -> Lễ vật là sản vật của miền rừng núi -> Vua Hùng đã có cảm tình với Sơn

Tinh

2 Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh.

? Cuộc đua tài, kén rể của Sơn Tinh,

Thuỷ Tinh diễn ra nh thế nào? - Sơn Tinh đem sính lễ đến trớc, cới đợcMị Nơng

? Không lấy đợc vợ nên Thuỷ Tinh đã

làm gì? - Thuỷ Tinh đến sau, không lấy đợc vợ,đùng đùng nổi giận, hô ma gọi gió

đánh Sơn Tinh -> Cuộc giao tranh xảyra

? Sơn Tinh đã đối phó Thuỷ Tinh nh

thế nào? - Sơn Tinh không hề run sợ, chống cựmột cách quyết liệt: nớc dâng lên bao

nhiêu, chàng cho núi dâng lên bấynhiêu; chàng bốc từng quả đồi để ngănlũ

? Kết quả cuộc giao tranh nh thế nào? - Kết quả: Sơn Tinh dành chiến thắng.

Thuỷ Tinh thất bại -> Hàng năm dângnớc đánh Sơn Tinh

III ý nghĩa t ợng tr ng của các nhân

IV ý nghĩa của truyện

Gv cho Hs thảo luận về ý nghĩa của

truyện, ghi vào bảng phụ, treo lên

bảng và trình bày

- Giải thích hiện tợng lũ lụt hàng năm

- Thể hiện sức mạnh, ớc mơ chế ngựthiên tai của ngời Việt cổ

? Truyện nhằm giải thích điều gì? Thể

hiện ớc mơ gì? Nhằm ca ngợi ai?

- Suy tôn, ca ngợi công lao dựng nớccủa các vua Hùng (Tản Viên - con rểvua Hùng)

- Xây dựng đợc những hình tợng kỳ ảo,

đặc sắc

? Theo truyền thuyết này thì vì sao có

hiện tợng lũ lụt xảy ra hàng năm? (Do

Thuỷ Tinh nổi giận -> Đánh Sơn

Tinh)

? Nêu những nét tiêu biểu của truyện?

Truyện nhằm thể hiện ý nghĩa gì? III Tổng kết Ghi nhớ: (Sgk).

cũng không muốn mất lòng Thuỷ Tinhnên mới nghĩ ra cuộc đua tài tìm sảnvật quý về nộp sính lễ ý kiến em thếnào?

IV Củng cố:

- Tóm tắt đợc nội dung cốttruyện

- Cách thức kén rể của vuaHùng

- Cuộc đua tài của hai Sơn Tinh,Thuỷ Tinh

- ý nghĩa tợng trng của SơnTinh, Thuỷ Tinh

- ý nghĩa của truyện

A mục tiêu:

- Khái niệm nghĩa của từ

- Cách giải thích nghĩa của từ

- Rèn khả năng giải thích nghĩa của từ, dùng từ đúng nghĩa,tra từ điển để hiểunghĩa của từ

- Giáo dục lòng ham thích tìm hiểu và tích luỹ vốn từ tiếng Việt

- Ra quyết định : Lựa chọn cách sử dụng từ TV đúng nghĩa trong thực tiễn giaotiếp của bản thân.Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tởng, thảo luận và chia sẻnhững ý kiến cá nhân về cách sử dụng từ đúng nghĩa

B chuẩn bị :

- pp: Suy nghĩ, Phân tích VD, thực hành

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Bảng phụ Từ điển tiếng Việt.

- Học sinh: Học bài Đọc trớc bài để tiếp thu dễ hơn.

nguồn gốc từ mợn? Cho ví dụ?

III Các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài Các em đã biết, từ là đơn vị dùng để đặt câu mà câu bao giờ

cũng diễn đạt một ý trọn vẹn Vậy để câu diễn đạt một ý trọn vẹn thì bản thân từphải có nghĩa Vậy, nghĩa của từ là gì? Cách giải thích nh thế nào?

Hoặc: Từ là một đơn vị haimặt trong hệ thống ngôn ngữ Đó là mặt hình thức và mặt nghĩa Về mặt hìnhthức thì từ có 3 hình thức cơ bản đó là hình thức ngữ âm, hình thức cấu tạo vàhình thức ngữ pháp Còn về mặt nghĩa thì từ có những mặt nghĩa nh thế nào? Tiếtnày chúng ta sẽ tìm hiểu

I Nghĩa của từ là gì?

Gv treo bảng phụ 1 Ví dụ: (Sgk)

Gọi Hs đọc to ví dụ ở bảng phụ 2 Nhận xét:

- Lẫm liệt: hùng dũng, oai nghiêm

- Nao núng: lung lay, không vững lòng tin

phận nếu lấy dấu (:) làm chuẩn?

? Bộ phận nào trong chú thích nêu

lên nghĩa của từ?

-> Mỗi chú thích gồm 2 bộ phận:

+ Trớc dấu 2 chấm: Từ cần g.thích

(H.thức)+ Sau dấu 2 chấm: Phần g.thích (Nội

dung)

? Nghĩa của từ ứng với phần nào

trong mô hình bên? Mô hình: từ = hình thức nội dung

-> Nghĩa của từ ứng với phần nội dung.Thế nào là nghĩa của từ? => Nghĩa của từ là nội dung sự vật, tính

chất, hoạt động, quan hệ ) mà từ biểu thị

Gv: Chốt lại nội dung ghi nhớ

II Cách giải thích nghĩa của từ

- Chú thích 1: Nêu quan niệm, ý nghĩa

đ-ợc biểu thị bằng một khía cạnh -> Đa ra khái niệm mà từ biểu thị

Gọi Hs đọc mục ghi nhớ 3 Ghi nhớ: (Sgk).

Gv: Chốt lại mục ghi nhớ

III Luyện tập

1 Bài tập 1

Hs đọc lại chú thích văn bản Sơn

Tinh, Thuỷ Tinh (Sgk).

- Hai cách giải nghĩa của từ:

a Sơn Tinh, Thuỷ Tinh: Giải thích bằngcách trình bày khái niệm mà từ biểu thị

? Xem các chú thích, hãy cho biết

cách giải thích nghĩa của các từ

theo cách nào?

b Cầu hôn: Trình bày khái niệm mà từbiểu thị Đa ra những từ đồng nghĩa hoặctrái nghĩa với từ biểu thị

c Tản Viên: Miêu tả đặc điểm sự vật

d Lạc Hầu: Trình bày khái niệm mà từbiểu thị

Hs: Thảo luận, trình bày e Phán: Đa ra từ đồng nghĩa

Gv: Nhận xét, kết luận g Sính lễ: Trình bày khái niệm mà từ biểu

? Điền vào ô trống biết, có kỹ năng.

Đối chiếu phần nghĩa và phần từ để

các em chọn phù hợp - Học lỏm: Nghe hoặc thấy ngời ta rồi làmtheo, chứ không đợc ai trực tiếp dạy bảo

- Học hỏi: Tìm tòi, hỏi han để học tập

- Học hành: Học có văn hoá, có thầy cô,

có chơng trình, có hớng dẫn

3 Bài tập 3

Gv cho Hs đọc yêu cầu bài tập 3 a Trung bình

Cho các em thảo luận Trình bày b Trung gian

c Trung niên

4 Bài tập 4

Cho Hs hoạt động theo nhóm

? Giải thích từ theo cách đã biết

- Giếng?

- Giếng: Hố đào thẳng đứng, sâu vào lòng

đất để lấy nớc => Giải thích bằng kháiniệm mà từ biểu thị

- Rung rinh? - Rung rinh: Chuyển động qua lại, nhẹ

nhàng, liên tiếp => Giải thích bằng kháiniệm mà từ biểu thị

- Hèn nhát? - Hèn nhát > < Dũng cảm, gan dạ: Thiếu

can đảm, thái độ sợ sệt (đến mức khinhbỉ) => Giải thích bằng cách dùng từ tráinghĩa

Giải thích từ mất theo nghĩa đen.

Giải thích từ mất theo nghĩa văn

IV Củng cố:

- Nghĩa của từ là gì?

- Trình bày cách giải thíchnghĩa của từ?

V H ớng dẫn về nhà.

- Học thuộc và hiểu phần ghi nhớ

- Xem lại các bài tập đã làm

- Làm các bài tập trong sách bài tập (6, 7 - Trang 17)

- Chuẩn bị bài Từ nhiều nghĩa và hiện tợng chuyển nghĩa của từ.

- Vai trò của nhân vật và sự việc trong văn tự sự

- ý nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

- Chỉ ra đợc sự việc, nhân vật trong một văn bản tự sự

- Xác định sự việc nhân vật trong một bài cụ thể

GD đạo đức học sinh qua các nhân vật

B Chuẩn bị : GV: Bảng phụ

III Hoạt động dạy và họ c

* Giới thiệu bài:Sự việc và nhân vật là hai yếu tố cơ bản của tự sự hai yếu tố này

có vai trò quan trọng nh thế nào, có mối quan hệ ra sao để câu chuyện có ý

nghĩa? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó

GV dùng bảng phụ treo 7 sự việc lên

bảng

- Gọi HS đọc ví dụ:

? Em hãy chỉ ra các sự việc khởi đầu,

sự việc phát triển, sự việc cao trào, sự

việc kết thúc trong các sự việc trên?

? Trong các sự việc trên có thể bớt đi sự

việc nào đợc không? Vì sao?

- Trong các sự việc trên, không bớt đợc

sự việc nào vì nếu bớt thì thiếu tính liên

tục, sự việc sau sẽ không đợc giải thích

rõ

? Các sự việc đợc kết hợp theo quan hệ

nào? Có thể thay đổi trật tự trớc sau của

các sự việc ấy đợc không?

- Các sự việc đợc kết hợp theo quan hệ

nhân quả, không thể thay đổi Vì s.việc

trớc là nguyên nhân sự việc sau

? Trong chuỗi các sự việc ấy, ST đã

thắng TT mấy lần?

- ST đã thắng TT hai lần và mãi mãi

Điều đó ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt

của ST

Hãy tởng tợng nếu TT thắng thì sẽ ra

sao?

- Nếu TT thắng thì đất bị ngập chìm

trong nớc, con ngời không thể sống và

nh thế ý nghĩa của truyện sẽ bị thay đổi

? Qua việc tìm hiểu các sự việc, em hãy

đạt

Mỵ Nơng)

? Xảy ra nh thế nào? (diễn biến)

+ Diễn biến: cả 7 sự việc

? Kết quả ra sao? (kết quả) Sự việc trớc

là nguyên nhân của sự việc sau, sự việc

sau là kết quả của sự việc trớc

? Theo em có thể xoá bỏ yếu tố thời

gian và địa điểm đợc không?

- Không thể đợc vì cốt truyện sẽ thiếu

sức thuyết phục, không còn mang ý

nghĩa truyền thuyết

? Nếu bỏ điều kiện vua Hùng ra điều

kiện kén rể đi có đợc không? Vì sao?

- Không thể bỏ việc vua Hùng ra điều

kiện vì không có lí do để hai thần thi tài

? 6 Yếu tố trong truyện ST, TT có ý

nghĩa gì?

- 6 yếu tố tạo nên tính cụ thể của truyện

? Theo em đặc điểm của s.việc trong

văn tự phải đảm bảo những yếu tố nào?

? Hãy kể tên các nhân vật trong truyện

ST-TT?

- (5 nhân vật)

?Ai là ngời làm ra sự việc?

- Ngời làm ra sự việc: Vua Hùng, ST,

TT

?Ai đợc nói đến nhiều nhất?

- Ngời nói đến nhiều nhất: ST, TT

nhân vật đồng thời là dấu hiệu ta phải

thể hiện khi muốn kể về nhân vật

? Em hãy gọi tên, giới thiệu tên, lai

lịch, tài năng, việc làm của các nhân

Hùng VuaHùng Thứ 18 Không

- Sự việc trong văn tự sự phải đợctrình bày cụ thể, chi tiết

- Phải đảm bảo đợc 6 yếu tố: Địa

điểm, thời gian, nhân vật thực hiện,nguyên nhân, diễn biến, kết quả

2 Nhân vật trong văn tự sự:

- Vai trò của nhân vật:

+ Là ngời làm ra sự việc+ Là ngời đợc thể hiện trong văn bản.+ Nhân vật chính đóng vai trò chủ yếutrong việc thể hiện chủ đề tởng củatác phẩm

+ Nhân vật phụ giúp nhân vật chínhhoạt động

- Vai trò của nhân vật và sự việc trong văn tự sự.

- ý nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

- Chỉ ra đợc sự việc, nhân vật trong một văn bản tự sự

- Xác định sự việc nhân vật trong một bài cụ thể

GD đạo đức học sinh qua các nhân vật

III Hoạt động dạy và họ c

* Giới thiệu bài: Sự việc và nhân vật là hai yếu tố cơ bản của tự sự hai yếu tố này có vai trò quan trọng nh thế nào, có mối quan hệ ra sao để câu chuyện có ý nghĩa? Bài học hôm nay các em tiếp tục tìm hiểu qua tiết luyện tập

+ Mị Nơng: Nhân vật phụ không thểthiếu vì không có nàng thì không có

- Đại diện nhóm trình bày.

- HS đọc BT Nêu yêu cầu

HS Vậy truyện này có dựa vào một

Quay cóp khi kiểm tra….).)

HS Vậy câu chuyện em định kể có

những nhân vật nào?

HS Những sự việc gì xảy ra trong câu

chuyện của em?

* Tóm tắt truyện theo s.việc các nhânvật chính:

- Vua Hùng kén rể

- Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn

- Vua Hùng ra sính lễ

- Sơn Tinh đến trớc đợc vợ, Thuỷ Tinh

đến sau nổi giận đem quân đánh SơnTinh Nớc ngập ruộng đồng, ngập nhàcửa, thành Phong Châu nh nổi lềnhbềnh trên biển nớc

- Sơn Tinh không hề nao núng bốc từngquả đồi, rời từng dãy núi….)

- Thuỷ Tinh sức đã cạn kiệt đành rútlui

- Hàng năm TT vẫn đem quân đánh ST,nhng không đợc đành rút quân về

* TP đợc đặt tên “ST - TT” Vì đó là têncủa 2 thần, 2 Nhân vật chính củatruyện  không thể đổi các tên khác.Vì: - Tên thứ 1: Cha rõ ND chính

- Tên thứ 2: Thừa (Hùng Vơng, MịNơng, chỉ đóng vai phụ)

- Tên thứ 3: Cha thực hện đầy đủc.đề của truyện

- Sự việc gì? Diễn ra ở đâu?

- Diễn biến của câu chuyện ra sao?Kết thúc nh thế nào?

A mục tiêu:

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết sự tích Hồ Gơm

- Truyền thuyết địa danh

- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về ngời anh hùng

Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết

- Phân tích để thấy đợc ý nghĩa sâu sắc của một số chi tiết tởng tợng trong truyện

- Kể lại đợc truyện

- Giáo dục HS lòng tự hào về danh lam thắng cảnh và truyền thống chống giặcngoại xâm của dân tôc

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Những bức tranh, ảnh về

Hồ Gơm, về vùng đất Lam Sơn, đền thờ vua Lê ở Thanh Hoá

- Học sinh: Học bài Đọc và soan bài theo câu hỏi Sgk.

C tiến trình lên lớp:

I

ổ n định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ:

- Nêu ý nghĩa truyện SơnTinh, Thuỷ Tinh

III Các hoạt động dạy học:

Giới thiệu bài: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh là cuộc khởi nghĩa

lớn ở nửa đầu thế kỉ XV, kéo dài 10 năm, bắt đầu từ Lê Lợi dấy binh ở Lam Sơn(Thanh Hoá) và kết thúc bằng sự kiện nghĩa quân Lam Sơn đại thắng quân Minh,nhà Lê dời đô về Thăng Long

Lê Lợi là thủ lĩnh, là ngời anhhùng của khởi nghĩa Lam Sơn Nhân dân ghi nhớ hình ảnh Lê Lợi không bằngchỉ đền thờ, tợng đài, lễ hội mà bằng cả những sáng tác nghệ thuật dân gian.Truyện thuyết dân gian về Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn rất phong phú, trong

? Sự tích Hồ Gơm là truyện truyền

thuyết thời nào? - Truyền thuyết - Thời hậu Lê.

* Bố cục: 2 phần:

? Theo em, truyện này có thể chia làm

mấy phần nội dung của mỗi phần? Phần 1: Từ đầu -> đất nớc: Long Quâncho nghĩa quân mợn gơm thần để đánh

giặc)

- Phần 2: Còn lại: Long Quân đòi gơmsau khi đất nớc hết giặc

II Nội dung:

1 Long Quân cho nghĩa quân m ợn g

ơm thần.

a Lý do cho mợn gơm:

? Vì sao Long Quân cho nghĩa quân

Lam Sơn của Lê Lợi mợn gơm thần? - Giặc Minh đô hộ nớc ta, chúng làmnhiều điều bạo ngợc, nhân dân căm

giận chúng

- Nghĩa quân ta nổi dậy chống lại ởLam Sơn, lực lợng còn yếu, nhiều lần

bị thua

? Cuộc khởi nghĩa đợc ai giúp đỡ? -> Cho mợn gơm thần giết giặc

=> Đợc tổ tiên, thần thiêng giúp đỡ,ủng hộ

? Lê Lợi nhận đợc gơm thần của Long

* Tác dụng của gơm thần:

? Trong tay Lê Lợi, gơm thần đã phát

huy tác dụng nh thế nào? - Sức mạnh của nghĩa quân đợc nhânlên gấp bội

- Là vũ khí thần diệu để đi đến thắng lợihoàn toàn

c ý nghĩa cách Long Quân cho mợn gơm.

? Cách Long Quân cho mợn gơm có gì

độc đáo? - Lỡi gơm dới nớc, chuôi gơm trêncây

? Tại sao Thần tách lỡi và chuôi ra

mỗi cái mỗi nơi? - Câu chuyện mợn gơm trở nên ly kỳ,hấp dẫn, thiêng liêng và huyền bí

? Chi tiết các bộ phận của gơm rời

nhau, mỗi cái mỗi nơi nhng ghép lại

thì khớp nh in nói lên điều gì?

Các bộ phận của thanh gơm nhng khikhớp lại thì vừa nh in -> Nguyện vọngcủa dân tộc là nhất trí, nghĩa quân trêndới một lòng Khẳng định tính chấtchính nghĩa của cuộc khởi nghĩa quyếttâm chiến đấu của nhân dân Đại Việt

=> Lê Thận dâng gơm cho Lê Lợi đề

cao vai trò chủ tớng Lê Lợi Lê Lợi

nhận gơm là trách nhiệm thuộc vềmình

? Chỉ ra sức mạnh của gơm thần đối

với nghĩa quân Lam Sơn? -> Gơm thần làm cho nhuệ khí nghĩaquân tăng lên -> Giúp họ đánh thắng

giặc

2 Long Quân đòi lại g ơm thần.

? Long Quân cho rùa vàng lên đòi lại

gơm khi nào? a Hoàn cảnh:- Nhân dân đã đánh đuổi giặc Minh,

đất nớc thái bình

- Chủ tớng Lê Lợi đã lên ngôi và nhà

Lê dời đô về Thăng Long

? Cảnh đòi gơm và trả gơm đã diễn ra

nh thế nào? b Cảnh đòi gơm và trao lại gơm.- Vua Lê Lợi ngự thuyền Rồng dạo

chơi trên hồ Tả Vọng Long Quân saiRùa Vàng lên đòi lại gơm thần(Thuyền đến giữa hồ Rùa Vàng nhôlên, thân kiếm rung động) Vua Lêtrao gơm, Rùa Vàng đớp lấy thanh g-

ơm và lặn xuống

? Vì sao nhận gơm ở Thanh Hoá mà trả

kiếm ở Thăng Long? -> Việc trả lại gơm ở (Hà Nội) ThăngLong mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ hoà

bình độc lập dân tộc

3

ý nghĩa văn bản

? Theo em, truyện này có những ý

nghĩa gì? - Ca ngợi tính nhân dân, toàn dân,chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam

Sơn

- Đề cao, suy tôn Lê Lợi - Vua Lê

? Truyện nhằm giải thích điều gì? - Giải thích nguồn gốc tên gọi Hồ

Hoàn Kiếm

- Thể hiện khát vọng hoà bình của dântộc

? Rùa Vàng trong truyền thuyết Việt

Nam tợng trng cho ai, tợng trng cho cái

gì?

- Rùa Vàng tợng trng cho tổ tiên, khíthiêng sông núi, tình cảm của nhândân

? Truyện ca ngợi điều gì và giải thích

điều gì? III Tổng kết.* Ghi nhớ: (Sgk)

Hs đọc ghi nhớ (Sgk - T.43)

IV Luyện tập

Gv cho Hs thảo luận tại lớp câu hỏi 2

(Luyện tập)

? Vì sao tác giả dân gian không để Lê

Lợi đợc trực tiếp nhận cả chuôi gơm và

-> Muốn kháng Minh thắng lợi thìquân với dân phải một lòng cùng nhauhợp tác

Gv đã giải thích ở phần trên Bài tập 3: Lê Lợi nhận gơm ở Thanh

Hoá nhng trả gơm ở Hồ Gơm - ThăngLong vì Thăng Long là thủ đô tợng tr-

ng cho cả nớc -> T tởng yêu hoà bình,tinh thần cảnh giác của cả nớc

A mục tiêu:

- Yêu cầu về sự thống nhất chủ đề trong một văn bản tự sự

- Những biểu hiện của mối quân hệ giữa chủ đề, sự việc trong văn tự sự

- Bố cục của bài văn tự sự

- Tìm chủ đề, lập dàn bài và viết đợc phần mở bài cho bài văn tự sự.-

- GD ý thức chẩn bị trớc khi viết bài

B chuẩn bị :

- Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

- Học sinh: Học bài Đọc trớc bài để tiếp thu dễ hơn Trả lời các câu hỏi

Kiểm tra bài cũ : Kết hợp bài mới.

III Các hoạt động dạy học.

Giới thiệu bài: Muốn hiểu bài văn tự sự trớc hết ngời đọc cần nắm đợc chủ đề

của nó, sau đó tìm hiểu bố cục của bài văn Vậy, chủ đề là gì? Bố cục có phải làdàn ý không? Làm thế nào để xác định đợc chủ đề và dàn ý của tác phẩm vănhọc? Tiết học này giới thiệu bài tự sự hoàn chỉnh gồm chủ đề và dàn bài, chuẩn

bị cho các em làm bài viết thứ nhất

những gì? - Tuệ Tĩnh làm 2 việc: từ chối việc chữabệnh cho ngời nhà giàu trớc vì bệnh

ông ta nhẹ Chữa ngay con trai ngờinông dân, vì bệnh chú bé nguy hiểmhơn

? Qua 2 sự việc trên, thể hiện phẩm

chất gì của Tuệ Tĩnh? - Hết lòng thơng yêu, cứu giúp ngờibệnh -> ý chính (vấn đề chủ yếu) ->

Chủ đề

? ý chính mà ngời kể muốn thể hiện

trong văn bản này là gì? - Y đức chữa bệnh cứu ngời của TuệTĩnh: Không phân biệt giàu nghèo, sang

hèn trong xã hội -> Hết lòng thơng yêu,cứu giúp ngời bệnh

? ý chính đó đợc thể hiện trực tiếp - Hai câu đầu của bài: Ngời ta cứu giúp

trong những câu văn nào trong bài? nhau lúc hoạn nạn, sao ông bà lại nói

chuyện ơn nghĩa (thể hiện qua lời nói,

còn thể hiện qua việc làm)

? ý chính mà bài văn đề cập đến,

ng-ời ta gọi là gì? -> Chủ đề của của văn bản

? Trong 3 tên truyện đã cho, tên nào

phù hợp? Vì sao? - Cả 3 tên truyện đều phù hợp Đều thểhiện đợc chủ đề của bài văn

- Hai nhan đề sau đã chỉ ra chủ đề khá

sát Tấm lòng nhấn mạnh tới khía cạnh tình cảm cảm của tuệ Tĩnh, còn Y đức là

đạo đức nghề y, nói tới đạo đức nghềnghiệp của Tuệ Tĩnh

? Thế nào là chủ đề? a Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà ngời

viết muốn đặt ra trong văn bản (đề cao,

ca ngợi, lên án, phê phán, chế giễu)

? Về vi trí, chủ đề có thể nằm ở đâu? - Nằm ở đoạn mở đầu, đoạn giữa, đoạn

kết thúc hoặc có thể toát lên trong toàn

bộ nội dung bài

? Theo em, chủ đề có liên quan đến

tên (tiêu đề) của bài văn không? - Có: Vì tiêu đề, tên gọi phải thể hiệnnội dung chủ đề

? Vậy trong các tiêu đề sau:

- Tuệ Tĩnh và 2 ngời bệnh

- Y đức Tuệ Tĩnh

- Tuệ Tĩnh

Có tiêu đề nào không nêu lên đợc chủ

đề của bài văn không? - Có: Nhan đề thứ t: lấy tên nhân vậtchính -> Chung chung, không toát lên

đợc tấm lòng của Tuệ Tĩnh

Gọi Hs đọc mục ghi nhớ (Sgk) * Ghi nhớ: (Sgk)

Gv: Chốt lại nội dung ghi nhớ

b Dàn bài văn tự sự: Thờng có 3

phần:

? Dàn bài văn tự sự thờng có mấy

phần? Mỗi phần có tên gọi là gì? + Phần đầu: Mở bài. + Phần giữa: Thân bài.

+ Phần cuối: Kết bài.

? Nhiệm vụ của mỗi phần trong bài

văn tự sự là gì? - Mở bài: Giới thiệu chung về nhân vậtvà sự việc

- Thân bài: Kể diễn biến của sự việc.

- Kết bài: Nêu lên kết cục của sự việc.

? Trong 3 phần đó của bài văn tự sự,

có thể thiếu, bỏ qua một phần nào

không? Vì sao?

-> Dàn bài của bài văn tự sự không thểthiếu phần nào trong 3 phần đó vì thiếumột trong 3 phần ngời đọc khó theodõi, khó thấy đợc diễn biến, kết thúccâu chuyên nh thế nào?

Hs: Trình bày

Gv: Nhận xét, kết luận => Trong 3 phần, phần đầu và cuối th-ờng ngắn gọn, phần thân bài dài hơn,

chi tiết hơn

? Vậy, dàn bài của bài văn tự sự có

phải là bố cục của nó hay không? * Ghi nhớ: (Sgk)

Gv gọi 1 hoặc 2 Hs đọc phần ghi nhớ

Gv: Cho Hs thảo luận nhóm, sau đó

gọi đại diện lên trình bày

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, ghi điểm - Chủ đề: Toát lên từ toàn bộ nội dungcủa truyện Thể hiện tập trung ở sự

việc: ngời nông dân xin đợc thởng 50roi và đề nghị chia đều phần thởng đó(không thể hiện ở câu cụ thể nào)

b 3 phần của truyện:

Mở bài: Câu đầu Thân bài: Các câu tiếp theo

Kết bài: Câu cuối.

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, bổ sung c So sánh: Truyện về Tuệ Tĩnh vàPhần thởng giống nhau về bố cục có 3

phần Kết bài cả hai bài đều hay

- Khác nhau:

+ Mở bài bài Tuệ Tĩnh nói rõ ràng chủ

đề

+ Mở bài Phần thởng chỉ giới thiệu tình

huống, toát lên từ toàn bộ nội dungtruyện

Kết bài bài Tuệ Tĩnh có sức gợi bài hết

rồi mà thầy thuốc lại bắt đầu một cuộc

đời chữa bệnh mới

Kết bài Phần thởng là viên quan bị đuổi

ra, còn ngời nông dân đợc thởng

Sự việc ở hai truyện có kịch tính, gây

bất ngờ Truyện Tuệ Tĩnh bất ngờ ở

đầu Truyện Phần thởng bất ngờ ở cuối

truyện

Hs: Thảo luận, trình bày

Gv: Nhận xét, bổ sung d Câu chuyện thú vị ở chỗ: Lời cầu xinphần thởng lạ lùng và kết thúc bất ngờ,

ngoài dự kiến của tên quan và của ngời

đọc, nhng nói lên sự thông minh, tự tin,hóm hỉnh của ngời nông dân

- Làm bài tập 2 (Sgk - Trang 46) và bài tập 3, 4 (SBT - Trang 21)

- Chuẩn bị bài Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự.

Ngày soạn: 7/9/2011

Ngày giảng: 9/2011

Tiết 15

Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự

A Mục tiêu:

- Yêu cầu về sự thống nhất chủ đề trong một văn bản tự sự

- Những biểu hiện của mối quân hệ giữa chủ đề, sự việc trong văn tự sự

- Bố cục của bài văn tự sự

- Tìm chủ đề, lập dàn bài và viết đợc phần mở bài cho bài văn tự sự.-

GD ý thức chuẩn bị trớc khi làm bài

B Chuẩn bị:

- GV chuẩn bị sẵn kĩ đề Thánh Gióng, bảng phụ ghi các đề văn

- HS chuẩn bị các đề bài ra nháp theo gợi ý của SGK

(Chú ý tìm sự việc chính trong chuyện ST- TT, Sự tích Hồ Gơm)

C Tiến trình lên lớp:

I

ổ n định tổ chức :

II Kiểm tra bài cũ:

? Chủ đề là gì? Nêu dàn ý của bài văn tự sự ?

III.

Các hoạt động dạy học :

* Giới thiệu bài

Muốn viết đợc một bài văn tự sự hay, thể hiện đợc nội dung và ý muốn kể ,

chúng ta phải có những thao tác nào? Bài hôm nay sẽ giúp các em rèn luyện kỹ

năng đó

- GV treo bảng phụ

- HS đọc các đề

? Lời văn đề 1 nêu ra những yêu cầu gì

về thể loại? Nội dung?

Chuyện về ngời bạn tốt, chuyện kỉ

niệm thơ ấu, chuyện sinh nhật của em,

chuyện quê em đổi mới, chuyện em đã

? Đề nào nghiêng về tờng thuật?

+ Đề nghiêng về tờng thuật: 3,4,5

? Ta xác định đợc tất cả các yêu cầu

trên là nhờ đâu?

- Muốn xác định đợc các yêu cầu trên

ta phải bám vào lời văn của đề ra

* GV: Tất cả các thao tác ta vừa làm:

đ-ơc gạch chân các từ trọng tâm, xác

I Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự

1 Tìm hiểu đề văn tự sự

* Ví dụ: Các VD trong SGk - Tr 47

* Nhận xét:

- Đề 1: Yêu cầu + Kể chuyện+ Nội dung: câu chuyện em thích+ Ngôn ngữ: Lời văn của em

định yêu cầu về nội dung là ta đã

giới hạn hoặc không giới hạn cách

diễn đạt các đề khác nhau: lộ hoặc ẩn

Gióng em sẽ thể hiện nội dung gì trong

số những nội dung nào sau đây:

- Ca ngợi tinh thần đánh giặc quyết

chiến, quyết thắng của Gióng

- Cho thấy nguồn gốc thần linh của

nhân vật và chứng tỏ truyện là có thật

? Nếu định thể hiện nội dung 1 em sẽ

chọn kể những việc nào? Bỏ việc nào?

? Nh vậy em thấy kể lại truyện có phải

chép y nguyên truyện trong sách

không? Ta phải làm thế nào trớc khi kể:

G :Tất cả những thao tác em vừa làm là

thao tác lập ý

? Vậy em hiểu thế nào là lập ý?

Với những sự việc em vừa tìm đợc trên,

em định mở đầu câu chuyện nh thế

nào?

+ Mở đầu:

- Giới thiệu nhân vật “đời vua Hùng thứ

6 nói, biết cời đấy”

(Vì không có nhân vật thì không thể có

sự việc, không kể đợc vì nhân vật là

ng-ời làm ra sự việc )

- Phần diễn biến nên bắt đàu từ đâu? ?

Diễn biến câu chuyện diễn ra ntn? Tìm

hiểu sự việc chính?

+ Phần phát triển truyện (diễn biến)

- Thánh Gióng cất tiếng nói yêu cầu

vua làm ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt

- Gióng ăn khoẻ, lớn nhanh

- Trở thành tráng sĩ oai phong, lẫm liệt

- Gióng xông ra trận giết giặc

- Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre quật vào

2 Cách làm bài văn tự sự:

Cho đề văn: Kể một câu chuyện em

thích bằng lời văn của em

a Tìm hiểu đề:

- Thể loại: kể

- Nội dung: câu chuyện em thích

b Lập ý: - Lựa chọn câu chuyện

+ Chọn nhân vật+ Sự việc chính:

- Xác định nội dung theo yêu cầu của

đề đó là: Xác định nhân vật, sự việcdiễn biến kết quả và ý nghĩa củatruyện

- Roi sắt gẫy lấy tre làm vũ khí

- Thắng giặc, gióng bỏ lại áo giáp sắtbay về trời

không? Vì sao? (Không Vì không đảm

bảo sự liên tục lôgíc nối tiếp)

? Kể chuyện quan trọng nhất là xác

gọi là lập dàn ý Kể chuyện quan trọng

nhất là biết xác định chỗ bắt đầu và kết

thúc

? Vậy thế nào là lập dàn ý?

? Muốn làm bài văn hoàn chỉnh khi đã

lập dàn ý ta phải làm thế nào?

- GV treo bảng phụ các cách mở bài:

1 T.Gióng là vị anh hùng đánh giặc nổi

tiếng trong truyền thuyết, lên 3mà

không biết nói, biết cời, đặt đâu nằm

biết Thánh Gióng, Thánh Gióng là một

ngời đặc biệt Đã 3 tuổi mà

? Nhận xét các cách diễn đạt trên? (Có

dẫn nguyên văn bản không? Hãy đọc

lại lời dẫn trong văn bản Thánh Gióng)

GV chốt: Khi kể lại chuyện không kể

nguyên xi lời văn trong văn bản nhng

vẫn giữ đợc cốt truyện  gọi là kể bằng

lời văn của mình

* GV: Lu ý viết bằng lời văn của mình

tức là diễn đạt, dùng từ đặt câu theo ý

mình, không lệ thuộc sao chép lại văn

bản đã có hay bài làm của ngời khác

d Viết bài: bằng lời văn của mình

- Học thuộc phần ghi nhớ & học bài

- Đọc lại các truyền thuyết đã học

Ngày soạn: 7/9/2011