Đọc hết những bài ca dao đấy, ta nhận ra rằng, tác giả dân gian không phải chỉ thương thay mà còn là người đứng bên cạnh cảm thông chia sẻ với những số phận bất hạnh, hẩm hiu mà đáng t[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG GỢI Ý ƠN TẬP NGỮ VĂN 7
HỌC KÌ I 20 20 - 20 21
A PHẦN ĐỌC HIỂU
I Văn bản
Yêu cầ u phần văn bản :
-Đọc lại các văn bản nhiều lần và tìm các biện pháp nghệ thuật cĩ trong văn bản Nêu tác dụng.
-HTL các bài thơ, bài ca dao
-Nắm vững nội dung, nghệ thuật , phương thức biểu đạt của các văn bản trên
-Đọc lại phần chú thích về tác giả và xuất xứ của mỗi tác phẩm
Cuộc chia tay của những con búp bê Khánh Hoài
Các chủ đề chính của ca dao
Những câu hát về tình cảm gia đình
Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước, con người
Những câu hát than thân
Những câu hát châm biếm
Thơ Trung đại và Hiện đại Tác giả
Sông núi nước Nam
Phò giá về kinh
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
Cảnh khuya
Nguyên tiêu
II Tiếng Việt.
Nắm kiến thức các bài sau :
Từ ghép Từ đồng âm Từ đồng nghĩa Từ trái nghĩa Đại từ Từ láy Quan hệ từ Từ Hán Việt Thành ngữ Điệp ngữ Chơi chữ
Trang 2B VIẾT ĐOẠN VĂN
Viết đoạn văn biểu cảm ngắn theo chủ đề : Khi viết đoạn văn cần chú ý
- Đúng chủ đề, đúng số câu quy định, diễn đạt mạch lạc
- Vận dụng đầy đủ các yêu cầu của đề bài
- Chú thích rõ ràng
C TẬP LÀM VĂN
Biểu cảm về tác phẩm:
- Bài ca dao chủ đề Tình yêu quê hương, đất nước, con người ( Ở đâu …)
- Bài ca dao chủ đề Than thân ( Thương thay …)
- Một cuốn sách mà em yêu thích
MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO
Đề 1
Câu 1 : ( 3 đ )
Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi:
“ Nhìn bàn tay mảnh mai của em dịu dàng đưa mũi kim thoăn thoắt, khơng hiểu sao tơi thấy
ân hận quá Lâu nay, mải vui chơi bè bạn,chẳng lúc nào tơi chú ý đến em Từ đấy, chiều nào tơi cũng đi đĩn em Chúng tơi nắm tay nhau vừa đi vừa nĩi chuyện
Vậy mà giờ đây, anh em tơi sắp phải xa nhau Cĩ thể sẽ xa nhau mãi mãi Lạy trời, đây chỉ là một giấc mơ Một giấc mơ thơi”
(“Cuộc chia tay của những con búp bê” –Khánh Hồi )
a Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là gì? Dựa vào đâu mà em biết (1đ)
b Nêu nội dung của đoạn trích bằng một câu văn.(1đ)
c Chỉ ra phép điệp ngữ được dùng trong đoạn văn và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đĩ (1đ) Câu 2: Viết đoạn văn ngắn (2đ)
Từ nội dung đoạn trích, em hãy viết đoạn văn ngắn từ 6 - 8 câu thể hiện niềm vui của mình khi được sống trong tình yêu thương của gia đình
Câu 3 : Tập làm văn ( 5 đ )
Phát biểu cảm nghĩ của em về bài ca dao:
Ở đâu năm cửa nàng ơi
…
Ở trên tỉnh lạng cĩ thành tiên xây
Đề 2
Câu 1 : 3 điểm
Đọc kỹ đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“ Tơi yêu Sài Gịn da diết… Tơi yêu trong nắng sớm, một thứ nắng ngọt ngào, vào buổi chiều lộng giĩ nhớ thương, dưới những cây mưa nhiệt đới bất ngờ Tơi yêu thời tiết trái chứng với trời đang ui ui buồn bã, bỗng nhiên trong vắt lại như thủy tinh Tơi yêu cả đêm khuya thưa thớt tiếng ồn Tơi yêu phố phường náo động, dập dìu xe cộ vào những giờ cao điểm Yêu cả cái tĩnh lặng của buổi sáng tinh sương với làn khơng khí mát dịu, thanh sạch trên một số con đường cịn nhiều cây xanh che chở…”
( Ngữ văn 7, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục, 2012)
a ( 1 điểm)
Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả bày tỏ điều gì qua đoạn văn đĩ?
b (1 điểm)
Trang 3Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn Phương thức biểu đạt ấy được thể hiện bằng cách nào ( trực tiếp hay gián tiếp)? Căn cứ vào đâu em xác định như vậy ?
c ( 1 điểm)
Biện pháp nghệ thuật nào đã được tác giả dùng trong đoạn văn ? Tác dụng của biện pháp
đó trong việc thể hiện nội dung ?
Câu 2 : Viết đoạn văn ( 2 điểm )
Viết đoạn văn biểu cảm ngắn từ 6 – 8 câu nêu cảm xúc của em về một vẻ đẹp của quê hương
Câu 3 : ( 5 điểm )
Trình bày cảm xúc của em về bài ca dao :
"
Thương thay thân phận con tằm
…….
Dầu kêu ra máu có người nào nghe”
Đề 3
Câu 1 : ( 3 điểm )
Cho đoạn thơ sau :
“ Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ
”
a Hãy viết tiếp 4 câu thơ còn thiếu để hoàn thiện khổ thơ ( 1 điểm )
b Nêu nội dung chính của đoạn thơ ( 1 điểm )
c Tìm phép điệp ngữ có sử dụng trong đoạn thơ và nêu tác dụng ( 1 điểm )
Câu 2 : ( 2 điểm )
Viết đoạn văn biểu cảm ngắn từ 6 – 8 câu nêu cảm xúc của em về tình bạn trong cuộc sống Có sử dụng 1 từ đồng nghĩa, 1 từ láy.
Câu 3 : (5 điểm)
Phát biểu cảm nghĩ của em về một cuốn sách mà em yêu thích.
DÀN Ý THAM KHẢO BÀI TẬP LÀM VĂN
ĐỀ : Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao Ở đâu năm cửa nàng ơi?
1 Mở bài
Dân tộc Việt Nam tự hào với nhiều truyền thống đạo lý tốt đẹp từ bao đời nay, trong đó phải kể đến truyền thống “yêu quê hương đất nước”
Chúng ta không thể không nhắc đến bài ca dao: “Ở đâu năm cửa nàng ơi…Ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây”
2 Thân bài.
a Nghệ thuật:
Ca dao, dân ca Việt Nam không chỉ có nội dung phong phú, mà còn có nhiều cách thể hiện khác nhau Bài ca dao này được trình bày dưới dạng đối đáp Toàn bài ca dao là những câu hỏi và trả lời của một đôi trai gái, giúp cho bài ca dao hấp dẫn, mới lạ
Xuất hiện hai nhân vật trữ tình gồm một nam và một nữ, xưng hô với nhau là chàng và nàng Đây là cách xưng hô thể hiện sự thân mật của hai nhân vật, đồng thời là cách xưng
hô thường thấy của các đôi trai gái khi hát, hay cả trong đời sống ngày xưa
b Về nội dung:
Trang 4 Bài ca dao mượn lời tâm tình của đôi trai gái để kể về những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử của nước ta (thành Hà Nội, sông Lục Đầu, sông Thương, núi Đức Thánh Tản, đền Sòng, tỉnh Lạng)
Điểm đặc biệt ở đây, chính là nhân vật trữ tình chỉ điểm ra duy nhất một đặc điểm nổi bật nhất của một địa danh, mà khó tìm thấy ở một nơi khác Khiến cho bài ca dao không bị dài dòng, nhàm chán Tạo nên các vế đối xứng ở câu hỏi và câu trả lời của hai nhân vật trữ tình Thành Hà Nội là nơi có năm cửa, sông Lục Đầu là nơi có sáu khúc sông chảy xuôi, sông Thương là nơi có cả hai dòng trong - đục, núi Đức Thánh Tản là nơi có thánh sinh ra, Thanh Hóa là nơi có đền Sòng rất thiêng, Lạng Sơn là nơi có thành tiên xây Cứ như vậy, bài ca dao đã cung cấp những thông tin vô cùng thú vị một cách hấp dẫn
Sự hiểu biết, nhịp điệu đối đáp nhịp nhàng của hai nhân vật trữ tình góp phần thể hiện sự
tự hào, yêu thương quê hương đất nước của con người Việt Nam
c Mở rộng và nâng cao:
Ngoài những địa danh được nhắc đến trong bài ca dao, nước ta còn vô vàn những cảnh đẹp khác, như động Phong Nha, cố đô Huế, núi Hoa Lư
Hiện nay, các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử luôn được người dân Việt Nam giữ gìn, bảo vệ Tuy nhiên một bộ phận người dân vẫn chưa có ý thức bảo vệ cho cảnh đẹp của đất nước Cũng như cảm thấy tự tin về dân tộc mình Hiện tượng này cần xóa bỏ
Cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục rộng rãi trong xã hội về việc giữ gìn các cảnh đẹp non sông, về tình yêu quê hương, đất nước
3 Kết bài
Bài ca dao đã giới thiệu đến chúng ta những cảnh đẹp của đất nước, đồng thời truyền đến chúng ta tình yêu quê hương, đất nước, đồng bào
Qua đó, chúng ta cần luôn yêu thương, tự hào về dân tộc Cố gắng rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước vững mạnh
ĐỀ : Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao
“Thương thay thân phận con tằm…
Dầu kêu ra máu có người nào nghe”
1 Mở bài
Ca dao, dân ca không chỉ là tiếng hát về tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước con người mà còn là những tiếng than thân trách phận của những cuộc đời, cảnh ngộ bất hạnh, đắng cay
Ngoài ý nghĩa than thở, những bài ca dao mang tiếng nói từ những kiếp người nhỏ bé đáng thương còn là lời tố cáo đanh thép cái xã hội phong kiến bất công tàn ác Chúng ta
đã biết đến với một bài ca dao như thế:
Thương thay thân phận con tằm, Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti, Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây.
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữa trời.
Dầu kêu ra máu có người nào nghe
Trang 52 Thân bài
a Nghệ thuật
Ca dao, dân ca Việt Nam không chỉ có nội dung phong phú, mà còn có nhiều cách thể hiện khác nhau
Trước mỗi hình ảnh bất hạnh đáng thương là mô‐típ quen thuộc trong ca dao: Mô‐típ
“thương thay”
Điệp ngữ ấy nối nhau kéo dài suốt tám dòng thơ diễn tả sự xót xa vô hạn, nỗi thương cảm dâng trào như những con sóng ập vào lòng người đọc
b Nội dung
Con tằm bé nhỏ mà thật có ích Chúng nhả ra những sợi tơ vàng óng dùng để dệt thành vải, lụa là phục vụ cho nhu cầu may mặc của con người Nhưng chúng chỉ được ăn lá dâu-thứ lá tầm thường nơi bãi sông đồng ruộng Đã vậy, sau khi giúp con người lấy được dâu-thứ cần thiết, thỏa mãn nhu cầu của con người thì tằm cũng chết Cuộc đời tằm thật đáng thương, sống thì chẳng ăn được mấy mà cống hiến cho tới lúc lìa đời Cuộc đời như thế khác nào cuộc đời người lao động xưa kia, suốt đời bị kẻ khác bòn rút sức lực công lao
Họ bỏ ra quá nhiều nhưng chẳng hề được hưởng thụ dù chỉ là một chút thành quả lao động của mình Đó chính là nguyên nhân của nghèo đói, của vất vả khó khăn và kéo dài trong bất công vô vọng
Bé nhỏ hơn cả tằm là lũ kiến li li Kiến sống thành đàn, đoàn kết hỗ trợ và giúp đỡ nhau
Ấy thế mà cả đời vẫn chỉ ngược xuôi tất bật Người lao động trước đây cũng vậy, suốt đời vất vả ngược xuôi, cần cù làm lụng mà vẫn cơ cực nghèo khổ Họ quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, một nắng hai sương với đồng ruộng cây lúa mà nghèo vẫn hoàn nghèo
Hình ảnh con cò, con vạc là hình ảnh vô cùng quen thuộc trong ca dao Bởi người lao động nhìn thấy sự gần gũi thân thiết đến kì lạ giữa cái hình dáng lũ nghêu gầy guộc, cái dáng lấm lũi một mình lặn lội của chúng với thân phận hẩm hiu bé nhỏ của mình
“Thương thay hạc lánh đường mây, Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi” là thương cho cuộc đời phiêu bạt lận đận và những cố gắng vô vọng kiếm sống qua ngày mà người lao động đang trải qua Hơn thế, con đường mưu sinh thật lắm gian truân, bất trắc, lực lượng vất vả đã đành, họ còn bị bao hiểm nguy rình rập Quà là kiếp sống tội nghiệp đáng thương
Có lẽ, đáng thương nhất vẫn là tiếng kêu não nùng, tiếng kêu rạc cổ khô họng, kêu ra máu của con cuốc giữa trời Mặc dù ý thơ lấy từ sự tích vua Thục Đế đất nước, hận mà chết, biến thành con chim Cuốc kêu ra rả suốt hè đến trào máu họng, nhưng nhân dân lao động xưa lại vận vào chính thân phận hèn kém của mình để nói lên nỗi bất công oan khuất Song, những kẻ thấp cổ bé họng dù có kêu thấu trời cũng chẳng làm động lòng bọn thống trị nhẫn tâm, tàn ác Họ chẳng có được sự cảm thông đồng điệu, sự công bằng soi tỏ Như thế khác nào con Cuốc cứ khắc khoải da diết mà phí công vô ích
c Mở rộng và nâng cao:
Ngoài những con vật được nhắc đến trong bài ca dao, ta còn thấy rất nhiều hình ảnh ẩn dụ như “ con cò, con vạc”… hay những hình ảnh quen thuộc như “ trái bần trôi”, “ hạt mưa sa”, “ khăn tay”…cũng đều thể hiện số phận chịu nhiều cực khổ của người dân trong xã hội phong kiến
Đọc hết những bài ca dao đấy, ta nhận ra rằng, tác giả dân gian không phải chỉ thương thay mà còn là người đứng bên cạnh cảm thông chia sẻ với những số phận bất hạnh, hẩm hiu mà đáng thương cho chính thân phận nghèo khổ bé mọn của mình
Trang 6 Bên cạnh đó còn tố cáo xã hội phong kiến, chính xã hội đó đã tạo ra biết bao đau khổ cho người dân
3 Kết bài
thân phận người nông dân trong xã hội phong kiến
Hiện thực đen tối, tương lai mù mịt khiến nhân dân lao động xưa phải cất lên tiếng kêu, tiếng than ai oán
Qua những câu ca dao than thân, chúng ta càng hiểu và đồng cảm với cha ông ta xưa, biết xót thương quá khứ và quý trọng cuộc sống hiện tại
ĐỀ : Phát biểu cảm nghĩ về một quyển sách 1.Mở bài
Tôi đã từng nghe nói ở đâu rằng “Sách là thế giới” Quả thật đúng như vậy, sách là thế giới thu nhỏ cho phép ta trải nghiệm, cảm nhận rất nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau
Qua những câu chuyện đầy xúc động mỗi người lại tự rút ra những bài học cho riêng mình Đối với tôi cuốn sách gối đầu giường, cuốn sách tôi yêu thích nhất chính là “Cây chuối non
đi giày xanh” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh
2 Thân bài
a Tóm tắt nội dung:
Câu chuyện được bắt đầu thật tự nhiên hợp lý Nhân vật Đăng cũng là nhân vật chính trong tác phẩm nhận được lời đề nghị của người bạn: “Mày viết cho tao một bài về những kỉ niệm lúc mày còn ở đây… Mày viết thật thơ mộng vào Như viết tiểu thuyết càng tốt” Nhận lời
đề nghị của người bạn Đăng bắt tay vào viết Đó cũng là lúc biết bao kỷ niệm xưa cũ, trong trẻo, hồn nhiên của tuổi thơ ùa về: tình bạn, tình yêu, tình cảm thầy trò Những kỉ niệm ấy thật đẹp đẽ, mơ mộng và đáng trân trọng biết bao
b Trình bày cảm xúc
Trong cuốn truyện điều tôi ấn tượng nhất là hành trình tuổi thơ cũng là hành trình phát triển
từ tình bạn thành tình yêu của Đăng và nhỏ Thắm Những đứa trẻ con ngây thơ, hồn nhiên bên nhau trong suốt thuở thiếu thời: bị chết đuối hụt, chúng cùng đi học bơi, bảo vệ nhau trước những kẻ xấu, cùng nhau đi học, cùng nhau cười đùa… Và chúng ngượng ngùng, xấu
hổ khi nghe thấy những lời chòng ghẹo, trêu đùa từ người khác Nhưng trên hết đó là sự quan tâm, giúp đỡ nhau chân thành, tha thiết
Tôi đã vô cùng ngỡ ngàng, ngạc nhiên với hành động hồn nhiên mà cũng đầy chân thành của chú tiểu Khôi, Phan… khi Thắm buộc phải lấy người mà bố mẹ mai mối Đó còn là sự
Trang 7yêu thương vô bờ của mẹ Thắm dành cho đứa con của mình Chẳng phải ai khác mà chính là
bà đã dán tờ giấy ấy trước nhà với nội dung phản đối hôn nhân lạc hậu Bà mẹ ấy thật bao dung và vĩ đại biết bao Bà biết rằng nếu bị phát hiện chắc chắn nhỏ Thắm sẽ bị ăn đòn, bởi vậy bà tình nguyện làm việc đó để đỡ đòn roi thay cho con
Tác phẩm còn thể hiện tình người, tình làng nghĩa xóm đầm ấm, thân thiết Ông hớt tóc chẳng khác nào ông Ba Bị mà bố mẹ vẫn dọa mỗi lần tôi hư Ông hay chòng ghẹo những đứa
bé trong làng, miệng ông nhai trầu đỏ lòm làm tất thảy những đứa trẻ trong làng phải khiếp
sợ Nhưng khi thấy Đăng và Thắm bị ngã nước sắp chết đuối, ông đã vội vàng xuống cứu
Ẩn sau con người gàn dở ấy là cả một tấm lòng nhân hậu và lương thiện biết bao
Và còn rất nhiều câu chuyện nhỏ nhặt, vô cùng đời thường trong truyện khiến người ta đọc một lần rồi chẳng thể nào quên được Có lẽ khi đọc cuốn sách này những đứa trẻ nông thôn
sẽ như được sống lại những kí ức ngây thơ, hồn nhiên của mình Chỉ là những câu chuyện vặt, câu chuyện nhỏ nhưng đầy chất nhân văn và thấm đẫm tình người
c Nghệ thuật
Truyện được viết bằng giọng văn nhẹ nhàng, sâu lắng, thấm đẫm chất trữ tình Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, đậm chất Nam Bộ khiến người đọc cảm nhận được thân thương, gần gũi
Không chỉ vậy, Nguyễn Nhật Ánh còn tạo dựng tình huống đặc sắc, những chi tiết bất ngờ làm câu chuyện trở nên hấp dẫn, lý thú hơn
3 Kết bài
Gấp cuốn sách lại, những gì đọng lại trong lòng mỗi người không chỉ là giọng văn đằm thắm, chân thành mà còn bởi tình người sâu sắc, cảm động, bởi những suy nghĩ hồn nhiên, ngây thơ nhưng hết sức chân thành
Qua tác phẩm, không chỉ tôi mà rất nhiều bạn khác sẽ rút ra cho mình bài học riêng cho mình: bài học về tình bạn, tình cảm hàng xóm, về tình cảm gia đình,…
CHÚC CÁC EM HỌC BÀI VÀ LÀM BÀI THẬT TỐT.