PHUONG PHAP DAY HOC KI THUAT DAY HOC

sinh thông qua các biểu tượng, hình ảnh cụ thể và thực tế cuộc sống của học sinh. Tính trực quan thể hiện ở nội dung dạy học gần gũi, thân thuộc với học sinh, nội dung bài học được [r]

Buôn Ma Thuột,ngày 06-08/8/2012

Buôn Ma Thuột,ngày 06-08/8/2012

CHUYÊN ĐỀ

MỤC TIÊU CỦA CHUYÊN ĐỀ

 Nhận biết được các dấu hiệu chính

của dạy học lấy GV làm trung tâm

và dạy học lấy HS làm trung tâm

 Biết được các dấu hiệu đặc trưng

của dạy học truyền thống và dạy học lấy HS làm TT

 Xác định được một số kĩ năng cơ

bản trong dạy học lấy hoc sinh làm trung tâm

3

I/ Quan điểm biên soạn sách giáo

• 1 Quan điểm dạy giao tiếp:

- Giao tiếp là hoạt động trao đổi tư tưởng, tình cảm, cảm xúc… nhằm

thiết lập quan hệ hiểu biết hoặc sự

cộng tác giữa các thành viên trong xã hội Người ta giao tiếp với nhau bằng nhiều phương tiện, nhưng phương

tiện thông thường và quan trọng nhất

là ngôn ngữ

- Hoạt động giao tiếp bao gồm các hành vi giải mã (nhận thông tin) và ký

mã (phát thông tin) Trong ngôn ngữ, mỗi hành vi đều có thể thể hiện bằng

2 hình thức là khẩu ngữ (nghe, nói)

và bút ngữ (đọc, viết)

-Quan điểm dạy học giao tiếp

được thể hiện trên cả 2 phương diện nội dung và phương pháp dạy học

• 2 Quan điểm tích hợp:

Tích hợp nghĩa là tổng hợp trong một đơn vị học, thậm chí một tiết học hay một bài tập nhiều mảng kiến thức

và nhiều kỹ năng liên quan với nhau, nhằm tăng cường phát huy hiệu quả giáo dục và tiết kiệm thời gian học tập cho người học

• 3 Quan điểm tích cực hóa hoạt

động học sinh:

Tích cực hóa hoạt động học sinh có

nghĩa là chuyển từ phương pháp dạy

học truyền thụ sang phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học Giáo viên đóng vai trò người hướng dẫn tổ

chức hoạt động của học sinh – mỗi học sinh đều được hoạt động, qua đó nhằm bộc lộ khả năng của mình và được phát triển.

II/ phương pháp, hình thức tổ chức và quản lý dạy học

1 Phương pháp dạy học

2 Tổ chức dạy học

3 Đổi mới công tác quản lý dạy học

• 1 Phương pháp dạy học:

- Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học tập trung theo những định hướng

cơ bản: phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh; hình thành và

phát triển khả năng tự học cho học sinh; đảm bảo tính phù hợp đối tượng giáo

dục và đặc điểm vùng, miền; đảm bảo tính trực quan; thực hiện dạy học tích

hợp… nhằm khơi dậy hứng thú học tập cho học sinh.

- Đảm bảo tính tích cực là coi trọng vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình nhận thức Học sinh thực sự tham gia

vào quá trình học tập, qua thực tế…

dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo

viên.

- Đảm bảo tính phù hợp đối tượng giáo dục là tôn trọng sự phát triển của mỗi cá nhân, tạo cơ hội tối đa cho khả năng cho

mổi người học qua dạy học phân hóa,

bồi dưỡng học sinh có năng lực; bồi dưỡng học sinh yếu, học sinh có khả năng trong học tập…chấp nhận sự đa dạng trong giáo dục thể hiện tính

nhân văn của GDTH Tính phù hợp

trong dạy học ở tiểu học còn thể hiện

ở sự phù hợp với đặc trưng môn học, hoạt động giáo dục, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của lớp học,

của nhà trường, của địa phương

- Đảm bảo tính trực quan là tổ

chức quá trình nhận thức của học

sinh thông qua các biểu tượng, hình ảnh cụ thể và thực tế cuộc sống của học sinh Tính trực quan thể hiện ở

nội dung dạy học gần gũi, thân thuộc với học sinh, nội dung bài học được giáo viên thiết kế thành các hoạt động học tập nhẹ nhàng, tự nhiên, vui vẻ, trong không khí thân thiện, hợp tác

- Dạy học tích hợp là một trong các

yêu cầu cơ bản của đổi mới giáo dục tiểu học Kiến thức các môn học ở tiểu học đơn giản, liên quan chặt chẻ với

nhau và đều hướng vào giáo dục đạo đức, hình thành phát triển các kỹ năng cho học sinh ở tiểu học giáo viên dạy nhiều môn ở một lớp nên có điều kiện

để thực hiện dạy học tích hợp Dạy

học tích hợp phụ thuộc vào năng lực của giáo viên

Căn cứ vào nội dung bài học, đối tượng học sinh, GV có thể tổ chức dạy học

tích hợp trên cơ sở điều chỉnh nội dung dạy học và thời gian của các tiết học

2 Tổ chức dạy học:

Đổi mới phương pháp dạy học gắn liền

với đổi mới tổ chức dạy học Tổ chức

dạy học ở tiểu học đa dạng, linh hoạt phù hợp với mỗi đối tượng học sinh và điều kiện của nhà trường Có thể tổ chức dạy học theo cá nhân, theo nhóm, theo lớp

Có thể học trong lớp hoặc ngoài lớp, có thể chuẩn bị bài ở nhà hay sinh hoạt theo các câu lạc bộ…giúp học sinh học tập

hứng thú và đạt kết quả cao

Nên dành thời gian thích đáng cho

việc tự học của học sinh với sự

hướng dẫn, giúp đỡ thích hợp của

giáo viên Tất cả hướng vào mục tiêu pháp triển toàn diện học sinh

- Như vậy phương pháp tổ chức dạy học ở tiểu học phải phù hợp với nội dung, đối tượng, điều kiện cụ thể của mỗi lớp học

GDTH thực hiện mục tiêu dạy chữ

- dạy người, hướng tới mục tiêu phát

triển con người toàn diện Với mục

tiêu đó giáo viên cần có cách nhìn

tổng thể, tích hợp các nội dung giáo dục của các môn học, giải quyết hài hòa các nhiệm vụ học tập, đó cũng

chính là giải pháp tối ưu để đạt chất lượng, hiệu quả giáo dục tiểu học

3 Đổi mới công tác quản lý dạy học:

Song song với việc đổi mới phương

pháp và hình thức tổ chức dạy học, đòi hỏi chúng ta phải thực hiện đổi mới

quản lý dạy học Bộ GD&ĐT giao

quyền cho các địa phương chủ động

xây dựng tổ chức các hoạt động giáo dục cho phù hợp với đối tượng học

sinh và điều kiện thực tiển

Giáo viên được quyền tự chủ việc thực hiện chương trình, lựa chọn nội dung, xác định các yêu cầu cần đạt

và thời lượng dạy học phù hợp với

mỗi bài, mỗi tiết

Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng cần được nhận thức sâu sắc theo quan điểm giáo

dục toàn diện

- Cần đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá để không đẩy học sinh vào thế học thuộc lòng hay học để đối phó, học chỉ

để lấy điểm, chỉ để biết chứ không

phải để hiểu và áp dụng GV cần đánh giá đúng thực chất trình độ của học

sinh từ đó tìm giải pháp điều chỉnh kịp thời nhằm giúp học sinh học tập tiến

bộ; cần chú ý việc động viên, khích lệ, tính nhân văn, tính giáo dục trong

đánh giá.

- Thực tiển đổi mới công tác quản

lý GDTH hiện nay cho thấy tầm quan trọng của Hiệu trưởng trường tiểu

học; Hiệu trưởng phải tận tâm, thạo

việc, có năng lực điều hành, Hiệu

trưởng vừa là nhà lãnh đạo, nhà

quản lý hành chính, nhà sư phạm,

nhà hoạt động xã hội Hiệu trưởng

với tư cách là “người đại diện” cho Bộ GD&ĐT tại các cơ sở giáo dục

- Với phương diện hiệu trưởng là nhà sư phạm: nắm vững mục tiêu,

nội dung, phương pháp dạy học và

kiểm tra đánh giá học sinh tiểu học;

có hiểu biết chuyên môn sâu; có kỹ

năng sư phạm Hiệu trưởng phải là

thủ lĩnh về chuyên môn, đủ uy tín và năng lực bồi dưỡng giáo viên về các hoạt động giáo dục và dạy học Có tín nhiệm với đồng nghiệp và cộng đồng

III/ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH

1) Quan điểm dạy học : là những

định hướng mang tính chiến lược, cương lĩnh, là mô hình lý thuyết

của phương pháp dạy học (Có thể hiểu quan điểm dạy học tương

đương với các trào lưu sư phạm).

2) Phương pháp dạy học :

Là những cách thức con đường dẫn đến mục tiêu của bài học.

3) Kỹ thuật dạy học : là những

biện pháp, cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong các tình huống/ hoạt động nhằm thực hiện giải quyết một nhiệm vụ/nội dung cụ thể.

Việc phân định trên chỉ mang tính

tương đối, sự phân biệt giữa quan điểm dạy học và phương pháp dạy học, giữa phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học nhiều khi không thật rõ ràng Mối

quan hệ giữa quan điểm dạy học, PP

dạy học và kỹ thuật dạy học có thể

được hiểu gồm 3 bình diện: Bình diện

vĩ mô (PP vĩ mô); Bình đện trung gian (PP cụ thể); Bình diện vi mô (PP vi mô).

Để áp dụng các phương pháp kỹ thuật trong dạy học đạt hiệu quả, tích cực hoá học sinh, ngoài việc tuân thủ các quy định mang tính đặc trưng của phương pháp, kỹ thuật dạy học còn

đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo và nghệ thuật sư phạm của giáo viên

B Phương pháp dạy học lấy học

sinh làm trung tâm:

I/ Định hướng đổi mới phương pháp dạy học:

- Định hướng đổi mới phương pháp dạy

và học đã được xác định trong Nghị

quyết Trung ương 4 khóa VII (1-1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12- 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12-1998), được cụ thể hóa trong

các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo,

- Đặc biệt là chỉ thị số 15 (4-1999) Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: “ Phương

pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng

tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác

động đến tình cảm, đem lại niềm vui,

hứng thú học tập cho học sinh ”

Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy

và học là hướng tới hoạt động học

tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

II/ Dạy học lấy học sinh làm trung tâm:

Dạy học lấy học sinh làm trung tâm

là gì?

1) Khái niệm:

Dạy học lấy học sinh làm trung tâm là thuật ngữ dùng để miêu tả cách dạy của giáo viên và cách học của học

sinh nhằm tạo cơ hội cho học sinh tự khám phá, tìm tòi các khái niệm và

các thông tin mới với sự hổ trợ,

khuyến khích và hướng dẫn của giáo

viên (mà không chỉ dựa vào lắng

nghe, ghi nhớ những gì giáo viên nói).

* Những yếu tố khác biệt giữa dạy học lấy GV làm trung tâm với dạy học lấy

HS làm trung tâm là gì ?

* Vì sao phải áp dụng pp dạy học lấy học sinh làm trung tâm ?

2) Đặt trưng của phương pháp dạy học

lấy HS làm trung tâm:

- Dạy học lấy học sinh làm trung tâm luôn có tiến trình đa chiều (Thầy với

trò; trò – trò; …).

- Dạy học lấy học sinh làm trung tâm

là đặt người học vào trung tâm của

quá trình dạy học, tạo cơ hội mức tối

đa để học sinh tham gia vào quá trình học thông qua các hoạt động dạy học.

“Tôi nghe tôi quên, tôi nhìn tôi nhớ, tôi làm tôi

hiểu” (Khổng Tử)

4)Dạy học lấy học sinh làm trung tâm:

Dạy học lấy học sinh làm trung tâm

giáo viên đóng vai trò người hướng

dẫn, tổ chức tiết học, khuyến khích hổ trợ cho học sinh hoạt động, giáo viên

có điều kiện quan tâm đến mọi đối

tượng Học sinh hoạt động dưới sự

hướng dẫn của giáo viên là chủ yếu,

học sinh trao đổi giúp đỡ lẫn nhau, học sinh pháp huy tính chủ động tích cực,

học sinh có cơ hội giao tiếp và trao đổi với bạn bè và giáo viên, học

sinh tự trình bày sản phẩm, học

sinh được quyền trực tiếp sử dụng

đồ dùng dạy học, học sinh có cơ

hội học tập từ những gì các em

làm, học sinh được tham gia vào

quá trình đánh giá bạn học và bản thân

5) Hoạt động của Giáo viên và hoạt động của học sinh khi thực hiện dạy học lấy học sinh làm

trung tâm:

(lớp thảo luận- BCV chốt lại nội

dung)

a) Vai trò của giáo viên:

- Là người cố vấn, tổ chức hoạt động, giúp đỡ và hổ trợ HS học tập.

- Quan tâm đến tất cả HS.

- Nêu vấn đề, gợi mở, khuyến khích,

giao việc cho HS thực hiện các hoạt động phù hợp với trình độ và nhu cầu học tập của HS.

- Sử dụng hợp lý và hiệu quả đồ dùng dạy học.

- Đánh giá, nhận xét, động viên khuyến khích khi học sinh có tiến bộ…

b) Vai trò của học sinh :

- Phát huy được tính tích cực, chủ động

sáng tạo trong học tập.

- Có cơ hội đựợc trao đổi với GV, bạn học

và được giúp đỡ lẫn nhau.

- Trình bày hiểu biết, kết quả thảo luận

trước bạn bè và thầy – cô, được đánh giá bạn cùng học và tự đánh giá bản thân.

- Đựợc sử dụng đồ dùng dạy học.

- Có các hoạt động để thể hiện và học từ

những gì các em làm …

6) So sánh dạy học lấy giáo viên làm

trung tâm và dạy học lấy HS làm trung tâm:

(lớp thảo luận- BCV chốt lại nội dung)

* Anh chị hãy nêu suy nghĩ của

* Dạy học tập trung vào người

dạy (lấy GV làm trung tâm):

- Giáo viên chú ý nhiều đến việc trình bày kiến thức,

- Các kỹ năng sư phạm tập trung vào thuyết trình và giảng giải

- Học sinh tiếp thu kiến thức thụ động

- Học sinh tập trung vào việc nhớ,

luyện tập và làm theo

- Giáo viên quan tâm đến sản phẩm cuối

cùng và đánh giá theo định kỳ bằng

điểm kiểm tra để đánh giá mức độ hiểu của học sinh.

- Học sinh thường làm việc đơn lẻ.

- GV tập trung vào việc dạy áp đặt, rập

khuôn, máy móc theo chương trình sách giáo khoa; không chú ý đến học sinh.

- Giáo viên hoạt động nhiều, học sinh ít

tham gia hoạt động

* Anh chị hãy nêu suy nghĩ của

mình:

Những thể hiện của GV và HS khi dạy học lấy HS làm trung tâm ?

* Dạy học lấy HS làm trung tâm:

- GV là người gợi mở, hổ trợ cho HS hiểu

biết, lĩnh hội kiến thức dựa trên những

kinh nghiệm và hiểu biết đã có.

- HS có cơ hội thực hành, tương tác với bạn

và với môi trường xung quanh

- HS có vai trò tích cực trong học tập.

- Học sinh có cơ hội học tập thông qua quan sát, tìm hiểu, khám phá, thử nghiệm, trãi nghiệm, giao tiếp trao đổi với nhau tự rút

ra các kỹ năng và bài học cho bản thân.

-GV quan tâm đến toàn bộ quá trình

học và cách học của học sinh cũng

như kết quả mà học sinh đạt được

hàng ngày dựa trên nhận xét đánh

giá kịp thời của giáo viên

- Rèn học sinh kỹ năng thói quen làm

DH lấy GV làm trung tâm DH lấy HS làm trung tâm

GV là người phân phối kiến thức GV là người dẫn dắt, gợi mở

PPDH chủ yếu là thuyết trình,

giảng giải Kết hợp nhiều phương pháp, tập trung vào việc tổ chức hoạt động

và hỗ trợ HS hoạt động

Chú trọng vào việc ghi nhớ, luyện

tập và làm theo Chú trọng vào việc học qua trải nghiệm, giao tiếp với nhau và

phản ảnh

HS thụ động nghe, làm việc đơn

lẻ HS tích cực tham gia hoạt động, làm việc trong nhóm

Rập khuôn, cứng nhắc theo SGK,

không chú ý đến học sinh. Dạy học phù hợp với nhu cầu, trình độ HS

Quan tâm đến kết quả cuối cùng,

III/ Đặc trưng của các phương pháp

dạy học lấy học sinh làm trung tâm

1 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.

1 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.

Trong PPDH lấy học sinh làm trung

tâm, HS tự khám phá những điều mình chưa rõ; trực tiếp quan sát, thảo luận, làm thí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó

nắm được kiến thức kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp “làm ra” kiến thức, kĩ năng đó, không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

2 Dạy và học chú trọng rèn luyện

phương pháp tự học.

Trong đổi mới PPDH xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả

dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học Trong xã hội hiện đại đang biến đổi

nhanh - với sự bùng nổ thông tin, khoa

học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão - thì không thể nhồi nhét vào đầu óc học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều

Phải quan tâm dạy cho học sinh

phương pháp học ngay từ bậc Tiểu học và càng lên bậc học cao hơn

càng phải được chú trọng Nếu rèn

luyện cho HS có được phương pháp,

kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho HS lòng ham học, khơi dậy

nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nhân lên

gấp bội

3 Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.

Trong học tập, không phải mọi tri thức,

kĩ năng, thái độ đều được hình thành bằng những hoạt động độc lập cá

nhân Lớp học là môi trường giao tiếp thầy - trò, trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con

đường chiếm lĩnh nội dung học tập

Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể người học nâng mình lên một trình độ mới

phương pháp học tập hợp tác được

phổ biến trong dạy học là hoạt động

nhóm nhỏ 4 đến 6 người Học tập theo nhóm làm tăng hiệu quả học tập, nhất

là lúc phải giải quyết những vấn đề gay cấn Trong hoạt động nhóm tính cách năng lực của mỗi thành viên được bộc

lộ, phát triển, thông qua đó hình thành cho HS năng lực hợp tác Đây là mục tiêu giáo dục mà nhà trường phải

chuẩn bị cho học sinh.