SKKN HOA 9 CO CHI

- Xuất phát từ tình hình học tập của các em ở năm trước, đặc biệt qua kỳ kiểm tra chất lượng đầu năm 2011 – 2012 cho tất cả các học sinh khối 9 đối với bộ môn hóa học, bản thân tôi nhận [r]

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

1 Đặt vấn đề:

Nghị quyết của quốc hội ( Khóa X, kỳ họp lần thứ 8) về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông với mục tiêu là xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước trong khu vực và trên thế giới

Để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong các trường phổ thông nhằm đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện các môn học nói chung và bộ môn hóa học nói riêng cũng phải thay đổi nội dung lẫn phương pháp giảng dạy cho phù hợp, tạo nền tảng cho công tác giáo dục nhằm phát huy năng lực nhận thức, năng lực hành động, khả năng tư duy,khẳ năng sáng tạo…Trên cơ sở đó các em có đủ năng lực tiếp tục học lên cao và có điều kiện phát triển thành người toàn diện để mai này góp phần xây dựng cũng như bảo vệ Tổ Quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đó chính là lí do mà tôi đến với đề tài: hướng dẫn học sinh giải bài tập chuyên đề: “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”

2 Mục tiêu đề tài:

- Giúp học sinh nắm được phương pháp chung nhất để giải các bài tập thuộc chuyên đề: “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”

- Giúp học sinh phân biệt được các dạng bài tập khác nhau thuộc chuyên đề, để

từ đó rút ra phương pháp giải đặc trưng cho mỗi dạng

- Giúp học sinh vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo về tính chất hóa học của chất, tính tan của chất, để tách và tái tạo lại chất ban đầu

3 Lịch sử đề tài:

Qua nhiều năm giảng dạy, thực hiện đổi mới chương trình SGK hóa học 9, chuyên đề: “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” dần dần được hình thành và phát

triển do quá trình tích lũy kinh nghiệm tại đơn vị cơ sở mà tôi công tác cho đến ngày hôm nay

4 Phạm vi đề tài:

Hướng dẫn học sinh giải bài tập chuyên đề: “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”là một chuyên đề được sử dụng rộng rãi cho tất cả học sinh học môn hóa học trung học cơ sở Đặc biệt là học sinh học môn hóa học 9

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI:

1 Thực trạng đề tài:

- Xuất phát từ tình hình học tập của các em ở năm trước, đặc biệt qua kỳ kiểm tra chất lượng đầu năm 2011 – 2012 cho tất cả các học sinh khối 9 đối với bộ môn hóa học, bản thân tôi nhận thấy kỹ năng giải bài tập dạng “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” của các em còn rất yếu, còn nhiều chỗ sai sót Cụ thể:

+ Các em không nắm vững bảng tính tan

+ Các em không nắm vững tính chất hóa học của chất dẫn đến không biết lựa chọn chất phản ứng để tách và tái tạo lại chất

- Kết qua khảo sát chất lượng đầu năm học 2011 – 2012 về bài tập dạng “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” tôi đã thống kê được số hiệu như sau:

Lớp Sĩ

số

SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%)

2 Nội dung công việc cần giải quyết:

- Tìm hiểu tâm tư nguyện vọng cũng như nguyên nhân dẫn đến tình trạng học yếu của các em, nhằm đưa ra phương pháp học tập thích hợp để các em nắm bắt nội dung một cách kịp thời và vững chắc

- Đề tài kinh nghiệm nói về phương pháp “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” gồm các nội dung sau:

+ Giới thiệu các kiểu bài tập “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”

+ Phương pháp chung để giải.

Chỉ với hai nội dung tưởng chừng như rất đơn giản nhưng thật ra để mỗi học sinh đều làm tốt loại bài tập này không chỉ cần có phương pháp tốt mà còn cần đến cả một quá trình phấn đấu của thầy lẫn trò: Thầy tìm ra phương pháp dễ hiểu, dễ nhớ còn trò thì phải không ngừng rèn luyện kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng vận dụng, lựa chọn các loại chất phản ứng thích hợp

3 Biện pháp giải quyết:

a Giới thiệu các kiểu bài tập “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”:

- Dạng 1: Tách một chất từ hỗn hợp ban đầu (Dạng tinh chế):

Thí dụ 1: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch Ag có lẫn tạp Cu.

Thí dụ 2: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch khí CO2 có lẫn tạp SO2,

C2H4 và C2H2

Thí dụ 3: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch Al2O3 có lẫn tạp Fe2O3 và SiO2

- Dạng 2: Tách các chất từ hỗn hợp ban đầu:

Thí dụ 1: Tách ba kim loại Cu, Al, Fe ra khỏi hỗn hợp của chúng.

Thí dụ 2: Tách 4 khí CO2, CH4, C2H4, C2H2 ra khỏi hỗn hợp của chúng

b Kiến thức hóa học cơ bản cần nắm.

- Tính chất hóa học của các chất

- Tính tan của các chất

Qua nhiều năm giảng dạy, bản thân tôi đã rút ra được kinh nghiệm để giải bài tập chuyên đề, “ tách chất từ hỗn hợp ban đầu” như sau:

PHƯƠNG PHÁP CHUNG GIẢI BÀI TẬP DẠNG TÁCH CHẤT TỪ

HỖN HỢP BAN ĐẦU Bước 1: Dựa vào tính chất hóa học của chất ta lập sơ đồ tách và tái tạo lại chất

ban đầu

Bước 2: Dựa vào sơ đồ tách ta trình bày quá trình tách và viết phương trình

phản ứng minh họa

CỤ THỂ Dạng 1: Tách một chất từ hỗn hợp (dạng tinh chế)

Thí dụ 1: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch Ag có lẫn tạp Cu.

Bước 1: Sơ đồ tách

Ag

Cu

Bước 2: Trình bày quá trình tách

Hòa tan hỗn hợp Ag và Cu vào dd AgNO3 dư Lọc lấy rắn không tan, bỏ dung dịch nước lọc Ta được Ag tinh khiết

Thí dụ 2: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch khí CO2 có lẫn tạp SO2,

CH4 và C2H4

Bước 1: Sơ đồ tách

CO2

SO2

C2H4

C2H2

Dd Cu(NO3 )2

Dd AgNO3 dư

Dd AgNO3 dư Ag

CO2

Dd Br2 dư Dd HBr + H2SO4

Dd C2H4Br2

Dd C2H2Br4

Bước 2: Trình bày quá trình tách:

Dẫn hỗn hợp 4 khí CO2, SO2, C2H4 và C2H2 qua dung dịch brom dư Toàn

bộ SO2, C2H4 và C2H2 được giữ lại Ta thu được CO2 tinh khiết

C2H4 + Br2  C2H4Br2

C2H2 + 2Br2  C2H2Br4

Thí dụ 3: Trình bày phương pháp hóa học làm sạch Al2O3 có lẫn tạp Fe2O3 và SiO2

Bước 1: Sơ đồ tách

Al2O3

Fe2O3

SiO2

Bước 2: Trình bày quá trình tách:

- Hòa tan hỗn hợp Al2O3, Fe2O3 và SiO2 vào dung dịch HCl dư Lọc bỏ rắn

không tan, lấy dung dịch nước lọc ta được dung dịch hỗn hợp AlCl3 và FeCl3

- Lấy dung dịch nước lọc cho tác dụng dung dịch NaOH dư Lọc bỏ kết tủa, lấy dung dịch nước lọc ta được dung dịch NaAlO2

AlCl3 + 4NaOHdư  NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O

- Sục khí CO2 vào dung dịch nước lọc, lọc lấy kết tủa vừa thu được đem nung ở nhiệt độ cao đến khi khối lượng không đổi ta được chất rắn Al2O3 tinh khiết

NaAlO2 + CO2 + 2H2O  Al(OH)3 + NaHCO3

2Al(OH)3 t0 Al2O3 + 3H2O

Dd NaOH dư Dd NaAlO2

Fe(OH)3 lọc

CO 2 Al(OH) 3 t 0

Al2O3

Dd HCl dư

Dd AlCl3

Dd FeCl3 SiO2 lọc

Dạng 2: Tách các chất từ hỗn hợp

Thí dụ 1: Tách ba kim loại Cu, Al, Fe ra khỏi hỗn hợp của chúng.

Cu

Al

Fe

Bước 2: Trình bày quá trình tách:

- Hòa tan hỗn hợp 3 kim loại Cu, Al và Fe vào dung dịch NaOH dư Lọc lấy chất rắn không tan ta được hỗn hợp Cu và Fe

- Sục khí CO2 vào dung dịch nước lọc Lấy kết tủa đem nung ở nhiệt độ cao đến khi khối lượng không đổi, đem chất rắn thu được điện phân nóng chảy có Criolit ta được Al

NaAlO2 + CO2 + 2H2O  Al(OH)3 + NaHCO3

2Al(OH)3 Al2O3+ 3H2O

- Hòa tan hỗn hợp hai kim loại còn lại Cu và Fe vào dung dịch HCl dư Lọc rắn không tan ta được Cu

- Lấy dung dịch nước lọc cho tác dụng dung dịch NaOH, lọc lấy kết tủa đem nung trong không khí ở nhiệt độ cao đến khi khối lượng không đổi ta được chất rắn, dẫn luồng H2 dư qua rắn vừa thu được, ta được Fe

4 Fe(OH)2 + O2  t0 2Fe2O3 + 4H2O

Fe2O3 + 3 H2 2 Fe + 3 H2O

t0

t0

Dd NaAlO2 CO2 Al(OH)3 t0 Al2O3 Đpnc Al

Cu Dd HCl dư Dd FeCl2 Dd NaOH dư Fe(OH)2 t0 Fe2O3 t0 Fe

H 2

Fe Lọc

Cu

Lọc

Đpnc Criolit

Thí dụ 2: Tách 4 khí CO2, CH4, C2H4, C2H2 ra khỏi hỗn hợp của chúng.

Bước 1: Sơ đồ tách:

CO2

CH4

C2H4

C2H2

Bước 2: Trình bày quá trình tách:

- Dẫn hỗn hợp 4 khí CO2, CH4, C2H4, C2H2 vào dung dịch Ca(OH)2 dư Toàn bộ

CO2 được giữ lại, ta thu được hỗn hợp khí CH4, C2H4, C2H2

- Lọc lấy kết tủa vừa thu được đem nung ở nhiệt độ cao ta được CO2

- Dẫn hỗn hợp 3 khí còn lại CH4, C2H4, C2H2 qua dung dịch AgNO3/NH3dư

nung nóng Toàn bộ C2H2 được giữ lại ta thu được CH4, C2H4

- Lọc lấy kết tủa vừa thu được thả vào dung dịch HCl ta thu được khí C2H2

- Dẫn hỗn hợp 2 khí còn lại CH4 và C2H4 qua dung dịch brom dư Toàn bộ C2H4 được giữ lại ta thu được CH4 tinh khiết

C2H4 + Br2  C2H4Br2

- Rắc bột Zn vào dung dịch vừa thu được, ta được C2H4

C2H4Br2 + Zn  C2H4 + ZnBr2

t0

t0

CaCO 3

Dd Ca(OH)2 dư

Dd HCl

Dd AgNO3/NH3 dư

C 2 H 4

Lọc

C 2 H 2

Thu

C 2 H 4

C 2 H 2

Dd Br2 dư Thu ddC2H4Br2 Zn C 2 H 4

Dd NH3 dư

t 0

4 Kết quả chuyển biến của đối tượng:

Sau nhiều lần kiểm tra, khảo sát học sinh về dạng bài tập “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu”, trong quá trình áp dụng kinh nghiệm trên nhận được kết quả rất khả quan, qua số liệu thống kê sau:

Lớp Sĩ

số

SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%)

III KẾT LUẬN:

1 Tóm lược giải pháp:

* Bài tập “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” thuộc dạng bài tập hóa học định tính mang tính tổng hợp cao đòi hỏi học sinh phải biết vận dụng cũng như phối hợp nhiều kiến thức lại với nhau Vì vậy trong quá trình giảng dạy giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh giải từng bước từ những dạng bài đơn giản nhất rồi nâng dần lên những bài khó hơn Để nắm vững phương pháp giáo viên phải đưa

ra thật nhiều bài tập, yêu cầu học sinh phải tự giải và tất nhiên giáo viên phải kiểm tra, nhắc nhở kịp thời

* Qua chuyên đề “Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” hình thành học sinh các kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức tổng hợp về tính chất hóa học của các chất

- Viết thành thạo các phương trình hóa học

- Tư duy sáng tạo vào việc giải bài tập hóa học

- Vận dụng kiến thức tách chất và tái tạo chất vào thực tế cuộc sống

2 Phạm vi đối tượng:

Đề tài hướng dẫn học sinh giải bài tập “ Tách chất từ hỗn hợp ban đầu” có thể

áp dụng rộng rãi cho thầy trò dạy học môn Hóa học 9 trường THCS

3 Kiến nghị với cấp trên:

MỤC LỤC

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1/ Đặt vấn đề:

2/ Mục đích đề tài:

3/ Lịch sử đề tài:

4/ Phạm vi đề tài:

II/ NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

1 Thực trạng đề tài:

2 Nội dung cần giải quyết:

3 Biện pháp giải quyết:

4 Kết quả chuyển biến của đối tượng.

III/ KẾT LUẬN

1.Tóm lược giải quyết:

2 Phạm vi, đối tượng áp dụng:

3 Kiến nghị với các cấp về điều kiện thực hiện.

Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD nhà trường:

+Tác dụng của SKKN:

………

……….

+ Tác dụng thực tiễn, khoa học sư phạm: ……….

………

+Hiệu quả:……….……….

+Xếp loại:………

……….ngày…tháng năm 2012 CT.HĐKHGD _ Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD Phòng GD&ĐT: +Tác dụng của SKKN: ………

………

+ Tác dụng thực tiễn, khoa học sư phạm: ……….…

………

+Hiệu quả: ……….………

+Xếp loại:………

……….ngày……tháng năm 2012 CT.HĐKHGD _ _ Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD Sở GD&ĐT: +Tác dụng của SKKN: ……….

………

+ Tác dụng thực tiễn, khoa học sư phạm: ……….……

+Hiệu quả: ……….……….………

+Xếp loại:………

……….ngày……tháng năm 2012 CT.HĐKHGD