[r]
Trang 1Một số suy nghĩ khi rèn luyện t duy sáng tạo
cho học sinh thông qua giảng dạy Hình học lớp 8 I/ Đặt vấn đề:
Giảng dạy toán cho học sinh ở trờng phổ thông nhằm:
+Truyền thụ kiến thức
+Rèn luyện kĩ năng giải toán
+Rèn luyện t duy
+Bồi dỡng các phẩm chất nhân cách
Trong quá trình dạy học việc rèn luyện nhân cách sáng tạo cho học sinh là công việc vô cùng quan trọng Việc tìm tòi lời giải bài toán chính là cơ sở cho việc rèn luyện khả năng làm việc độc lập sáng tạo cho học sinh Môn hình học nói chung, môn hình học lớp 8 nói riêng là một bộ môn khó, đòi hỏi giáo viên phải co phơng pháp thích hợp để gây đợc hứng thú trong học tập của các em Khi giảng dạy giao viên giúp học sinh khai thác các tình huống của bài toán để
có nhiều cách giải qua đó rèn luyện t duy sáng tạo cho học sinh
II/ Cơ sở thực tiễn:
Là giáo viên dạy toán, tôi thấy dạy theo kiểu thầy đọc trò chép, dạy nhồi nhét, học sinh thụ động tiếp thu kiến thức thì không phát triển đợc óc t duy sáng tạo của học sinh
Khi dạy một bài toán cần có phơng pháp phù hợp để học sinh giải đợc nhiều cách khác nhau, qua đó rèn luyện đợc tính linh hoạt của trí tuệ, phát triển đợc năng lực t duy sáng tạo cho học sinh
III/Một số thí dụ về việc rèn luyện t duy sáng tạo cho học sinh:
Ví dụ 1: Khi dạy định lý: “Đờng phân giác trong của tam giác chia cạnh đối diện thành hai đoạn thẳng tỉ lệ với hai cạnh kề hai đoạn ấy”.(SGK lớp 8 trang 65) E
Chứng minh:
- Cách 2: Dựng CE // AD => BD
DC =
AB AE
Ta có: A = E1 (Đồng vị) B D C
C1 = A2 (So le trong)
Suy ra E = C1
Δ AEC có E = C1 => Δ AEC cân
AE = AC Vậy BD
DC =
AB AC
A
K
- Cách 3: Dựng DK // AC => BD
DC =
KB KA
Ta có A1 = A2 B D C
A2 = D1 (So le trong) => A1 = D1 => Δ AKD cân => AK = KD
KD // AC => BD
DC =
KB
KA Hay :
BD
DC =
KB
KD (1)
Mặt khác: KD // AC => KB
AB =
KD
AC =>
KB
KD =
AB
AC (2)
Trang 2Từ (1) và (2) suy ra: BD
DC =
AB AC
Để hớng dẫn học sinh chứng minh nhiều cách ở định lí này gấio viên hớng dẫn học sinh phân tích theo hớng phân tích đi lên Cụ thể là:
+ Phần chứng minh: BD
DC =
AB
AC ta cần chứng minh:
BD
DC =
m
AC
Lu ý rằng B, D, C thẳng hàng Từ đó dẫn tới việc qua B dựng BE // AC
để rồi chỉ rõ m = BE = AB
Vậy ta có cách 1
Để chứng minh BD
DC =
AB
AC ta chứng minh
BD
DC =
AB
n
Tơng tự cách 1, dẫn tới việc qua C dựng CE // AD để có cách 2
+Chứng minh BD
DC =
AB
AC cần tạo ra tỉ số trung gian
k
h từ đó dẫn tới
việc qua D dựng DK // AC ta có cách 3
Thông qua việc hớng dẫn học sinh tìm hiểu nhiều cách chứng minh khác nhau,
từ bài toán ở sách giáo khoa tôi thấy học sinh học bài, giờ học sôi nổi hơn Các
em học sinh say mê tạo các phơng án để tìm lời giải khác nhau cho bài toán Giìơ giảng không bị thụ động vào sách giáo khoa, học sinh độc lập chủ động khai thác để có nhiều cách giải bài toán, qua đó phần nào đã rèn luyện tính linh hoạt sáng tạo của học sinh
Ví dụ 2: Chứng minh rằng:”Trong một tam giác cân, tổng khoảng cáchcủa một
điểm bất kì trên đáy đếnhai cạnh bên thì không đổi”
*Cách 1: - Dựng MK vuông góc BH
Xét tứ giác MKHQ có:
K=M=Q=900 = MKHQ là hình chữ nhật => KH = MQ (1)
Xét Δ BMP và Δ MBK có: P = K = 900, BM chung A
Mà KM // AC => BMK = C , mà C = B H
=> Δ BMP = Δ MBK (G.C.G) => KB = MB (2) P K
Từ (1) và (2) suy ra KH + BK = MQ + MP = DH
BH không đổi nên QM + MP không đổi B C *Cách 2: Dựng QR // BC A
BR // MQ (Cùng vuông góc với AC)
=> BRMQ là hình bình hành => MB = QR (1) H
Xét Δ PMB và Δ QHR có: R K
H =P = 900; RQ = BM P
(Cạnh hình bình hành RQMB)
RQ // PC => HQR = HCB (Đòng vị) B M C
=> PBM = HQR => RH = PM (2)
Vậy: Δ PBM = Δ HQR (G.C.G)
Từ (1) và (2) => QM + PM = BR + RH = BH Không đổi
* Cách 3: Dựng qua B đờng BL vuông góc với MQ tại L
Tứ giác BHQL có H = Q = L = 900
BHQL là hình chữ nhật => LQ = BH A
P = L = 900 Q
BM chung : BL // AC => LBM = C
Mà: C = B => PBM = LBM P
=> Δ PBM = Δ LBM (G.C.G)
=> LM = MP B M C
L
Trang 3Xét MP + MQ = LM + MQ = LQ = BH không đổi.
Khi dạy học sinh bài toán này giáo viên gợi ý cho học sinh, khi cần chứng minh MP + MQ = BH Để chứng minh BH = MP + MQ cần hớng dẫn học sinh suy nghĩ thành hai đoạn bằng MP, một đoạn bằng MQ Từ đó ta có 3 cách chứng minh trên
IV/ Kết luận:
Phơng pháp rèn luyện khả năng sáng tạo của học sinh trong giải toán giúp học sinh hứng thú say mê học môn hình hơn, tạo lòng tin vào khả năng của mình, chất lợng học sinh tiến bộ rỏ rệt
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy, muốn đạt chất lợng cao trong bộ môn toán vai trò ngời thầy vô cùng quan trọng Để đạt đợc mục đích học tâp đòi hỏi thầy phải học tập không ngừng tự bồi dỡng để hoàn thiện mình
Trên đây là một số suy nghĩ của tôi trong việc rèn lyện t duy sáng tạo cho học sinh thông qua việc dạy toán Hình học 8 bằng hớng giải nhiều cách khác nhau Tự bản thân mình cần phải cố gắng học hỏi nhiều hơn nữa