Phân tích lựa chọn cổ phiếu PHân tích cơ bản Ngời đầu t mua cổ phiếu trên thị trờng sơ cấp hay thị trờng thứ cấp với ý định nắm giữ lâu dài đều muốn biết rằng giá cổ phiếu mà ngời ta chào bán cho mình có hợp lý hay không, tức là có phù hợp với giá trị của công ty phát hành ra cổ phiếu đó hay không. Muốn vậy, cần phải tiến hành phân tích cơ bản để tìm ra giá trị nội tại của cổ phiếu. Phần này sẽ giới thiệu cho các bạn các phơng pháp chính, thông dụng trên thế giới để định giá cổ phiếu của công ty cổ phần trên cơ sở phân tích các nhân tố cơ bản của công ty. Các phơng pháp này bao gồm: chiết khấu luồng cổ tức/ luồng tiền, hệ số P/E và các hệ số tài chính, đánh giá giá trị tài sản ròng và các phơng pháp kết hợp khác. 1. Phân biệt các loại công ty và cổ phiếu 1.1. Công ty tăng trởng và cổ phiếu tăng trởng: - Trong môi trờng tài chính, công ty tăng trởng đợc định nghĩa là công ty đạt mức sinh lời cao hơn mức sinh lời mà ngời đầu t đòi hỏi (hay mức thu nhập kỳ vọng) khi đầu t vào công ty đó. - Tuy nhiên, một cổ phiếu (CP) tăng trởng không nhất thiết là CP của công ty tăng trởng. Cổ phiếu tăng trởng là CP cho lợi suất đầu t cao hơn các CP khác có cùng đặc điểm rủi ro trên thị trờng. Sở dĩ CP này đạt đợc lợi suất đầu t cao hơn các CP khác là vì tại một thời điểm nào đó, thị trờng cha có đầy đủ thông tin về CP này, do đó nó định giá CP này thấp hơn so với các CP khác. Đây là một đặc điểm của thị trờng không hoàn hảo. Nếu CP đợc định giá thấp thì giá đó sẽ dần đợc nâng lên cho phù hợp với giá trị đích thực của nó một khi các thông tin về nó đợc ngời đầu t biết đến. Trong giai đoạn điều chỉnh giá này, lợi suất đầu t vào CP trên sẽ cao hơn. Khi đó, CP này đợc gọi là CP tăng trởng. Đối với công ty tăng trởng, nếu giá CP của nó tơng xứng với mức rủi ro của công ty hoặc cao hơn thì CP đó không đợc coi là CP tăng trởng. 1.2. Công ty phòng vệ và cổ phiếu phòng vệ: - Công ty phòng vệ đợc định nghĩa là công ty có luồng thu nhập trong t- ơng lai ổn định, không chịu ảnh hởng nhiều trớc biến động xấu của nền kinh tế. Loại công ty này thờng có rủi ro kinh doanh thấp và rủi ro tài chính không quá cao. (Ví dụ các công ty tiện ích và lơng thực, thực phẩm ) - Cổ phiếu phòng vệ là CP có lợi suất đầu t không bị giảm bằng mức sụt giá của toàn thị trờng nói chung, hay nói theo mô hình CAMP thì đó là loại CP 131 có độ rủi ro hệ thống thấp ( thấp). CP phòng vệ không nhất thiết là CP của công ty phòng vệ. Bất cứ loại cổ phiếu nào có thấp đều đợc coi là phòng vệ. 1.3. Công ty chu kỳ và CP chu kỳ - Công ty chu kỳ là loại công ty có nguồn thu nhập chịu ảnh hởng lớn của chu kỳ kinh tế nói chung. Các công ty này hoạt động rất tốt trong nền kinh tế phát triển và hoạt động rất kém khi kinh tế suy thoái. Loại công ty này có độ rủi ro kinh doanh và tài chính rất lớn. - Cổ phiếu chu kỳ là loại CP có biến động lợi suất đầu t cao hơn biến động của lợi suất chung trên thị trờng. Theo mô hình CAMP thì loại CP này có cao. Tuy nhiên, CP chu kỳ cha chắc đã là CP của công ty chu kỳ. CP của bất cứ công ty nào nếu có độ biến động lợi suất đầu t cao hơn thị trờng thì đợc coi là CP chu kỳ. 1.4. Công ty đầu cơ và CP đầu cơ - Công ty đầu cơ là công ty có rủi ro tài sản rất lớn nhng cũng có khả năng mang lại lợi nhuận cao. Đặc thù loại này là các công ty thăm dò dầu khí. - Cổ phiếu đầu cơ là CP có thể mang lại lợi suất đầu t thấp hoặc âm với xác suất rất cao , còn khả năng mang lại lợi suất bình thờng hoặc cao thì lại thấp. Đây có thể là CP của công ty đầu cơ hoặc CP của những công ty bị định giá quá cao. Nếu ngời đầu t mua phải CP định giá cao thì khi giá CP đó đợc điều chỉnh về giá trị thực cuả nó, ngời đầu t sẽ bị thua lỗ và nh vậy lợi suất đầu t là âm. Khả năng này thờng xảy ra với các công ty tăng trởng vì thị trờng thờng có xu hớng định giá CP của chúng quá cao. 2. Định giá và lựa chọn cổ phiếu 2.2.1. Nguyên tắc Khi xem xét, đánh giá một công ty, trớc hết phải đánh giá về chất lợng công ty, bộ máy quản lý điều hành và xu hớng phát triển của công ty trong tơng lai. Tuy nhiên, phân tích đầu t không chỉ đơn thuần là đánh giá công ty mà còn phải xem xét giá trị cổ phiếu của công ty đó có đúng với giá nó đang đợc mua bán hay không. Khi lựa chọn đầu t cổ phiếu, ta phải xem xét đánh giá công ty phát hành, xác định mức độ rủi ro và lợi suất yêu cầu ứng với mức rủi ro đó; từ đó xác định giá trị nội tại của công ty (mà nhà đầu t có thể cho đó là giá trị thực theo đánh giá của mình). Bớc tiếp theo là cần so sánh giá trị cơ bản (nội tại) của cổ phiếu với giá thị trờng đang giao dịch của cổ phiếu đó rồi mới đa ra quyết định đầu t. 132 Một công ty hoạt động rất tốt cùng với bộ máy quản lý hiệu quả, nhng nếu cổ phiếu của nó đợc định giá quá cao so với giá trị nội tại của nó thì hẳn ngời đầu t nghiêm túc không dám mua. Ngợc lại, nếu một công ty hoạt động không hiệu quả lắm nhng cổ phiếu của nó đợc định giá thấp hơn giá trị thực thì đó sẽ là một cơ hội đầu t tốt. Nh vậy, rõ ràng một công ty tốt không nhất thiết là một cơ hội đầu t tốt. 2.2.2. Các phơng pháp định giá Định giá cổ phiếu cũng dựa trên những nguyên tắc cơ bản của việc định giá tài sản nói chung, bao gồm việc định giá doanh nghiệp phát hành ra chính cổ phiếu đó. Các phơng pháp định giá cổ phiếu có thể đợc xếp thành 3 nhóm chính sau đây : Nhóm phơng pháp chiết khấu luồng cổ tức hoặc luồng tiền; Nhóm phơng pháp dựa trên giá trị tài sản; Nhóm phơng pháp dựa vào các hệ số. Ngoài ra, còn có các phơng pháp kết hợp hoặc so sánh căn cứ vào các phơng pháp cơ bản nói trên. Dới đây sẽ giới thiệu những phơng pháp thông dụng nhất trong các nhóm nói trên. 2.2.1. Phơng pháp định giá cổ phiếu theo luồng cổ tức Làm thế nào để xác định đợc thu nhập qua đầu t vào cổ phiếu? Giả sử một ngời đầu t mua một cổ phiếu với giá trong năm là P 0 . Liệu năm sau ngời đầu t đó thu đợc lợi nhuận là bao? Vào năm sau ngời đầu t sẽ nhận đợc cổ tức và lãi vốn (tức là chênh lệch giá cổ phiếu năm sau so với năm trớc). Nếu ký hiệu cổ tức năm sau là DIV 1 và giá cổ phiếu năm sau là P 1 thì thu nhập dự kiến của ngời đầu t cổ phiếu sang năm là: DIV 1 + (P 1 - P 0 ). Nếu sang năm ngời đầu t bán cổ phiếu đi thì thu nhập thực tế là DIV 1 + (P 1 - P 0 ), còn nếu năm sau ngời đầu t vẫn giữ cổ phiếu thì phần thu nhập lãi vốn (P 1 - P 0 ) cha đợc thực hiện. Nhiều ngời cho rằng thu nhập chắc chắn của ngời đầu t là DIV 1 , còn lãi vốn cha thực hiện, nên không quan trọng. Điều này là không đúng, vì nếu năm sau giá cổ phiếu giảm và các năm tiếp theo giá cổ phiếu vẫn giảm thì sao? Nếu giá cổ phiếu liên tục giảm quá mức thì coi nh ngời đầu t bị mất vốn khá lớn. Ví dụ, vào ngày 27/10/1997 khi chỉ số Dow Jones giảm 4% ( 554 điểm) thì những ng- ời đầu t trên thị trờng chứng khoán Mỹ mất 600 tỷ USD. Đây cũng là lý do vì sao trong thời kỳ suy thoái kinh tế, khi giá cổ phiếu giảm mạnh thì có nhiều nhà đầu t mất trắng tay. Vì vậy, khi tính lãi của ngời đầu t cổ phiếu phải tính đủ cả hai thành phần cổ tức và lãi vốn. Nh vậy tỷ suất lợi nhuận dự đoán khi năm nay bỏ vốn mua cổ phiếu giá P 0 là 133 Tỷ suất lợi nhuận dự đoán: 0 011 P )PP(DIV r + = DIV 1 cổ tức dự đoán năm sau (expected dividend) P 1 giá cổ phiếu dự đoán năm sau (expected price) Tỷ suất lợi nhuận r ngời đầu t dự kiến thu đợc nêu trên đợc gọi là tỷ suất lợi nhuận ớc tính. Ví dụ: Nếu P 0 =100, DIV 1 =5, P 1 = 110, khi đó tỷ suất lợi nhuận ớc tính r là: %r 15 100 1001105 = + = Các tình huống tính giá: Tính giá Cổ phiếu sau 1 năm Ngợc lại, nếu biết đợc cổ tức dự đoán năm sau DIV 1 , giá dự đoán năm sau P 1 và biết đợc tỷ suất lợi nhuận ớc tính của các cổ phiếu cùng có độ rủi ro nh cổ phiếu đã mua là r thì có thể định đợc giá cổ phiếu hiện tại theo công thức: r PDIV P + + = 1 11 0 ( 1 ) trong đó 1/(1+r) là hệ số chiết khấu r là tỷ lệ chiết khấu, mức chiết khấu này cao hay thấp phụ thuộc vào độ rủi ro của mỗi cổ phiếu. Ví dụ: DIV 1 = 5, P 0 = 110, r = 15% thì % , P 15 151 1105 0 = + = Điều kiện cân bằng trong một thị trờng vốn hoạt động hoàn hảo là tại mọi thời điểm, tất cả các cổ phiếu có cùng độ rủi ro nh nhau đợc định giá theo cùng một tỷ lệ chiết khấu (hay còn gọi là tỷ suất vốn hoá thị trờng). Tính giá CP sau một số năm Cũng lập luận tơng tự nh trên, nếu dự đoán đợc cổ tức DIV 2 năm thứ hai, giá cổ phiếu P 2 năm thứ hai, và tỷ suất lợi nhuận mong đợi r thì có thể tính đợc giá cổ phiếu năm thứ nhất P 1 : r PDIV P + + = 1 22 1 Tính tơng tự liên tiếp cho đến năm cuối H là năm ngời đầu t bán cổ phiếu đó đi thì ta có thể định giá đợc giá cổ phiếu hiện tại chính là giá trị quy 134 về hiện tại của luồng thu nhập cổ tức cho đến năm thứ H cộng với giá trị quy về hiện tại của giá cổ phiếu năm thứ H, hay viết bằng công thức là: H H H H )r( P )r( DIV . )r( DIV r DIV P + + + ++ + + + = 1111 2 21 0 H H H H )r( P )r( DIV P + + + = 11 0 (2) Nói cách khác, giá cổ phiếu hiện tại chính là giá trị quy về hiện tại của toàn bộ các luồng thu nhập trong tơng lai. Khi kỳ đầu t là vô hạn: Nếu cổ phiếu đợc ngời đầu t nắm giữ vô hạn thì có nghĩa H sẽ tiến tới (thông thờng, quãng đời của cổ phiếu là vô hạn vì nó không có thời gian đáo hạn. Một cổ phiếu thờng đợc chuyển quyền sở hữu cho nhiều ngời thuộc nhiều thế hệ, song điều đó không ảnh hởng tới giả định ngời đầu t nắm giữ cổ phiếu đó vô thời hạn). Khi đó, giá trị hiện tại của vốn gốc (P H /(1+r) H sẽ tiến tới 0 và công thức trên sẽ trở thành: = + = 1 0 1 t t t )r( DIV P (3) Khi tỷ lệ cổ tức tăng trởng đều đặn Việc sử dụng công thức (3) kể trên để tính toán giá cổ phiếu là tơng đối phức tạp. Trên thực tế, công thức này thờng đợc áp dụng khi tỷ lệ tăng trởng cổ tức hàng năm (g) là không đổi. Khi đó, công thức (3) có thể viết lại nh sau: gr DIV .)r()g/(DIV .)r)(g/(DIV)r/(DIVP HH =+++++++++= 1 1 2 110 11111 (4) Chú ý rằng công thức này chỉ đúng khi tốc độ tăng trởng g nhỏ hơn tỷ suất thu nhập dự tính. Trên thực tế ngời ta giả định rằng g<r vì điều này hoàn toàn hợp lý. Trên thực tế, các công ty thòng có mức tăng trởng cổ tức không đều trong một số năm, trớc khi có thể đạt đến giai đoạn ổn định. Trờng hợp này, chúng ta cần kết hợp công thức (2) và (4) để tính giá, nh ví dụ dới đây sẽ minh hoạ. Nguyên tắc ớc tính các thông số: Để có thể dự tính một cách chính xác các thông số để đa vào công thức tính toán, ngời đầu t phải tiến hành phân tích kỹ lỡng tình hình tài chính của doanh nghiệp để có thể dự báo triển vọng phát triển trong tơng lai của doanh 135 nghiệp. Nguyên tắc chung đợc áp dụng nh sau: a/ Tính DIV 1 : Thông thờng, việc ớc tính cổ tức năm đầu (DIV 1 ) đợc dựa trên số liệu về cổ tức trong quá khứ; chính sách phân chia cổ tức trong tơng lai; ớc tính thu nhập năm sau của công ty để từ đó ớc tính ra giá trị cổ tức có thể nhận đợc trong năm tới (DIV 1 ). b/ Tính g: Việc ớc tính tỷ lệ tăng trởng cổ tức của công ty phải dựa trên đánh giá tiềm năng phát triển của công ty về lâu dài chứ không chỉ đơn thuần trong một số năm tới, vì tốc độ tăng trởng g đợc giả định là mức tăng trởng đều đặn của công ty trong suốt quãng đời hoạt động. Do vậy, các số liệu để tính toán g phải là mức dự đoán bình quân về lâu dài. Trong trờng hợp này, tốc độ tăng trởng cổ tức đợc giả định là bằng với tốc độ tăng trởng thu nhập và đợc tính theo công thức nh sau: g = ROE. b Trong đó: b là % lợi nhuận đợc để lại tái đầu t (= 1- tỷ lệ chia cổ tức = 1- DIV 1 /EPS 1 .) ROE = thu nhập ròng/ vốn cổ đông = thu nhập trên 1 cổ phiếu (EPS)/giá trị sổ sách của 1 cổ phiếu. c/ Tính r: Ước tính tỷ suất lợi nhuận đầu t (r) - hay còn gọi tỷ lệ chiết khấu- cần dựa trên mức độ rủi ro của công ty phát hành. Rõ ràng là nếu công ty có độ rủi ro càng cao thì phải đem lại mức lợi suất lớn thì ngời đầu t mới có thể chấp nhận đầu t vào cổ phiếu của công ty đó. Để xác định r ngời ta có thể dùng một số công thức khác nhau tuỳ thuộc vào cơ cấu vốn của công ty phát hành. Tuy nhiên, công thức phổ biến nhất áp dụng theo mô hình CAPM (sẽ đợc trình bày cụ thể ở chơng 6): r = r f + (r m - r f ) Trong đó: r f là lãi suất tín phiếu phi rủi ro. r m là lợi suất danh mục thị trờng là mức độ rủi ro của công ty. Về mặt lý thuyết, công thức tính r nh trên chỉ nên áp dụng trong trờng hợp công ty chỉ phát hành cổ phiếu. Nếu công ty phát hành cả cổ phiếu lẫn trái phiếu thì r cần đợc xác định theo phơng pháp chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC) nh sau: 136 )t( ED D r ED E rr dea + ì+ + ì= 1 Trong đó: r a là lợi suất thu nhập ớc tính trên tài sản của công ty = thu nhập hoạt động ớc tính/giá thị trờng của tất cả các loại chứng khoán của công ty. r e hay r ở công thức trên đây là lãi suất gọi vốn cổ phần hay còn gọi là tỷ suất vốn hoá thị trờng (lợi suất yêu cầu của ngời đầu t khi mua cổ phiếu) và r d là lãi suất vay nợ. E và D là khối lợng vốn cổ phần và vốn vay tơng ứng t là thuế suất. Từ công thức trên có thể suy ra công thức tính lợi suất yêu cầu (lãi suất chiết khấu) đối với cổ phiếu nh sau: r e = r a + (D/E)[r a - r d (1-t)] Từ công thức trên cho thấy: khi công ty chỉ phát hành cổ phiếu thì r a = r e . Khi công ty vay thêm vốn thì rủi ro cho cổ đông tăng thêm và nếu vay vốn càng nhiều (tỷ lệ D/E lớn) thì độ rủi ro cho cổ đông càng lớn, vì vậy cổ đông yêu cầu lợi suất đầu t ( r e ) phải càng cao. Tuy nhiên, có một vấn đề cần lu ý là đối với trờng hợp công ty phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, thì cha thể áp dụng các công thức trên để ớc tính r vì cha có căn cứ về mức độ rủi ro của công ty. Vì thế, để có thể xác định đợc tỷ suất thu nhập dự tính này, ngời đầu t cần phải căn cứ vào tỷ suất thu nhập dự tính của các cổ phiếu có cùng mức rủi ro với cổ phiếu cần định giá, bởi nh chúng ta đã biết để đảm bảo điều kiện cân bằng trong các thị trờng vốn hoạt động hoàn hảo thì tất cả các loại chứng khoán có cùng độ rủi ro đều phải đợc chào bán với cùng một tỷ suất thu nhập dự tính. Đôi khi, để thuận tiện trong cách tính toán ngời ta có thể lấy khung lãi suất chung hiện hành trên thị trờng để xác định tỷ suất thu nhập r. Thực tế là các công ty thờng có tốc độ tăng trởng không cố định. Do vậy, cần chia các giai đoạn phát triển của công ty theo chu kỳ tăng trởng. 2.2.2. Định giá cổ phiếu theo luồng tiền (DCF). Xét trên phơng diện toàn công ty, luồng tiền không đợc giữ lại để đầu t gọi là luồng tiền tự do sử dụng: Luồng tiền tự do sử dụng = doanh thu - chi phí - đầu t. 137 Công ty có thể sử dụng nguồn thu nhập của mình theo một số cách. Có thể dùng toàn bộ số tiền đó để chia cổ tức; giữ lại một phần để đầu t, phần còn lại để chia cổ tức hoặc có thể nguồn thu nhập đó đợc đa toàn bộ vào đầu t, đồng thời còn phải vay thêm vốn để đầu t. Số tiền thu nhập còn lại sau khi giữ lại một phần để tái đầu t vào kinh doanh chính là để trả cổ tức. Vì vậy cổ tức chính là luồng tiền tự do tính trên một cổ phiếu. Trờng hợp một năm nào đó cha có thu nhập hoặc có thu nhập nhng ít hơn lợng tiền đa vào đầu t thì luồng tiền tự do năm đó bằng âm, và do đó công thức tính giá cổ phiếu có thể viết lại nh sau: PV(D t ) = + t )r( phiếu cổmột ntrê do tự tiền Luồng 1 Nếu ký hiệu luồng tiền tự do năm thứ H là FCF H thì công thức trên có thể viết lại nh sau: H H H H )r( P )r( FCF . )r( FCF r FCF P + + + ++ + + + = 1111 2 21 0 Ký hiệu PV( luồng tiền H) = H H )r( FCF . )r( FCF r FCF + ++ + + + 111 2 21 PV(H) = H H )r( P + 1 ta có công thức tính giá cổ phiếu: P 0 = PV(luồng tiền H) + PV(H) (5) Điều quan trọng nhất trong phơng pháp này là phải lập đợc bảng kế hoạch sản xuất kinh doanh của công ty, ít nhất là cho thời hạn 5 năm, để ớc tính các khoản doanh thu, chi phí và luồng tiền tự do sử dụng. Việc dự đoán các yếu tố trên không những chỉ phụ thuộc vào đặc điểm của công ty, mà còn phụ thuộc vào tình hình của ngành sản xuất kinh doanh, môi trờng kinh doanh, khuôn khổ pháp lý và đặc biệt là chế độ kế toán. Chỉ có chính công ty mới đủ thông tin để lập Kế hoạnh sản xuất kinh doanh, nhng nhà t vấn hoặc bảo lãnh phát hành phải biết đánh giá sự hợp lý của nó dới mọi khía cạnh. 2.2.3. Phơng pháp định giá theo hệ số giá trên thu nhập (P/E) Hệ số giá cổ phiếu trên thu nhập của một cổ phiếu đợc ký hiệu là P/E. Thờng các nhà đầu t nói cổ phiếu A bán với P/E cao. Vậy bán với P/E cao có phải là tín hiệu tốt không? P/E có giá trị cao chứng tỏ ngời đầu t nghĩ rằng công ty đang có cơ hội tăng trởng, rằng thu nhập là tơng đối ổn định, an toàn, và tỷ suất vốn hoá thị trờng r tơng đối thấp. Nhng cần lu ý rằng P/E cao cũng có thể là không phải do giá cổ phiếu cao mà vì thu nhập thấp. 138 Đối với một thị trờng chứng khoán phát triển thì hệ số P/E rất có ích cho việc định giá cổ phiếu. Giả sử ngời đầu t có cổ phiếu A không đợc giao dịch sôi nổi trên thị trờng. Vậy cổ phiếu A có giá hợp lý là bao nhiêu? Muốn vậy, một trong các cách là chỉ cần nhìn vào giá trị P/E đợc công bố đối với các loại cổ phiếu có cùng độ rủi ro nh cổ phiếu A. Ví dụ, trung bình các cổ phiếu loại này có P/E = 11. Khi đó nhân P/E với thu nhập của công ty phát hành cổ phiếu A có thể tìm ra đợc giá cổ phiếu A. Nếu thu nhập là 5,5đ một cổ phiếu A, thì giá cổ phiếu là 60,5đ. Tóm lại, đây là cách định giá cổ phiếu thờng nhanh nhất và đơn giản nhất, áp dụng theo công thức sau: Giá cổ phiếu = Thu nhập mỗi cổ phiếu ì Hệ số giá/thu nhập Theo phơng pháp định giá này, về mặt lý thuyết chúng ta có thể áp dụng một trong các cách sau đây: a/ Lấy chỉ số P/E bình quân toàn ngành mà công ty đó tham gia hoặc lựa chọn một công ty có cổ phiếu đợc giao dịch rộng rãi có cùng tỷ lệ lợi nhuận, độ rủi ro và mức tăng trởng tơng tự nh cổ phiếu mà chúng ta cần định giá. Khi đó, chúng ta sẽ xác định giá của cổ phiếu bằng cách lấy thu nhập của công ty cần định giá nhân với hệ số P/E bình quân của ngành hoặc hệ số P/E của công ty đ- ợc lựa chọn. b/ Xác định hệ số P/E hợp lý hay nội tại của chính công ty đó. Giá cổ phiếu đợc xác định bằng cách nhân hệ số P/E thông thờng với thu nhập của công ty. Đối với công ty có tốc độ tăng trởng đều đặn, hệ số P/E hợp lý đợc tính toán dựa trên công thức tơng tự nh công thức tính giá cổ phiếu nêu trên đây: Ta có P 0 = Div 1 /(r-g), Hay P 0 = Div 0 (1+g) /(r-g), Từ đó: P 0 /E 0 = (Div 0 /E 0 ) (1+g) /(r-g) = tỷ lệ chia cổ tức năm đóì(1+g)/(r-g) hay P/E = (1-b)(1+g)/(r-g). Tuy nhiên, trên thực tế khi tiến hành đánh giá cổ phiếu công ty thì việc lựa chọn hệ số P/E cụ thể không đơn thuần nh hai phơng pháp trên mà còn phải căn cứ vào xu hớng phát triển của toàn ngành và của từng công ty cụ thể. Do vậy, ta có thể kết hợp cả hai cách trên đây để xác định giá trị cổ phiếu công ty. 2.2.4. Định giá dựa trên các hệ số tài chính 139 Nh chúng ta đã học trong phần phân tích báo cáo tài chính, các báo cáo tài chính của một công ty có thể đợc coi nh là sản phẩm từ mô hình của công ty - một mô hình đợc thiết kế bởi các nhà quản lý, các kế toán và gián tiếp bởi các cơ quan quản lý thuế. Các công ty khác nhau có các mô hình khác nhau, có nghĩa là họ xử lý và mô tả các hiện tợng tơng tự nhau theo những phơng thức khác nhau. Một trong những nguyên nhân của việc này là các nguyên tắc kế toán thờng cho phép một số sự linh hoạt trong việc xử lý và hạch toán rất nhiều sự kiện. Ví dụ nh phơng thức khấu hao tài sản (khấu hao theo đờng thẳng hoặc khấu hao nhanh) và phơng thức xác định giá trị hàng tồn kho (FIFO hay LIFO). Để có thể hoàn toàn hiểu đợc một công ty và so sánh với các công ty có sử dụng các phơng thức kế toán khác, các chuyên gia phân tích tài chính phải xem xét từng ngóc ngách trong các báo cáo tài chính của công ty và phải hiểu đợc cách thức các báo cáo tài chính đó đợc lập. Những ngời chỉ xem xét đến các số liệu cơ bản nh thu nhập trên cổ phiếu (EPS) sẽ bị bất ngờ hơn trớc những biến động của công ty so với những ngời có thể nhìn thấy những thông tin đằng sau các số liệu kế toán. Mục đích cuối cùng của việc phân tích cơ bản là nhằm xác định giá trị của các chứng khoán của công ty (trong đó có cổ phiếu và trái phiếu). Công việc đầu tiên là phải xác định đợc giá trị các khoản thu nhập của công ty. Việc tiếp theo là xác định các khoản thu nhập đó sẽ đợc phân bổ nh thế nào cho những ngời nắm giữ cổ phiếu cũng nh trái phiếu của công ty, với những mức độ xác suất nhất định. Trong thực tế, công việc này thờng đợc thực hiện bằng đờng tắt. Các chuyên gia phân tích tài chính chỉ tập trung vào các số liệu kế toán đã đợc báo cáo, mặc dù các số liệu đó có thể không phản ánh đợc đầy đủ giá trị kinh tế của công ty. Hơn nữa, các nhà phân tích lại thờng sử dụng các phơng pháp đơn giản để đánh giá các mối liên hệ phức tạp. Ví dụ nh một số chuyên gia phân tích tài chính tìm cách tính xác suất cho khả năng ngời chủ của các khoản nợ ngắn hạn đợc thanh toán đầy đủ và đúng hạn thông qua việc chỉ kiểm tra hệ số giữa tài sản lu hoạt và nợ ngắn hạn. Tơng tự, xác xuất của việc ngời sở hữu trái phiếu của công ty đợc thanh toán lãi trái phiếu đúng hạn cũng đợc tính thong qua việc kiểm tra tỷ lệ giữa lợi nhuận trớc thuế và trớc khi trả lãi vay nợ trên tổng lãi vay nợ phải trả từng kỳ. Triển vọng của các cổ phiếu cũng thờng đợc đánh giá thông qua kiểm tra hệ số giữa lợi nhuận sau thuế trên giá trị sổ sách của vốn cổ phần. Quy trình Qui trình sử dụng các hệ số tài chính để định giá đợc mô tả trong sơ đồ dới đây. Trong hình này, mỗi hệ số là kết quả của sự kết hợp giữa hai hệ số khác ở phía tay bên phải, với duy nhất một trờng hợp ngoại lệ. Trờng hợp ngoại lệ là 140 [...]... tức ROE Tài sản L/N gộp EPS doanh số Lợi tức Vốn cổ phần lợi nhuận gộp Hệ số nợ Doanh số tiền mặt Lợi tức Hiệu quả sản suất Tài sản Số cổ phần Vón cổ phần doanh số P (giá cổ phiếu) các khoản phải thu Vốn cổ phần Số cổ phần Doanh số Tài sản doanh số Giá trị sổ sách Vòng quay hàng tồn kho Giá EPS doanh số tài sản cố định Hệ số P/E Tóm lại, phơng pháp định giá cổ phiếu thông qua phân tích báo cáo tài chính... một chuyên gia phân tích cho rằng một cổ phiếu nào đó đang đợc định giá thấp hơn giá trị thực của nó và các khách hàng phản ứng bằng cách mua vào thêm các cổ phiếu đang đợc định giá thấp thì giá của cổ phiếu này sẽ cố xu hớng tăng lên Ngợc lại, nếu ngời chuyên gia cho rằng giá của cổ phiếu đang đợc định giá quá cao và các khách hàng của anh ta bán đi các cổ phiếu này thì giá của cổ phiếu sẽ có xu hớng... cập đến một số phơng thức kết hợp thông dụng trên thế giới Phơng pháp 1 Giá trị tài sản ròng + Giá trị lợi thế Giá cổ phiếu = (1) Tổng số cổ phiếu định phát hành Trong đó: Giá trị tài sản ròng có thể đợc xác định theo hai cách: 142 Phơng pháp 2 P02 + Giá trị tơng đối Giá cổ phiếu (P03) = (3) 2 Trong đó: P02: Là giá cổ phiếu tính theo phơng pháp 2 Thực chất phơng pháp 3 là sự kết hợp giữa phơng pháp... 1% vào ngày nhận định đợc công bố Trong khi đó các cổ phiếu đợc các chuyên giá khuyên bán có thu nhập giảm bất thờng là - 2% Sau một khoảng thời gian điều chỉnh, giá của 70% cổ phiếu trong số 597 cổ phiếu đợc các chuyên gia khuyên mua tiếp tục tăng so với thời điểm các nhận định của chuyên gia đợc công bố và giá của 90% cổ phiếu trong số 188 cổ phiếu đợc các chuyên giá khuyên bán tiếp tục giảm 144... thông số: giá cổ phiếu bình quân của nhóm các công ty khác cùng quy mô, cùng lĩnh vực (P 1), lợi nhuận ròng của công ty phát hành (Ln0) và lợi nhuận ròng bình quân của nhóm công ty so sánh (Ln1), giá trị tài sản ròng của công ty phát hành và tài sản ròng bình quân của công ty so sánh nói trên (NAV0 và NAV1) P1 x (Ln0/Ln1 + NAV0/NAV1) GTTĐ = 2 3 Tác động của phân tích cơ bản tới giá cổ phiếu Các phơng... trờng hợp nhà phân tích không có những lý do hợp lý cho nhận định của mình hay nói cách khác là chuyên gia phân tích đa ra những nhận định không chính xác thì chứng khoán sẽ có xu hớng quay trở lại mức giá ban đầu của mình vào thời điểm trớc khi chuyên gia phân tích chứng khoán đa ra nhận định về giá chứng khoán Một trong những ví dụ về ảnh hởng của những nhận định của các chuyên gia phân tích chứng khoán... định của các chuyên giá phân tích chứng khoán Thông thờng thì các chuyên gia phân tích chứng khoán sẽ cho đăng nhận định của mình sau khi đã thông báo những nhận định đó cho các khách hàng của mình Và nhận định của chuyên giá phân tích chứng khoán ở một mức độ nào đó đã đợc "ra công chúng" một vài ngày trớc khi đợc đăng trên báo Phần (a) của hình dới đây tóm tắt phản ứng của 597 cổ phiếu đối với những... giá là cơ sở có tính quyết định đối với sự hình thành giá cổ phiếu Do vậy, phân tích cơ bản luôn là một yêu cầu không thể thiếu trong quá trình đầu t và nó có tác động rất lớn tới các quyết định đầu t Điều này đợc khẳng định qua nghiên cứu sau đây: Trên thị trờng chứng khoán Mỹ, khi một chuyên gia phân tích chứng khoán xác định rằng một cổ phiếu đang đợc định giá sai và thông báo cho một số khách hàng... các chuyên gia chứng khoán đợc công bố, giá cổ phiếu không hề có bất kỳ sự biến động nào đi ngợc lại với xu thế đợc dự đoán Sự biến động đi lên của giá cổ phiếu trong phần (a) của hình vẽ tr ớc ngày 0 thể hiện việc mua các chứng khoán khoán trên đã đợc thực hiện bởi các khách hàng của chuyên gia phân tích chứng khoán Tất nhiên vẫn có khả năng là các nhà phân tích chỉ đơn giản là t vấn các khách hàng... giá trị tài sản ròng, trớc hết phải tính giá trị tài sản có thực (đã loại bỏ các khoản nợ khó đòi) theo giá thị trờng, sau đó trừ đi tổng số nợ của công ty, phần còn lại chính là giá trị tài sản ròng hay giá trị vốn chủ sở hữu b Một số phơng pháp xác định giá cổ phiếu kết hợp Có nhiều cách thức khác nhau để kết hợp phơng pháp giá trị tài sản ròng với các phơng pháp cơ bản khác Trong phạm vi đề tài này . Phân tích lựa chọn cổ phiếu PHân tích cơ bản Ngời đầu t mua cổ phiếu trên thị trờng sơ cấp hay thị trờng thứ. loại cổ phiếu có cùng độ rủi ro nh cổ phiếu A. Ví dụ, trung bình các cổ phiếu loại này có P/E = 11. Khi đó nhân P/E với thu nhập của công ty phát hành cổ phiếu