Hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 4

Tham khảo tài liệu ''hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 4'', khoa học xã hội, chính trị - triết học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

triïín ăöìng böơ caê ba ýịu töị saên xuíịt vađ muơc tiïu cuöịi cuđng lađ trang

bõ cöng nghïơ hiïơn ăaơi, tiïn tiïịn trong caâc lônh vûơc cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi

Trong caâc ýịu töị cú baên cuêa quaâ trònh saên xuíịt, sûâc lao ăöơng luön luön lađ ýịu töị cú baên, coâ tñnh chíịt quýịt ắnh Tuy nhiïn, baên thín sûâc lao ăöơng coâ sûơ biïịn ăöíi cùn baên vïì chíịt lûúơng phuđ húơp vúâi trònh ăöơ cuêa tû liïơu saên xuíịt Nïịu trong nïìn saên xuíịt thuê cöng, trònh ăöơ sûâc lao ăöơng chuê ýịu lađ dûơa vađo kinh nghiïơm vađ sûâc cú bùưp thò trong nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, trònh ăöơ sûâc lao ăöơng dûơa vađo trñ túơ, tri thûâc, vađo "chíịt xaâm" noâi chung Trong nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, kho tađng trñ túơ trúê thađnh tađi nguýn quyâ giaâ nhíịt cuêa möîi dín töơc Do ăoâ, giaâo duơc vađ ăađo taơo ặúơc nhiïìu quöịc gia coi lađ quöịc saâch; úê nûúâc ta, víịn ăïì nađy ặúơc ăùơt thađnh quöịc saâch hađng ăíìu

3 Taâi saên xuíịt lađ gò? Phín tñch nöơi dung, hònh thûâc cuêa taâi saên xuíịt xaô höơi vađ caâc phaơm truđ cú baên cuêa noâ

Saên xuíịt ra cuêa caêi víơt chíịt lađ hoaơt ăöơng cú baên cuêa loađi ngûúđi Noâ khöng phaêi lađ hoaơt ăöơng nhíịt thúđi, ăún nhíịt mađ thûúđng xuýn, liïn tuơc, tûâc lađ taâi saên xuíịt Ngûúđi ta chia taâi saên xuíịt thađnh taâi saên xuíịt giaên ăún vađ taâi saên xuíịt múê röơng

+ Taâi saên xuíịt giaên ăún lađ quaâ trònh saên xuíịt ặúơc lùơp laơi vúâi quy mö khöng thay ăöíi, caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt cuông khöng thay ăöíi; chûa coâ saên phíím thùơng dû hoùơc nïịu coâ thò cođn nhoê beâ vađ ặúơc tiïu duđng caâ nhín hïịt

+ Taâi saên xuíịt múê röơng lađ quaâ trònh saên xuíịt úê chu kyđ sau coâ quy mö lúân hún so vúâi chu kyđ trûúâc Trong taâi saên xuíịt múê röơng, caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt tùng lïn vïì söị lûúơng vađ chíịt lûúơng Nguöìn göịc cuêa taâi saên xuíịt múê röơng lađ saên phíím thùơng dû Taâi saên xuíịt giaên ăún lađ ăùơc trûng cuêa saên xuíịt nhoê, thuê cöng, cođn taâi saên xuíịt múê röơng lađ ăùơc trûng cuêa saên xuíịt lúân, hiïơn ăaơi

ÚÊ bíịt kyđ giai ăoaơn nađo, xaô höơi nađo, taâi saên xuíịt cuông bao göìm nöơi dung sau:

+ Taâi saên xuíịt sûâc lao ăöơng lađ nhín töị chuê ýịu vađ ăíìu tiïn Sûâc lao ăöơng lađ ýịu töị cú baên cuêa quaâ trònh saên xuíịt vađ trong quaâ trònh saên xuíịt noâ bõ hao mođn, do ăoâ, phaêi ặúơc taâi saên xuíịt ăïí thûơc hiïơn quaâ trònh saên xuíịt tiïịp theo Taâi saên xuíịt sûâc lao ăöơng cođn bao hađm viïơc ăađo taơo, ăöíi múâi thïị hïơ lao ăöơng cuô bùìng thïị hïơ lao ăöơng múâi coâ chíịt lûúơng cao hún phuđ húơp vúâi trònh ăöơ múâi cuêa tû liïơu saên xuíịt

+ Taâi saên xuíịt cuêa caêi víơt chíịt (göìm coâ víơt phíím tiïu duđng vađ

tû liïơu saên xuíịt) cuông lađ nhín töị khaâch quan, khöng thïí thiïịu cuêa saên xuíịt xaô höơi Trong quaâ trònh saên xuíịt, saên phíím xaô höơi thûúđng xuýn ặúơc tiïu duđng cho caâ nhín vađ cho saên xuíịt Víơt phíím tiïu duđng ăïí taâi saên xuíịt sûâc lao ăöơng, cođn tû liïơu saên xuíịt ăïí tiïịp tuơc qua trònh saên xuíịt Vò víơy, phaêi thûúđng xuýn taâi saên xuíịt ra chuâng Hún nûôa, nhu cíìu vïì ăúđi söịng vađ saên xuíịt thûúđng xuýn tùng lïn, do ăoâ cuêa caêi víơt chíịt cíìn ặúơc taâi saên xuíịt múê röơng, lađm cho söị lûúơng thûúđng xuýn tùng lïn vađ chíịt lûúơng ặúơc caêi tiïịn

Taâi saên xuíịt múê röơng ra cuêa caêi víơt chíịt biïíu hiïơn úê mûâc tùng cuêa töíng saên phíím xaô höơi (TSPXH) vađ thu nhíơp quöịc dín (TNQD) Töíng saên phíím xaô höơi lađ töíng söị saên phíím hay cuêa caêi xaô höơi ặúơc saên xuíịt ra trong möơt thúđi gian nhíịt ắnh (thûúđng lađ möơt nùm) Thu nhíơp quöịc dín lađ phíìn cođn laơi cuêa töíng saên phíím xaô höơi sau khi trûđ ăi toađn böơ nhûông chi phñ cuêa lao ăöơng víơt hoâa Thu nhíơp quöịc dín lađ kïịt quaê thûơc tïị cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi, noâ quýịt ắnh mûâc ăöơ tiïu duđng vađ tñch luôy cuêa xaô höơi

Nhûông biïơn phaâp cú baên ăïí taâi saên xuíịt múê röơng töíng saên phíím xaô höơi vađ thu nhíơp quöịc dín lađ tùng nùng suíịt lao ăöơng xaô höơi vađ tùng söị ngûúđi lađm viïơc trong caâc ngađnh saên xuíịt víơt chíịt

+ Taâi saên xuíịt quan hïơ saên xuíịt Taâi saên xuíịt cuêa caêi víơt chíịt diïîn ra trong nhûông quan hïơ saên xuíịt nhíịt ắnh Do ăoâ, quaâ trònh saên xuíịt lađ quaâ trònh phaât triïín, hoađn thiïơn quan hïơ saên xuíịt lađm cho quan hïơ saên xuíịt phuđ húơp vúâi tñnh chíịt vađ trònh ăöơ múâi cuêa lûơc lûúơng saên xuíịt

+ Taâi saên xuíịt ra möi trûúđng (saên xuíịt vađ ăúđi söịng) Quaâ trònh saên xuíịt khöng thïí taâch rúđi ăiïìu kiïơn tûơ nhiïn vađ möi trûúđng söịng cuêa con ngûúđi Quaâ trònh taâi saên xuíịt ra cuêa caêi víơt chíịt lađm cho caâc nguöìn tađi nguýn thiïn nhiïn bõ caơn kiïơt díìn vađ aênh hûúêng túâi möi trûúđng söịng noâi chung Vò víơy, trong quaâ trònh taâi saên xuíịt phaêi thûúđng xuýn taâi taơo caâc ăiïìu kiïơn tûơ nhiïn cuêa saên xuíịt nhû khöi phuơc ăöơ mađu múô ăíịt ăai, tröìng rûđng vađ taâi taơo caâc nguöìn tađi nguýn, v.v

4 Thïị nađo lađ tùng trûúêng kinh tïị vađ hiïơu quaê kinh tïị? Hiïơu quaê kinh tïị xeât vïì mùơt kinh tïị - kyô thuíơt vađ kinh tïị - xaô höơi?

Tùng trûúêng kinh tïị lađ sûơ tùng lïn caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt vađ do ăoâ tùng lïn vïì söị lûúơng vađ chíịt lûúơng saên phíím xaô höơi Ăoâ chñnh lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh taâi saên xuíịt múê röơng trïn phaơm

vi toađn böơ nïìn kinh tïị Nhõp ăöơ tùng trûúêng kinh tïị thïí hiïơn úê nhõp ăöơ tùng töíng saên phíím xaô höơi vađ thu nhíơp quöịc dín Tùng trûúêng kinh tïị coâ thïí diïîn ra theo hai hûúâng: tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu röơng vađ tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu síu

- Tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu röơng lađ tùng vïì söị lûúơng caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt trïn cú súê kyô thuíơt saên xuíịt cuô

- Tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu síu lađ sûơ phaât triïín saên xuíịt trïn cú súê hoađn thiïơn caâc ýịu töị saên xuíịt, nhû sûê duơng caâc tû liïơu lao ăöơng tiïịn böơ, caâc ăöịi tûúơng lao ăöơng ñt töịn keâm, níng cao trònh ăöơ cuêa ngûúđi lao ăöơng, sûê duơng coâ hiïơu quaê caâc tiïìm nùng saên xuíịt, v.v

Trong thûơc tïị, viïơc tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu röơng vađ tùng trûúêng kinh tïị theo chiïìu síu ặúơc kïịt húơp vúâi nhau vađ ặúơc sûê duơng theo hûúâng phuđ húơp vúâi ăiïìu kiïơn cuơ thïí cuêa tûđng nûúâc úê caâc giai ăoaơn khaâc nhau

Kïịt quaê cuêa taâi saên xuíịt múê röơng, cuêa tùng trûúêng kinh tïị biïíu hiïơn tíơp trung úê hiïơu quaê nïìn saên xuíịt

Hiïơu quaê saên xuíịt lađ kïịt quaê cuêa möơt nïìn saên xuíịt nhíịt ắnh Muöịn biïịt hiïơu quaê saên xuíịt ngûúđi ta líịy kïịt quaê saên xuíịt so saânh vúâi chi phñ lao ăöơng xaô höơi ăïí saên xuíịt ra noâ (hoùơc lađ chi phñ caâc ýịu töị saên xuíịt)

Kïịt quaê saên xuíịt Hiïơu quaê saên = ———————————————————————————————

xuíịt Chi phñ caâc ýịu töị saên xuíịt

(lao ăöơng söịng vađ lao ăöơng víơt hoâa)

Kïịt quaê cuêa saên xuíịt lađ saên phíím ÚÊ caâc ăún võ saên xuíịt, hiïơu quaê saên xuíịt coâ thïí biïíu hiïơn úê chöî chi phñ ăïí saên xuíịt möơt ăún võ saên phíím nhiïìu hay ñt; cođn hiïơu quaê cuêa toađn böơ nïìn kinh tïị biïíu hiïơn úê tyê lïơ giûôa giaâ trõ cuêa toađn böơ saên phíím xaô höơi vúâi toađn böơ chi phñ lao ăöơng xaô höơi ăïí saên xuíịt ra chuâng

Tùng hiïơu quaê kinh tïị lađ ýu cíìu khaâch quan ăöịi vúâi moơi xaô höơi Ăïí tùng hiïơu quaê kinh tïị phaêi tùng kïịt quaê saên xuíịt vađ giaêm chi phñ ăïí saên xuíịt chuâng Tùng kïịt quaê saên xuíịt lađ tùng söị lûúơng vađ níng cao chíịt lûúơng saên phíím, lađm cho cú cíịu saên phíím phuđ húơp vúâi cú cíịu tiïu duđng xaô höơi Giaêm chi phñ lao ăöơng xaô höơi thïí hiïơn

úê tiïịt kiïơm lao ăöơng söịng, giaêm khöịi lûúơng víơt tû hao phñ, tiïịt kiïơm vöịn ăíìu tû v.v

Hiïơu quaê nïìn saên xuíịt ặúơc xem xeât dûúâi hai khña caơnh: kinh tïị

- kyô thuíơt vađ kinh tïị - xaô höơi

Hiïơu quaê saên xuíịt, xeât vïì mùơt kinh tïị - kyô thuíơt, ặúơc tñnh bùìng möơt hïơ thöịng caâc chó tiïu vïì kïịt quaê sûê duơng caâc nguöìn dûơ trûô khaâc nhau Möơt söị caâc chó tiïu quan troơng thûúđng ặúơc duđng lađ: + Nùng suíịt lao ăöơng xaô höơi Ăíy lađ chó tiïu quan troơng cuêa hiïơu quaê saên xuíịt Noâ biïíu hiïơn sûơ hoaơt ăöơng cuêa quy luíơt tiïịt kiïơm thúđi gian

+ Hiïơu quaê sûê duơng vöịn saên xuíịt cú baên Vöịn saên xuíịt cú baên coâ khöịi lûúơng vađ vai trođ quan troơng nhíịt trong saên xuíịt Hiïơu quaê vöịn saên xuíịt cú baên ặúơc tñnh bùìng caâch líịy söị lûúơng saên phíím chia cho söị lûúơng vöịn saên xuíịt cú baên:

Söị lûúơng saên phíím Hiïơu quaê vöịn = ———————————————————————————————

Vöịn saên xuíịt cú baên

Hiïơu suíịt vöịn cho thíịy möơt ăún võ vöịn chi ra thu ặúơc bao nhiïu saên phíím

+ Hiïơu suíịt víơt tû ặúơc ăo bùìng chi phñ nhiïn liïơu, nguýn liïơu, nùng lûúơng, víơt liïơu vađ caâc nguöìn dûơ trûô khaâc trïn möơt ăún võ saên phíím:

Söị lûúơng víơt tû Hiïơu suíịt víơt tû = ———————————————————————————

Söị lûúơng saên phíím Hiïơu quaê saên xuíịt xeât vïì mùơt kinh tïị - kyô thuíơt phuơ thuöơc vađo trònh ăöơ kyô thuíơt vađ khöng phuơ thuöơc vađo hònh thûâc xaô höơi

Hiïơu quaê saên xuíịt xeât vïì mùơt kinh tïị - xaô höơi úê caâc xaô höơi khaâc nhau coâ biïíu hiïơn khaâc nhau phuơ thuöơc vađo quan hïơ saên xuíịt vađ

muơc ăñch cuêa nïìn saên xuíịt, vađ noâi chung, lađ phuơ thuöơc vađo thaâi ăöơ ăöịi vúâi ýịu töị con ngûúđi

Kïịt húơp hiïơu quaê kinh tïị vúâi hiïơu quaê xaô höơi lađ ăùơc trûng cuêa ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa úê nûúâc ta Noâ biïíu hiïơn úê sûơ kïịt húơp chñnh saâch kinh tïị vúâi chñnh saâch xaô höơi; viïơc tùng hiïơu quaê kinh tïị gùưn liïìn vúâi giaêi quýịt viïơc lađm, vúâi ăiïìu kiïơn söịng vađ lao ăöơng cuêa dín cû, baêo vïơ möi trûúđng, phaât triïín vùn hoâa, giaâo duơc, y tïị vađ caâc víịn ăïì xaô höơi khaâc

5 Saên xuíịt hađng hoâa lađ gò? Noâ ra ăúđi vađ phaât triïín nhû thïị nađo? Noâ coâ ûu viïơt gò so vúâi kinh tïị tûơ nhiïn?

Trong lõch sûê phaât triïín cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi, coâ hai hònh thûâc saên xuíịt roô rïơt lađ: saên xuíịt tûơ cíịp tûơ tuâc vađ saên xuíịt hađng hoâa

Saên xuíịt tûơ cíịp, tûơ tuâc lađ saên xuíịt saên phíím ăïí thoêa maôn nhu cíìu cuêa ngûúđi saên xuíịt trong nöơi böơ ăún võ kinh tïị Cođn saên xuíịt hađng hoâa lađ saên xuíịt ra saên phíím ăïí baân, caâc quan hïơ kinh tïị giûôa nhûông ngûúđi saên xuíịt biïíu hiïơn qua viïơc mua baân saên phíím cuêa nhau trïn thõ trûúđng

Saên xuíịt hađng hoâa ăaô ra ăúđi trong hai ăiïìu kiïơn lõch sûê:

+ Coâ sûơ phín cöng lao ăöơng xaô höơi:

Phín cöng lao ăöơng xaô höơi lađ kïịt quaê cuêa sûơ phaât triïín lûơc lûúơng saên xuíịt, biïíu hiïơn úê sûơ chuýn mön hoâa saên xuíịt Do phín cöng lao ăöơng xaô höơi, möîi ngûúđi hoùơc möîi nhoâm ngûúđi chó saên xuíịt möơt hoùơc möơt söị saên phíím nhíịt ắnh Möîi ngûúđi (hoùơc möîi nhoâm ngûúđi) ăïìu thûđa saên phíím do mònh saên xuíịt ra nhûng laơi thiïịu caâc loaơi saên phíím khaâc Do ăoâ, viïơc trao ăöíi saên phíím trúê thađnh tíịt ýịu vađ coâ lúơi ăöịi vúâi moơi ngûúđi saên xuíịt

+ Coâ chïị ăöơ tû hûôu Ăiïìu ăoâ lađm cho nhûông ngûúđi saên xuíịt ăöơc líơp vúâi nhau; hoơ saên xuíịt dûơa trïn cú súê tû liïơu saên xuíịt cuêa hoơ vađ