Vì ở hệ tuần hoàn kép, mỗi lần tâm thất co, máu đi theo tới 2 đường đồng thời nên lực đẩy mạnh hơn → áp lực trong mạch cao hơn → máu chảy nhanh hơn → đảm bảo quá trình trao đổi chất và[r]
Trang 2I CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ TUẦN HOÀN
1 CẤU TẠO CHUNG
Hệ tuần hoàn được cấu tạo chủ yếu bởi các bộ phận sau đây:
–Dịch tuần hoàn: máu hoặc hỗn hợp máu − dịch mô
–Tim: là một cái máy bơm hút và đẩy máu chảy trong mạch máu
–Hệ thống mạch máu: gồm hệ thống động mạch, hệ thống mao mạch và hệ thống tĩnh mạch
2 CHỨC NĂNG CHỦ YẾU
–Vận chuyển O2 và chất dinh dưỡng đến các cơ quan trong cơ thể
–Mang các chất thải của quá trình trao đổi chất đến các cơ quan bài tiết
–Có vai trò trong hệ miễn dịch chống lại sự nhiễm khuẩn
–Vận chuyển hormone
Trang 3II CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN Ở ĐỘNG VẬT
☺ Động vật đa bào có cơ thể nhỏ, dẹp và động vật đơn bào, các chất được trao đổi qua bề mặt cơ thể nên không có hệ tuần hoàn
☻ Động vật đa bào có kích thước lớn cần có một hệ thống tuần hoàn với các lý do:
•Diện tích bề mặt cơ thể rất nhỏ so với thể tích → sự khuếch tán các chất qua bề mặt cơ thể không thể đáp ứng đủ
•Phần lớn bề mặt cơ thể của động vật sống trên cạn không thấm nước để giữ nước
•Các khoảng cách bên trong rất lớn → gây khó khăn cho sự khuếch tán
☺ Hệ tuần hoàn ở động vật gồm 2 dạng:
•Hệ tuần hoàn hở
•Hệ tuần hoàn kín
Trang 41 HỆ TUẦN HOÀN HỞ
☺ Hệ tuần hoàn hở có ở đa số động vật thân mềm (ốc sên, trai,…)
và chân khớp (côn trùng, tôm,…)
☻ Hệ tuần hoàn hở có 2 đặc điểm:
•Máu được tim bơm vào động mạch → khoang cơ thể, máu trộn lẫn với dịch mô → hỗn hợp máu → tiếp xúc, trao đổi chất trực tiếp với các tế bào → tim
•Máu chảy trong động mạch dưới
áp lực thấp → tốc độ chảy chậm
Trang 5☺ Ở hầu hết các động vật, hệ tuần hồn cĩ chức năng: vận chuyển các chất dinh dưỡng, chất khí (O2, CO2) và các sản phẩm hoạt động sống của tế bào
☻Ở sâu bọ, hệ tuần hồn chỉ thực hiện chức năng: vận chuyển
dinh dưỡng và các sản phẩm bài tiết, khơng tham gia vào quá
trình vận chuyển khí
Các tế bào của cơ thể trao đổi khí trực tiếp với khơng khí bên ngồi qua hệ thống ống khí phân nhánh tới tận khe kẽ các mơ, đảm bảo cho hơ hấp tế bào diễn ra mạnh mẽ, phù hợp với hoạt động của sâu bọ
Mở rộng
Trang 62 HỆ TUẦN HOÀN KÍN:
Hệ tuần hoàn kín có ở mực ống, bạch tuột, giun đốt và động vật
có xương sống
Hệ tuần hoàn kín có 2 đặc điểm
chủ yếu sau đây:
− Máu được tim bơm đi lưu
thông liên tục trong mạch kín:
động mạch → mao mạch → tĩnh
mạch → tim Máu trao đổi chất
với tế bào qua thành mao mạch
− Máu chảy trong động mạch
dưới áp lực cao hoặc trung bình
→ tốc độ chảy nhanh
Trang 7Hãy cho biết ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở?
Kết luận: Hệ tuần hoàn kín, máu chảy trong mạch với áp lực cao (hoặc trung bình) và liên tục → tốc độ máu chảy nhanh → đáp ứng nhu cầu trao đổi chất và trao đổi khí cao ở cơ thể
Không có mao mạch
→ Máu trộn lẫn với dịch mô
Có mao mạch
→ Máu không bị trộn lẫn, lưu thông liên tục
Trao đổi chất trực tiếp với
TB
Trao đổi chất với TB qua thành mao mạch
Áp lực thấp
→ Tốc độ chảy chậm
Áp lực cao hoặc trung bình
→ Tốc độ chảy nhanh
Ở động vật thân mềm và
động vật chân khớp
Ở mực ống, bạch tuột, giun đốt và động vật có xương sống
Hãy cho biết vai trò của tim trong tuần hoàn máu?
Vai trò của tim như một máy bơm hút, đẩy máu chảy trong mạch đi đến cái cơ quan thực hiện trao đổi chất
Trang 8Hệ tuần hoàn đơn ở cá
Mao mạch mang
Động mạch lưng
có máu chảy dưới
áp lực trung bình
Động mạch mang
Tâm thất Tâm nhĩ Tĩnh mạch
Mao mạch
Hệ tuần hoàn ở thú và người
Mao mạch phổi
Vòng tuần hoàn nhỏ
Vòng tuần hoàn lớn
Động mạch chủ có máu chảy dưới áp lực cao
Mao mạch
Trang 9Hệ tuần hoàn ĐƠN Hệ tuần hoàn KÉP
Có 1 tâm thất và 1 tâm nhĩ Có 2 tâm thất và 2 tâm nhĩ
Có 1 vòng tuần hoàn Có 2 vòng tuần hoàn
Mỗi lần tâm thất co: máu
chảy tới mao mạch mang/ phổi
rồi mới tới mao mạch ở các cơ
quan
Mỗi lần tâm thất co: máu đồng thời vừa chảy tới mao mạch phổi vừa chảy tới mao mạch ở các cơ quan
Máu chảy trong động mạch
dưới áp lực trung bình dưới áp lực cao.Máu chảy trong động mạch
BẢNG SO SÁNH
HỆ TUẦN HOÀN ĐƠN VÀ HỆ TUẦN HOÀN KÉP
Trang 10Tại sao hệ tuần hoàn của cá gọi là hệ tuần hoàn đơn, còn hệ tuần hoàn của thú là hệ tuần hoàn kép?
Vì ở cá chỉ có 1 vòng tuần hoàn: mỗi lần tâm thất co, máu chỉ
đi theo một đường lên mang/phổi rồi mới đến các cơ quan
Còn ở thú, có 2 vòng tuần hoàn: mỗi lần tâm thất co, máu đi theo tới 2 đường: 1 lên phổi, 1 đến các cơ quan
Hãy cho biết ưu điểm của hệ tuần hoàn máu trong hệ tuần hoàn kép so với hệ tuần hoàn đơn?
Vì ở hệ tuần hoàn kép, mỗi lần tâm thất co, máu đi theo tới 2 đường đồng thời nên lực đẩy mạnh hơn → áp lực trong mạch cao hơn → máu chảy nhanh hơn → đảm bảo quá trình trao đổi chất và khí diễn ra nhanh chóng hơn → cung cấp đủ năng lượng cho hoạt động của cơ thể
Trang 11Mức độ tiến hóa của hệ tuần hoàn kép qua từng loài
Cấu tạo tim 3 ngăn 4 ngăn (vách hụt) 4 ngăn
Máu đi nuôi
cơ thể Máu pha nhiều Máu pha ít Máu không pha Lượng O2
Trang 12CẢM ƠN CÁC BẠN ĐÃ LẮNG
NGHE :X
Trang 13QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI KHÍ
Ở KHOANG CƠ THỂ
ĐỘNG MẠCH
TĨNH MẠCH
TIM
O2
O2
O2
O2
O2
O2
O2
CO2
CO2
CO2
CO2
CO2
CO2
CO2
Trang 14CO2
CO2
CO2
CO2
CO2
CO2
O2
O2
O2
O2
O2
O2
O2
TIM
ĐỘNG MẠCH
TĨNH MẠCH QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI KHÍ Ở
MAO MẠCH
Trang 15Tâm thất
Mao mạch mang
Đ ộn
g m
ạc h
m an g
Động mạch lưng
Mao mạch ở các cơ quan
T ĩn
h m
ạc h Tâm nhĩ
Trang 16Tâm nhĩ phải
Tấm thất phải
Độ ng
m ạc
h p hổ
i Mao mạch phổi Tĩn
h m ạch ph ổi
Tâm nhĩ trái
Tấm thất trái
Đ ộn
g m
ạc h
ch ủ
Mao mạch ở các cơ quan
T ĩn
h m ạc
h c hủ