chieu cau hien

 Moái quan heä giöõa hieàn taøi vaø thieân töû  Thöïc traïng ñaát nöôùc vaø nhu caàu thôøi ñaïi..  Ñöôøng loái caàu hieàn cuûa vua Quang Trung.2[r]

 Có đóng góp tích cực cho triều đại Tây Sơn

SGK

a Thể loại:

- Loại văn nghị luận chính trị xã hội xưa

- Vua dùng để ban bố mệnh lệnh hoặc truyền chỉ thị cho bề tôi.

- Văn phong trang trọng, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

2 Văn bản:

Chiếu

b Hoàn cảnh sáng tác:

- 1788, Quang Trung tiến quân ra Bắc, tiêu diệt quân Thanh và bọn tay sai Nhà Lê sụp đổ.

- Bề tôi nhà Lê mang nặng tư tưởng trung quân, phản ứng tiêu cực.

- Quang Trung giao cho Ngô Thì Nhậm thay lời mình viết “Chiếu cầu hiền”

– Kêu gọi những người tài đức ra giúp dân, giúp nước.

TƯỢNG

ĐÀI

QUANG TRUNG - NGUYỄN

HUỆ

Di ảnh được cho là của vua Quang Trung

và Đền thờ vua Quang Trung

c Bố cục:

- Phần 1: Từ đầu đến “…người hiền vậy”

- Phần 2: “Trước đây … của trẫm hay sao?”

- Phần 3: Còn lại

3 phần:

 Mối quan hệ giữa hiền tài và thiên tử

 Thực trạng đất nước và nhu cầu thời đại

 Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Mối quan hệ giữa hiền tài và thiên tử :

- Mượn lời Khổng Tử:

+ “Người hiền như s ao sáng trên trời”

+ “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần” (thiên tử)

Mối quan hệ giữa hiền tài và thiên tử:

- Khẳng định:

“Nếu như che mất … người hiền vậy”

 Nếu hiền tài không do thiên tử sử dụng là trái quy luật, trái đạo trời

 Cách đặt vấn đề:

người hiền phải do thiên tử sử dụng, phải quy thuận về với nhà vua

có sức thuyết phục đối với sĩ phu

Bắc Hà.

a Cách ứng xử của nho sĩ Bắc Hà khi Tây Sơn diệt Trịnh:

 Sử dụng hình ảnh lấy từ kinh điển Nho gia hoặc mang ý nghĩa tượng trưng:

2 Thực trạng và nhu cầu thời đại:

 những người ra làm quan cho Tây Sơn thì sợ hãi,

im lặng, làm việc cầm chừng

- Thái độ của sĩ phu Bắc Hà:

 Bỏ đi ở ẩn, mai danh ẩn tích, uổng phí tài năng

+ “Kẻ sĩ … việc đời”

+ “những bậc … lên tiếng”

+ “cũng có kẻ … suốt đời”

 không phục vụ cho triều đại mới

Tạo cách nói tế nhị, châm biếm nhẹ nhàng, thể hiện kiến thức sâu rộng của người cầu hiền

- Tâm trạng của vua Quang Trung:

+ “Nay trẫm đang … tìm đến”

 Thành tâm, khắc khoải mong chờ người hiền ra giúp nước

+ Hai câu hỏi ở thế lưỡng đao (lưỡng phân):

 Cách nói khiêm tốn nhưng thuyết phục, buộc người nghe phải thay đổi cách ứng xử.

 “Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng

sự vương hầu chăng?”

 “Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng?”

b Thực trạng và nhu cầu của thời đại:

- Thực trạng đất nước:

+ buổi đầu dựng nghiệp nên triều chính chưa ổn định

+ biên ải chưa yên

+ dân chưa hồi sức sau chiến tranh

+ đức của vua chưa nhuần thấm khắp nơi

 Cái nhìn toàn diện sâu sắc: triều đại mới tạo lập, mọi việc đang bắt đầu nên còn nhiều khó khăn

- Nhu cầu thời đại: hiền tài phải ra trợ giúp nhà vua

“Suy đi … hay sao?”

 khẳng định vai trò to lớn của người hiền tài

hiền đãi sĩ

nhưng cũng kiên quyết, có sức thuyết phục cao

3 Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung:

+ Mọi tầng lớp đều được dâng thư bày tỏ việc nước

- Cách tiến cử những người hiền tài:



 Biện pháp cầu hiền: đúng đắn, rộng mở, thiết thực

và dễ thực hiện

mọi người tài đức ra giúp nước:

 Vị vua cĩ tư tưởng tiến bộ

“Những ai … tơn vinh”

Vị vua có tư tưởng tiến bộ

4 Nghệ thuật bài chiếu:

Bài văn nghị luận mẫu mực:

- Lập luận: chặt chẽ, hợp lí, giàu sức thuyết phục.

khiến kẻ sĩ phải thấy được trách nhiệm của mình.

trưng.

họ (nơi cần người hiền tài)

 Tạo cảm giác trang trọng, thiêng liêng cho lời kêu gọi

III Tổng kết:

trọng thể hiện chủ trương đúng đắn của nhà Tây Sơn nhằm động viên trí thức Bắc

Hà tham gia xây dựng nước.

phục đặc sắc và thể hiện tình cảm của tác giả đối với sự nghiệp xây dựng đất nước.

Ghi nhớ SGK – trang 70

1 Bố cục bài chiếu

2 Nội dung chính của một bài chiếu.

3 Đối tượng mà bài chiếu hướng đến

3 Các luận điểm đưa ra để thuyết phục.

4 Nghệ thuật bài chiếu.

5 Tư tưởng, tình cảm của vua Quang Trung.

Soạn bài theo câu hỏi Hướng dẫn

Đọc thêm của SGK

CHUẨN BỊ BÀI ĐỌC THÊM:

XIN LẬP KHOA LUẬT - Nguyễn Trường Tộ

Anh hùng Quang Trung

Lễ hội Quang Trung