Nhng mÆt kh¸c Th¬m vÉn cha ®ñ c¬ng quyÕt ®Ó hµnh ®éng, chØ mong sao Ngäc ko nghi ngê, ko vµo buång... - Cøu ngêi hay bá mÆc..[r]
Trang 1Ngày soạn:15/04/2011 Tuần 35
Ngày soạn:15/04/2011
Tiết 159, 160 Tổng kết văn học n ớc ngoà i
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS tổng kết ôn tập một số kiến thức cơ bản về những VB văn học nớc ngoài
đã đợc học ttrong 4 năm THCS bằng cách hệ thống hoá
B tiến trình lên lớp
1 ổn định
2 KTBC
3 Bài mới:
Hoạt động 1
GV lập khung bảng và ghi tên các TP lần
l-ợt 6 9
I Bảng hệ thống các VB văn học n ớc ngoài
1 Xa ngắm thác núi l Lý Bạch T Quốc 8 Thơ thất ngôn bát cú
đờng luật
2 Cảm nghĩ trong
đêm thanh tĩnh Lý Bạch T Quốc 8 Thơ ngũ ngôn tứ tuyệtĐL
3 Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về
quê
Hạ Tú Chơng T Quốc 8 Thơ thất ngôn bát cú
đờng luật
4 Bài ca nhà tranh bị
5 Cô bé bán diêm An - đec - xen Đan Mạch 19 Cổ tích truyện ngắn
6 Đánh nhau với… Xec - van - tet Tây Ban
Nha 16-17 Tiểu thuyết
8 Hai cây phong Ai - ma - top Kiêc ghi di 20 Truyện ngắn
10 Buổi học cuối cùng A- Đô - Đê Pháp 19 Truyện ngắn
11 Ông Giuốc Đanh
mặc lễ phục làm
quý tộc
15 Rô - bin - xơn ngoài
…
(Rô- bin- xơn
Cru-xô)
-18 Tiểu thuyết
16 Bố của Xi - mông Mô- pát - xăng Pháp 19 Truyện ngắn
17 Con chó Bấc
( Tiếng gọi nơi
hoang dã)
G Lân - đơn Mỹ 20 Truyện ngắn Tiểu
thuyết
Bút ký chính luận
19 Chó Sói và Cừu
trong thơ ngụ ngôn
của La- phông - ten
Hi- pô lit ten Pháp 19 Nghi luận
Hoạt động 2 Nêu một số giá trị ND tiêu biểu của các TP
VH nớc ngoài
II Giá trị ND
1 Lòng nhân ái
- Chiếc lá xuối cùng, Cô bé bán diêm,…
2 Lòng yêu nớc: Buổi học cuối cùng, Quê hơng
Lòng yêu nớc, Cố hơng, Cảm nghĩ
Trang 2Hoạt động 3 Qua các TP VH nớc ngoài chúng ta học tập
đợc những NT gì?
Hoạt động 4
HS tự do phát biểu yêu thích TP nào? T/giả
nào? Vì sao?
3 Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
Xa ngắm thác…, Rô - bin - xơn… III Giá trị nghệ thuật
1 Thể thơ đ ờng luật
- Vần đối niêm luật
2 Truyện ngắn
- Nghệ thuật XD tình huống đảo ngợc
- NT miêu tả tâm lý NV
3 Hài kịch
4 Thơ văn xuôi
IV Luyện tập
4 Củng cố
5 Dặn dò
Tiết 161,162:
Văn bản: Bắc Sơn
(Trích hồi bốn)
Nguyễn Huy Tởng
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Nắm đợc ND và ý nghĩa đoạn trích hồi bốn - Vở kịch Bắc Sơn: Xung đột cơ bản của vở kịch đợc bộc lộ gay hắt và tác động đến tâm lý của NV Thơm khiến cô đứng hẳn
về phía CM, ngay trong cuộc KN đang bị đàn áp khốc liệt
- Thấy đợc NT viết kịch của NHT: tạo dung tình huống tổ chức đối thoại và hành
động, thể hiện nội tâm và t/c NV
- Hình thành hiểu biết sơ lợc về thể loại kịch nói
B tiến trình lên lớp
1 ổn định
2 KTBC
3 Bài mới:
Hoạt động 1
1 Trình bàynhững hiểu biết về tác giả?
- Nhà văn viết kịch nổi tiếng
- Nhà văn cách mạng đóng góp nhiều trong
việc phản ánh hiện thực cách mạng và k/c
với những tác phẩm đậm chất anh hùng và
không khí lịch sử
+Tiểu thuyết: Sống mãi với thủ đô,
+Truyện lịch sử viết cho thiếu nhi: An
D-ơng VD-ơng xây thành ốc; Kể chuyện Quang
Trung
+ Kịch lịch sử; Vũ Nh Tô, Bắc Sơn
2 GV giới thiệu những nét cơ bản về thể
loại kịch
* Khái niệm: Kịch là một trtong 3 loại
hình VH ( Tự sự, trữ tình, kịch) thuộc loại
hình NT sân khấu Phơng thức thể hiện của
kịch là bằng ngôn ngữ trực tiếp ( đối thoại,
độc thoại) và hành động của NV mà ko
thông qua lời ngời kể chuyện, kịch phản
ánh đời sống qua những mâu thuẫn, xung
đột thể hiện ra thành hành động kịch
* Căn cứ hình thức Ca kịch, kịch thơ
Căn cứ ND Bi hài
Căn cứ dung lợng Kịch ngắn dài
I Tìm hiểuchung
1 Tác giả
2 Thể loại kịch
* Khái niệm kịch
* Các thể loại kịch: ca kịch, kịch thơ, kịch nói, hài kịch, bi kịch, chính kịch, kịch ngắn, kịch dài
* Cấu trúc vở kịch: hồi, lớp ( cảnh)
- Hồi một biến cố hay sự kiện trong cốt truyện kịch, thờng đợc phản định bằng mở màn, hạ màn (màn)
Trang 3- Chèo quan âm … thuộc ca kịch dân gian
- Trởng giả Hài kịch, kịch nói
- Kịch nói có nguồn gốc Châu Âu du nhập
vào nớc ta đầu thế kỷ 20
- Cốt lõi, linh hồn của kịch là mẫu thuẫn,
xung đột thể hiện trong nhuẽng tình huống
kịch
3 Giới thiệu vở kịch Bắc Sơn
- Hoàn cảnh sáng tác: 1946 không khí sôi
sục của những năm đầu kháng chiến lấy
bối cảnh từ cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn
(1940- 1941) oai hùng và bi tráng
- Vị trí: Vở kịch đầu tiên - Sự khởi đầu cho
nền kịch CM trên sân khấu nớc nhà
- Tóm tắt ND - 1HS
+ Cu Phơng và Sáng hăng hái tham gia
CM Vợ chồng Ngọc Thơm lẩn tránh…
4 HS đọc phân vai
+ Ngời dẫn truyện giọng chậm, khách
quan
+ Thái: bình tĩnh, ôn tồn, khẩn trơng, lo
lắng, tin tởng
+ Cửu: nóng nảy, hấp tấp, ngạc nhiên, chân
thành
+ Thơm: đầy tâm trạng
+ Ngọc: đĩ thoã, tham vọng, háo sắc
Các HS khác nhận xét phần đọc
5 Bố cục đoạn trích
Lớp I: Ngọc - Thơm: mâu thuẫn, Thơm
nhận ra sự thật về chồng, cô đau sót ân hận
Lớp II: Thơm - Thái - Cửu Thái, Cửu là 2
cán bộ bị truy lùng tình cờ chạy vào Thơm
Sau phút lo sợ, Thơm quyết định cho 2
ng-ời trốn vào buồng mình
Lớp III: Ngọc đột ngột về Thơm cố tình
giấu chồng tâm trạng day dứt, mâu thuẫn
trong lòng mình Bộc lộ mâu thuẫn: Một
mặt dù đã nhận ra bản chất phản động của
Ngọc, đã quyết định che dấu và bảo vệ 2
cán bộ CM Nhng mặt khác Thơm vẫn cha
đủ cơng quyết để hành động, chỉ mong sao
Ngọc ko nghi ngờ, ko vào buồng Cuối lớp,
Ngọc sấp ngửa chạy theo bọn lính Pháp
tiếp tục truy lùng các chiến sỹ Bắc Sơn
Hoạt động 2
? Mâu thuẫn xung đột kịch chủ yếu trong
hồi bốn là mâu thuẫn xung đột gì, giữa ai
với ai?
Mâu thuẫn xung đột ấy đợc thể hiện cụ thể
và phát triển trong các lớp II,III hồi bốn
ntn? Tính hớng kịch làm nền cho các mâu
thuẫn xung đột phát triẻn ở đây là gì ?
- Xung đột cơ bản là mâu thuẫn xung đột
ta - địch, giữa lực lợng CM với kẻ thù
Xung đột cơ bản ấy đợc thể hiện thành
những xung đột cụ thể giữa các nhân vật
và trong nội tâm một số NV Giữa các
chiến sỹ CM Thái, Cửu - Với bọn pháp và
tay sai phản động nh Ngọc, mâu thuẫn
- Lớp một bộ phận của hồi, thành phần nhân vật ko trên sân khấu thay đổi ( cảnh)
3 Vở kịch Bắc Sơn
* Hoàn cảnh sáng tác 1946
* Vị trí, giá trị
* ND: gồm 5 hồi
4 Đoạn trích hồi bốn
* Đọc phân vai
* Bố cục đoạn trích
II Tìm hiểu văn bản
1 Mâu thuẫn xung đột kịch - tình huống kịch
- Mâu thuẫn cơ bản Lực lợng CM - kẻ thù Thái, Cửu - Pháp Thơm - Ngọc
Trang 4giữa Thơm (ngời vợ đẹp, hiền, trung thực)
-Ngọc ( ngời chồng hèn nhát, phản bội làm
tay sai cho Pháp)
- Các mâu thuẫn xung đột ấy đợc nảy sinh
và phát triển trong hoàn cảnh cuộc khởi
nghĩa đang bị đàn áp, kẻ thù đang truy
lùng những chiến sỹ CM Xung đột kịch
còn diễn ra trong NV Thơm cô đã có bớc
ngoặt - đứng hẳn về phía CM
- Xung đột đợc bộc lộ qua một tình huống
căng thẳng, bất ngờ: thái và Cửu trong lúc
lẩn trốn sự truy lùng của Ngọc và đồng
bọn lại chạy đúng vào nhà Ngọc, lúc đó
chỉ có chị Thơm ở nhà Tình huống ấy
buộc Thơm phải có sự lựa chọn dứt khoát,
bằng vịêc che giấu cho 2 ngời, Thơm đã
đứng hẳn về phía CM Mặt khác, tình
huống ấy cũng cho Thơm thấy rõ bộ mặt
phản động của chồng
- Tình huống căng thẳng bất ngờ: Thái Cửu trốn đúng nhà Ngọc
Hết tiết 161 Chuyển tiết 162
* Kiểm tra: Trình bày mâu thuẫn xung đột kịch và tình huống kịch trong hồi bốn
* Bài tiếp:
Hoạt động 1
* GV giới thiệu : Thơm - ngời dân tộc Tày ở Bắc
Sơn - là con gái lớn của cụ Phơng, chị ruột Sáng - là
vợ Ngọc - một nho lại (làm việc văn th hành chính)
trong bộ máy chính quyền của Pháp Đã quen với
cuộc sống an nhàn, đợc chồng chiều chuộng, lại
thích sắm sửa, ăn diện vì thế khi cuộc khởi nghĩa
Bắc Sơn nổ ra, Thơm vẫn thờ ơ đứng ngoài cuộc,
trong khi cha và em trai đã trở thành những quần
chúng tích cực Nhng Thơm vẫn cha mất đi bản chất
trung thực, lòng thơng ngời và tự trọng của một cô
gái sinh ra trong một gia đình lao động Vì thế
Thơm rất quý ông giáo Thái - ngời cán bộ CM có
trách nhiệm củng cố phong trào khi cuộc khởi nghĩa
bọ đàn áp thất bại.Khi cả cha và em trai hy sinh,
Thơm rất thơng xót, ân hận Cô càng dày vò, day
dứt hơn khi biết chồng mình đang làm tay sai cho
Pháp dẫn giặc về đánh úp nghĩa quân Hiện tại mẹ
đẻ Thơm vì đau đớn quá đã phát điên và bỏ đi biệt
tích
? Trong lớp II, NV Thơm đợc đặt vào tình huống
ntn? Qua đó bộc lộ tâm trạng cô ra sao? Thơm đã
quyết định ntn? Quyết định đó chứng tỏ sự chuyển
biến gì trong lòng cô?
- Thơm bị đặt vào một tình huống đầy kịch tính,
Thái và Cửu là 2 cán bộ CM đang bị truy lùng chạy
nhầm vào đúng nhà Thơm trong khi chồng cô ngời
đang truy đuổi các anh có thể về bất cứ lúc nào
- Cứu ngời hay bỏ mặc Cứu 2 anh thì vô cùng nguy
hiểm cho chính bản thân cô - ko cứu thì day dứt ko
yên - Nhng cứu bằng cách nào?
- Bản chất trung thực lơng thiện ở Thơm cùng với sự
quý mến sẵn có với Thái và cả sự hối hận Tất cả
những điều đó đã khiến cô hành động một cách
mau lẹ khôn ngoan ko sợ nguy hiểm để che dấu
Thái và Cửu ngay trong buồng của mình
- Với hành động táo bạo bất ngờ này, Thơm đã thoát
2 Diễn biến tâm trạng và hành
động của Thơm
- Hoàn cảnh + Cuộc khởi nghĩa bị đàn á + Chồng làm tay sai thoả mãn nhu càu ăn tiêu
+ Sự day dứt ân hận của Thơm trớc cái chết của cha và em, tình cảnh
điên dại của mẹ
+ Sự băn khoăn nghi ngờ đối với chồng
+ Sự lựa chọn dứt khoát
Trang 5ra khỏi trạng tái day dứt trù trừ để đứng hẳn vào
hàng ngũ CM Hành động này ko phải ngẫu nhiên
tuỳ hứng mà cónguyên nhân chủ quan khách quan
rất hợp lý: lòng thơng ngời, lòng kính phục Thái,
cảm tình với CM, nhớ đến cái chết của cha và em,
h/a của mẹ bị điên đi lang thang, bộ mặt của
chồng…
? Trong lớp III, phân tích thái độ của Thơm đ/với
chồng qua những câu đối đáp Cô đang ở tâm trạng
ntn? Qua câu chuyện cô nhận them ra điều gì về
Ngọc? Tại sao cô cha tỏ thái độ dứt khoát với
chồng
- Ngọc trở về bất ngờ đặt Thơm trớc một tình huống
nguy hiểm hơn nhiều Đến đây cô buộc phải tìm
cách che mắt chồng đóng kịch để hắn ko nghi ngờ
- Những câu hỏi, câu trả lời của cô với chồng thật
khôn khéo, một mặt vẫn tự nhiên nh hàng ngày, lời
lẽ của một ngời vợ đẹp đợc chồng yêu chiều (trừ
cau nói… hốt hoảng khi biết bọn lính đang đợi sau
nhà)
- Càng trò chuyện với chồng cô càng nhận ra bộ
mặt phản động ham tiền ham quyền chức và thù
hằn nhỏ nhặt của chồng Cô càng thấy việc mình
làm là đúng Và đến khi Ngọc và tất cả ra đi cô trút
gánh nặng thở phào Và đến hồi sau cô đã quên
nguy hiểm cho bản thân, giữa đêm băng rừng đi báo
tin cho du kích biết để ngăn chặn hành động nguy
hiểm của Ngọc
- Cô cha dứt khoát với chồng một mặt vì hoàn cảnh
đang phải đóng kịch, một mặt vì cha dứt hẳn thói
quen sinh hoạt Cô ko dễ gì từ bỏ c/sống nhàn nhã
và đồng tiền Ngọc đa Tâm trạng này phù hợp với
hoàn cảnh và tâm trạng nhân vật Thơm
? Qua sự chuyển biến của NV Thơm t/giả muốn
khẳng định điều gì?
- T/giả khẳng định ngay cả khi CM gặp khó khăn bị
kẻ thù đàn áp khốc liệt, CM vẫn ko thể bị tiêu diệt
Nó vẫn tiềm tàng khả năn thức tỉnh quần chúng, kể
cả những ngời ở vị trí trung gian nh Thơm
Hoạt động 2
? Bằng những thủ pháp nào t/giả đã để cho NV
ngọc bộc lộ bản chất của y và đó là bản chất gì?
- Thủ pháp: Hành động lời lẽ cô che giấu tâm địa
bản chất của Ngọc - lúc bộc lộ trực tiếp những thèm
khát tiền bạc, địa vị và sự đố kị tầm thờng
- Bản chất: Vốn là một nho lại địa vị thấp kém trong
bọ máy cai trị của thực dân, Ngọc nuôi tham vọng
ngoi lên để thoả mãn tham vọng, quyền lực tiền tài,
địa vị Y cam tâm làm tay sai cho Pháp veef đánh
trờng Vũ Lăng Bản chất Việt gian, háo sắc, tham
lam, ghen ghét, đố kị
? Những nét nổi bật trong tính cách của Thái và
Cửu là gì?
- Hai cán bộ CM dũng cảm trung thành Trong hoàn
cảnh tình thế nguy hiểm bị kẻ thù lùng bắt truy đuổi
vẫn sáng suet bình tĩnh tranh thủ sự thức tỉnh và
giúp đỡ quần chúng nhân dân Thái củng cố đợc
lòng tin của quần chúng vào những ngời CM và thể
hiện lòng tin và bản chất của họ Còn Cửu thì hăng
3 Các NV khác
a, Ngọc Tên Việt gian phản động tham lam hiếu sắc, ghen ghét đố kị
b, Thái và Cửu
Trang 6hái nhng nóng nảy, thiếu chín chín chắn Anh đã
nghi ngờ Thơm, anh đã định bắn cô mãi đến cuối
đợc cô cứu thoát anh mới hiểu và tin Thơm
Hoạt động 3
? Nhận xét những đặc sắc về NT kịch của t/giả
trong hồi bốn
? Nội dung t tởng đoạn trích hồi bốn ?
HS dựa vào ghi nhớ trả lời
III Tổng kết
1 NT
- Thể hiện xung đột kịch gay gắt
- XD tình huống éo le bất ngờ
- Ngôn ngữ đối thoại
2 ND
4 Củng cố
5 Dặn dò
Ngày soạn:15/04/2011
Tiết 163 - 164 Tổng kết tập làm văn
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Ôn lại nắm vững các kiểu VB học từ lớp 6 đến lớp 9 Phân biệt các kiểu VB và nhận biết sự cần thiết phải đối phó với chúng trong thực tế làm bài
- Phân biệt kiểu VB với thể loại làm bài
- Biết đọc các kiểu VB theo đặc trng kiểu VB nâng cao năng lực tích hợp đọc và viết các Vb thông dụng
B tiến trình lên lớp
1 ổn định
2 KTBC
3 Bài mới:
Hoạt động 1
1 Có mấy kiểu VB đã học - gọi tên mỗi
kiểu - VD
2 Phơng thức biểu đạt của từng kiểu VB?
HS dựa vào bảng tổng kết trả lời
3 Hãy co biết sự khác biệt giữa các kiểu
VB?
4 Các kiểu VB trên có thể thay thế cho
nhau đợc ko? Vì sao ?
- Ko thể thay thế đợc vì :
Phơng thức biểu dạt khác nhau
Hình thức khác nhau
Mục đích khác nhau:
Tự sự để nắm đợc diễn biến các sự
việc
Miêu tả để cảm nhận đợc các sự
việc hiện tợng
Biểu cảm để hiểu đợc thái độ t/c
của ngời viết
Thuyết minh để ngời đọc nhận thức
đợc đối tợng TM
Nghị luận để ngời đọc tin theo một
vấn đề nào đó
Hành chính để tạo lập quan hệ XH
trong khuôn khổ PL
I Ôn tập các kiểu VB đã học
1 Các kiểu VB: 6 kiểu
- Tự sự
- Miêu tả
- Biểu cảm
- Nghị luận
- Thuyết minh
- Hành chính công cụ
2 Sự khác nhau giữa các kiểu VB
- Khác nhau về phơng thức biểu đạt
- Khác nhau về hình thức biểu hiện
Trang 7Các yếu tố cấu thành VB khác nhau:
Nguyên nhân, diễn biến, kết quả sự
việc
Hình tợng về một sự, hiện tợng
Các cảm xúc của ngời viết
Các tri thức khách quan về đối tợng
Hệ thống luận điểm, lập luận, luận cứ
Trình bày theo mẫu
5 Các kiểu VB trên có thể phối hợp với
nhau trong 1 VB cụ thể ko? Vì sao ? Nêu
ND?
HS suy nghĩ trả lời
6 Kiểu Vb và hình thức thể hiện thể loại
TP VH có gì giống và khác nhau?
VD: kiểu tự sự có mặt trong thể loại tự sự
Biểu cảm có mặt trong thể loại trữ tình
VD:
- Trong các thể loại VH nh tự sự, trữ tình ,
kịch ký thì loại tự sự có thể sử dụng các
kiểu VB tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết
minh, nghị luận
- trong thể loại kịch cũng có thể sử dụng
các kiểu VB trên
Hết tiết 1, chuyển tiết 2
Hoạt động 2
? Đọc - hiểu và TLV có quan hệ với nhau
ntn?
- Mô phỏng
- Học phơng pháp kết cấu
- Học diễn đạt
- Gợi ý sáng tạo
-Kết luận: Đọc nhiều đeer học cách viết
tốt Ko đọc, ít đọc thì viết ko tốt, ko hay
? Đọc Vb tự sự miêu tả giúp giúp ích cho
em kể chuyện và làm văn miêu tả ntn?
HS trả lời dựa vào kinh nghiệm
? Đọc VB nghị luận, thuyết minh có tác
dụng ntn đối với cách t duy trình bày một
t tởng, một vấn đề
? So sánh VB thuyết minh - nghị luận và
miêu tả ?
3 Sự phối hợp giữa các ph ơng thức biểu dạt
Các phơng thức biểu đạt có thể phối hợp:
- Trong các VB ko thể sử dụng duy nhất 1 phơng thức biểu đạt
- Trong VB tự sự có thể có miêu tả, thuyết minh, nghị luận và ngợc lại
- Ngoài chức năng thông tin các VB còn có chức năng duy trì và tạo lập quan hệ XH
Do đó ko có 1 VB nào dùng duy nhất 1
ph-ơng thức biểu đạt
4 So sánh kiể Vb và thể loại
* Giống:
- Có thể ding chung 1 phơng thức biểu đạt
* Khác nhau:
- Kiểu VB là cơ sở của các loại VH
- Thể loại VH là môi trờng xuất hiện các kiểu VB
II Hệ thống một số kiến thức TLV
1 So sánh thuyết minh - nghị luạn và miêu tả
* Thuyết minh: Phơng thức chủ yếu cung cấp đầy đủ tri thức về đối tợng
- Cách viết trung thành với đặc điểm của
đối tợng
* Nghị luận:
- Phơng thức chủ yếu: XD một hệ thống luận điểm, luận cứ và laapj luận
- Cách viết: dùng vốn sống trực tiếp và gián tiếp để bàn luận về một vấn đề nào đó
* Miêu tả
- Phơng thức chủ yếu; tái tạo hiện thực
Trang 8? Khả năng kết hợp các phơng thức biểu
đạt ntn?
Hoạt động 3
HS đọc BT1
GV cho HS đọc VB mẫu
HS thực hành viết VB
bằng cảm xúc chủ quan
- Cách viết: XD hình tợng về một đối tợng nào đó thông qua quan sát, liên tởng, so sánh và cản xúc chủ quan của ngời viết
2 Khả năng kết hợp giữa các phơng thức
* Tự sự: Sử dụng 4 phơng thức
* Miêu tả: Kết hợp tự sự, biểu cảm thuyết minh
* Biểu cảm: tự sự, m/tả, ng/luận
* Nghị luận: m/tả, b/cảm, th/minh
* Thuyết minh: m/tả, ng/luận III Luyện tập
Bài 1: Chuyển đoạn kết “Chuyện ngời con gái Nam Xơng” thành đoạn đối thoại Bài 2: Dựa vào đoạ kết “Chuyện ngời con gái Nam Xơng” hãy viết một đoạn văn m/tả độc thoại nội tâm NV
4 Củng cố
5 Dặn dò
Ngày soạn:15/04/2011
Tiết 165 Văn bản: Tôi và chúng ta
(Trích cảnh ba)
Lu Quang vũ
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Hiểu phần nào tính cách của các NV tiêu biểu từ đó thấy đợc cuộc đấu tranh gay gắt giữa những con ngời đổi mới có tinh thần dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm với những kẻ mang t tởng bảo thủ, lạc hậu trong sự chuyển mình mạnh mẽ của XH ta
- Hiểu thêm về thể loại kịch: cách tạo tình huống, phát triển mâu thuẫn, diễn tả hành động và sử dụng ngôn ngữ
B tiến trình lên lớp
1 ổn định
2 KTBC
3 Bài mới:
Hoạt động 1 G: HS xem chân dung t/giả
1 Dựa vào chú thích SGK, trình bày những
nét chính về tác giả?
+ Bắt đầu sáng tác thơ đầu những năm 60
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
* Lu Quang Vũ (1948 - 1988)
- Nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng
Trang 9(đồng t/giả của tập “Hơng cây- Bếp lửa”)
viết truyện ngắn
+ Cuối những năm 70 - đầu 80 chuyển hẳn
sang lĩnh vực sân khấu kịch, 10 năm hơn
50 kịch bản hầu hết đợc dàn dựng
+ Đề cập đến những vấn đề nóng bỏng và
gai góc nổi cộm của CNXH những năm 80
thế kỷ XX - những vấn đề mà ko ít ngời
thời ấy thu hút sự quan tâm ngòi bút
kịch sắc sảo, nhạy bén thu hút sự quan
tâm hiệng tợng Lu Quang Vũ
+ Những vở nổi tiếng: Hồn Trơng Ba - da
hàng thịt, Nàng Si -ta, Lời nói dối cuối
cùng, Vụ án 2000 ngày, Bệnh sĩ, Nguồn
sáng trong đời xôn xao kịch trờng thời
ấy là vở “Tôi và chúng ta”
+ Là chồng củ nữ sĩ tài hoa Xuân Quỳnh,
là cha của ngời dẫn chơng trình VTV3 Lu
Minh Vũ
2 Hoàn cảnh ra đời của vở kịch?
+ Sau 1975, Đ/n chuyển sang thời kỳ l/sử
mới: XD và phát triển trong hoà bình
+ Nhiệm vụ chính trị hàng đầu: khôi phục,
cải tạo và ko ngừng phát triển KT để XD
đ/n giàu mạnh, XH phồn vinh
+ Để đáp ứng y/c đó của XH có nhiều
nguyên tắc, quy chế, nhiều phơng thức SX
cũ ngày càng tỏ ra cứng, lạc hậu cần phải
thay đổi
Vở kịch ra đời trong hoàn cảnh XHVN
đang chuyển mình sang một hời kỳ mới
* GV: Qua đối tợng cụ thể là XN Thắng
Lợi - TP phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt
để thay đổi phơng thức tổ choc, quản lý, lề
lối hoạt động SX trên đ/nớc ta ở thời kỳ có
nhiều chuyển biến mạnh mẽ
3 Qua soạn bài ở nhà em hiểu ý nghĩa
nhan đề TP ntn?
- Mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể,
chung và riêng cần đợc nhìn nhận mới; ko
có chủ nghĩa tập thể chung chung dẫn đến
tình trạng “Cha chung ko ai khóc”
- Cái chúng ta tạo thành từ những cái tôi cá
nhân cụ thể
- Khi quyền lợi và nghĩa vụ của tập thể, thì
khi đó sẽ tạo ra sứ mạnh tổng hợp và chắc
chắn Còn ngợc lại nói cái chúng ta chung
chung giáo điều kêu gọi suông Tôi
trong chúng ta, thống nhất với chúng ta
nh-ng mỗi cái tôi phải đợc tôn trọnh-ng và đảm
bảo cụ thể và thiết thực trong đời sống vật
chất và tinh thần Đặt trong tình hình đất
nớc ta lúc bấy giờ vấn đề có ý nghĩa
thực tiễn
4 Nêu vị trí và ND đoạn trích?
+ Cảnh 3/9 ko chia nồi lớp nh vở “Bắc
Sơn” ở đây cảnh tơng đơng với lớp, 2
cảnh trớc hé mở tình huống mâu thuẫn
+ ND:
- Ngòi bút nhạy bén sắc sảo đề cập những vấn đề có tính thời sự
2 Vở kịch
* Hoàn cảnh ra đời:
Những năm 80 của thế kỷ XX, những năm
đầu của công cuộc đổi mới đ/nớc
*ND: p/a cuộc đấu tranh gay gắt giữa cũ -mới
* Nhan đề: mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể
3 Đoạn trích kịch
- Vị trí: cảnh 3/9
- ND: Trận đụng độ công khai đầu tiên giữa cái cũ và cái mới
Trang 10Tại cuộc họp GĐ xí nghiệp cho công bố
“Kế hoạch mở rộng sản xuất và phơng án
làm ăn mới của XN”
Kế hoạch lập tức bị một số ngời phản đối
kịch liệt nhng lại dợc các công nhân và kỹ
s ủng hộ
Trận đụng độ công khai đầu tiên giữa
cái cũ và cái mới
5 HS đọc phân vai - GV hớng dẫn cách
đọc
Hoàng Việt: tự tin bình tĩnh, cơng quyết
dứt khoát
Lê Sơn: lúc đầu rụt rè lúng túng, sau chắc
chắn tự tin hơn
Ng Chính: ngọt nhạt, thủ đoạn, vừa tỏ ra
thông cảm, vừa có vẻ đe doạ
Trơng: ngạc nhiên, hốt hoảng, sợ hãi
Trởng phòng tài vụ: gay gắt thẳng thừng
quen thói cửa quyền
Trởng phòng tổ chức
Loan - Dũng - ông Quýnh - bà Bộng
đồng tình ủng hộ
- Dẫn kịch
- Giới thiệu chú giải: 2 chú giải SGK
Tài vụ: lo việc tài chính, tiền lơng
Quản đốc: ngời đuứng đầu một phân xởng,
chịu trách nhiệm toàn diện tình hình SX
của một phân xởng
GV cho điểm nếu HS đọc tốt
Hoạt động 2
GV dẫn dắt: ý nghĩa nhan đề vở kịch đặt ra
là cần có nhận thức mới giữa cái “tôi” và
“chúng ta”
- Đặt ra vấn đề ấy trong tình hình Đ/ nớc
đang chuyển mình sang thời kỳ đổi mới có
ý nghĩa trực tiếp đ/v sự phát triển của đất
nớc
(6) ? Muốn thể hiện sự phát triển của xung
đột kịch, tác giả cần tạo đợc tình huống
Trong cảnh 3 tình huống đố là gì ? Mâu
thuẫn cơ bản của TP đến đây đợc bộc lộ là
gì ? HS thảo luận nhóm 4 ngời: 3 phút
+ Tình huống: Tình trạng ngng trệ SX của
XN cần có quyết định táo bạo giải quyết
Giám đốc Việt (mới nhận chức một năm
-sau quá trình tìm hiểu và củng cố lại xí
nghiệp) táo bạo công bố kế hoạch mở rộng
SX cà phơng án làm ăn mới
Nh vậy có nghĩa là anh cùng với kĩ s Lê
Sơn đã công khai tuyên chiến với cơ chế
quản lý, phơng thức tổ chức đã trở lên lỗi
thời
+ Sau lời tuyên bố của anh, anh gặp phải
sự phản ánh nào?
+ Sự phản ứng gay gắt tiếp
P/ của trởng phòng tổ chức LĐ, trởng
phòng tài vụ (vì liên quan đến biên chế,
quỹ lơng)
P/ của quản đốc phân xởng Trơng (vì
II Tình huống kịch, mâu thuẫn cơ bản ở
đoạn trích
- Tình huống kịch: GĐ công bố kế hoạch
mở rộng SX và p/a làm ăn m