Bai 24 Van hoa TK XVIXVIII 10CB

-Nhân dân tiếp nhận ảnh hưởng của các tư tưởng tôn giáo trên cơ sở hòa nhập với các tín ngưỡng dân gian... Alexandre de Rhodes..[r]

Bài 24: TÌNH HÌNH VĂN HÓA Ở

CÁC THẾ KỶ XVI-XVIII

I/ Về tư tưởng, tôn giáo:

II/ Phát triển giáo dục và văn học:

I/ Về tư tưởng, tôn giáo:

-Nho giáo suy thoái; Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện khôi phục, chùa chiền được sửa sang, xây dựng thêm

-Từ thế kỷ XVI, Thiên chúa giáo được du nhập và lan truyền trong cả nước

-Thế kỷ XVII, chữ Quốc ngữ theo mẫu tự Latinh

được sáng tạo, chủ yếu dùng cho hoạt động truyền giáo

-Nhân dân tiếp nhận ảnh hưởng của các tư tưởng tôn giáo trên cơ sở hòa nhập với các tín ngưỡng dân gian

II/ Phát triển giáo dục và văn học:

1/ Giáo dục:

-Giáo dục Nho học tiếp tục phát triển:

+Nhà Mạc tiếp tục tổ chức đều đặn các kỳ thi để tuyển chọn nhân tài

+Ở Đàng Ngoài: tiếp tục tổ chức thi cử như thời

Lê sơ nhưng chất lượng giảm sút

+Ở Đàng Trong: năm 1646 chúa Nguyễn mở khoa thi đầu tiên

+Thời Quang Trung: chấn chỉnh giáo dục, chữ Nôm thành chữ viết chính thống

-Nội dung giáo dục chủ yếu vẫn là kinh sử

2/ Văn học:

-Văn học chữ Hán mất dần vị thế.

-Văn học chữ Nôm phát triển, nhiều nhà thơ Nôm nổi tiếng: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phùng Khắc Khoan, Đào Duy Từ…

-Văn học dân gian phát triển với nhiều thể loại: ca dao, tục ngữ, truyện cười, truyện dân gian, …

=>thể hiện tâm tư nguyện vọng của nhân dân về cuộc sống tự do, ca ngợi quê hương.

III/ Nghệ thuật và KHKT:

1/ Nghệ thuật:

-Kiến trúc, điêu khắc tiếp tục phát triển với nhiều công trình có giá trị: chùa Thiên Mụ, tượng Phật Bà Quan âm nghìn mắt nghìn tay, tượng La Hán chùa Tây Phương…

-Nghệ thuật dân gian hình thành, phản ánh cuộc sống của người dân thường.

-Nghệ thuật sân khấu phát triển ở cả Đàng Trong

và Đàng Ngoài với nhiều thể loại: tuồng, chèo, dân ca địa phương (quan họ, hát giặm, hò, vè, lý…)

Alexandre

de Rhodes

Bảo tàng Quang Trung – Tây Sơn – Bình Định

Tượng Quang Trung – Bảo tàng Quang Trung

Chùa Thiên Mụ (Huế)

Chùa Thiên Mụ (Huế)

Chùa Tây Phương

Tượng

La Hán chùa Tây Phương

Chùa Bút Tháp (Bắc Ninh)

Tượng

Phật Bà Quan âm nghìn

mắt

nghìn tay

Đình làng Bắc Bộ

Đình làng Mỹ Khê

Điêu khắc ở các ngôi đình làng

Điêu khắc ở các ngôi đình làng

Tuồng

Hát chèo

Hát chèo

Hát quan họ (Bắc Ninh)

Hát quan họ trên sông

Thành nhà Mạc

Thành nhà Mạc

Đời nay nhân nghĩa tựa vàng mười

Có của thì hơn hết mọi lời

Trước đến tay không, nào thốt hỏi?Sau vào gánh nặng lại vui cườiAnh anh, chú chú, mừng hơ hảiRượu rượu, chè chè, thết tả tơiNgười, của lấy cân ta thử nhắcMới hay rằng của nặng hơn người

(Nguyễn Bỉnh Khiêm)

Trăm quan thì được tước hầu

Mười quan tước bá, ai nào kém ai

(Ca dao)

-Nguyện vọng nhân dân muốn có một cuộc sống yên bình:

Thu ăn măng trúc, đông ăn giáXuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

-Phê phán quan lại vơ vét của dân:

Con chuột lớn kia sao mày bất nhânVụng trộm thêm nhiều âm mưu độc hại

Đồng nội có mạ khôKho đụn không thóc thừaVất vả nghèo khổ, người nông phu than vãn,

Đói và gầy, trên ruộng đồng kêu khóc

-Lê Ngọc Hân ca ngợi Quang Trung với lòng tự hào:

Mà nay áo vải cờ đào Giúp dân dựng nước xiết bao công trình Công dường ấy mà nhân dường ấy Cõi thọ sao hẹp bấy hóa công.

(Ai tư vãn)

-Ca ngợi cảnh đẹp quê hương:

Rủ nhau xem cảnh Kiếm HồXem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn

(Ca dao)

-Những câu ca dao hát giao duyên:

Trên trời có đám mây xanh

Ở giữa mây trắng, xung quanh mây vàng

Ước gì anh cưới được nàngAnh sẽ mua gạch Bát Tràng về xây

Xây dọc rồi lại xây ngangXây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân

(Ca dao)

Hôm qua tát nước đầu đình

Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen

Em được thì cho anh xinHay là em để làm tin trong nhà

Áo anh sứt chỉ đường tà

Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu

………

(Ca dao)

Củng cố bài

Tôn ti trật tự phong kiến không còn được tôn trọng như trước làm cho Nho giáo suy thoái Nho giáo suy thoái làm cho giáo dục Nho học cũng sa sút dần và văn học chữ Hán cũng mất dần vị thế vốn có của nó

Văn hóa nghệ thuật có những nét mới đặc sắc hơn, nhân dân ta biết tiếp thu những thành tựu văn hóa bên ngoài trên cơ sở hòa nhập với văn hóa cổ truyền, phát huy sức sáng tạo và truyền thống dân tộc

Bài tập về nhà

1/ Thống kê các thành tựu KHKT theo

bảng Nhận xét ưu điểm và hạn chế của các thành tựu KHKT.

2/ Tại sao KHTN và kỹ thuật phương Tây

thế kỷ XVI-XVIII không có điều kiện phát triển?

Dặn dò

 Học bài

 Làm bảng thống kê

 Chuẩn bị bài 25: “Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn (Nửa đầu thế kỷ XIX)”.