Giao an Ngu van 9

* Hoaït ñoäng 4: HS phaùt bieåu suy nghó, tình caûm veà tình thöông vaø traùch nhieäm cuûa con ngöôøi ñoái vôùi con treû, veà söï caàn thieát phaûi xoaù boû naïn phaân bieät ñaúng caá[r]

TUẦN 01/TIẾT 01-02

NGÀY TUẦN 01/TIẾT 01-02

NGY SOẠN:

Lê Anh TràI- Mục tiêu cần đạt:

-HS: bài soạn và sưu tầm những câu chuyện về Bác Hồ

-GV: Tranh phóng to về nơi ở và làm việc của Bác và những mẩu chuyện về phongcách giản dị của Người

III- Các bước lên lớp:

1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ: (Không tiến hành)

3 Bài mới:

Hiện nay, cảù nước ta đang hướng đến cuộc vận đôïng Học tập và làm theo tâùm gươngđạo đức Hồ Chí Minh.Vì Bác là nhà yêu nước, nhà chính trị mà còn là một danh nhân vănhoá thêù giới.Vẻ đẹp văn hoá chính là nét nổi bật trong phong cách của Người

Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu phong cách Hồ Chí Minh!

Hoạt động của thầy và trò Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

*Hđ1: Đọc-tìm hiểu chú thích.

GV: Năm 1990, nhân dịp kỉ niệm

100 năm ngày sinh của Bác, có

nhiều bài viết về Người PCHCM

là 1 phần trong bài”PCHCM cái

vĩ đại gắn với cái giản dị” của tg

Lê Anh Trà

Cách đọc: rõ ràng, truyền cảm

GV đocï mẫu, gọi 2 HS đọc tiếp

? Văn bản này có thể chia mấy

phần? Nội dung từng phần?

*HĐ2:Tìm hiểu văn bản.

Đọc

2 phần:

Từ đầu… rất hiện đại

Phần còn lại

I- Đọc và tìm hiểu chú thích:

? Tinh hoa văn hóa nhân loại đến

với HCM trong hoàn cảnh nào?

? Bằng cách nào Người có vốn tri

thức sâu rộng như vậy?

? Vốn tri thức ấy được Bác tiếp

thu như thế nào?

Để chứng minh

Phong cách Hồ Chí Minh còn là

một phong cách rất Việt Nam

Nó được thể hiện qua lối sống

giảøn dị

? Tìm những biểu hiện về lối

sống giản dị của Bác ?

? Chỉ ra những chi tiết cụ thể của

những biểu hiện đó?

?Tại sao nói lối sống của Bác là

sự kết hợp giữa giản dị và thanh

cao?

Cuộc đời CM đầy truân chuyên, gian khổ, khó khăn, tiếp xúc với nhiều vùng trên thế giới

Lao động,học tâp,tìm hiểu đến mức sâu sắc, thạo nhiều ngôn ngữ thế giới

Trả lời

*Thảo luận, trình bày

-Chiếc nhà sàn vừa là nơi tiếp khách, vừa là nơi làm việc, vừa là nơi ngủ

-Bộ quần áo bà ba, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp,…

-Aên uống: Cá kho, rau luộc,cà muối, cháo hoa,…

- Đi nhiều nơi tiếp xúc nhiều nền văn hoá thế giới

lao động,học tâp,tìm hiểu đến mức sâu sắc, thạo nhiều ngôn ngữ thế giới

- Lao động, học tập, thạo nhiều ngôn ngữ thế giới

 Tiếâp thu có chọn lọc

- Giữ vững văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được

 Một nhân cách rất Việt Nam, rất phương Đông, đồng thời rất mới mẻ,rất hiện đại

2- Nét đẹp trong lối sống giản dị mà thanh cao của Hồ Chí Minh:

_ Nơi ở đơn sơ, trang phục giản dị, ăn uống đạmbạc

_ Không phải lối sống tự làm vui trong cảnh nghèo khổ

_ Không phải tự thần

?Viết về cách sống của Bác, tác

giả liên tưởng đến những nhân

vật nổi tiếng nào?

?Tìm những biện pháp nghệ thuật

làm nổi bật phong cách Hồ Chí

3- Nghệ thuật:

_ Kể đan xen bình

_ Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu._ Sử dụng nghệ thuật đối lập

III- Tổng kết: Ghi nhớ

Sgk

4- Củng cố:

? Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh toả sáng như thế nào?

? Em rút ra cho bản thân bài học gì từ phong cách của Hồ Chí Minh?

5- Dặn dò:

- Sưu tầm và kể lạinhững câu chuyện về lối sống giản dị của Bác?

- Soạn bài “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”

NGÀY SOẠN: 28/08/2010

NGÀY DẠY: 30/08/2010

TUẦN 01/TIẾT 03

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠII- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh:

-Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất

-Biết vận dụng những phương châm này vào giao tiếp

II- Chuẩn bị:

HS: bài soạn

GV: Những mẩu chuyện vui về vi phạm phương châm hội thoại

III- Các bước lên lớp:

1- Oån định: kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

HS nhắc lại yều cầu cúa giao tiếp trong bài Hành động nóiở lớp 8

3 -Bài mới:

Tục ngữ có câu:

Kim vàng ai nỡ uốn câu Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

Vậy làm thế nao để giao tiếp được thành công,chúng ta cùng tìm hiểu 2 hai phương châmđầu tiên của các phương châm hội thoại:phương châm về lượng và phương châm về chất

Hoạt động cúa thầy và

trò

Hoạt động cúa trò Nội dung ghi bảng

* HĐ 1:Tìm hiểu phương

châm về lượng.

HS đọc đoạn đối thoại ở trang 8,

chú ý nhấn giọng ở các câu nghi

vấn

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” ý

muốn hỏi điều gì? Ba trả lời “ở

dưới nước”,câu trả lời có đáp

ứng được điều mà An cần biết

không?

? Vậy, khi nói nội dung cần phải

ntn?

? Hãy tìm các tình huống vi

phạm phương châm về lượng?

Xét mục 2 SGK truyện Lợn

cưới áo mới

Đọc

Muốn hỏi địa điểm

Không mang đủ nd, ý nghĩa An cần hỏi điều An cần biết là địa điểm cụ thể

-Khi nói phải đáp ứng yêu cầu giao tiếp,không thiếu không thừa

*VD2:

? Vì sao truyện lại gây cười?

? Lẽ ra anh có “lợn cưới” hỏi

ntn và anh có”áo mới” chỉ cần

hỏi và trả lời ntn là đủ?

? Vậy khi giao tiếp cần chú ý

yêu cầu nào nũa?

Gọi HS đọc ghi nhớ

*HĐ2:Tìm hiểu phương châm

về chất.

HS đọc truyện cười Quả bí

khổng lồ

? Truyện phê phán điều gì?

? Vậy trong giao tiếp,ta cần

tránh điều gì?

? Khi chưa xác định được sự

việc là có thực,ta có thể dùng

những từ nào để đảm bảo

phương châm về chất?

Gọi HS đọc ghi nhớ

Vì các nhân vật nói nhiều hơn những điều cần nói

2- Ghi nhớ :Sgk

*HĐ3: III- Luyện tập:

1-Bài tập 1:

a/ ”Trâu là một loại gia súc nuôi ở nhà”

→Thừa cụm từ”nuôi ở nhà”

b/ ”Eùn là một loài chim có hai cánh”

→Thưà cụm từ “có hai cánh”

? Nêu sự cần thiết tuân thủ phương châm về lượng và phương châm về chất trong giaotiếp?

5- Dặn dò:

-Học bài và hoàn thành bài tập 5 trong SGK

-Soạn bài “Các phương châm hội thoại (tt)”

I- Mục tiêu cần đạt:

III- Các bước lên lớp:

1- Ổn dịnh: Kiểm tra sĩ số.

2-Kiểm tra bài cũ:

? Nêu đặc điểm của văn bản thuyết minh?(chương trình lớp 8)

3- Bài mới:

Ơû chương trình Ngữ văn lớp 8, các em đã được làm quen với thể loại văn thuyết minh?Vậy, văn thuyết minh có đặc điểm gì?

HS: Giới thiệu sự vật, hiện tượng có tính xác thực và chính xác

GV: Vậy, để làm văn thuyết minh hay và hấp dẫn người đọc hơn, ngoài vận dụng cácphương pháp, ta cần sử dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

*Hđ1: Tìm hiểu việc sử dụng 1 số

biện pháp nghệ thuật trong văn

bản thuyết minh.

? Văn thuyết minh là gì?

? Văn bản thuyết minh nhằm mục Trả lời

I- Tìm hiểu việc sử dụng 1 số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh :

1- Ôn tập kiến thức cơ bản về văn thuyết minh:

_Đặc điểm của văn bản thuyết minh là loại văn bản thông dụng,

đích gì?

? Nêu các phương pháp chủ yếu

của văn thuyết minh?

Hđ2: Tìm hiểu việc sử dụng một

số biện pháp nghệ thuật trong

văn bản thuyết minh:

HS đọc văn bản”Hạ Long –đá và

nước”

? Văn bản trên thuyết minh đặc

điểm nào của đối tượng?

? Trong văn bản có sử dụng

phương pháp liệt ke về số lượng và

quy mô của đối tượng không?

? Để thuyết minh về sự kì lạ của

Hạ Long, tác giả đã sử dụng cách

thức nào?

? Tìm câu văn khái quát sự kì lạ

của Hạ Long?

? Tác giả đã sử dụng các biện

pháp nghệ thuật gì trong văn bản?

? Những biện pháp này có tác dụng

gì trong văn bản?

Trả lời

Đọc Trả lời

Tác giả không sử dụng phép liệt kê về số lượng và quy mô của đối tượng

Trả lời

“Chính nước đã làm cho đá sống lại, làm cho đá vốn bất động…có tâm hồn”

Trả lời

Trả lời

phổ biến

- Phương pháp định nghĩa, liệt kê,

ví dụ, số liệu, phân loại, so sánh

II- Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:

1 Xét vb”Hạ Long-đá và nước”

2 Nhận xét

Văn thuyết minh về sự kì lạ của HạÏ Long

Để thuyết minh sự kì lạ của Hạ Long tác giả tưởng tượng khả năng di chuyển của nước Đồng thời tác giả tưởng tượng sự hóa thân không ngừng của đá…

-Phương pháp thuyết minh:

+ Nhân hóa + Tưởng tượng+ Liên tưởng

 Nhờ các biện pháp nghệ thuật làm cho đối tượng được thể hiện nỗi bật văn bản hấp dẫn hơn

* Ghi nhớ

HĐ3: Luyện tập

Bài tập 1 :

Xét văn bản”Ngọc Hoàng xử tội ruồi xanh”

a Có thể xem đây là chuyện vui có tính chất thuýêt minh

Tính chất thuyết minh thể hiện ở chỗ giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống: tính chất chungvề họ, giống, loài, tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể, và ý thức giữ gìn vệ sinh,phòng bệnh, ý thức diệt ruồi của con người,

b các biện pháp nghệ thuật:

-Nhân hoá

-Có tình tiết

c các phương pháp được sử dụng:

-Định nghĩa: thuộc họ côn trùng có hai cánh, mắt lưới,

-Phân loại: các loại ruồi

-Số liệu: số vi khuẩn, số lượng sinh sinh sản của một cặp ruồi,

-Liệt kê: mắt lưới, chân tiết ra chất dính,

Bài tập 2:

Nêu nhận xét:

Biện pháp nghệ thuật: lấy cái ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện

4- củng cố:

? Trong văn thuyết minh, các biện pháp nghệ thuật được kết hợp như thế nào?

? Tác dụng của việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh?

5- Dặn dò:

-Hoàn thành bài tập

-Chuẩn bị luyện tập

GV: Bài văn thuyết minh mẫu về chiếc bút

III- Các bước lên lớp:

1- Ổn định :Kiểm tra sĩ số

2- kiểm tra bài cũ:

? Nêu các biện pháp nghệ thuật được dùng trong văn bản thuyết minh? Tác dụng?

3- Bài mới:

Ở tiết trước, chúng ta đã tìm hiểu về các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyếtminh.Ở tiết này,chúng ta cùng luyện tập bài văn thuyết minh có sử dụng các biện phápnghệ thuật

* HĐ1:Kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà của HS

HS trình bày bài soạn đã chuẩn bị trước ở nhà

Đề: Thuyết minh một trong các đồ dùng sau: cái quạt, cái kéo, cái bút, cái nón

HS nhận xét, GV tổng hợp ý kiến và rút ra kết luận

Yêu cầu:

-HÌnh thức: vận dụng kết hợp các biện pháp đã học

-Nội dung: thuyết minh được công dụng,cấu tạo,chủng loại và lịch sử của các đồ vật

GV gợi ý dàn bài “thuyết minh về cái bút”`

+MB: Giớùi thiệu đối tượng thuyết minh: Cái bút như người bạn thân thiết đối vớiem

+TB: Giới thiệu hình dáng, cấu tạo, đặc điểm…của cái bút; nguyên tắc hoạt động,bảo quản, thái độ của người dùng

Các biện pháp nghệ thuật +KB: Nêu tình cảm của em đối với cái bút

* HĐ2: Luyện tập:

HS viết một đoạn văn thuyết minh về chiếc bút không quá 10 dòng

HS trình bày  GV nhận xét, đánh giá ghi điểm

4- Củng cố:

? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật trong vb thuyết minh?

5- Dặn dò:

-Hoàn thành dànbài chi tiết vào vở

-Sửa lại đoạn văn và chép vào tập

-Soạn bài”Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh”

Ga-bri-e Gác-xi-a Mac két

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

- Hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang

đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất; Nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loaị là ngăn

chặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy được nghệ thuật của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, có so sánh rõ ràng, giàu

sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

II- Các bước lên lớp:

1 Ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Phong cách điển hình nhất của Hồ Chí Minh là gì? Nêu dẫn chứng?

? Kể một mẫu chuyện về đức tính giản dị của Bác? Qua câu chuyện đó, em rút ra

được bài học gì cho bản thân?

3 Bài mới:

Khoa học kĩ thuật ngày càng tiến bộ, công nghệ ngày càng tiên tiến thì các hiểm

hoạ đe doạ tính mạng con người cũng theo đó bùng nổ.Vũ khí hạt nhân-chiến tranh hạt

nhân là một hiểm hoạ khủng khiếp đang đe doạ toàn thể loài người và mọi sự sóng trên trái

đất

Hoạt động của thầy

*HĐ1 :Giới thiệu tác giả-tác

phẩm.

?Nêu ngắn gọn vài nét về tác

giả, tác phẩm ?

*HĐ2 :Hd đọc và tìm hiểu chú

Hoạt động của trò

Đọc chú thích * Sgk

Nội dung ghi bảng

I- Tác giả, tác phẩm :

-Mác-két: nhà văn a,đạt giải thưởng Nô-ben về van học(1982)

-Viết tiểu thuyết theo khuynh hưóng hiện thực

-Nhận giải Nô-ben về Văn Học năm 1982

II - Đọc và tìm hiểu chú thích:

GV đọc mẫu,2 HS đọc tiếp

GV nhận xét cách đọc

GV:chú ý các từ:chiến tranh

hạt nhân,UNICEPS,PAO

* HĐ3:Đọc- hiểu văn bản.

-Xác định luận điểm và luận

cứ

? Hãy chỉ ra luận điểm của

bài văn?

GV gợi ý:Luận điểm tập

trung vào 2 ý:nguy cơ chiến

tranh hạt nhân và nhiệm vụ đấu

tranh để loại bỏ nguy cơ ấy

? Em có nhận xét gì về luận

điểm chính của bài?

? Để CM cho luận điểm trên

tác giả đã đưa ra 1 hệ thống

luận cứ nào?

? Mackét đã chỉ ra sự khủng

khiếp vềø nguy cơ chiến tranh

hạt nhân như thế nào?

?cách vào đề của tác giả như

xác thực,khách quan

-Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

-Tác hại của nguy cơ chiến tranh hạt nhân

-Chiến tranh hạt nhân vừa đingược lại lý trí con người vừa phản lại sự tiến hóa của tự nhiên

-Đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân

xác định cụ thể thời gian (Hôm nay ngày8/08 /1986 )và đưa ra số liệu cụ thể về đầu hạt nhân với một phép tính đơn giản

Vào đề trực tiếp

III - Tìm hiểu văn bản:

1- Luận điểm:

Chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ khủng khiếp đang đe doạ toàn thể loài người và mội sự sống trên trái đất.Vì vậy, đấu tranh đểû loại bỏ nguy cơ ấy cho một thế giới hoà bình là nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại

2- Hệ thống các luận cứ:

a- Nguy cơ chiến tranh hạt nhân:

-“Có thể tiêu diệt tất cả hành tinh xoay quanh hệ mặt trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa và phá vỡ hệ cvăng bằng của mặt trời”

-50.000 đầu đạn hạt nhân đang bố trí khắp hành tinh,mỗi người phải ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ

 Vào đề trực tiếp: gây ấn tượng mạnh mẽ về tính chất hệ trọng của vấn đề

b-Tác hại của việc chạy đua vũ tranh chuẩn bị cho chiến tranh hạt

?Tác hại của việc chạy đua

vũ trang chuẩn bị cho chiến

tranh hạt nhân là gì?

?Tìm những chứng cứ chứng

tỏ sự tốn kém và t/c vô lý của

cuộc chạy đua vũ trang?

? Em có nhận xét gì về các

dẫn chứng mà Mác-két đưa ra ở

luận cứ này?

? Tại sao” chiến tranh hạt

nhân chẳng những đi ngược lí trí

con người mà mà còn phản lại

sự tiến hoá của tự nhiên “?

G:”lý trí của tự nhiên” có thể

hiểu là quy luật của tự nhiên,

logic tất yếu của tự nhiên

? Nêu những dẫn chứng về

chiến tranh hạt nhân phản lại sự

tiến hoá tự nhiên ?

? Vậy, ngăn chặn chiến tranh

hạt nhân để cho một thế giới

hoà bình là nhiệm vụ của ai?

? Ý kiến của Mác-két đối với

nhiệm vụ này ra sao?

? Đối với bản thân em, sau

Vì chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêu diệt nhân loạimà còn tiêu diệt mọi sự sốngtrên trái đất

+UNICEP định ra 100 triệu đô la đểgiải quyết những vấn đề cấp bách cho 500 triệu trẻ em trên toàn thế giới = chi phí cho máy bay ném bom B.52 của Mỹ

+Chỉ 2 chiếc tàu ngầm mang vũ khíhạt nhân là đủ xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới

 Dẫn chứng được so sánh thuyết phục

c- Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi ngược lí trí con người mà còn phản lại sự tiến hoá của tự nhiên.

Tác giả đưa ra những chứng cứ từ khoa học địa chất và cổ sinh học về nguồn gốc và sự tiến hóa của sự sốngtrên trái đất

d-Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn hạt nhân cho một thế giới hoà bình.

Nhân loại cần giữ gìn kí ức của mình,lịch sử sẽ lên án những thế lực hiếu chiến đẩy nhân loại vào thảm họa hạt

khi học xong bài này, em có suy

? Bài văncủa Mác-két gửi đến chúng ta thông điệp gì?

? Vì sao bài văn nghị luận này có tính thuyết phục cao?

- Nắm được nội dung về phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm

lịch sự và biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

II-Chuẩn bị:

- Bảng phụ, bài tập mẫu

III- Các bước lên lớp:

1- Ổn định:

2- Kiểm tra bài cũ:

? Trong phương châm về lượng và phương châm về chất cần chú ý những đặc điểm nào?

3- Bài mới:

Trong giao tiếp, ngoài nói vừa đủ nội dung và nói đúng sự thật, chúng ta còn cần phải

chú ý đến đối tượng, đề tài và tế nhị khi giao tiếp Ở tiết này, ta cùng tìm hiểu các phương châm

về quan hệ, cách thức và lịch sự.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

HĐ1: Tìm hiểu phương châm về quan hệ.

HS đọc mục I – SGK

? Thành ngữ Ông nói gà, bà nói vịt dùng

để chỉ tình huống hội thoại như thế nào?

Đọc Mỗi người nói một đằng, không khớp với nhau, không hiểu nhau

I- Phương châm quan hệ:

1 Xét ví dụ

? Hãy nêu mộy ví dụ về tình huống

trên?

GV: Khi gặp tình huống hội thoại như

thế, ta sẽ bị lúng túng trong giao tiếp và

cần chuyển đề tài giao tiếp

? Nếu trong trường hợp đó, em sẽ

chuyển đề tài giao tiếp bằng cách nào?

? Thế nào là phương châm về quan

hệ?

Gọi HS đọc ghi nhớ

HĐ2: Tìm hiểu phương châm cách thức.

? Thành ngữ Dây cà rà dây muống và

Lúng búng như ngậm hột thị dùng để chỉ

những cách nói như thế nào?

? Hai cách nói trên ảnh hưởng gì trong

giao tiếp?

? Qua đó, có thể rút ra bài học gì trong

giao tiếp?

GV: Chú ý xác định cụm từ” ông ấy

“khi xác định các lớp nghĩa

GV gọi HS đọc ghi nhớ

HĐ3: Tìm hiểu phương châm lịch sự.

HS đọc truyện ngắn”Người ăn xin”

? Vì sao người ăn xin và cả cậu bé

trong bài điều cảm nhận mình được nhận

một thứ gì đó từ người kia?

? Có thể rút ra bài học gì từ truyện?

? Em hãy tìm một số câu ca dao, tục

ngữ dùng để nhắc nhở lời ăn, tiếng nói

của con người?

GV gợi ý:

Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Người khôn nói tiếng dịu dàng dể nghe

?Vì sao trong giao tiếp cần phải tế nhị

A: Hôm nay ngày mấy rồi nhỉ?

B: Hết tiền rồi

Chuyển bằng cách dùng câuhỏi khéo léo gợi ý chuyển sang đề tài khác như:

-“ Thôi nói chuyện khác đi”;“Còn chuyện hôm trước thìsao?”;“Còn chuyện gì khác không?”

Đọc TN1: Cách nói rườm rà, dài dòng; TN2: Cách nói ấp úng, không rành mạch

Làm cho người nghe khó tiếp nhận

**Thảo luận:Câu”Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy” được hiểu

theo những cách nào?

Đọc ĐọcTrả lời

Tôn trọng người giao tiếp dù ởđịa vị nào

 Nói ngắn gọn, rành mạch, tránhcách nói mơ hồ

và lịch sự

2 Ghi nhớ:

HĐ4: IV - Luyện tập

1-Bài tập 1: Hướng dẫn học sinh giải thích

2-Bài tập 2: Nói giảm, nói tránh

Ví dụ: Rớt hai môn = vướng hai môn, xấu = không đẹp lắm

_ Nửa úp nửa mở Phương châm cách thức

_ Đánh trống lảng Phương châm quan hệ

4 - Củng cố.

? Trong giao tiếp, ta cần phải chú ý các phương châm nào? Vì sao?

5- Dặn dò.

_ Hoàn thành bài tập

_ Soạn bài “ Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh”.

NGÀY SOẠN: 07/09/2010

NGÀY DẠY: 08/09/2010

TUẦN 02/ TIẾT 09

MINH SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ

TRONG VĂN THUYẾT

I- Mục têu cần đạt:

Giúp học sinh hiểu được văn bản thuyết minh có khi phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay

II- Chuẩn bị:

_ HS: Bài soạn

_ GV: Giáo án bài thuyết minh mẫu

III- Các bước lên lớp:

1 Ổn định:Kiểm tra sĩ số.

2 kiểm tra bài cũ:

? Một số biện pháp nghệ thuật nào giúp cho bài văn thuyết minh sinh động?

3- Bài mới:

Văn bản thuyết minh sinh động là nhờ sử dụng một số biện pháp nghệ thuật Và để bài văn thuyết minh thêm hay thì cần phải kết hợp cả yếu tố miêu tả!

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

* HĐ1: Tìm hiểu yếu tố miêu

tả trong văn thuyết minh:

Gọi HS đọc văn bản:Cây

chuối trong đời sống Việt Nam”

? Hãy giải thích nhan đề của

văn bản ?

? Tìm những câu trong bài

thuyết minh về đặc điểm của

cây chuối?

GV gợi ý:

-đoạn 1 : Chú ý “Đi khắp…

núi rừng”

-đoạn 2 : Chú ý câu”Cây

chuối là thức ăn thức dụng…hoa

quả”

-Đoạn 3 :Giới thiệu quả

chuối: chuối xanh để ăn, chuối

xanh để chế biến thức ăn, chuối

để thờ cúng

?Chỉ ra những câu văn miêu

tả về cây chuối?

?Những yếu tố miêu tả có tác

dụng gì trong văn bản thuyết

minh này?

Gọi HS đọc ghi nhớ Sgk

? Theo yêu cầu chung của văn

bản thuyết minh, bài này có thể

bổ sung những gì ?

Đọc

Cây chuối nói chung chứkhông phải riêng biệt từng vùng, miền

-Đoạn1: Thân chuối như những trụ cột, lá xanh mướt

-Đoạn tả chuối trứng cuốc

-Cách ăn chuối xanh

* Ghi nhớ: Sgk

* HĐ3:II- Luyện tập:

1-Bài tập1: Hướng dẫn HS bổ sung các yếu tố miêu tả

Ví dụ: Thân cây chuối có hình dáng thẳng đứng như cột buồm và được tạo thành từ các bẹxốp Trong các bẹ xốp là non chuối non màu trắng sữa.

Tìm câu văn miêu tả trong bài “Trò chơi ngày xuân”

HS dùng bút chì đánh dấu trong SGK

4- Củng cố:

? Nêu tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh?

5- Dặn dò:

-Hoàn thành bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài: Sử dụng một số yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh.

NGÀY SOẠN: 21/09/2010

NGÀY DẠY: 03/09/2010

TUẦN 02/TIẾT 10

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN THUYẾT MINH

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh

II- Chuẩn bị:

HS: Bài chuẩn bị ở nha ø( Thuyết minh về con trâu ở làng quê Việt Nam )

GV: Giáo án

III- Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

? Nêu tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh?

3- Bài mới:

Các em đã tìm hiểu và thấy yếu tố miêu tả đóng vai trò quan trọng giúp cho bài văn thuyết minh hay hơn.Ở tiết này, chúng ta cùng luyện tập đưa yếu tố miêu tả vào bài văn thuyết minh

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

* HĐ1: Tìm hiểu đề, tìm ý,

lập dàn ý:

? Yêu cầu của đề trình bày

vấn đề gì?

? Cụm từ “Con trâu” ở làng

quê Việt Nam bao gồm những

ý gì?

? Có thể hiểu yêu cầu của

bài trình bày con trâu trong

đời sống người dân Việt Nam

không?

GV gợi ý: Chú ý chữ “ở

làng quê Việt Nam”.Đó là

cuộc sống của người làm

ruộng; Con trâu trong việc

đồng áng; Con trâu trong cuộc

sống làng quê

Không phải là hình ảnh con trâu riêng biệt ở từng vùng miền là là con trâu nói chung với cùng một đặc trưng trên lãnh thổ Việt Nam

Trả lời

** Thảo luận:

Tìm ý và lập dàn ý cho đề bài “Con trâu ở làng quê Việt Nam”

I- Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý:

Đề bài:Con trâu ở làng quê Việt Nam.

1- Tìm hiểu đề:

Trình bày vị trí, vai trò của con trâu trong đời sống của người nông dân, trong nghề nông của người Việt Nam

+ Con trâu trong nghề làm ruộng: là sức để cày, bừa, kéo xe, kéo lúa, …

+ Con trâu trong lễ hội, đình đám

+Con trâu là tài sản lớn của người nông dân Việt Nam

*HÑ2:

Höôùng daên hóc sinh xađy

döïng môû baøi vaø keât baøi tái

lôùp:

Yeđu caău: Coù söû dúng caùc

yeâu toẫ mieđu tạ

GV ñaùnh giaù vaø tuyeđn

döông nhöøng phaăn môû baøi vaø

keât baøi hay

HS trình baøy vaø nhaôn xeùt

HS ghi vaøo vôû baøi hóc

+ Con trađu vaø trẹ chaín trađu, vieôc chaín nuođi trađu *KB:

Con trađu trong ñôùi soâng tình cạm cụa ngöôøi nođng dađn

4- Cụng coâ :

? Neđu taùc dúng cụa yeâu toâ mieđu tạ trong vaín thuyeât minh?

5- Daịnï doø :

_ Hoaøn thaønh baøi vieât töø daøn yù chi tieât

_ Chuaơn bò baøi vieât soâ 01- Vaín thuyeât minh

I- Múc tieđu caăn ñát:

Giuùp hóc sinh:

-Thaây ñöôïc phaăn naøo cuoôc soâng cụa trẹ em tređn theâ giôùi hieôn nay, taăm quan tróng cụa vaân ñeă bạo veô chaím soùc trẹ em

-Hieơu ñöôïc söï quan tađm sađu saĩc cụa coông ñoăng quoâc teâ ñoâi vôùi vaân ñeă bạo veô vaø chaím soùc trẹ em

II- Chuaơn bò:

- HS: Sưu tầm các mẫu chuyện có thật về tình trạng trẻ em hiện nay bị phân biệt đối xử.

- GV: Luật trẻ em và những mẫu chuyện về quyền của trẻ em

III-Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

? Hiện nay, thế giới đang đứng trước hiểm hoạ gì? Vì sao cần phải đấu tranh cho một thế giới hoà bình?

? Hãy nêu hệ thống luận cứ của bài?

G iáo án Ngữ văn lớp 9

*HĐ1: Đọc và tìm hiểu bố

cục

GV đọc mẫu một đoạn

GV giới thiệu xuất xứ của Bản

tuyên bố và gợi lại một vài

điểm chính của bối cảnh thế

giới mấy chục năm qua

?Hai đoạn đầu của văn bản nói

vấn đề gì?

?Phần còn lại của văn bản có

mấy phần? Nội dung của từng

phần?

* HĐ2: Tìm hiểu văn bản.

?Trẻ em TG hiện nay đang rơi

vào hiểm họa nào?

?Cuộc sống của những trẻ em

đó như thế nào?

?Tác giả đã đưa ra những con

số đáng thương đối với trẻ em

Chịu đựng những thảm họacủa đói nghèo và khủng hoảng KT

Trẻ em chết vì suy dinh dưỡng và bệnh tật

I- Đọc và tìm hiểu bố cục: 1- Đọc:

2- Bố cục:

Gồm 3 phần:

-Sự thách thức: Nêu lên những thực tế, những con số về cuộc sống khổ cực nhiều mặt, về tình trạng bị rơi vào hiểm họa của nhiều trẻ em trên TG hiện nay

-Cơ hội: khẳng định những điều kiện thuận lợi để cộng đồng quốc tế có thể đẩy mạnh chăm sóc, bảo vệ trẻ em

-Nhiệm vụ: Xác định nhừng nhiệm vụ cụ thể mà từng quốc gia và cả cộng đồng quốc tế cần làm vì sự sống còn, phát triển của trẻ em

II- Tìm hiểu văn bản: 1- Phần thách thức:

Trẻ em TG hiện nay: -Trẻ em trở thành nạn nhân của chiến tranh và bạo lực, sự phân biệt chủng tộc, chiếm đóng và thôn tính củanước ngoài

-Chịu đựng những thảmhoạ của đói nghèo

-40.000 trẻ em chết mỗi ngày do suy dinh dưỡng

4 - Củng cố:

? Vì sao trẻ em được quan tâm chăm sóc đặc biết? Em phải làm gì để xứng đáng với sự

ưu ái đó?

? Qua Bản tuyên bố, trẻ em thế giới hiện đang có được những cơ hội nào?

5- Dặn dò:

-Học bài và tìm hiểu các quyền của trẻ em

-Soạn bài “Chuyện người con gái Nam Xương”.

I - Mục tiêu cần đạt:

-Nắm được mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

-Hiểu được phương châm hội thoại không phải là những nghuyên tắc bắt buộc trong mọi tìnhhuống giao tiếp; Vì nhiều lí do khác nhau, các phương châm hội thoại đôi khi không được tuân thủ

II - Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là phương châm quan hệ và phương châm cách thức?

Làm bài tập:1, 2, 3 và 5

3 - Bài mới:

Trong giao tiếp, ngoài nắm vững các phương châm hội thoại, ta cần phải xác định rõ đặc điểm của tình hình giao tiếp

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

HĐ1: Tìm hiểu quan hệ

giữa phương châm hội thoại

với tình huống giao tiếp.

GV yêu cầu HS đọc truyện

cười: chào hỏi

? Nhân vật chàng rể có tuân

thủ đúng phương châm lịch sự

không ?Vì sao?

? Từ đó ta rút ra bài học gì từ

câu chuyện này?

GV bổ sung: Trong giao tiếp

phải chú ý đến đặc điểm của

tình huống giao tiếp vì một câu

nói có thể thích hợp với tình

huống này nhưng lại không phù

hợp với tình huống khác

HĐ2: Tìm hiểu những trường

hợp không tuân thủ phương

châm hội thoại:

Hướng dẫn HS xem lại các ví

dụ đã phân tích ở phần trước

? Những tình huống nào

phương châm hội thoại không

được tuân thủ?

Gọi HS đọc ví dụ 2

? Câu trả lời của Ba có đáp

ứng nhu cầu thông tin đúng như

An mong muốn không?

? Phương châm hội thoại nào

không được tuân thủ?

? Vì sao người nói không tuân

thủ phương châm ấy?

** Thảo luận: Khi bác sĩ nói

với bệnh nhân mắc bệnh nan y

về tình trạng sức khoẻ vẫn

được cứu vãn thì phương châm

hội thoại nào có thể không

được tuân thủ?

? Vì sao bác sĩ phải nói như

vậy?

trường hợp này người được hỏi

bị chàng ngốc gọi xuống từ trên cây cao nên gây phiền hà cho người khác



Xem lại một số ví dụ

Trừ tình huống trong phương châm lịch sự còn lại đều không tuân thủ phương châm hội thoại

Đọc Không

Phương châm về lượng

Vì người nói không biết chính xác máy bay đầu tiên trên thế giới được chế tạo năm nào Đểtuân thủ phương châm về chất người nói trả lời một cách chung chung

Tìm một ví dụ khác tương tự

Phương châm về lượng

Đây là việc làm nhân đạo cần thiết, nhờ đó bệnh nhân có thể lạc quan hơn, có nghị lực hơn

 Việc vận dụng các phương châm hội thoại cầnphải phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp (nói với ai? Nói khi nào? Nói để làm gì?)

II - Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại:

GV: Nói dối là một tính xấu

nhưng có đôi lúc nó vẫn được

chấp nhận chỉ cần không có hại

cho người khác

? Khi nói” Tiền bạc chỉ là tiền

bạc”, thì có phải người nói đã

không tuân thủ phương châm

về lượng hay không?

? Phải hiểu nghĩa câu này như

thế nào?

? Vậy, việc không tuân thủ

các phương châm hội thoại có

thể bắt nguồn từ những phương

châm nào?

Gọi đọc ghi nhớ:

Xét về nghĩa tường minh thì câu nói không tuân thủ phương châm về lượng nhưng xét về nghĩa hàm ẩn thì tuân thủ

Tiền bạc là phương tiện để sống chứ không phải mục đích của cuộc sống





Việc không tuân thủ phương châm hôi thoại có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân:

-Người nói vô ý, vụngvề, thiếu văn hoá giao tiếp-Ưu tiên cho một phương châm hội thoại hoặcmột yêu cầu khác quan trọng hơn

-Người nói muốn gây sự chú ý, để người nghe hiểu câu nói theo một hàm

ý nào đó

?Nêu những nguyên nhân có thể không tuân thủ các phương châm hội thoại?

?Tình huống có vai trò như thế nào trong giao tiếp?

NGÀY SOẠN: 12/09/2010

NGÀY DẠY: 13/O9/2010

TUẦN 03/ TIẾT 14-15

BÀI VIẾT SỐ 01

(VĂN THUYẾT MINH)

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh viết được bài văn thuyết minh kết hợp các biện pháp nghệ thuật và miêu tả một cách hợp lí và có hiệu quả

II- Chuẩn bị:

- HS: Giấy kiểm tra

- GV: Đề kiểm tra

III- Các bước lên lớp:

+Con trâu trên ruộng đồng: cày bừa, kéo đất,

+Con trâu trong lễ hội đình đám

+Con trâu trong tuổi thơ trẻ chăn trâu

+Con trâu là tài sản lớn nhất của người nông dân

+Tình cảm của người nông dân đối với con trâu

Soạn bài: Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

-Thấy rõ số phận oan trái của người phị nữ dưới chế độ phong kiến

-Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm: Nghệ thuật dựng truyện, dựngnhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kì ảo với những tình tiết có thực tạo nên vểđẹp riêng của loại truyện kì

II – Chuẩn bị

- HS: Bài soạn

- GV: giáo án và những câu chuyện về số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến

III - Các bước lên lớp:

1- Ổn định:

2- Kiểm tra bài cũ:

? Trong bối cảnh hiện nay, việc chăm sóc và bảo vệ trẻ em có những thuận lợi gì?

3 - Bài mới:

Truyện kì mạn lục được xem là một áng “Thiên cổ tuỳ bút “phong phú đề tài: đả kích bọn phong kiến, vạch trần bọn tham quan ô lại, hôn quân bạo chúa; tình yêu và hạnh phúc lứa đôi, tình nghĩa vợ chồng; cuộc sống và những hoài bảo, lí tưởng của kẻ sĩ trước thời cuộc,…

Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu” Chuyện người con gái Nam Xương” để hiểu thêm về đề tài

người phụ nừ dưới chế độ phong kiến và vẻ đẹp của loại truyền kì!

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

HĐ1: giới thiệu tác giả, tác

phẩm.

Đọc chú thích * SGK

I Tác giả, tác phẩm.

GV nhấn mạnh:

Chuyện “Người con gái Nam

Xương” là truyện thứ 16 trong

“Truyền kì mạn lục”

Gv cung cấp thêm thông tin về

tác phẩm này

HĐ 2: Hướng dẫn đọc, tìm đại

ý và bố cục của bài

Hướng dẫn học sinh đọc

? Có thể chia văn bản thành mấy

phần? Nội dung chính của từng

phần?

? Trong truyện, nhân vật chính

là ai? Vì sao em biết?

Xác định bố cục và tìm đại ý

của văn bản?

Đọc Có thể chia làm 2 phần hoặc 4 phần

1 Nàng Vũ Nương và nổi oan khuất của nàng

2 Chuyện ly kì sau khi nàng chết

Nếu chia làm 4 phần

-Đoạn 2:”Qua năm sau…

nhưng việc trót đà lỡ rồi”:

Nỗi oan khuất và cái chết

bi thảm của vũ nương

-Đoạn 3: còn lại: Cuộc găïpgờ giữa Phan Lang và Vũ Nương trong động Linh Phi.Vũ Nương được giải oan

-Nguyễn Dữ sống ở thế

kỉ XVI, thời nhà Lê khủng hoảng, các tập đoàn Lê-Trịnh_Mạc phân tranh-Truyện kì mạng lục: Ghi chép tản mạn những điều kì lạ được lưu truyền

II Đọc và bố cục.

Chia làm 4 phần:

- Phần 1: phẩm chất của Vũ Nương

- Phần 2: Nỗi oan khuất hay

bi kịch về hạnh phúc lứa đôi

- Phần 3: Vũ Nương hiển hiện

- Phần cuối cùng: giá trị hiện thực qua truyện

HĐ 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu

văn bản.

? Vũ Nương được tác giả giới

thiệu như thế nào?

? Đức hạnh nỗi bật của nàng

là gì? Liên hệ đến phẩm chất

của người phụ nữ Việt Nam

? Nàng đã làm gì lúc trước

và sau khi Trương Sinh trở về?

? Tác giả đã dự báo trước

điều gì về bi kịch hạnh phúc lứa

đôi?

? Tìm trong chuyện những

chi tiết nghi oan?

? Truyện thắt rút ở điểm

- Trước lúc chồng về

- Sau khi chồng về

? Thử nêu nguyên nhân sâu

xa dẫn đến cái chết của Vũ

đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi”

Cái bóng  lời con trẻ 

Bị nghi ngờ thất tiết

Bất ngờ, có lí

“ra đường hỏi già Về nhà hỏi trẻ”

Người phụ nữ chấp nhận vất vã, hi sinh nhưng không thể sống được nếu phẩm chất của họ bị bôi nhọ (tiết hạnh)

 Chiến tranh phong kiến

Đó chỉ là cái bóng



III -Tìm hiểu văn bản:

1- Phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Vũ Nương :

- Nàng là người phụ nữ thùy mị, nết na, có tư dung tốt đẹp

- Nuôi con, nuôi mẹ

- Dạy con thơ bằng cái bóng của mình

2 Nỗi oan khuất:

- Bị chồng nghi oan khi nghelời con trẻ

- Tự vẫn để lấy cái chết bàytỏ nỗi oan khuất

 Ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ

3 Câu chuyện li kì về nàng

? Sau khi Vũ Nương chết,

chồng nàng mới vỡ lẽ điều gì?

? Vậy Vũ Nương chết có oan

không? Truyện li kì ở điểm nào?

? Qua truyện, tác giả đã

phản ánh điều gì về đời sống

của người phụ nữ và chế độ

phong kiến ngày xưa?

HĐ 4: Tổng kết

* Thảo luận 3’



Đọc ghi nhớ SGK

Vũ Nương hiển hiện.

Được Linh Phi cứu sống nơi cung nước

- Được chồng giải oan nhưngkhông trở về với cuộc sống trần thế

- Kết thúc có hậu, mang yếutố truyện dân gian

4 Giá trị hiện thực của truyện.

- Nỗi bất hạnh của người

-Học bài và chép ghi nhớ

-Soạn bài “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”

NGÀY SOẠN: 15/09/2010

NGÀY DẠY: 19/092010

TUẦN 04/ TIẾT 18

XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

I - Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

-Hiểu được sự phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống các từ ngữ

xưng hô trong giao tiếp

- Hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô với tình huống giao

tiếp

II - Các bước lên lớp:

1 - Ổn định:

2 - Kiểm tra bài cũ:

? Vì sao cần phải chú ý đến tình huống giao tiếp?

? Những trường hợp nào có thể không tuân thủ các phương châm hội thoại?

? Hãy nêu một số từ ngữ

xưng hô trong tiếng Việt mà

em biết?

? Những từ ngữ này dùng

để làm gì?

GV: Dẫn các ngôi xưng hô

của tiếng nước ngoài( Tiếng

Anh, Tiếng Pháp) so sánh với

các từ ngữ xưng hô trong tiến

Việt Từ đó, rút ra nhận định từ

Chú, bác, anh, chị…

Dùng để chào hỏi, gọi đáp

I - Từ ngữ xưng hô và việc sử dụng từ ngữ xưng hô:

ngữ xưng hô trong tiền Việt

phong phú hơn tiếng ngoại

quốc

? Trong giao tiếp có bao

giơ gặp tình huống không biết

xưng hô như thế nào chưa?

? Em có nhận xét gì về hệ

thống xưng hô trong Tiếng

Việt?

HS đọc đoạn trích” Dế

Mèn phiêu lưu kí” của Tô

Hoài

? Xác định các từ ngữ xưng

hô trong hai đoạn trích trên?

? Phân tích sự thay đổi về cách

xưng hô trong đoạn 1 và đoạn

2?

? Vì sao có sự thay đổi đó?

? Cần căn cứ vào đâu để

người nói xưng hô cho thích

hợp?

HS đọc ghi nhớ

- Với bố mẹ là thầy cô giáo ở trường mình trước bạn bè

- Với em họ, cháu họ đã nhiều tuổi



Đọc

Từ xưng hô

Dế Mèn

Đoạn 1

Em - anh; Ta – chú mày

Đoạn 2

Dế choắt không còn coi mình là đàn em nữa mà nói với tư cách là một người bạn



Đọc

- Tiếng Việt có một hệ thốngtừ ngữ xưng hô vô cùng phong phú và tinh tế

- Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp

** Ghi nhớ

* HĐ2: Luyện tập:

II Luyện tập:

1 Bài tập 1: Giải thích sự nhầm lẫn trong câu: “Ngày mai, chúng ta làm lễ thành hôn;

mời thầy đến dự”?

* Thảo luận 3’

Sự nhầm lẫn ngôi xưng “chúng ta” trong tiếng Việt và tiếng Anh

 Chúng ta: chúng tôi và chúng ta

Bác xưng”Tôi” và gọi dân là “đồng bào” mà không xưng trẫm  thể hiện sự gần gũi và

đoạn tuyệt với phong kiến của Bác

-Hoàn thành bài tập vào vở

- Soạn bài “Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp”

NGÀY SOẠN: 15/09/2010

NGÀY DẠY:20/09/2010

TUẦN 04/ TIẾT19

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH

DẪN GIÁN TIẾP

I - Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS nắm được 2 cách dẫn lời nói hoặc ý nghĩ: cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

II - Chuẩn bị:

HS:bài soạn

GV:bảng phụ trích dẫn ví dụ minh hoạ trong SGK

III - Các bước lên lớp:

1 - Ổn định:

2 - Kiểm tra bài cũ:

? Tiếng Việt ta phong phú và tinh tế ntn?cho ví dụ

3 - Bài mới:

Xem trận bóng đá trên tv có ghi trận đấu trực tiếp,vậy đấu trực tiếp là như thế nào?So với xem tường thuật, kiểu nào hấp dẫn hơn?

HS trả lời

Trong văn viết cũng có hai cách dẫn:dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp.Ở tiết

này,chúng ta cùng tìm hiểu hai cách dẫn trên

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

HĐ1:Phân biệt cách dẫn

trực tiếp và cách dẫn gián tiếp:

HS đọc ví dụ trong SGK

GV treo bảng phụ

A,Cháu nói:”Đấy,bác cũng

chẳng “thèm” người là gì”

B,Hoạ sĩ thầm nghĩ”Khách tới

bất ngờ chắc cu cậu chưa kip

quet tước dọn dẹp, chưa kip gấp

chăn chẳng hạn”

?Trong đoạn (a),bộ phận in

đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân

vật?Nó được ngăn cách với bộ

phận đứng trước bởi dấu hiệu gì?

? Trong đoạn (b) bộ phận in

đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân

vật? Nó được ngăn cách bởi dấu

hiệu gì?

?Trong hai đoạn trích trên, ta

có thể thay đổi vị trí giữa bộ phận

in đậm với bộ phận đứng trước nó

được hay không?

?Vậy,nó được ngăn cách bằng

Có thể hoán đổi vị trí

Dấu hai chấm,dấu ngoặc kép

?GV treo bảng phụ:

A – “Lão tìm lời lẽ giảng giải

cho con trai hiểu Lão khuyên nó

hãy dằn lòng bỏ đám nay,để dùi

giắng lại ít lâu, xem có đám nào

khá mà nhẹ tiền hơn ,làng này

có chết hết con gái đâu mà sợ”

B - Nhưng chớ hiểu lầm rằng

“Bác sống khắc khổ theo lối nhà

tu hành, thanh tao theo kiểu nhà

hiền triết ẩn dật”

?Trong hai đoạn trích (a)

và(b),các phần in đậm là lời nói

hay ý nghĩ của nhân vật?

? Trong VD 2b giữa bộ phận in

đậm và bộ phận đứng trước ngăn

cách bởi dấu gì? Có thể thay bằng

Hãy nêu dấu hiệu phân biệt

hai cách dẫn trên?

Chuyển câu sau sang cách dẫn

gián tiếp: Mai:”Ngày mai đã đến

ngày khai trường”

Gọi HS đọc ghi nhơ

Vd 2a là lời nói

2b là ý nghĩ

Ranh giới giữa 2 bộ phận là

từ “rằng” Chúng ta có thề thay từ “là” cho từ “rằng”



Đọc

II-Dẫn gián tiếp:

Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật có điều chỉnh cho thích hợp Lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép

* Ghi nhớ SGK HĐ2:Luyện tập

III Luyện tập

1 Bài tập 1:

a Dẫn trực tiếp”A.lão già ”

→ Ý nhgĩ nhân vật gán cho con chó

b Dẫn trực tiếp”Cái vườn là ”

→Ý nghĩ của nhân vật

2 Bài tập 2:

* Thảo luận 3’

A Câu có lời dẫn trực tiếp:Trong báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ II của Đảng”,Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ”Chúng ta phải ghi nhớ công lao các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”

→Dẫn gián tiếp:Trong”Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

của Đảng”,Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng chúng ta phải anh hùng.

3 Bài tập 3: chuyển từ cách nói trực tiếp sang cách nói gián tiếp:

Vũ Nương nhân đó cũng gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trương rằng còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ Vũ Nương sẽ trở về”

LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

-Ôn lại mục đích và cách thức tóm tắt văn bảm tự sự

-Rèm luyện tóm tắt văn bản tự sự

II- Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ: (không tiến hành)

HS đà chuẩn bị trước ở nhà phần tóm tắt truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng”-Ô-Hen ri

HS trình bày phần tóm tắt, GV nhận xét

? Hày nêu các tình huống trong cuộc sống cần phải vận dụng kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự?

* HĐ2:

Thực hành tóm tắt văn bản tự sự

HS đọc mục 1 trong SGK

? các sự việc chính đã được nêu nay đủ chưa? Có thiếu sự việc nào quan trọng không?

HS: Thiếu chi tiết “Sau khi Vũ Nương trẫm mình tự vẫn, đêm xuống, bên ánh đèn, Đản thấy cái bóng của Trương hắt lên tường và nói đó là cha của mình Trương biết vợ mình bị oan”

? Các sự vật nêu lên có hợp lí chưa?Có gì cần thay đổi không?

HS: Chi tiết “Trương sinh nghe Phan Lang kể, biết vợ bị oan” là không hợp lí

** Thảo luận: Tóm tắt “Chuyện người con gái Nam Xương” khoảng 20 dòng

* HĐ3:Luyện tập:

Bài tập 1: Tóm tắt Hoàng Lê nhất thống chí: HS về nhà làm

Bài tập2: Tóm tắt trước lớp về một chuyện xảy ra trong cuộc sống mà em đã nghe hoặc đà chứng kiến

4- Củng cố:

? Nêu tác dụng của việc tóm tắt văn bản tự sự

5- Dặn dò:

-Hoàn thành bài tập 1

-Soạn bài: Miêu tả trong văn tự sự

NGÀY SOẠN: 18/09/2010

NGÀY DẠY: 24/09/2010

TUẦN 05/ TIẾT 21

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS nắm được:

- Từ vựng của một ngôn ngữ không ngừng phát triển

- Sự phát triển của từ vựng diễn ra trước hết theo cách phát triển nghĩa của từ thành nhiều nghĩa trên cơ sở nghĩa gốc Hai phương thức chủ yếy phát triểm nghĩa là ẩn dụ và hoán dụ

II- Chuẩn bị:

- HS: Bài soạn

- GV: giáo án, bảng phụ

III- Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là cách dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp? Nêu sự khác nhau giữa chúng

3- Bài mới:

Vốn từ vựng tiếng việt vô cùng phong phú Nhưng không vì số lượng to lớn đó mà bất biến mà ngược lại, tiếng việt luôn phát triển không ngừng Sự phát triển cuả từ vựng diễn ra theo hai cách: Phát triển về nghĩa và số lượng

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

* HĐ1: Tìm hiểu sự biến đổi

và phát triển của từ ngữ:

I- Sự biến đổi và phát triển của từ ngữ:

1- Xét ví dụ:

?Từ “kinh tế’ trong bài thơ

“Vào nhà ngục quảng đông”

có nghĩa là gì?

? Từ kinh tế ngày nay có ý

nghĩa gì?

? Em rút ra nhận xét gì về

nghĩa của từ?

HS đọc kĩ đoạn trích trong

truyện kiều- Nguyễn Du:

a

Gần xa nô nức yến anh,

chị em sắm sửa bộ hành

chơi xuân.

Dập dìu tài tử giai nhân

ngựa xe như nước, áo quần

như nêm

- Ngày xuân em hãy còn dài

Xót tình máu mủ thay lời

nước non

b

được lời như cởi tấm lòng

Giở kim thoa với khăn hồng

trao tay

- Cũng nhà hành viện xưa

nayCũng phường bán thịt, cũng

tay buôn người.

? Trong các từ in đậm trên,

từ nào là nghĩa gốc? Từ nào là

nghĩa chuyển?

** Thảo luận: Nghĩa chuyển

trong các trường hợp trên được

dùng theo phương thức chuyển

nghĩa nào?

Trị nước cứu đời

Chỉ toàn bộ hoạt động của con người trong lao động, sản xuất, phân phối và sử dụng của cải vật chấtlàm ra

Nghĩa của từ khơng phải là bất biến Nĩ cĩ thể thay đổi theo thời gian.Cĩ những nghĩa cũ mất đi và những nghĩa mới được hình thành

Trả lời

- Xuân: ẩn dụ

- Tay: hoán dụ

- xuân: nghĩa gốc ( mùa trong năm)

- xuân: nghĩa chuyển ( tuổi trẻ)

 Chuyển theo phương thức ẩn dụ

- tay: nghĩa gốc: bộ phận của

cơ thể

- tay: nghĩa chuyển: người

Gọi HS đọc ghi nhớ Đọc

giỏi về một lĩnh vực

 Chuyển theo phương thức hoán dụ

2-** Ghi nhớ:Sgk

* HĐ2: Luyện tập :

1-Bài tập 1: Xác định các nghĩ của từ chân:

a- Nghĩa gốc

b- Chuyển theo phương thức hoán dụ

c và d được chuyển nghĩa theo phương thức ẩn dụ

b- Từ” ngân hàng” nghĩa gốc là tập hợp( Ngân hàng nông nghiệp), Nghĩa cguyển là kho lưu trữ

những thành phần, bộ phạn của cơ thể để sử dụng khi cầng( ngân hàng máu, ngân hàng đề thi)

Bài tập còn lại, GV hướng dẫn HS làm ở nhà

CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH

(trích Vũ trung tuỳ bút)

Phạm Đình Hổ

I- Mục tiêu cần dạt:

Giúp học sinh:

-Thấy được cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của quan lại thời Lê-Trịnh và thái

độ phê phán của tác giả

-Nhận biết đặc trưng cơ bản của thể loại tuỳ bút trung đại

II- Các bước lên lớp:

1- Ổn định: Kiểm tra sĩ số.

2- Kiểm tra bài cũ:

? Nêu những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ việt nam qua nhân vật vũ nương?

? Chuyện người con gái nam xương có giá trị tố cáo phong kiến gia đình như thế nào?

3- Bài mới:

Hoàn cảnh đất nước ta cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX vô cùng rối loạn bởi sự tranh giành quyền lực của các tập đoàn Trịnh-Nguyễn Thêm vào đó là sự ăn chơi xa xỉ của bọn chúa Trịnh và quan lại làm cho đời sống người dân lâm vào cảnh bi ai, đau khổ khôn cùng!

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

* HĐ1:Giới thiệu Tác giả, tác

phẩm.

GV nhấn mạnh:

-Phạm Đình Hổ là nhà nho

sống trong thời kì chế độ PK

khủng hoảng nên tư tưởng

muốn ẩn cư và sáng tác văn

chương

-Vũ trung tuỳ bút là 1 tác

phẩm văn xuôi ghi lại 1 cách

sinh động hiện thực đen tối của

lịch sử nước ta thời đó

* HĐ 2: Hướng dẫn đọc hiểu

văn bản

Gọi HS đọc từ đầu… kể thức giả

biết đó là triệu bâùt thường

?Nội dung đoạn này kể về điều

gì?

?Tìm những chi tiết thể hiện

điều đó?

? Bọn hoạn quan đã cướp đoạt

của cải của dân chúng bằng

cách nào?

?Em có nhận xét gì về việc

miêu tả của tác giả?

? Tác giả kể ra chuyện xảy ra

Các sự việc đưa ra cụ thể chân thực và khách quan không xen lời bình của tác giả

Nhấn mạnh sự bóc lột dơ bẩn của bọn hoạn quan và

I- Tác giả – Tác phẩm :

- Phạm Đình Hổ 1839) ở Hải Dương, sống vàothời buổi đất nước bị loạn laic, từng làm quan dưới thời Minh Mạng

- Vũ trung tuỳ bút: tuỳ bút

viết trong những ngày mưa rađời khoảng đầu tk XIX

II-Tìm hiểu văn bản:

-Tìm thu vật “ Phụng thủ”.

tại nhà mình nhằm để làm gì?

? Trước hoàn cảnh nhiễu

nhương đó, tác giả đã dự đoán

cơ đồ của chúa Trịnh như thế

nào? Câu nào thể hiện điều đó?

?Ai là kẻ tiếp tay và phục vụ

đắc lực nhất cho thói ăn chơi vô

độ của chúa Trịnh?

?Tìm những chi tiết kể về thủ

đoạn của bọn quan lại?

?Em cĩ nhận xét gì về lời kể của

tác giả ở cuối văn bản?

?Trước thủ đoạn của bọn quan

lại người dân rơi vào tình cảnh

như thế nào?

?Thể tuỳ bút cĩ gì khác so với

truyện?

*HĐ3: Tổng kết.

làm bằng chứng xác thực

-Triều đại không được lâu bền vì mất lòng dân

-Dựa vào câu:”Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng, tiếng chim kêu vượn hót ran khắp bốn bề,…kẻ thức giả biết đó là triệu bâùt thường”

Đọc phần văn bản còn lại

Bọn quan lại hầu cận



Sự việc xảy ra ngay tại nhà mình

 Tăng tính thuyết phục cho những chi tiết chân thực

mà tác giả ghi chép ở trên



Truyện: hiện thực của cuộc sống phản ánh thơng qua số phận con người cụ thể cĩ cốt truyện cĩ nhân vật

Tuỳ bút: ghi chép những con người những sự việc cụ thể qua đĩ tác giả bộc lộ cảm xúc, đánh giá của mình

về cuộc sống, về con người

Dự báo trước sự suy vong tất yếu của 1 thợi đại chỉ biết chăm lo đến việc ăn chơi hưởng lạc trên mồ hôi nước mắt và cả xương máu của dân lành

2- Thủ đoạn của bọn quan lại hầu cận:

Được chúa sủng ái, do đĩ chúng ỷ thế nhà chú mà hồnh hành, tác oai tác quái trong nhân dân

-Nhà giàu bị vu là giấu vật cung phụng

-Dân chúng bị đe doạ

-Thường phải bỏ của ra kêu van, phá bỏ cây cảnh để tránh khỏi tai vạ

III-Tổng kết: Ghi nhớ Sgk

*HĐ4: Hướng dẫn luyện tập:

Viết một đoạn văn ngắn trình bày những điều em nhận thức được về tình trạng đất nước

ta vào thời vua Lê- chúa Trịnh cuối thế kỉ XVIII ?

4- Củng cố: