Giao an dia ly 7 hay

Nằm cùng vĩ độ với các hoang mạc trong đới nóng nhưng có một môi trường lại thích hợp cho sự sống của con người, là một trong những khu vực tập trung đông dân cư nhất TG, có khí hậu đặc [r]

Phần một THÀNH PHẦN NHÂN VĂN CỦA MÔI TRƯỜNG

 MỤC TIÊU CHUNG:

1 Kiến thức :

- Có những hiểu biết về dân số và tháp tuổi

- Tình hình và nguyên nhân của gia tăng dân số, hậu quả của bùng nổ dân số tới cácnước đang phát triển

- Nắm được sự phân bố dân cư và nguyên nhân của sự phân bố đó Các vùng đôngdân trên thế giới

- Sự khác nhau và phân bố của 3 chủng tộc chính trên thế giới Đặc điểm các kiểuquần cư

- Lịch sử phát triển đô thị và sự hình thành các siêu đô thị Các khái niệm về mật độdân số, đô thị, siêu đô thị và sự phân bố của các siêu đô thị

2 Kĩ năng :

- Hiểu và nhận biết được sự gia tăng dân số và bùng nổ dân số qua biểu đồ dân số

- Rèn luyện kĩ năng đọc và khai thác thông tin từ biểu đồ dân số và tháp tuổi

- Đọc bản đồ phân bố dân cư, phân tích tranh ảnh

3 Thái độ :

- Có nhận thức đúng đắn về nguyên nhân và hậu quả của bùng nổ dân số

- Nhận biết sự phân biệt đối xử giữa các chủng tộc là không có cơ sở

- Lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước ; ý thức bảo vệ tài nguyên và môitrường

Ngµy so¹n:15 8 09 T iÕt 1

Ngày dạy: 18 8.20097A. DÂN SỐ

A.

Môc tiªu :

- Kiến thức:

+ Dân số và tháp tuổi

+ Dân số là nguồn lao động của một địa phương

+ Tình hình và nguyên nhân của sự gia tăng dân số

+ Hậu quả của sự bùng nổ dân số đối với các nước đang phát triển

- Kĩ năng:

+ Hiểu và nhận biết được sự gia tăng dân số và bùng nổ dân số qua biểu đồ dân số

+ Rèn luyện kĩ năng đọc và khai thác thông tin từ các biểu đồ dân số và tháp tuổi

- Thái độ:

Ý thức về vai trò của chính sách dân số

II Kiểm tra bài cũ: Không.

III Giảng bài mới:

Toàn TG mỗi ngày có 36.600.000 trẻ em ra đời ( Theo UBDS) Trong đó có baonhiêu nam, nữ, bao nhiêu già, trẻ? Điều này có là một thách thức lớn trong việc pháttriển KTXH không? Chúng ta sẽ tìm thấy câu trả lời trong bài học hôm nay

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

*GV Giới thiệu thuật ngữ dân số và một vài số

liệu nói về dân số nước ta

? Vậy trong các cuộc điều tra dân số, người ta cần

tìm hiểu những điều gì ?

* Giáo viên giới thiệu sơ lược hình 1.1 sách giáo

khoa : ( màu xanh lá cây biểu thị số người chưa

đến tuổi lao động ; màu xanh bthị số người trong

độ tuổi lao động ; màu vàng sẫm bthị số người hết

độ tuổi lao động ) và đặt câu hỏi:

?- Tổng số trẻ em từ khi mới sinh ra cho đến 4

tuổi ở mỗi tháp ước tính có bao nhiêu bé trai và

bao nhiêu bé gái ?

( Tháp 1 khoảng : 5,5 triệu trai ; 5,5 triệu gái

Tháp 2 : 4,5 triệu trai ; 5 triệu gái )

?- So sánh số người trong độ tuổi lao động ở 2

tháp tuổi?

( Ở tháp 2 nhiều hơn tháp 1 )

?- Nhận xét hình dạng ( thân, đáy ) 2 tháp tuổi ?

( Tháp có đáy rộng, thân hẹp (như tháp 1) có số

người trong độ tuổi lao động ít hơn tháp tuổi có

hình dạng đáy hẹp, thân rộng ( như tháp 2 ) Như

vậy hình đáy tháp 1 cho biết dân số trẻ, dáy tháp 2

cho biết dân số già )

? Căn cứ vào tháp tuổi cho biết đặc điểm gì của

dân số ?

(Giáo viên giới thiệu 3 dạng tháp tuổi cơ bản _

Phần phụ lục)

( Tháp tuổi có kết cấu dsố trẻ: hình tam giác,

1 Dân số, nguồn lao động:

- Các cuộc điều tra dân số cho biết tìnhhình dân số, nguồn lao động của mộtđịa phương, một quốc gia

đáy mở rộng, đỉnh nhọn.

Tháp tuổi có kết cấu dsố già: hình tam giác

nhưng đáy bị thu hẹp, nhóm trẻ có tỉ lệ nhỏ

Tháp tuổi có kết cấu ổn định : 2 cạnh bên gần

thẳng đứng, hình ngôi tháp )

* GV Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm tỉ lệ gia tăng

tự nhiên qua tỉ lệ sinh và tỉ lệ tử

? Quan sát hình 1.3 và 1.4, cho biết tỉ lệ gia tăng

dân số là khoảng cách giữa các yếu tố nào ? Ý

nghĩa của khoảng cách rộng, hẹp ?

( Tỉ lệ gia tăng dân số là khoảng cách giữa tỉ lệ

- Tăng nhanh vào năm nào ?

( 1804 - đường biểu diễn (đỏ ) dốc )

- Tăng vọt từ năm nào ?

( 1900 - đường biểu diễn dốc đứng )

- Giải thích nguyên nhân ?

( Những năm đầu CN – TK XVI dân số TG tăng

chậm : chủ yếu do thiên tai, dịch bệnh, nạn đói

chiến tranh

Dsố tăng nhanh trong 2 TK gần đây do cuộc

CMKHKT phát triển mạnh mẽ Trong nông

nghiệp (đổi mới canh tác, tạo giống cây trồng, vật

nuôi cho năng suất cao) Trong công nghiệp hóa

tạo bước nhảy vọt trong nền kinh tế Trong y tế

phát minh vaxcin tiêm chủng )

? Quan sát 2 biểu đồ hình 1.3 và 1.4, cho biết:

2 Dân số thế giới tăng nhanh trong thế kỉ XIX và thế kỉ XX:

- Dân số thế giới tăng nhanh nhờ nhữngtiến bộ về kinh tế - xã hội và y tế

3 Bùng nổ dân số:

GV nhận xét và giảng giải: Tỉ lệ sinh của các

nước đang phát triển đã giảm nhưng so với các

nước phát triển vẫn còn ở mức cao 25%o Trong

khi đó tỉ lệ tử giảm rất nhanh Điều đó đã đẩy các

nước này vào tình trạng bùng nổ dsố Cụ thể là

tập trung ở nhiều nước Châu Á, Châu Phi, Mỹ La

Tinh

? Trong 2 thế kỉ XIX, XX sự gia tăng dân số thế

giới có đặc điểm gì nổi bật ?

? Hậu quả do bùng nổ dân số gây ra ở các nước

đang phát triển ? ( Nhiều trẻ em, gánh nặng về ăn,

mặc, ở, học, y tế, việc làm )

? Việt Nam thuộc nhóm nước nào, có ở trong tình

trạng bùng nổ dân số không ? Nước ta có những

- Tiến hành cách mạng nông nghiệp và công

nghiệp hoá để biến gánh nặng dân số thành

nguồn nhân lực phát triển KTXH đất nước )

- Nhiều nước có chính sách dân số vàphát triển kinh tế - xã hội tích cực đểkhắc phục bùng nổ dân số

IV Củng cố :

1 Điền vào chỗ trống những từ, cụm từ thích hợp trong các câu sau:

a Điều tra dân số cho biết của một địa phương, một nước

b Tháp tuổi cho biết của dân số qua của địa phương

c Trong hai thế kỉ gần đây, dân số thế giới đó là nhờ

2 Bùng nổ dân số xảy ra khi

a Dân số tăng cao đột ngột ở các vùng thành thị

b Tỉ lệ sinh cao, tỉ lệ tử tăng

c Tỉ lệ gia tăng dân số lên đến 2,1%

d Dân số ớ các nước phát triển tăng nhanh khi họ giành được độc lập

* Đỏp ỏn:

- 1 a (tỡnh hỡnh dõn số, nguồn lao động) ; b (đặc điểm cụ thể, qua giới tớnh và độ tuổi) ; c (tăng nhanh, nhờ những tiến bộ trong cỏc lĩnh vực kinh tế - xó hội và y tế)

- 2 ( d )

V HDVN – chuẩn bị bài sau :

a Học bài, làm bài tập số 2 trang 6 sỏch giỏo khoa

b Làm bài tập 1, 2, 3 trang 3 - Tập bản đồ Địa lớ 7

c Chuẩn bị bài 2: “Sự phõn bố dõn cư Cỏc chủng tộc trờn thế giới”:

- Tỡm hiểu sự phõn bố dõn cư nước ta ? Tại sao ?

- Tranh ảnh của cỏc chủng tộc trờn thế giới ? Cỏc chủng tộc khỏc nhau như thế nào ?

- Mật độ dõn số là gỡ ? Cỏch tớnh ?

E Rút kinh nghiệm:

-

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009.

Ngày soạn:20/8/09. Tiết 2

Ngày dạy:25/8/09 7A SỰ PHÂN BỐ DÂN CƯ.

CÁC CHỦNG TỘC TRấN THẾ GIỚI

A Mục tiêu:

- Kiến thức:

+ Biết được sự phõn bố dõn cư khụng đồng đều và những vựng đụng dõn của thế giới + Nhận biết sự khỏc nhau và sự phõn bố của cỏc chủng tộc chớnh trờn thế giới

- Kĩ năng:

+ Rốn luyện kĩ năng đọc bản đồ phõn bố dõn cư

+ Nhận biết ba chủng tộc chớnh trờn thế giới qua ảnh và trờn thực tế

- Thỏi độ:

í thức về sự đoàn kết giữa cỏc chủng tộc

B

Đồ dùng dạy học :

- Giỏo viờn: Sỏch giỏo viờn, bản đồ dõn cư và cỏc đụ thị trờn thế giới, bản đồ tự nhiờn thế giới

- Học sinh: Sỏch giỏo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lớ 7

C Ph ơng pháp :

- Đàm thoại, trực quan, thảo luận

D Tiến trình bài giảng.

I Ổn định tổ chức: 7A:

II Kiểm tra bài cũ:

- Bùng nổ dân số xảy ra khi nào ? Hậu

- Dân số nước ta tăng nhanh chủ yếu là

- Kinh tế, xã hội, môi trường (3 điểm)

- Kế hoạch hoá gia đình, giáo dục (3

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

* Giới thiệu 2 thuật ngữ: Dân số và dân cư.

( Dân cư là tất cả những người sinh sống trên 1

lãnh thổ, định lượng bằng mật độ dân số )

* Học sinh đọc thuật ngữ: Mật độ dân số Áp

dụng tính mật độ dân số ở bài tập 2 trang 9 sách

giáo khoa Từ đó, khái quát công thức tính mật độ

dân số

( DS/DT = MĐDS (ng/km2 ) )

* Quan sát bản đồ hình 2.1, cho biết:

- Một chấm đỏ thể hiện bao nhiêu người ?

- Có khu vực chấm đỏ dày, nơi chấm đỏ thưa thớt

nói lên điều gì ?

- Số liệu mật độ dân số cho biết điều gì ?

* Trên lược đồ 2.1, kể tên khu vực đông dân của

thế giới ? Phân bố tập trung ở đâu ? Nguyên nhân

của sự phân bố nói trên ?

( Kv đông dân : đồng bằng châu thổ các con sông

lớn ; những kv có nền kt ptriển : Tây và Trung

Âu, ĐBắc HKì, ĐN Braxin, Tây Phi

Nguyên nhân : phụ thuộc vào đk sinh sống )

? T¹i sao cã thÓ nãi r»ng “ Ngµy nay con ngêi cã

1 Sự phân bố dân cư:

- Dân cư phân bố không đều

- Số liệu mật độ dân số cho biết tìnhhình phân bố dân cư của một địaphương, một nước

- Dân cư tập trung ở các đồng bằng,ven biển và các đô thị

thÓ sèng ë mäi n¬i trªn Tr¸i §Êt”?

( Ph¬ng tiÖn ®i l¹i, KH kÜ thuËt tiÕn tiÕn

* Dựa vào đâu để phân chia dân cư trên thế giới

thành các chủng tộc ?

* Chia lớp thành 3 nhóm thảo luận:

- Đặc điểm về hình thái ?

- Địa bàn sinh sống chủ yếu ?

* Học sinh báo cáo, giáo viên chuẩn xác

- Tóc đen, mượt, dài Mắt đen, mũito

- Chủ yếu ở châu Á (trừ Trung Đông)

- Châu Mĩ, Đại Dương ; Trung Âu

a Số dân sinh sống trên một đơn vị diện tích lãnh thổ

b Số diện tích trung bình của một người dân

c Dân số trung bình của các địa phương trong nước

d Số dân trung bình sinh sống trên một đơn vị diện tích lãnh thổ

2 Kết quả bài tập 2 trang 9 sách giáo khoa cho thấy Việt Nam có mật độ dân số cao hơn

Trung Quốc và In-đô-nê-xi-a vì:

a Diện tích nhỏ, dân số ít

b Diện tích lớn, dân số đông

c Diện tích nhỏ, dân số đông

3 Dân cư phân bố không đều giữa các khu vực trên thế giới do:

a Sự chênh lệch trình độ phát triển kinh tế giữa các khu vực

b Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng

c Điều kiện thuận lợi cho sự sống và đi lại của con người chi phối

d Khả năng khắc phục trở ngại của con người khác nhau

* Đáp án:1 ( d ), 2 ( c ), 3 ( c ).

V HDVN- Ch uÈn bÞ bµi sau :

a Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 9 sách giáo khoa

b Làm bài tập 1, 2 trang 4 - Tập bản đồ Địa lớ 7.

Chuẩn bị bài 3: “Quần cư Đụ thị hoỏ”:

- Sưu tầm tranh ảnh thể hiện làng xúm ở nụng thụn và thành thị Việt Nam hoặc thế giới ?

- Thử tỡm hiểu cỏch sinh sống và đặc điểm cụng việc của dõn cư sống ở nụng thụn và thành thị cú gỡ giống và khỏc nhau ?

- Đụ thị hoỏ là gỡ ? Thế nào là quần cư ?

E Rút kinh nghiệm:

-

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009 Ngày soạn:25/8/09 Tiết 3

Ngày dạy: 28/8/09 7A QUẦN CƯ Đễ THỊ HOÁ

A

Mục tiêu :

- Kiến thức:

+ Nắm được cỏc đặc điểm cơ bản của quần cư nụng thụn và quần cư thành thị, sự khỏc nhau về lối sống giữa 2 loại quần cư

+ Biết được vài nột về lịch sử phỏt triển đụ thị và sự hỡnh thành cỏc siờu đụ thị

- Kĩ năng:

+ Nhận biết quần cư đụ thị, quần cư nụng thụn qua ảnh chụp, tranh và thực tế

+ Nhận biết sự phõn bố của 23 siờu đụ thị đụng dõn nhất thế giới

- Thỏi độ:

+ Tỡnh yờu quờ hương, đất nước

+ í thức đỳng đắn về chớnh sỏch dõn cư

B

Đồ dùng dạy học :

- Giỏo viờn: Sỏch giỏo viờn, bản đồ dõn cư và cỏc đụ thị trờn thế giới, ảnh cỏc đụ thị Việt Nam

- Học sinh: Sỏch giỏo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lớ 7

C Ph ơng pháp :

Đàm thoại, trực quan và thảo luận

D T iến trình bài giảng :

I Ổn định : 7A:

II Kiểm tra bài cũ:

1 Xỏc định trờn bản đồ dõn cư thế giới

2 Dựa vào cơ sở nào để phõn chia dõn

a Màu mắt

b Hỡnh thỏi bờn ngoài cơ thể

c Cấu tạo bờn trong cơ thể

cỏc khu vực dõn cư sống tập trung ?

cư thành cỏc chủng tộc ?

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

*GV Giới thiệu thuật ngữ: Dân cư và quần

cư.

? Quần cư có tác động đến yếu tố nào của dân

cư ở một nơi ?

( Sự phân bố, mật độ, lối sống )

? Quan sát ảnh 3.1 và 3.2, cho biết sự khác

nhau của 2 kiểu quần cư đô thị và nông thôn ?

*GV Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận theo

1 Quần cư nông thôn và quần cư đô thị:

Các yếu tố Quần cư nông thôn Quần cư đô thị

Cách tổ chức

sinh sống

Nhà cửa xen đồng ruộng,tập hợp thành làng, xóm

Nhà cửa xây thành phố, phường

Lối sống

Dựa vào truyền thống giađình, dòng họ, làng xóm,

có phong tục tập quán, lễhội cổ truyền

Cộng đồng có tổ chức, mọi người tuân thủtheo pháp luật, quy định về nếp sống vănminh, trật tự, bình đẳng

Hoạt động kinh

tế

Nông - lâm - ngư nghiệp Công nghiệp - dịch vụ

? Liên hệ nơi em cùng gđình cư trú thuộc kiểu

quần cư nào?

? Đô thị xuất hiện sớm nhất vào lúc nào và ở

đâu ? Nguyên nhân xuất hiện ?

( Thời kì cổ đại Ở TQ, ÂĐ, La Mã )

? Đô thị phát triển nhất khi nào ?

? Những yếu tố quan trọng nào thúc đẩy quá

trình phát triển đô thị ?

HS (Sự phát triển của thương nghiệp, thủ

công nghiệp, công nghiệp)

? Xem hình 3.3, cho biết:

- Có bao nhiêu siêu đô thị trên thế giới ? ( 23 )

- Châu lục nào có nhiều siêu đô thị nhất ?Kể

tên ?

( Châu Á, 12 )

- Các siêu đô thị phần lớn thuộc nhóm nước

nào ?

? Sự tăng nhanh, tự phát của số dân trong các

đô thị gây ra hậu quả gì ?

HS ( Môi trường, sức khỏe, giao thông )

- GV liªn hÖ thùc tÕ GDHS b¶o vÖ m«i trêng

n¬i sinh sèng

2 Đô thị hoá, siêu đô thị:

- Số người sống trong các đô thị chiếm 50%dân số thế giới

- Đô thị xuất hiện rất sớm và phát triểnmạnh nhất ở thế kỉ XIX – lúc công nghiệpphát triển

- Số siêu đô thị ngày càng tăng ở các nướcđang phát triển châu Á và Nam Mỹ

IV Củng cố :

1 Mật độ dân số giữa quần cư nông thôn và quần cư đô thị:

a Cao với quần cư nông thôn, thấp với quần cư đô thị

b Thấp với quần cư nông thôn, cao với quần cư đô thị

c Tất cả đều sai

2 Trên thế giới, tỉ lệ người sống ở đô thị và ở nông thôn ngày càng tăng:

a Tăng ở đô thị, giảm ở nông thôn d Tăng ở cả đô thị và nông thôn

b Giảm ở cả đô thị và nông thôn

c Giảm ở đô thị, tăng ở nông thôn

3 Siêu đô thị có số dân cao nhất thế giới hiện nay:

V H DVN chuÈn bÞ bµi sau– :

a Học bài, trả lời câu hỏi và bài tập trang 12 sách giáo khoa

b Làm bài tập 1, 2 trang 5 - Tập bản đồ Địa lí 7

c Chuẩn bị bài 4: “Thực hành: Phân tích lược đồ dân số và tháp tuổi”:

- Ôn lại cách đọc tháp tuổi, kĩ năng nhận xét và phân tích các tháp tuổi

- Quan sỏt hỡnh dạng thỏp tuổi Thành phố Hồ Chớ Minh năm 1989 và năm 1999, hóy cho biết cú sự thay đổi gỡ đối với dõn số Thành phố Hồ Chớ Minh sau 10 năm ?

- Quan sỏt lược đồ hỡnh 4.1, cho biết huyện Tiền Hải nằm về phớa nào của tỉnh Thỏi Bỡnh, mật độ dõn số bao nhiờu ?

- Qua hỡnh 4.4, cỏc siờu đụ thị ở chõu Á phần lớn nằm ở vị trớ nào ? Thuộc cỏc nước nào ?

E Rút kinh nghiệm :

-

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009 Ngày soạn:25/8/09 Tiết 4

Ngày dạy : / / 097A Thực hành: PHÂN TÍCH LƯỢC ĐỒ DÂN SỐ

VÀ THÁP TUỔI

A

Mục tiêu :

- Kiến thức:

+ Khỏi niệm mật độ dõn số và sự phõn bố dõn cư khụng đều trờn thế giới

+ Cỏc khỏi niệm đụ thị, siờu đụ thị và sự phõn bố cỏc siờu đụ thị ở chõu Á

- Kĩ năng:

+ Củng cố và nõng cao thờm kĩ năng nhận biết một số cỏch thể hiện mật độ dõn số, phõn

bố dõn cư, cỏc đụ thị trờn lược đồ dõn số

+ Đọc và khai thỏc cỏc thụng tin trờn lược đồ dõn số Sự biến đổi kết cấu dõn số theo độ tuổi, nhận dạng thỏp tuổi

+Vận dụng để tỡm hiểu thực tế dõn số chõu Á

- Thỏi độ:

+ Nhận thức đỳng đắn và thực hiện tốt chớnh sỏch dõn cư và chớnh sỏch dõn số

B Đồ dùng dạy học:

- Giỏo viờn: Sỏch giỏo viờn, bản đồ tự nhiờn và phõn bố dõn cư chõu Á, thỏp tuổi của Thành phố Hồ Chớ Minh

- Học sinh: Sỏch giỏo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lớ 7

C Ph ơng pháp :

Đàm thoại, trực quan, thảo luận

D T iến trình bài giảng :

I Ổn định : 7A:

II Kiểm tra bài cũ:

1 Quan sỏt bản đồ phõn bố cỏc siờu đụ

siờu đụ thị nhất:

a Chõu Âu b Chõu Phi

c Chõu Á d Chõu Mĩ

2 Thỏp tuổi cho ta biết những vấn đề gỡ

thị thế giới năm 2002, chõu lục cú nhiều

* Yªu cÇu – biÓu ®iÓm

1.

- c (2 điểm)

2.

- Kết cấu theo độ tuổi (4 điểm)

- Kết cấu theo giới tính (4 điểm)

của dân số ?

* §èi tîng.( HSTB – HSK )

III Giảng bài mới.

- §V§

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

*GV Hướng dẫn học sinh bảng chú giải

?Tìm trên lược đồ hình 4.1 nơi có mật độ dân số

cao nhất, nơi có mật độ dân số thấp nhất ? Bao

nhiêu?

* GV Chia 2 nhóm thảo luận:

- Hình dáng tháp tuổi có gì thay đổi?

( Tháp tuổi 89 có: đáy mở rộng, thân thu hẹp

hơn -> tháp có kết cấu dân số trẻ

Tháp tuổi 99 có: đáy thu hẹp lại, thân mở rộng

hơn -> tháp có kết cấu dân số già

Như vậy sau 10 năm tình hình dân số TPHCM

già đi )

? Hãy so sánh tỉ lệ người dưới độ tuổi lao động ở

tháp tuổi năm 1989 và 1999

- Nhóm tuổi nào giảm về tỉ lệ ? ( Nhóm trẻ )

- Nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ? ( Nhóm tuổi lao

động )

- Học sinh các nhóm báo cáo

- giáo viên chuẩn xác

GV Hướng dẫn học sinh quan sát hình 4.4, cho

biết:

? Dân cư châu Á chủ yếu phân bố ở đâu ? Đó là

khu vực như thế nào ?

- Các đô thị lớn thường phân bố ở đâu ?

- Sau 10 năm, dân số Thành phố

Hồ Chí Minh đã già đi

3 Bài tập 3:

- Nam Á, Đông Nam Á và Đông

Á tập trung đông dân

- Các đô thị lớn nằm ở ven biển,các sông lớn

IV Củng cố :

1 Quan sát 2 tháp tuổi thành phố Hồ Chí Minh năm 1989 và 1999, số trẻ em từ 0 – 15

tuổi diễn biến theo chiều nào ?

a 3 đụ thị.

b 4 đụ thị

c 2 đụ thị

d Tất cả đều sai

* Đỏp ỏn: 4.1 ( b ), 4.2 ( a ).

V H DVN chuẩn bị bài sau– :

a Học bài, làm bài tập 1, 2 trang 5, 6 - Tập bản đồ Địa lớ 7

b Chuẩn bị bài 5: “Đới núng Mụi trường xớch đạo ẩm”:

- ễn tập lại cỏc đới khớ hậu chớnh trờn trỏi đất về ranh giới, khớ hậu ?

- Việt Nam nằm trong đới khớ hậu nào ? Khớ hậu 2 miền Bắc và Nam khỏc nhau như thế nào ? Cú đặc điểm gỡ về mựa đụng và mựa hạ ?

E Rút kinh nghiệm:

-

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009.

Phần hai

CÁC MÔI TRƯỜNG ĐỊA LÍ

Chương I: MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG.

HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI NÓNG

 MỤC TIÊU CHƯƠNG I

1 Kiến thức:

- Xác định được vị trí đới nóng và các kiểu môi trường đới nóng

- Trình bày được đặc điểm khí hậu, các đặc điểm tự nhiên khác và đặc điểm dân cư,các kiểu môi trường đới nóng

- Hiểu được đới nóng là khu vực tập trung đông dân cư nhất thế giới, nơi có sự bùng

nổ dân số và đô thị nhất trên thế giới

2 Kĩ năng:

- Đọc được các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường đới nóng và các kiểumôi trường của nó ; đọc và phân tích ảnh, lược đồ địa lí và nhận biết được các kiểumôi trường qua chúng

- Luyện tập cách mô tả hiện tượng địa lí qua ảnh, tranh liên hoàn Đồng thời, luyện tậpcách phân tích số liệu thống kê

- Rèn luyện kĩ năng phán đoán địa lí ở mức độ cao hơn về mối quan hệ giữa các thànhphần tự nhiên, với các nhân tố kinh tế - xã hội

- Rèn kĩ năng lập sơ đồ các mối quan hệ nhân quả

3 Thái độ:

- Hình thành và rèn luyện lòng yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường

- Hiểu và nhận thức đúng đắn về tác động của dân số, quá trình đô thị hoá đối với tàinguyên và môi trường

- Hình thành và ý thức về mối quan hệ qua lại giữa các thành phần tự nhiên với thànhphần kinh tế - xã hội

Ngµy so¹n: TiÕt 5.

A.M ôc tiªu :

- Kiến thức:

+ Xác định được vị trí đới nóng trên thế giới và các kiểu môi trường đới nóng

+ Trình bày được đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm (Nhiệt độ và lượng mưa caoquanh năm, có rừng rậm xanh quanh năm)

- Kĩ năng:

+ Đọc được biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường xích đạo ẩm và sơ đồ lát cắtrừng rậm xích đạo xanh quanh năm.

+ Nhận biết được đặc điểm môi trường xích đạo ẩm qua một đoạn văn mô tả và qua ảnhchụp

- Học sinh: Sách giáo khoa, vë ghi, tập bản đồ Địa lí 7

C Ph ¬ng ph¸p :

Đàm thoại, trực quan

D TiÕn tr×nh bµi gi¶ng.

I Ổn định líp : 7A:

II Kiểm tra bài cũ: Không.

III Giảng bài mới:

Trên Trái Đất, bao quanh xích đạo nằm giữa 2 chí tuyến có một môi trường với diệntích không lớn nhưng lại là nơi có rừng rậm xanh quanh năm rộng nhất thế giới Thiênnhiên ở đây tạo điều kiện thuận lợi cho sự sống phát triển hết sức phong phú Đó là môitrường gì? Nằm trong đới khí hậu nào? Đặc điểm tự nhiên ra sao? Ta cùng tìm câu trảlời trong bài học này

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

GV giới thiệu chung:

Tương ứng với 5 vành đai nhiệt trên Trái Đất

có 5 đới khí hậu theo vx độ các em đã được học ở

lớp 6 Sang năm lớp 7 các em được tìm hiểu sâu

hơn, rộng hơn về 5 đới khí hậu trên, với khái

niệm môi trường địa lý ( 3 môi trường ) trên TG

được phân bố thành 5 vành đai bao quanh TĐ : 1

đai môi trường đới nóng, 2 đai môi trường đới ôn

hòa, 2 đai môi trường đới lạnh Thể hiện trên

H 5.1

? Qua lược đồ 5.1, cho biết:

- Xác định ranh giới các môi trường địa lí ?

- Tại sao đới nóng còn có tên gọi là “Nội chí

tuyến” ?

- So sánh diện tích của đới nóng với diện tích đất

nổi trên trái đất ?

- Đặc điểm tự nhiên của đới nóng có ảnh hưởng

thế nào đến giới thực vật và phân bố dân cư của

khu vực này ?

1 Đới nóng:

- HS:- Vị trí nội chí tuyến nên có nhiệt độ cao

quanh năm, gió tín phong thổi thường xuyên

- 70% thực vật của trái đất sống trong rừng

rậm của đới

- Là nơi có nền nông nghiệp cổ truyền lâu

đời, tập trung đông dân

? Dựa vào hình 5.1 ( màu biểu thị ), nêu tên các

kiểu môi trường của đới nóng ?

- HS: Môi trường xích đạo ẩm, môi trường nhiệt

đới, môi trường nhiệt đới gió mùa (có VN) và môi

trường hoang mạc

? Môi trường nào chiếm diện tích nhỏ nhất ?

- HS Môi trường nhiệt đới gió mùa

- GV: Chú ý: Môi trường hoang mạc có ở cả đới

nóng và đới ôn hoà nên học riêng

GV chuyển ý: Ta tìm hiểu một kiểu môi trường

nằm hai bên đường xích đạo trong đới nóng : đó

là môi trường xích đạo ẩm

? Xác định giới hạn, vị trí của môi trường xích

đạo ẩm trên hình 5.1 ? Quốc gia nào nằm trọn

trong môi trường xích đạo ẩm ?

- HS:Xingapo

- GV yªu cÇu HS th¶o luËn nhãm theo yªu cÇu

sau:(Chia 2 nhóm thảo luận)

? Quan sát biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của

Xingapo, cho nhận xét và tìm ra đặc điểm đặc

trưng của khí hậu xích đạo ẩm ?

- Nhiệt độ trung bình năm ?

- Kết luận chung về nhiệt độ ?

Nhóm 2:

- Tháng nào không có mưa ?

- Đặc điểm lượng mưa các tháng ?

- Lượng mưa trung bình năm ?

- Kết luận chung về lượng mưa ?

- HS Đại diện nhóm báo cáo, nhãm kh¸c nx bæ

sung

- giáo viên chuẩn xác theo bảng sau:

- Nằm giữa 2 chí tuyến, chiếmdiện tích đất nổi khá lớn trên TráiĐất

- Giới sinh vật rất phong phú, làkhu vực đông dân của thế giới

2 Môi trường xích đạo ẩm:

a Khí hậu:

Nhiệt độ Lượng mưaNhững đặc điểm

Kết luận chung - Nóng ẩm và mưa nhiều quanh năm

- Giáo viên khái quát cho học sinh nhớ hình dạng

biểu đồ khí hậu Xingapo là đại diện cho tính chất

khí hậu ở môi trường xích đạo ẩm

- Tháng nào cũng có mưa, lượng mưa từ 170 –

250 mm

- Nhiệt độ cao quanh năm, từ 26 – 280C

- Giáo viên bổ sung kiến thức hoàn chỉnh về đặc

điểm của môi trường xích đạo ẩm:

- Biên độ nhiệt ngày và đêm: 100C

- Mưa vào chiều tối hàng ngày và kèm theo sấm

chớp

- Độ ẩm không khí cao trên 80%

GV chuyển ý: Với tính chất đặc trưng của khí

hậu xích đạo ẩm như vậy sẽ ảnh hưởng lớn tới

giới sinh vật ntn?

? Quan sát hình 5.3, 5.4 cho biết rừng có mấy

tầng chính ? Giới hạn từng tầng ?

? Đặc điểm của thực vật rừng sẽ ảnh hưởng tới

đặc điểm động vật như thế nào ?

- Có rừng rậm quanh năm phát triển ở khắp nơi

(rừng rậm nhiều tầng tập trung 70% số loài cây

chim thú trên thế giới)

- GV GDHS b¶o vÖ, trång rõng, c©y xanh phßng

chèng thiªn tai

b Rừng rậm xanh quanh năm:

- Độ ẩm và nhiệt độ cao nên rừngxanh quanh năm Vùng cửa sông

và biển có rừng ngập mặn

- Nhiều loại cây, mọc nhiều tầng,rất rạm rạp cao từ 40 – 50 m

- Động vật rất phong phú và đadạng, sống trên khắp các tầngrừng rậm

IV Củng cố :

1 Trong đới nóng có những môi trường nào ? VN thuộc kiểu môi trường nào ?

2 Nêu đặc điểm cơ bản của môi trường xích đạo ẩm ?

3 Bài tập 3: Những từ ngữ nào nói lên đặc điểm dễ nhận biết của rừng rậm xanh quanhnăm ?

* Đáp án:

- 1 Mụi trường xớch đạo ẩm, mụi trường nhiệt đới, nhiệt đới giú mựa (Việt Nam) và hoang mạc

- 2 Khớ hậu núng ẩm quanh năm, lượng mưa ; cú rừng rậm xanh quanh năm

- 3 Rừng cõy rậm, cõy cỏ và dõy leo bốn phớa, khao khỏt được nhỡn thấy trời xanh

khụng khớ ngột ngạt oi bức V HDVN- chuẩn bị bài sau : Học bài, trả lời cõu hỏi 1, 2, 3, 4 trang 18 và 19 sỏch giỏo khoa Làm bài tập 1, 2 trang 7 - Tập bản đồ địa lớ 7 Chuẩn bị bài 6: “Mụi trường nhiệt đới”: - Vị trớ và đặc điểm của mụi trường nhiệt đới ? - Đặc điểm thực vật của mụi trường nhiệt đới ? - Đất Feralit được hỡnh thành như thế nào ? - Đỏ ong hoỏ là hiện tượng như thế nào ? - Tại sao diện tớch xavan đang ngày càng được mở rộng trờn thế giới ? E Rút kinh nghiệm :

-

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009.

Ngày soạn: Tiết 6.

Ngày dạy: 9.09 MễI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

A.Mục tiêu :

- Kiến thức:

+ Học sinh nắm được đặc điểm của mụi trường nhiệt đới (núng quanh năm và cú thời kỡ khụ hạn) và khớ hậu nhiệt đới (núng quanh năm và lượng mưa thay đổi, càng về gần chớ tuyến lượng mưa càng giảm và số thỏng khụ hạn càng kộo dài)

+ Nhận biết được cảnh quan đặc trưng của môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng cỏcao nhiệt đới.

- Kĩ năng:

+ Củng cố và luyện tập thêm kĩ năng đọc biểu đồ khí hậu cho học sinh

+ Củng cố kĩ năng nhận biết về môi trường địa lí cho học sinh qua ảnh chụp, tranh vẽ

- Thái độ:

+ Tình yêu thiên nhiên

+ Ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường

B §å dïng d¹y häc

- Giáo viên: Sách giáo viên, bản đồ khí hậu thế giới, biểu đồ khí hậu nhiệt đới hình

6.1, 6.2 trang 22 sách giáo khoa, ảnh xavan, đồng cỏ và động vật của xavan

- Học sinh: Sách giáo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 7.

C Ph ¬ng ph¸p :

Đàm thoại, trực quan, thảo luận nhóm

D TiÕn tr×nh bµi gi¶ng :

I Ổn định líp : 7A:

II Kiểm tra bài cũ:

1 Xác định giới hạn của đới nóng và

môi trường địa lí ?

2 Rừng rậm thường xanh là loại rừng

a Môi trường xích đạo ẩm

b Môi trường nhiệt đới

c Môi trường nhiệt đới gió mùa

d Môi trường hoang mạc

* Yªu cÇu- biÓu ®iÓm:

III Giảng bài mới:

Trong môi trường đới nóng, khu vực chuyển tiếp giữa môi trường xích đạo ẩm đến

vĩ tuyến 300 ở cả 2 bán cầu là môi trường nhiệt đới Môi trường này có đặc điểm khíhậu, thiên nhiên ntn? Chúng ta cùng tìm hiểu những vấn đề trên qua nội dung bài sauđây:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

- GV Giới thiệu các thuật ngữ:

- Rừng hành lang: Rừng mọc dài ở hai bên bờ 1 Khí hậu:

sông suối.

- Xavan: Thảm cỏ liên tục phủ kín mặt đất có độ

cao trên 0,8 m Xavan là thảm thực vật nhiệt đới

đặc trưng của các cao nguyên Trung và Đông

Phi

- Đất Feralit : Đất đặc trưng của đới nóng.

? Xác định vị trí của môi trường nhiệt đới trên

hình 5.1 SGK ?

GV: Giới thiệu và xác định vị trí của 2 địa điểm

Malacan (90B), Giamêna (120B) trên hình 5.1

( Nhấn mạnh: cùng trong môi trường nhiệt đới,

2 địa điểm chênh nhau 3 vĩ độ Bắc.)

- GV yªu cÇu HS th¶o luËn nhãm theo yªu cÇu

sau:

? Quan sát H6.1 và 6.2 cho nhận xét về sự phân

bố nhiệt độ, lượng mưa của 2 địa điểm trên ?

Nhóm 1:

- Nhận xét sự phân bố nhiệt độ của 2 biểu đồ ?

- Kết luận về sự thay đổi nhiệt độ ?

Nhóm 2: Cho nhận xét về phân bố lượng mưa

của 2 biểu đồ ?

- Học sinh c¸c nhãm báo cáo, nhãm kh¸c nhËn

xÐt, bæ sung

- giáo viên hoàn chỉnh theo nội dung sau:

- Nằm trong khoảng từ vĩ tuyến 5 – 300

ở hai bán cầu

Địa điểm Nhiệt độ Lượng mưa

Biên độnhiệt

Thời kìnhiệt độtăng

Nhiệt độtrungbình

Số tháng

có mưa

Số thángkhôngmưa

- Thời kìII: Tháng10-11

250C

- 9 tháng

- Tậptrung từtháng 5-10

- Thời kìII: 8-9

220C tháng tháng

? Qua kết quả bảng trên, hãy đưa ra nhận xét về

đặc điểm khí hậu nhiệt đới?

- HS tr¶ lêi- HS kh¸c nhËn xÐt, bæ sung

- GV nhËn xÐt, bæ sung

GV Chuyển ý: Đặc điểm khí hậu nhiệt đới có

ảnh hưởng và chi phối tới thiên nhiên môi

trường nhiệt đới ra sao? -> mục 2

? Quan sát hình 6.3 và 6.4, so sánh sự giống

nhau và khác nhau của hai xavan ? Vì sao có sự

khác nhau ?

- HS Giống: Cùng trong thời kì mùa mưa

Khác: Trên hình 6.3 cỏ thưa, không xanh

tốt, ít cây cao Không có rừng hành lang Còn

trên hình 6.4 thảm cỏ dày xanh hơn, nhiều cây

cao phát triển, có rừng hành lang (Vì lượng

mưa, thời gian mưa ở Kênia ít hơn Trung Phi,

thực vật thay đổi theo)

? Sự thay đổi lượng mưa của môi trường nhiệt

đới ảnh hưởng tới thiên nhiên ra sao ?

- Thực vật như thế nào ?

- HS sự biến đổi trong năm và biến đổi từ xích

đạo về hai chí tuyến

- Mực nước sông như thế nào ?

- Mưa tập trung vào một mùa ảnh hưởng tới đất

- Mưa tập trung vào một mùa

- Càng gần chí tuyến biên độ nhiệt trongnăm lớn dần, lượng mưa trung bìnhgiảm dần Thời kì khô hạn kéo dài

2 Đặc điểm của môi trường nhiệt đới:

- Thực vật thay đổi theo mùa: xanh tốtvào mùa mưa, khô héo vào mùa khô

- Càng về hai chí tuyến thực vật càngnghèo nàn, khô cằn hơn: Từ rừng thưasang đồng cỏ đến nửa hoang mac

- Sông có hai mùa nước: lũ và cạn

- Đất Feralit rất dễ bị xói mòn rửa trôinếu canh tác không hợp lí và rừng bịphá bừa bãi

- Vùng nhiệt đới có đất và khí hậu thíchhợp với nhiều loại cây lương thực vàcây công nghiệp

- HS: Nước mưa trong mựa mưa thấm màu đỏ

vàng

? Tại sao khớ hậu nhiệt đới lại cú 2 mựa mưa và

khụ hạn rừ lại là khu vực đụng dõn trờn TG?

(Chỳ ý: Chỳ trọng tưới tiờu trong mựa khụ)

? Tại sao xavan ngày càng mở rộng ?

- HS: mưa theo mựa, phỏ rừng, cõy bụi đất, đốt

nương rẫy

- GV chốt lại kiến thức GDHS trồng và bảo vệ

cây xanh để chống hiện tợng xa mạc hoá

IV Củng cố :

1 Mụi trường nhiệt đới nằm trong khoảng vĩ tuyến nào ?

a Vĩ tuyến 50B – 50N.

b Vĩ tuyến 300B - 300N

c Vĩ tuyến xích đạo

d Vĩ tuyến từ 5 - 300 ởhai bán cầu

2 Đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới:

a Nhiệt độ cao vào mùa khô hạn

b Lượng mưa nhiều > 2.000 mm, phân bố đều

c Lượng mưa thay đổi theo mùa, tập trung chủ yếu vào mùa mưa

d Nhiệt độ cao quanh năm, trong năm có một thời kì khô hạn

3 Sắp xếp quang cảnh theo thứ tự tăng dần của vĩ tuyến trong môi trường nhiệt đới:

a Xavan, rừng thưa, vùng cỏ thưa

b Vùng cỏ thưa, xavan, rừng thưa

c Rừng thưa, xavan, nửa hoang mạc

d Không có câu trả lời đúng

* Đỏp ỏn: 4.1 ( d ), 4.2 ( c+d ), 4.3 ( c ).

V H DVN- chuẩn bị bài sau :

Học bài, trả lời cõu hỏi 1, 2, 3, 4 trang 22 sỏch giỏo khoa

Làm bài tập 1, 2, 3 trang 8 - Tập bản đồ Địa lớ 7

- Chuẩn bị bài 7: “Mụi trường nhiệt đới giú mựa”:

- Giú mựa là loại giú thế nào ? Khu vực hoạt động chớnh của giú mựa ?

- Tại sao gọi là khớ hậu nhiệt đới giú mựa ?

- Đặc điểm khớ hậu của mụi trường nhiệt đới giú mựa ?

- Đặc điểm thực vật của mụi trường nhiệt đới giú mựa ?

E Rút kinh nghiệm :

- - - - -

Ký duyệt của lãnh đạo.

+ Học sinh nắm được nguyờn nhõn cơ bản hỡnh thành giú mựa ở đới núng

và đặc điểm của giú mựa mựa hạ, giú mựa mựa đụng

+ Nắm hai đặc điểm cơ bản của mụi trường nhiệt đới giú mựa (nhiệt độthay đổi theo mựa giú, thời tiết điễn biến thất thường) Điều này chi phốithiờn nhiờn và hoạt động của con người theo nhịp điệu giú mựa

+ Hiểu được mụi trường nhiệt đới giú mựa là mụi trường đặc sắc và đadạng ở đới núng

- Giáo viên: Sách giáo khoa, bản đồ khí hậu Việt Nam, bản đồ các môi

trường địa lí thế giới

- Học sinh: Sách giáo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 7.

C Ph ¬ng ph¸p :

Đàm thoại, trực quan, thảo luận hnóm

D TiÕn tr×nh bµi gi¶ng:

I Ổn định líp : 7A:

II Kiểm tra bài cũ:

1 Nêu đặc điểm khí hậu của môi

giới hạn môi trường nhiệt đới

nhiệt đới có màu đỏ vàng do chứa

* §èi tîng:

1 HSK- G

2 HSY

III Giảng bài mới :

Nằm cùng vĩ độ với các hoang mạc trong đới nóng nhưng cómột môi trường lại thích hợp cho sự sống của con người, là một trongnhững khu vực tập trung đông dân cư nhất TG, có khí hậu đặc biệt thíchhợp với cây lúa nước Thiên nhiên ở đây có những nét đặc sắc hơn tất cảcác môi trường của đới nóng Đó là môi trường gì? Yếu tố nào chi phối?Ảnh hưởng tới cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống của con người trongkhu vực tn? Ta cùng tìm câu trả lời trong bài hôm nay

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

? Qua hình 5.1, xác định vị trí môi trường

nhiệt đới gió mùa ?

GV: Toàn bộ môi trường nhiệt đới gió mùa

của đới nóng nằm trong hai khu vực Nam Á và

ĐNA VN là quốc gia nằm trong khu vực gió

1 Khí hậu:

mùa điển hình này.

- Giáo viên giới thiệu thuật ngữ “gió mùa”: là

loại gió thổi theo mùa trên những vùng rộng

lớn của các lục địa Á, Phi, Ôxtrâylia, chủ yếu

trong mùa hè và mùa đông

? Quan sát hình 7.1 và 7.2 SGK :

- Nhận xét hướng gió thổi vào mùa hè ở các

khu vực ? Hướng gió thổi vào mùa đông ở các

khu vực ?

- Do đặc điểm của hướng gió thổi, hai mùa gió

mang theo tính chất gì ?

- Cho nhận xét về lượng mưa ở các khu vực

này trong mùa hè và mùa đông ?

- Giải thích vì sao lượng mưa có sự chênh lệch

rất lớn giữa hai mùa ?

- HS tr¶ lêi-> HS kh¸c nhËn xÐt, bæ sung

- Giáo viên giải thích thêm và kết luận:

- Gió mùa mùa hạ thổi từ cao áp Ấn Độ

Dương và TBD vào áp thấp lục địa nên có tính

chất : mát, nhiều hơi nước và cho mưa lớn

- Gió mùa mùa đông thổi từ cao áp lục địa

Xibia về áp thấp đại dương nên có tính chất

khô, lạnh, mưa rất ít

? Trên hình 7.1, 7.2, tại sao hướng mũi tên chỉ

hướng gió ở Nam Á lại chuyển hướng cả 2

mùa hè và đông ?

- HS ảnh hưởng của lực tự quay của TĐ nên

gió vượt qua vùng XĐ thường bị đổi hướng rõ

rệt

- HS Hoạt động theo hai nhóm:

? Qua biểu đồ hình 7.3 và 7.4 cho biết diễn

biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm của Hà

Nội có gì khác biệt với Mumbai ?

- Diễn biến nhiệt độ của 2 địa điểm ?

- Diễn biến lượng mưa ?

Hà Nội (210B) Mumbai (190B)

Nhiệt

độ

lượng mưa

Nhiệt độ

LượngmưaMùa

hè >30 0 C

Mưa lớn <30 0 C

Mưalớn

- Đông Nam Á và Nam Á làcác khu vực điển hình của môitrường nhiệt đới có gió mùahoạt động Gió mùa làm thayđổi chế độ nhiệt và lượng mưa

ở hai mùa rất rõ rệt

(mựa mưa)

(mựamưa)

Mựa

đụng <18 0 C

Mưa ớt (mựa mưa ớt)

>23 0 C

Lượngmưa rấtnhỏ(mựakhụ)Biờn

70C

TB:

1784mm

- HS các nhóm thảo luận thống nhất ý kiến->

đại diện nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác

nhận xét, bổ sung

- GV Kết luận:

- Hà Nội cú mựa đụng lạnh, Mumbai núng

quanh năm

- Cả 2 địa điểm đều cú lượng mưa lớn (>1500

mm, mựa đụng ở Hà Nội mưa nhiều hơn

Mumbai)

? Qua nhận xột, phõn tớch H 7.3, 7.4 cho biết

yếu tố nào chi phối, ảnh hưởng rất sõu sắc tới

nhiệt độ và lượng mưa của khớ hậu nhiệt đới

giú mựa ?

- So sỏnh, tỡm ra sự khỏc biệt giữa 2 loại biểu

đồ khớ hậu của nhiệt đới và nhiệt đới giú mựa ?

* Giỏo viờn kết luận

- GV giới thiệu tớnh chất thất thường của thời

tiết thể hiện:

- Mựa mưa cú năm đến sớm, cú năm đến

muộn

- Lượng mưa khụng đều giữa cỏc năm

- Mựa đụng cú năm đến sớm, năm đến muộn ;

rột nhiều, rột ớt Thiờn tai xảy ra.- Lượng mưa

trung bỡnh năm thay đổi phụ thuộc vào vị trớ

- Biờn độ nhiệt trung bỡnh 80C

- Lượng mưa trung bỡnh >

1500 mm, mựa khụ ngắn cúlượng mưa nhỏ

- Thời tiết diễn biến thấtthường, hay gõy thiờn tai

? Nhận xét sự thay đổi của cảnh sắc thiên

- Nguyên nhân của sự thay đổi đó ?

- Có sự khác nhau về thiên nhiên giữa nơi mưa

nhiều và nơi mưa ít không ?

- Giáo viên phân tích: Cảnh sắc thiên nhiên

nhiệt đới gió mùa biến đổi theo mùa, theo

không gian, tuỳ thuộc vào lượng mưa và sự

phân bố lượng mưa mà các cảnh quan khác

nhau: rừng mưa xích đạo, rừng nhiệt đới mưa

mùa, rừng ngập mặn, đồng cỏ cao nhiệt đới

 Kết luận

GV: Như vậy chúng ta đã học xong 3 trong 4

môi trường của đới nóng Còn môi trường

hoang mạc sẽ học sau chương “ Môi trường và

hoạt động của con người ở đới ôn hòa”

2 Các đặc điểm khác của môi trường:

- Gió mùa có ảnh hưởng lớnđến cảnh sắc thiên nhiên

- Môi trường đa dạng, phongphú nhất đới nóng

- Thích hợp với nhiều loại câylương thực và cây công nghiệpnhiệt đới, do đó còn là nơiđông dân cư nhất thế giới

2 Khí hậu nhiệt đới gió mùa là loại khí hậu:

a Có sự biến đổi của thiên nhiên theo thời gian và không gian

b Có nhiều thiên tai

c Có sự biến đổi khí hậu theo sự thay đổi của gió mùa

d Có sự biến đổi của khí hậu theo sự phân bố lượng mưa

3 Đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa là:

a Nhiệt độ cao, lượng mưa lớn

b Thời tiết diễn biến thất thường.

c Cú 2 mựa giú vào mựa hố và mựa đụng

d Nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mựa

* Đỏp ỏn: 1 ( a+c ), 2 ( c ), 3 ( b+d ).

V

HDVN chuẩn bị bài sau:– :

Học bài, trả lời cõu hỏi 1, 2 trang 25 SGK

Làm bài tập 1, 2 trang 8 - Tập bản đồ Địa lớ 7

Chuẩn bị bài 8: “Cỏc hỡnh thức cỏnh tỏc trong nụng nghiệp ở đới

núng”:

- Hiện nay cú mấy hỡnh thức sản xuất nụng nghiệp ở đới núng ?

- Làm rẫy là hỡnh thức canh tỏc như thế nào ? Cú ảnh hưởng gỡ đến mụitrường canh tỏc ?

- Trang trại là hỡnh thức sản xuất như thế nào ?

- Đồn điền là hỡnh thức sản xuất như thế nào ?

- Thõm canh là hỡnh thức canh tỏc như thế nào ?

- Cỏch mạng xanh là gỡ ?

E Rút kinh nghiệm :

- - - - -

Ký duyệt của lãnh đạo.

Ngày … tháng … năm 2009.

TRONG NễNG NGHIỆP Ở ĐỚI NểNG

Giúp học sinh nhận biết hình thức canh tác nông nghiệp ở địa phương

và tuỳ vào điều kiện tự nhiên mà có biện pháp để đẩy mạnh sản xuấtnông nghiệp ở địa phương mình

II CHUẨN BỊ:

- Giáo viên: Sách giáo khoa, bản đồ dân cư và nông nghiệp Châu Á,

Đông Nam Á ; ảnh 3 hình thức canh tác nông nghiệp ở đới nóng ;tranh về thâm canh lúa nước

- Học sinh: Sách giáo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 7.

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC: Đàm thoại, trực quan.

IV TIẾN TRÌNH:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm diện.

2 Kiểm tra bài cũ:

2.1 Khí hậu nhiệt đới gió mùa có

đặc điểm như thế nào ?

2.2 Khí hậu nhiệt đới gió mùa là

loại khí hậu đặc trưng của khu vực:

a Tây Á và Tây Nam Á

b Nam Á và Đông Nam Á

- Nhiệt độ trung bình năm >200C

- Biên độ nhiệt trung bình 80C

- Lượng mưa trung bình năm >1500

mm, mùa khô ngắn có lượng mưanhỏ

- Thời tiết diễn biến thất thường.2.1 (3 điểm)

- b

3 Giảng bài mới:

Đới nóng là nơi có nền nông nghiệp xuất hiện đầu tiên của nhânloại Do đặc điểm địa hình, khí hậu, tập quán, trình độ sản xuất của từngđịa phương nên vẫn còn tồn tại nhiều hình thức sản xuất nông nghiệp từ

cổ xưa đến tiên tiến Đó là những hình thức canh tác gì? Mối quan hệgiữa canh tác lúa nước và con người ra sao? Bài “ Các hình thức canh táctrong nông nghiệp ở đới nóng” sẽ giải quyết các vấn đề nêu trên

Hoạt động của giáo viên và học

sinh

Nội dung bài học

* Qua hình 8.1 và 8.2, nêu một số biểu

hiện của hình thức sản xuất nương rẫy ?

(công cụ sản xuất, điều kiện chăm bón,

hiệu quả kinh tế)

* Quan sát cách làm nương rẫy ta thấy đó

1 Làm nương rẫy:

- Là hình thức sản xuất lạchậu, năng suất thấp, ảnh

là hình thức sản xuất nông nghiệp như thế

nào ? Hình thức sản xuất này gây hậu quả

như thế nào đối với đất trồng, thiên

nhiên ?

* Hiện nay ở Việt Nam còn có hình thức

sản xuất này không ? Đang xảy ra ở đâu ?

(phá rừng làm nương rẫy gây huỷ hoại đất

trồng, hệ sinh thái mất cân bằng, gây lũ,

lụt )

* Đọc phần mở đầu mục 2 và quan sát

hình 8.4, cho biết: Điều kiện tự nhiên để

tiến hành thâm canh lúa nước ?

* Phân tích vai trò, đặc điểm của việc

thâm canh lúa nước ở đới nóng ?

* Quan sát H 8.3, 8.6, cho biết tại sao

ruộng có bờ vùng, bờ thửa và ruộng bậc

thang vùng núi là cách khai thác có hiệu

quả, lại bảo vệ được đất trồng và môi

trường ? (chủ động tưới tiêu, đáp ứng nhu

cầu tăng trưởng của cây lúa, chống xói

mòn, tận dụng khai thác đất trồng cây

lương thực)

* Tại sao các nước trong đới nóng có tình

trạng: Nước thiếu lương thực, nước tự túc

lương thực, nước xuất khẩu lương thực ?

 Áp dụng khoa học kĩ thuật, có chính

sách nông nghiệp đúng đắn, nhiều nước tự

túc lương thực, một số nước đã xuất khẩu

lương thực

* Quan sát hình 8.4 và 4.4, cho biết:

- Các khu vực thâm canh lúa nước là vùng

có đặc điểm dân cư như thế nào ?

- Giải thích nguyên nhân có mối liên hệ

đó ? (Thâm canh lúa nước cần nhiều lao

động, trồng nhiều vụ, nuôi nhiều người)

* Qua ảnh 8.5, cho biết:

- Bức ảnh chụp về vấn đề gì? Chụp ở

hưởng xấu đến đất trồng vàthiên nhiên

2 Làm ruộng, thâm canh lúa nước:

- Điều kiện tự nhiên thuậnlợi để thâm canh lúa nước:Khí hậu nhiệt đới gió mùa,chủ động tưới tiêu, lao độngdồi dào

- Tăng vụ, tăng năng suất,tăng sản lượng Tạo điềukiện cho chăn nuôi pháttriển

3 Đồn điền:

đâu ?

-Mô tả bức ảnh ? (Các luống thẳng tắp,

hàng dài trong các lô đất có đường ô tô

bao quanh)

* Qua phân tích bức ảnh, nhận xét về qui

mô và tổ chức sản xuất ở đồn điền như thế

nào ? Sản phẩm sản xuất với khối lượng

và giá trị như thế nào ?

* Đồn điền thu hoạch nhiều nông sản, tại

sao con người không lập ra đồn điền ?

(Cần có một diện tích đất rộng, vốn nhiều,

máy móc nhiều, kĩ thuật canh tác, bám sát

thị trường tiêu thụ)

- Là hình thức canh tác theoqui mô lớn với mục đích tạokhối lượng nông sản hànghoá

4 Củng cố và luyện tập:

4.1 Phân biệt sự khác nhau giữa 3 hình thức sản xuất nông nghiệp ở đới

nóng ?

4.2 Làm bài tập 2 sách giáo khoa: Vẽ sơ đồ thâm canh lúa nước ?

4.3 Quan sát hình 8.6 và 8.7, cho biết: Làm ruộng bậc thang và canh tác

theo đường đồng mức ở vùng đồi núi có ý nghĩa như thế nào đối với môi

Thâm canh lúa

nước

d oà

4.3

a Hình 8.6 cho biết vùng đồi núi không cây ở châu Á, làm ruộng bậcthang, trồng được lúa nước nếu chủ động được tưới tiêu Trong khi hình8.7 cho biết ở vùng đồi núi cây cối mọc xanh tốt, sườn đồi được khai pháthành ruộng đồng, canh tác theo đường đẳng cao

b Địa hình đồi núi: Làm ruộng bậc thang và trồng cây theo đường đẳngcao:

- Là cách khai phá đất rừng trồng trọt hợp lí nhất, khoa học nhất, vẫn bảo

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

Học bài, trả lời câu hỏi 1 trang 28 sách giáo khoa

Làm bài tập 1 trang 9 - Tập bản đồ Địa lí 7

Chuẩn bị bài 9: “Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng”:

- Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó khăn gì đối vớisản xuất nông nghiệp ?

- Việc bảo vệ môi trường ở vùng khí hậu xích đạo ẩm được thực hiệnnhư thế nào ?

- Nêu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới và khí hậu nhiệt đới gió mùa đếntình hình sản xuất nông nghiệp trong vùng đó ?

- Ảnh hưởng của chế độ mưa theo mùa đến đất đai ở đới nóng như thếnào ?

- Để khắc phục những khó khăn do khí hậu nhiệt đới gió mùa gây ra,trong sản xuất nông nghiệp cần có những biện pháp chính nào ?

V RÚT KINH NGHIỆM:

- - - - - - - -

-Tiết PPCT: 9 Bài 9: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT NÔNG

NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG

Luyện tập cách mô tả hiện tượng địa lí qua tranh vẽ liên hoàn và củng

cố thêm kĩ năng đọc ảnh địa lí cho học sinh

Luyện kĩ năng phán đoán địa lí cho học sinh ở mức độ cao hơn vàphức tạp hơn về mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đấttrồng, giữa khai thác với bảo vệ đất trồng

- Học sinh: Sách giáo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 7.

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC: Đàm thoại, trực quan.

IV TIẾN TRÌNH:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm diện.

2 Kiểm tra bài cũ:

2.1 Cho biết quy mô và cách thức

tổ chức sản xuất của đồn điền ?

2.2 Hình thức canh tác nào sau đây

ở vùng đồi núi có hại cho việc bảo

vệ môi trường đới nóng ?

c Trồng trọt theo đường đồng mức.

d Không có hình thức nào

3 Giảng bài mới:

Sự phân hóa đa dạng của môi trường đới nóng biểu hiện rõ nét ở đặcđiểm khí hậu, ở sắc thái thiên nhiên, nhất là làm cho hoạt động nôngnghiệp ở mỗi vùng trong đới có những đặc điểm khác nhau, sự khác nhau

đó biểu hiện ntn là nội dung của bài sau:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

* Giáo viên treo bảng thống kê đặc điểm

khí hậu của môi trường xích đạo ẩm, nhiệt

đới và nhiệt đới gió mùa

- Tìm ra đặc điểm chung của môi trường

đới nóng ? (nắng, nóng quanh năm và

mưa nhiều)

- Các đặc điểm trên ảnh hưởng tới sản

xuất nông nghiệp như thế nào ? (nuôi

nhiều con, trồng nhiều cây ; cây trồng

phát triển xanh tốt quanh năm, xen canh,

gối vụ từ 2 – 3 vụ 1 năm)

- Tìm mối quan hệ giữa hình 9.1 và 9.2

sách giáo khoa ? Nguyên nhân ? (sườn

đồi trơ trụi cây với các khe rãnh sâu do

nhiệt độ và lượng mưa cao)

 Nhiệt độ và độ ẩm cao nên các chất

hữu cơ bị phân huỷ nhanh, vì thế lớp mùn

ở đới nóng thường không dày  bị rửa

trôi

 Nếu rừng cây trên vùng đồi núi ở đới

nóng bị chặt phá hết và mưa nhiều thì

điều gì sẽ xảy ra ? (lớp đất màu dễ bị

nước mưa cuốn trôi, đất bị thoái hoá )

 Liên hệ vùng núi đồi Việt Nam

- Đất ở đới nóng rất dễ bị xóimòn và rửa trôi nếu không cócây cối che phủ

- Tại sao khoai trồng ở đồng bằng ?

- Tại sao lúa nước trồng khắp nơi ?

 Vậy loại cây lương thực phát triển tốt ở

đới nóng là gì ?

- Giáo viên giới thiệu cây cao lương (lúa

miến, hạt bo bo) thích hợp khí hậu khô

nóng, được trồng nhiều ở châu Phi, Trung

Quốc, Ấn Độ

* Nêu tên các cây công nghiệp trồng

nhiều ở nước ta ? (cà phê, cao su, dừa,

bông, mía, lạc, chè) Đó cũng là những

cây công nghiệp ở đới nóng có giá trị xuất

khẩu cao

* Xác định trên bản đồ TN thế giới vị trí

các nước và khu vực sản xuất nhiều loại

cây lương thực và cây công nghiệp trên ?

- Cà phê: Đông Nam Á, Tây Phi, Nam

Mĩ

- Cao su: Đông Nam Á

- Dừa: Ven biển Đông Nam Á

- Cây lương thực phù hợpvới khí hậu và đất trồng đớinóng: Lúa nước, khoai, sắn,cao lương

- Cây công nghiệp rất phongphú, có giá trị xuất khẩu cao

- Nhìn chung, chăn nuôichưa phát triển bằng trồngtrọt

đâu ?

- Vì sao được phân bố ở các khu vực đó ?

 Cừu, dê: nơi khô hạn hoặc vùng núi

 Trâu, bò: nơi có đồng cỏ Ấn Độ là

nước có đàn trâu và bò lớn nhất thế giới

 Lợn, gia cầm: nơi nhiều vùng ngũ cốc

và đông dân cư

* Với khí hậu và cây trồng ở địa phương

em rất thích hợp với nuôi con gì ? Tại

sao ?

4 Củng cố và luyện tập:

4.1 Đất ở đới nóng dễ bị xói mòn và thoái hoá là do:

a Lượng mưa lớn và tập trung vào một mùa

b Mùa khô kéo dài

c Việc canh tác không đúng khoa học

d Tất cả đều sai

4.2 Các loại nông sản chính của đới nóng:

a Lúa nước, ngô, khoai, sắn, cao lương

b Cà phê, cao su, dừa, bông, lạc

c Trâu, bò, dê, cừu, lợn, gia cầm

d Tất cả các loại trên

* Đáp án: 4.1 ( a+b+c ), 4.2 ( d ).

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 32 sách giáo khoa

Làm bài tập 1 trang 9 - Tập bản đồ Địa lí 7

Chuẩn bị bài 10: “Dân số và sức ép dân số tới tài nguyên, môi trường

Tiết PPCT: 10 Bài 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN,

MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG

Ngày dạy: 17.9

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

Biết được đới nóng vừa đông dân vừa có bùng nổ dân số trong khi nền

kinh tế còn đang trong quá trình phát triển, chưa đáp ứng được nhu

cầu cơ bản của người dân

Biết được sức ép dân số, đời sống và các biện pháp của các nước đang

phát triển áp dụng để giảm sức ép dân số và bảo vệ tài nguyên, môi

- Giáo viên: Sách giáo viên, biểu đồ về mối quan hệ giữa dân số và

lương thực Châu Phi, biểu đồ dân cư thế giới, biểu đồ gia tăng tựnhiên của các nước đang phát triển

- Học sinh: SGK, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 7.

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC: Đàm thoại, trực quan.

IV TIẾN TRÌNH:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm diện.

2 Kiểm tra bài cũ:

2.1 Các sản phẩm nông nghiệp chủ

yếu của đới nóng là gì ? Tại sao lúa

nước có thể trồng được ở mọi nơi ?

2.3 Khí hậu môi trường xích đạo

ẩm có thuận lợi và khó khăn gì đối

với sản xuất nông nghiệp?

2.1 (7 điểm)

- Lúa nước (nếu chủ động đượcnước tưới), ngô, khoai, sắn, caolương

3 Giảng bài mới:

Dân số đới nóng chiếm gần ½ nhân loại nhưng tập trung quá đông ởmột vài khu vực Kinh tế tới nay vẫn còn chậm phát triển chưa đáp ứngđược nhu cầu cơ bản hàng ngày của người dân trong khi đó lại xảy rabùng nổ dân số Vậy nguyên nhân nào dẫn tới tình trạng kém phát triểncủa đới nóng? Sự bùng nổ dân số gây tác động tiêu cực ntn tới việc pháttriển KTXH? Ta cùng tìm câu trả lời trong bài “ Dân số và sức ép dân sốtới tài nguyên, môi trường ở đới nóng”

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

* Quan sát bản đồ “phân bố dân cư thế

giới”, cho biết:

- Trong 3 môi trường khí hậu, dân cư thế

giới tập trung nhiều nhất ở đới nào ? Tại

sao ?

1 Dân số:

- Gần 50% dân số TG tậptrung ở đới nóng

- Dân cư đới nóng tập trung ở những kvực

nào ? (Đông Nam Á, Nam Á, Tây Phi,

ĐNam Bra-xin)

? Với dân số bằng ½ nhân loại, tập trung

sống chỉ ở 4 khu vực trên sẽ tác động như

thế nào đến tài nguyên và môi trường ở

đây ?

(Tài nguyên thiên nhiên nhanh chóng

cạn kiệt, môi trường, rừng, biển bị xuống

cấp, tác động xấu đến nhiều mặt )

? Quan sát biểu đồ hình 1.4, cho biết tình

trạng gia tăng dân số tự nhiên hiện nay

của đới nóng như thế nào ?

(tăng quá nhanh, bùng nổ dân

số)

* Tài nguyên, môi trường bị xuống cấp,

dân số thì bùng nổ dẫn tới tình trạng gì

đối với tự nhiên ?

(Tác động xấu đến tài nguyên, môi

trường)

GV chuyển ý: Trong khi nền kinh tế hiện

nay của đới nóng còn đang phát triển thì 2

đặc điểm này của dân số sẽ gây sức ép

nặng nề cho việc cải thiện đời sống người

dân và cho tài nguyên, môi trường Để tìm

hiểu kỹ hơn chúng ta chuyển sang mục 2

* GV gthiệu biểu đồ hình 10.1: Về mối

quan hệ giữa dân số với lương thực của

Châu phi từ 1975 đến 1990 Có 3 đại

lượng biểu thị bằng 3 màu, lấy mốc 1975

quy thành 100% ( vì 3 đại lượng có giá trị

không đồng nhất)

GV chia lớp thành 4 nhóm thảo luận:

Nhóm 1: Gia tăng dân số tự nhiên và sản

lượng lương thực có diễn biến ntn?

( GTDSTN: Tăng từ 100% lên gần

160%)

- Dân số tăng nhanh dẫn đếnbùng nổ dân số, tác động rấtxấu đến tài nguyên và môitrường

2 Sức ép của dân số tới tài nguyên và môi trường: