Tiet 30 TINH THAI TU

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP CHÚNG EM... (NguyÔn Du, TruyÖn KiÒu ).[r]

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP CHÚNG EM

? Xác định trợ từ trong câu sau:

a Bạn có những hai cái áo mới ? b.Những bông hoa đang khoe sắc

Trợ từ

L ợng từ

? Thế nào là trợ từ ? Thán từ ? Cho ví dụ ?

I Chøc n¨ng cña t×nh th¸i tõ.

a - MÑ ®i lµm råi µ ?

b - MÑ t«i võa kÐo tay t«i, xoa ®Çu t«i hái, th× t«i ßa lªn khãc råi cø thÕ nøc në MÑ t«i còng sôt sïi theo:

- Con nÝn ®i !

( Nguyªn Hång, Nh÷ng ngµy th¬ Êu )

c Th ¬ng thay còng mét kiÕp ng êi,

KhÐo thay mang lÊy s¾c tµi mµ chi !

 C©u nghi vÊn

 C©u cÇu khiÕn

 C©u c¶m th¸n

(NguyÔn Du, TruyÖn KiÒu)

a - MÑ ®i lµm råi µ ?

b - MÑ t«i võa kÐo tay t«i, xoa ®Çu t«i hái, th× t«i ßa lªn

khãc råi cø thÕ nøc në MÑ t«i còng sôt sïi theo:

- Con nÝn ®i !

( Nguyªn Hång, Nh÷ng ngµy th¬ Êu )

c Th ¬ng thay còng mét kiÕp ng êi,

KhÐo thay mang lÊy s¾c tµi mµ chi !

(NguyÔn Du, TruyÖn KiÒu )

? Nếu l ợc bỏ những từ in đậm ở từng câu thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi ?

a - Mẹ đi làm rồi à ?

b - Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên

khóc rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:

- Con nín đi !

( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu )

c Th ơng thay cũng một kiếp ng ời,

Khéo thay mang lấy sắc tài mà chi !

 Câu nghi vấn thành câu trần thuật đơn.

 không còn câu cầu khiến

 Không tạo đ ợc câu

cảm thán

(Nguyễn Du, Truyện Kiều )

d Em chào cô ạ ! - Em chào cô ! ->Tính lễ phép, tình cảm không cao

 Các từ “ à, đi, thay, ạ ” là tình thái từ

I Chức năng của tình thái từ.

Chức năng:

-Tình thái từ nghi vấn: à, , hả, hử, chứ, chăng…

-Tình thái từ cầu khiến : đi, nào, với…

-Tình thái từ cảm thán: thay, sao…

-Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm : ạ, nhé, cơ, mà,

Một số loại

tình thái từ

Là những từ đ ợc thêm vào trong câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán

để biểu thị sắc thái tình cảm, thái độ, cách đánh giá

của ng ời nói

I Chức năng của tình thái từ.

Tình thái từ là những từ đ ợc thêm vào trong câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị sắc thái tình cảm của

ng ời nói

Tình thái từ gồm một số loại đáng chú ý sau:

-Tình thái từ nghi vấn: à, , hả, chứ, chăng…

-Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với…

-Tình thái từ cảm thán: thay, sao…

-Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé, cơ, mà,

Ghi nhớ

I Chức năng của tình thái từ.

L u ý: Tình thái từ không có khả năng độc lập tạo thành câu, không làm thành phần biệt lập của câu nh thán từ.

Bài tập 1 ( SGK, Tr.81)

Trong các câu sau từ nào là tình thái từ, từ

nào không phải là tình thái từ ?

a Em thích tr ờng nào thì thi vào tr ờng ấy

b Nhanh lên nào anh em ơi !

tình thái từ

đại từ

II Sö dông t×nh th¸i tõ.

? C¸c t×nh th¸i tõ in ®Ëm d íi ®©y ® îc dïng trong nh÷ng hoµn c¶nh giao tiÕp ( quan hÖ tuæi t¸c, thø bËc x· héi, t×nh c¶m, … ) kh¸c nhau nh thÕ nµo ?

a B¹n ch a vÒ µ ?

b.ThÇy mÖt ¹ ?

c B¹n gióp t«i mét tay nhÐ !

d.B¸c gióp ch¸u mét tay ¹ !

Ghi nhí

Khi nãi, khi viÕt, cÇn chó ý sö dông t×nh th¸i tõ phï hîp víi hoµn c¶nh giao tiÕp ( quan hÖ tuæi t¸c, thø bËc x· héi, t×nh c¶m,…)

Chó ý: vai trªn - d íi, vai ngang hµng, vai d íi - trªn.

III Luyện tập.

Bài 1: Trong các câu d ới đây, từ nào( trong các từ in đậm) là tình thái từ, từ nào

không phải tình thái từ ?

c Làm nh thế mới đúng chứ !

d Tôi đã khuyên bảo nó nhiều lần rồi chứ có phải không đâu.

e Cứu tôi với !

g Nó đi chơi với bạn từ sáng.

h Con cò đậu ở đằng kia.

i Nó thích hát dân ca Nghệ Tĩnh kia.

TTT

TTT

TTT

QHT

Chỉ từ

trợ từ

III Luyện tập.

Bài tập 2: Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm

trong những câu d ới đây:

a Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:

- Bác trai đã khá rồi chứ ?

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

b - Con chó là của cháu nó mua đấy chứ! Nó mua về

nuôi, định để đến lúc c ới vợ thì giết thịt…

( Nam Cao, Lão Hạc)

-> Nghi vấn , điều muốn hỏi đã ít nhiều khẳng đinh

-> Nhấn mạnh điều vừa khẳng định, cho là không thể khác đ ợc

III Luyện tập.

Bài tập 2: Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu d ới đây:

e Cô giáo Tâm gỡ tay Thủy, đi lại phía bục, mở cặp lấy một quyển sổ cùng với chiếc bút máy nắp vàng đ a cho em tôi và nói:

- Cô tặng em Về tr ờng mới, em cố gắng học tập nhé !

( Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê )

g Em tôi sụt sịt bảo:

-> dặn dò, thái độ thân mật

III Luyện tập.

Bài tập 3: Đặt câu với các tình thái từ mà, thôi, vậy.

- Tôi đã nói rồi mà !

- Chúng ta đi học thôi !

- Trời m a, cả nhà ta ở nhà vậy!

II LuyÖn tËp

Bµi 4 §Æt c©u hái cã dïng c¸c TTT nghi vÊn phï hîp víi nh÷ng

quan hÖ x· héi:

+ Häc sinh víi thÇy c«

Thưa cô!

Có phải

là bài này không ạ?

§Æt c©u hái cã dïng c¸c TTT nghi vÊn phï hîp víi nh÷ng quan hÖ x· héi

II LuyÖn tËp

Bạn có nhớ mang theo thước kẽ không đấy?

+ B¹n nam víi b¹n n÷ cïng løa tuæi

II LuyÖn tËp

Bµi 4 §Æt c©u hái cã dïng c¸c TTT nghi vÊn phï hîp víi

nh÷ng quan hÖ x· héi

Bà cần nước trà phải không

ạ?

+ Con víi bè mÑ hoÆc c«, b¸c, chó d×…

III Luyện tập.

Bài tập 5: Tìm một số tình thái từ trong tiếng địa ph ơng em hoặc tiếng địa ph ơng khác mà em biết.

Tình thái từ địa ph ơng Tình thái từ toàn dân

nào nè

III Luyện tập.

Bài tập 6: Viết một đoạn văn ngắn từ ( 5 - 7 câu ) trong đó

có sử dụng tình thái từ.

-Học thuộc ghi nhớ.

-Hoàn thành các bài tập còn lại.

-Xem tr ớc bài : Ch ơng trình địa ph ơng ( Phần Tiếng Việt )