Từ ạ mang sắc thái kính trọng, lễ phép Không biểu lộ sắc thái.. Các từ à, đi, thay có tác dụng tạo các kiểu câu theo mục đích nói Từ ạ thể hiện thái độ tôn trọng lễ phép của người nói. *[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC DẦU TIẾNG
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
ĐẾN VỚI CHƯƠNG TRÌNH THAO GIẢNG
Trang 2I CHỨC NĂNG CỦA TÌNH THÁI TỪ
1) Xét ví dụ
a - Mẹ đi làm rồi à ?
b) - Con nín đi !
c) Thương thay cũng một kiếp người
Khéo thay mang lấy sắc tài làm chi !
Mẹ đi làm rồi
Từ à có tác dụng tạo câu nghi vấn
Con nín
Từ đi có tác dụng tạo câu cầu khiến
Thương cũng một kiếp người
Khéo mang lấy sắc tài làm chi !
Từ thay dùng
để tạo kiểu câu cảm thán
d) Em chào cô ạ!
Em chào cô
Câu nghi vấn Câu trần thuật Câu cầu khiến Câu trần thuật
Câu cảm thán Câu trần thuật
Từ ạ mang sắc thái kính trọng, lễ phép Không biểu lộ sắc thái
Trang 3Các từ à, đi, thay có tác dụng tạo các kiểu câu theo mục đích nói
Từ ạ thể hiện thái độ tôn trọng lễ phép của người nói
* Chức năng của tình thái từ
Tạo ra các kiểu câu theo mục đích nói như câu cầu khiến, câu nghi vấn, câu cảm thán
Biểu thị sắc thái tình cảm
Trang 4* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ
Ví dụ - U bán con thật đấy ư?
- Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn?
- Anh đi cùng tôi chứ?
- Ai đã làm việc này hả?
* Các loại tình thái từ thường gặp
Ví dụ - U bán con thật đấy ư?
- Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn?
- Anh đi cùng tôi chứ?
- Ai đã làm việc này hả?
Trang 5* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ
Ví dụ
- Này u ăn đi! U ăn khoai đi để lấy sữa cho em nó bú
-Em không! Nào! Em không cho bán chị Tí! Nào! -Mẹ cho con đi với
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào
Ví dụ
- Này u ăn đi! U ăn khoai đi để lấy sữa cho em nó bú
-Em không! Nào! Em không cho bán chị Tí! Nào! -Mẹ cho con đi với
Trang 6* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ
Ví dụ
-Sướng vui thay, miền Bác của ta (Tố Hữu)
- Ồ tất cả của ta đây sướng thật ( Tố Hữu)
Tình thái từ cảm thán: thay, thật
Ví dụ
-Sướng vui thay, miền Bác của ta (Tố Hữu)
- Ồ tất cả của ta đây sướng thật ( Tố Hữu)
Trang 7* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ
Tình thái từ cảm thán: thay, thật
Ví dụ: - Em đừng khóc nữa mà
- Kiếp ai cũng thế thôi cụ ạ
- Con muốn làm thêm bài tập cơ!
- Thầy đã dặn các em rồi cơ mà
- Chờ em với nhé
Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: cơ, cơ mà, ma, nhé, ạ
Ví dụ: - Em đừng khóc nữa mà
- Kiếp ai cũng thế thôi cụ ạ
- Con muốn làm thêm bài tập cơ!
- Thầy đã dặn các em rồi cơ mà
- Chờ em với nhé
Trang 8* Phân biệt một số từ tình thái và không phải tình thái từ
Ai mà biết được việc ấy
Tôi đã bảo anh rồi mà!
Cậu phải lo làm mà ăn chứ đừng để đi xin
Trợ từ Tình thái từ
Quan hệ từ
2) Ghi nhớ Sgk/81
Trang 9II SỬ DỤNG TÌNH THÁI TỪ
1)Ví dụ
Bạn chưa về à? Hỏi thân mật bằng vai nhau
Thầy mệt ạ Hỏi kính trọng, người vai dưới đối với
người bề trên
Bạn giúp tôi một
tay nhé
Cầu khiến thân mật, bằng vai
Bác giúp cháu một
tay ạ
Cầu khiến kính trọng lễ phép người vai dưới đối với người bề trên
Trang 10Ví dụ:
- Cháu chào ông
- Con làm bài rồi
- Mẹ ơi, con đi chơi một lát
Ví dụ:
- Cháu chào ông ạ
- Con làm bài rồi ạ
- Mẹ ơi, con đi chơi một lát nhé
* Sử dụng tình thái từ phải phù hợp với tình huống giao tiếp