Ở Trung Quốc những thế kỉ cuối tr.CN, sản xuất phát triể, xã hội phân hóa đã dẫn đến sự hình thành của xã hội phong kiến.. Chế độ phong kiến ở Trung Quốc được xác lập và phát triển qua c[r]
Trang 1Trường THPT Lý THường Kiệt
Giáo án giảng dạy lớp 10
Người soạn: Đỗ Thị Loan
Ngày soạn: 7/10/2010.
Chương III: Trung Quốc thời phong kiến Bài 5: Trung Quốc thời phong kiến
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài, Hs đạt được:
1 Kiến thức:
- Hs hiểu được sự hình thành chế độ phong kiến ở Trung Quốc
- Hs biết được những nét nổi bật về tình hình kinh tế, chính trị của các thời Tần, Hán, Đường, Minh, Thanh
- Hs biết được những thành tựu văn hóa của Trung Quốc thời phong kiến
- Hs hiểu được khái niệm chế độ phong kiến
2 Tư tưởng:
- Hs thấy được tính chất phi nghãi của các cuộc xâm lược của các triều đại phong kiến Trung Quốc
- Hs biết quý trong các di sản văn hóa
- Hs hiểu được những ảnh hưởng của văn háo Trung Quốc đến Việt Nam
3 Kĩ năng:
- Hs biết phân tích các sự kiện và rút ra kết luận
- Hs biết liên hệ, so sánh giữa các sự kiện
- Hs biết vẽ sơ đồ
II Thiết bị dạy- học:
- Sơ đồ bộ máy nhà nước phong kiến: thời Tần-Hán, thời Minh-Thanh
- Một số tranh ảnh: Vạn lý Trường thành, cố cung, đồ gốm sứ Trung Quốc
- Một số tư liệu: các bài thơ Đường hay, các tiểu thuyết hay thời Minh-Thanh
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Bản chất của nền dân chủ cổ đại là gì?
Câu 2: Tại sao nói các hiểu biết khoa học đến đây mới trở thành khoa học?
2 Giới thiệu bài mới:
Kết thúc thời kì cổ đại, các quốc gia cổ đại Phương Đông bước vào thời kì phong kiến từ rất sớm Ở Trung Quốc những thế kỉ cuối tr.CN, sản xuất phát triể, xã hội phân hóa đã dẫn đến sự hình thành của xã hội phong kiến Chế độ phong kiến
ở Trung Quốc được xác lập và phát triển qua các triều đại: Tần-Hán-Đường-Minh-Thanh
Trang 23 Tổ chức dạy và học:
- Hỏi: Thời cổ đại quốc gia cổ đại Trung
Quốc ra đời ở đâu?
- Hỏi: Cơ cấu xã hội cổ đại phương Đông
gồm những tầng lớp nào?
- Gv dẫn dắt để Hs hiểu được sự phân
hóa giai cấp ở xã hội Trung Quốc
- Gv giải thích thời kì xuân thu-chiến quốc
- Hỏi: Sự phân hóa trong giai cấp nông
dân diễn ra như thế nào?
- Gv kết luận: Như vậy trong xã hội phong
kiến có 2 giai cấp chủ yếu là đại chủ và
nông dân, với quan hệ bóc lột địa tô
-Gv giải thích sự hình thành xã chế độ
phong kiến
-Hỏi: Tổ chức bộ máy chính quyền thời
Tần-Hán được tổ chức như thế nào?
1 Sự hình thành chế độ phong kiến:
a,
Sự hình thành xã hội phong kiến:
- Cuối thời xuân thu-chiến quốc (TkVIII-Tk III)sự xuất hiện của công cụ sắt diện tích mở rộng, năng xuất tăng
xã hội có sự phân hóa, hình thành giai cấp mới: địa chủ, nông dân
+ Địa chủ gồm quan lại có nhiều ruộng đất, nông dân giàu
+ Nông dân bị phân hóa:
Nông dân giàu địa chủ
Nông dân có ruộng đất Nông dân tự canh
Nông dân không có ruộng đất nông dân lĩnh canh
Nộp thuế, đi lao dịch cho nhà nước
- Quan hệ bóc lột địa tô của địa chủ đối với nông dân lĩnh canh thay cho quan hệ cũ
Xã hội phong kiến hình thành
b.
Sự hình thành chế độ phong kiến:
- Năm 221 tr.CN, Tần là nước có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh đã thống nhất Trung Quốc, Tần Thủy Hoàng lên ngôi vua chế độ phong kiến hình thành
- Sau 15 năm, năm 206 tr.CN Lưu Bang lập ra nhà Hán, chế độ phong kiến tiếp tục được xác lập
- Tổ chức bộ máy chính quyền thời Tần Hán:
Trang 3- Gv giải thích mô hình bộ máy chính
quyền
- Hỏi: Em có nhận xét gì về bộ máy chính
quyền thời Tần-Hán?
-Gv kết luận: tổ chức còn đơn giản, mang
tính chất địa phương, chưa hoàn chỉnh
- Gv yêu cầu Hs lập bảng theo nội dung
sau:
Triều
đại Chínhtrị Kinhtế Xã hội Ngoạigiao
- Gv giải thích một số khái niệm: Chính
sách quân điền, chế độ tô-dung-điệu,
chính sách đóng cửa,
- Gv giải thích cho Hs biết chính sách
ngoại giao của Trung Quốc: luôn muốn
bành trướng ra bên ngoài và theo đuổi
chính sách xâm lược các nước lân cận
trong đó có Việt Nam chúng ta Nêu một
số cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của
dân tộc: khởi Nghĩa Khúc Thừa Dụ (chống
Đường), Kháng chiến chống Tống, kháng
chiến chống quân Minh, kháng chiến
chống quân Thanh,
- Gv giải thích tình hình xã hội phong kiến
Trung Quốc Sự phát triển và suy vong
của mội triều đại đều mang tính quy luật
hưng thịnh rồi suy vong Do mâu thuẩn cơ
bản trong xã hội gay gắy hay không
Trung ương:
Vua (quyền lực tối cao)
Thừa tướng Thái úy các quan khác (quan văn) (quan võ)
Đia phương: Quận (Thái thú)
Huyện (Huyện lệnh)
- Tuyển quan lại bằng tiến cử
- Đối ngoại: xâm chiếm Triều Tiên và đất đai của người Việt cổ
2 Sự phát triển của chế độ phong kiến Trung Quốc dười thời Đường-Minh-Thanh:
Nghe theo lệnh vua
Trang 4triều
đại
Nhà
Đường
(618-907)
- Từng bước
hoàn chỉnh chính
quyền từ trung
ương đến địa
phương nhằm
tăng cường
quyền lực tuyệt
đối cho hoàng đế
+ Lập thêm chức
Tiết độ sứ(thân
tộc, công thần) đi
cai quản vùng
biên cương
+ Tuyển dụng
quan lại bằng thi
cử (con em điạ
chủ)
Phát triển toàn diện:
+ Nông nghiệp:
chính sách quân điền, chế độ tô-dung- điệu Ruộng tư phát triển
+ Thủ công nghiệp thịnh đạt: có các xưởng thủ công đông người làm
+ Ngoại thương:
hình thành con đường tơ lụa trên biển, buôn bán với nước ngoài làm cho ngoại thương khởi sắc -Trongđoạn đầu củagiai
thời kì hình thành và phát triển đời sống nhân dân được cải thiện ít nhiều
- Cuối các triều đại, giai cấp thống trị tăng cường bóc lột nhân dân, tô thuế nặng nề, đời sống nhân dân khổ cực
-Tiếp tục chính sách xâm lược: Nội Mông, Tây Vực, Triều Tiên, An Nam,
… lãnh thổ được mở rộng
- Nhà
Minh
(1368-1644)
- Nhà
Thanh
(1644-1911)
Quan tâm đến
việc xây dựng
chế độ quân chủ
chuyên chế tập
quyền bằng việc:
+ Bỏ chức Thái
úy và Thừa
tướng, vua nắm
quân đội
+ Lập ra 6 Bộ do
các quan Thượng
thư phụ trách
từng bộ: Lễ, Binh,
Hình, Công, Lại,
Hộ
+ Các bộ trực tiếp
chỉ đạo các quan
ở tỉnh
Minh-Thanh:
+ Nông nghiệp có bước cải tiến về kĩ thuật canh tác, mở rộng diện tích, sản lượng lương thực tăng
+ Thủ công nghiệp:
mầm mống kinh tế TBCN xuất hiện:
hình thành các công xưởng thủ công (trong các nghề làm gốm,giấy,dệt,,)quan
hệ làm thuê
+Thương nghiệp:
thành thị mở rộng, động đúc là những trung tâm chính trị, kinh tế lớn (Bắc Kinh, Nam Kinh)
+ Nhưng chính sách
“đóng cửa” của triều đình phong kiến đã hạn chế buôn bán với nước ngoài
Nhà Minh-Thanh mở rộng bành trướng ra bên ngoài trong
đó có xâm lược Đại Việt nhưng đều thất bại
Nhà Thanh: Củng
cố bộ máy chính
quyền và thực
hiện:
+ Chính sách áp
bức dân tộc
+ Mua chuộc và
thu hút người
Hán vào bộ máy
quan lại
IV Kết luận:
Trang 5Bài 5: Trung Quốc thời phong kiến (Tiết 2)
I Tổ chức dạy-học:
1 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Chế độ phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào?
Câu 1: Sự thịnh trị củ chế độ phong kiến thời Đường được biểu hiện như thế nào?
2 Tổ chức dạy và học:
- Gv dẫn dắt: Dưới thời phong kiến, Trung
Quốc đã đạt nhiều thành tựu văn hóa rực
rỡ và độc đáo trên các lĩnh vực: Nho giáo,
Sử học, văn học, Kiến Trúc, Khoa học-kĩ
thuật, …
- Hỏi: Hãy trình bày những thành tựu trên
lĩnh vực tư tưởng của chế độ phong
kiếnTrung Quốc?
- Hỏi: Em có nhận xét gì về hệ tư tưởng
Nho giáo?
- Gv nhận xét: Nho giáo nêu lên những
chuẩn mực về đạo đức, quan hệ trong xã
hội, góp phần giúp ổn định xã hội trong
buổi đầu hình thành xã hội phong kiến
Đồng thời nội dung của Nho giáo luôn bảo
vệ cho chế độ phong kiến tập quyền với
những quy tắc khắt khe, bảo thủ
- Hỏi: Trên các lĩnh vực sử học, văn học,
kiến trúc có gì nổi bật?
- Gv giới thiệu về một số thành tựu:
+ Bộ sử kí Tư Mã Thiên
+ Một số tác phẩm thơ Đường
+ Hồng Lâu Mộng
4 Văn hóa Trung Quốc thời phong kiến:
- Nho giáo:
+Giữ vai trò quan trọng trên lĩnh vực tư tưởng, là cơ sở lý luận, tư tưởng phục vụ cho nhà nước pk tập quyền
+Đến đời Tống Nho giáo phát triển, nhà Tống rất tôn sùng nhà nho
+ sau này, học thuyết Nho giáo trở nên lỗi thời, bảo thủkìm hãm sự phát triển của
xã hội
- Phật giáo:
+Thịnh hành nhất là thời Đường Các nhà
sư Trung Quốc tìm đến Ấn Độ để học giáo
lý, các nhà sư Ấn Độ đến Trung Quốc truyền đạo
+Kinh Phật được dịch và in bằng tiếng Hán, chùa được xây dựng nhiều nơi
- Sử học:
+ Thơi Tần-Hán: sử học trở thành khoa học độc lập,Tư Mã Thiên với bộ sử kí, Ban
Cố có Hán thư…Thời Đường thành lập cơ quan gọi là Quốc Sử quán
+Thời Minh-Thanh: sử học có nhiều tác phẩm nổi iếng
- Văn học: Là lĩnh vực nổi bật của văn hóa
Trang 6- Hs trình bày về 4 phát minh lớn của
người Trung Quốc (đã chuẩn bị ở nhà).
Hỏi: Em có nhận xét gì về những thành
tựu văn hóa phong kiến Trung Quốc?
- Gv mở rộng: Do chế độ cai trị của Trung
Quốc đối với Việt Nam, nên văn hóa Việt
Nam và văn háo Trung Quốc đã có sự
giao lưu tiếp biến Văn hóa nước ta ít
nhiều chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung
Quốc
Trung Quốc Thơ ca dưới thời Đường có bước phát triển nhảy vọt, đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, với những thi nhân nổi tiếng: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị… +Thời Minh-Thanh xuất hiện loại hình văn học mới “Tiểu thuyết chương hồi” với những kiệt tác như: Thủy Hử (Thi Nại Am), Tam Quốc diễn nghĩa (La Quán Trung)…
-Khoa học-kĩ thuật:
+Nhiều thành tựu rực rỡ trong lĩnh vực toán học, thiên văn và y học…
+ Người Trung Quốc có nhiều phát minh quan trọng đối với văn minh nhân loại: giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng -Nghệ thuật kiến trúc: Đã đạt đuợc những thành tựu nổi bật với những công trình như: Vạn lý Trường thành, Cố cung,những bức tượng phật sinh động
IV Củng cố bài:
Câu 1: Hãy trình bày sự hình thành và phát triển của chế độ phong kiến Trung Quốc Câu 2: Vì sao cuối mỗi triều đại đều có khởi nghĩa nông dân?
Câu 3: Hãy nêu những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc thời phong kiến?