SLB bai 3 RLCH nuoc va dien giai TS do

Nguyễn Văn Đụ Bộ mụn: MD Bộ mụn: MD--SLB SLB ắ Tham gia điều hoà thân nhiệt... ĐIỀU HềA KHỐI LƯỢNG NƯỚC VÀ ÁP LỰC THẨM THẤULỰC THẨM THẤU.. ị g ắCảm thụ quan đối với áp lực thẩm thấu ở ở

ố ể ó

Rối loạn chuyển hóa

nước và điện giải

PhD Nguyễn Văn Đô

Bộ môn: Miễn dịch Sinh lý bệnh

¾Tr×nh bµy được c¸c c¬ chÕ g©y phï, cho

¾Tr×nh bµy được c¸c c¬ chÕ g©y phï, cho

1 Vai trß cña n

1 Vai trß cña n− −íc vµ íc vµ ® ®iÖn gi¶i iÖn gi¶i 1.1 NƯỚC

Nước thải ra

Nước đưa vào

1.1.1 Xuất nhập nước hàng ngày

Phân

200 ml

Nước thải ra 2500ml/24h

Nước đưa vào

1.1.2 Sù ph©n bè n−íc trong cơ thể

Ống tiêu

hóa

Hệ tuần hoàn

Hệ bạch huyết

Dịch nội bào

Hệ tuần hoàn

ổ Dịch tổ chức

1.1.2 Sù ph©n bè n−íc trong cơ thể ù g (tiếp theo)

ế Nước chiếm 70% trọng lượng (42lit/60kg)

1.1.3 Vai trũ của nước

ắ Duy trì khối lượng tuần hoàn

ắ Duy trì khối lượng tuần hoàn

ắ Làm dung môi cho mọi chất dinh dưỡng,

chuyển hoá, và đào thải

ắ Làm môi trường cho mọi phản ứng hoá

ắ Làm môi trường cho mọi phản ứng hoá học

ắ Giả át iữ á à

ắ Giảm ma sát giữa các màng

ắ Tham gia điều hoà thân nhiệt

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

ắ Tham gia điều hoà thân nhiệt

1.2.2 Chức năng cỏc chất điện giải

- Tạo áp lực thẩm thấu quan trọng nhất

- Tạo áp lực thẩm thấu, quan trọng nhất

là Na + , K + , Cl - , HPO4 do khối l−ợng thấp chúng tạo ra số tiểu phân rất lớn

chúng tạo ra số tiểu phân rất lớn.

- Tham gia các hệ thống đệm của cơ thể, Tham gia các hệ thống đệm của cơ thể, quyết định sự điều hoà pH nội môi.

- Chức năng khác

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

1.3 TRAO ĐỔI NƯỚC & §IỆN GIẢI GIỮA

1.3.2 Trao đổi giữa gian bào và tế bào

bào.

ắGian bào là khu vực đệm giữa lòng mạch

và tế bào.

ắMàng tế bào ngăn cách hai khu vực này

ắMàng tế bào ngăn cách hai khu vực này không để các ion tự do khuếch tán qua lại.

ắNồng độ điện giải 2 bên rất khác nhau, nhưng tổng lượng của chúng lại tương tự g g ợ g g ạ g ự nhau, do đó áp lực thẩm thấu 2 bên vẫn ngang nhau.

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

g g

1.3.2 Trao đổi giữa gian bào và tế bào (tiếp)

ắNếu áp lực thẩm thấu chênh lệch, thì nước sẽ trao đổi để lập lại sự cân bằng ậ ạ ự g

về áp lực thẩm thấu.

ắHồng cầu (tế bào) ngâm trong NaCl ưu trương sẽ bị teo lại vì mất nước, còn g ị ạ , trong NaCl nhược trương thì hồng cầu phồng lên vì nhận thêm nước

phồng lên vì nhận thêm nước.

2 ĐIỀU HềA KHỐI LƯỢNG NƯỚC VÀ ÁP LỰC THẨM THẤU

LỰC THẨM THẤU.

2.1 Vai trò của thần kinh

ắKích thích trung tâm khát là do áp lực thẩm thấu của dịch ngoài tế bào ị g

ắCảm thụ quan đối với áp lực thẩm thấu ở

(ở xoang động mạch cảnh, nhân trên thị (gây tiết ADH) và với khối lượng nước thì cảm thụ quan ở các tĩnh mạch lớn, vách nhĩ phải, thận (gây tiết aldosteron) p , ậ (g y )

2.2 Vai trß cña néi tiÕt

¾ADH cã vai trß ®iÒu chØnh khèi l−îng

¾ADH cã vai trß ®iÒu chØnh khèi l−îng n−íc trong c¬ thÓ, khi thõa còng nh− khi thiÕu.

¾TuyÕn yªn kh«ng tiÕt ADH, c¬ thÓ bµi tiÕt tíi 25 lÝt n−íc tiÓu mçi ngµy

¾TuyÕn yªn tiÕt ADH tèi ®a th× thËn chØ

ADH được tiết theo cơ chế nào?

“Do tăng áp lực thẩm thấu của máu và Do tăng áp lực thẩm thấu của máu và gian bào, với bộ phận cảm thụ nằm rải rác nhiều nơi trong cơ thể: vùng dưới

rác nhiều nơi trong cơ thể: vùng dưới

đồi, gan, phổi, xoang động mạch cảnh, vách động mạch chủ vách tâm nhĩ

2.2.2 Aldosteron

Aldosteron điều hoà lượng Na + (và K + ) trong cơ thể qua đó điều hoà áp lực thẩm thấu (ALTT)

thể, qua đó điều hoà áp lực thẩm thấu (ALTT).

Tác nhân điều tiết aldosteron là:

a) Giảm khối lượng nước ngoài tế bào (không

phụ thuộc ALTT).

b) Giảm Na + ở khu vực ngoại bào, kích thích

tuyến tùng sản xuất một hormon tác dụng lên vỏ thượng thận

lên vỏ thượng thận.

c) Tăng tiết của hệ renin-angiotensin Do đó,

aldosteron còn có vai trò duy trì khối lượng

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB aldosteron còn có vai trò duy trì khối lượng nước và huyết áp trong cơ thể.

3 RLCH NƯỚC VÀ ĐiỆN GIẢI

+ Căn cứ lượng điện giải mất kèm

Mất nước ưu trương: mất nước nhiều hơn mất

theo nước

Mất nước ưu trương: mất nước nhiều hơn mất

điện giảI, do đái nhạt, tăng thông khí, sốt,

Mất nước đẳng trương: thường do nôn tiêu

chảy, mất máu, mất huyết tương (bỏng) làm truỵ tim mạch, hạ huyết áp và nhiễm độc thần kinh.

Mất nước nhược trương: khi lượng điện giải mất

nhiều so với nước, làm nước ngoại bào xâm nhập vào tế bào.

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB nhập vào tế bào.

+ Dựa vào khu vực bị mất nước có thể chia

Mất nước ngoại bào: gặp trong đa số trường

hợp vì khu vực này trực tiếp trao đổi nước với

môi trường Có thể truỵ tim mạch, giảm hoặc

ngừng bài tiết ở thận

ngừng bài tiết ở thận.

Mất nước nội bào: ứ muối hoặc khi mất nước ộ ặ

ưu trương do bù không đủ nước trong sốt,

trong phẩu thuật ống tiêu hoá a) Khát: khi

ất 2 5% dị h ội bà b) Mệt ỏi khô iệ

mất 2,5% dịch nội bào b) Mệt mỏi, khô miệng,

thiểu niệu khi mất 4-7% c) Buồn ngủ, chuột

rút ảo giác tăng thân nhiệt mê man khi mất

rút, ảo giác, tăng thân nhiệt, mê man khi mất

huyết tương

Truỵ

tim mạch

Chức năng gan, thận giảm

HA giảm ứ sản phẩm độc,

toan

Nhiễm độc thần kinh

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

3.1.2 Tích nước

-Ngộ độc nước.

9Rất hiếm vì khả năng của thận có thể đào

thải nước vượt khả năng hấp thu của tiêu hóa ợ g p

9Chỉ xảy ra trong lâm sàng khi truyền quá

nhiều dịch cho bệnh nhân (đang mê man).

9Nếu xảy ra ở người tỉnh thì có buồn nôn,

nhức đầu, mệt mỏi, lú lẫn, co giật.

9Ngộ độc nước trong thực nghiệm (thắt niệu

quản và truyền một lượng nước lớn hoặc kích thích trung tâm khát) thì gây co giật, mê man thích trung tâm khát) thì gây co giật, mê man

- Phù đáy mắt (trong cao huyết áp),

- Đứng lâu (ứ trệ chi dưới),

- Thắt garô

-Các cơ chế gây phù (2)

+ Giảm áp lực thẩm thấu keo huyết tương:

S di h dưỡ

•Suy dinh dưỡng,

•Xơ gan, suy gan,

•Thận hư nhiễm mỡ (đào thải nhiều Thận hư nhiễm mỡ (đào thải nhiều protein), Suy kiệt (ung thư, bỏng, suy dinh dưỡng ) g )

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

-C¸c c¬ chÕ g©y phï (3)

+ Tăng tÝnh thÊm m¹ch (víi protein): g ¹ ( p )

•DÞ øng (xuÊt hiÖn c¸c chÊt g©y tăng

-Các cơ chế gây phù (4)

+ Tăng áp lực thẩm thấu gian bào:

Gây ưu trương, do đó giữ nước Cơ quan đào thải muối chủ yếu là thận, với sự điều hoà của aldosteron, bởi vậy loại phù này hay gặp trong: viêm ậy oạ p ù ày ay gặp t o g ê cầu thận, suy thận mạn (và cấp),

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đụ

Bộ mụn: MD

Bộ mụn: MD SLB SLB

Cá ơ hế â hù (5) -Các cơ chế gây phù (5)

+ Tắc bạch huyết: Lượng nước ra khỏi

mao mạch trở về bằng đường bạch huyết không đáng kể, vì vậy nếu ứ tắc gây phù thì có đặc điểm: phù chậm

gây phù thì có đặc điểm: phù chậm, mô xơ kịp phát triển nếu phù kéo dài.

Ví dụ: viêm và tắc bạch mạch bệnh do giun chỉ

Cá ơ hế â hù (6)

-Các cơ chế gây phù (6)

+ Mật độ mô: làm cho phù biểu hiện

sớm hay muộn, rõ rệt hay không, giúp ta phát hiện phù thuận lợi hơn Còn bản thân mật độ mô không tham gia cơ chế gây phù.

Tài liệu tham khảo

1 SINH LÝ BỆNH VÀ MiỄN DỊCH, phần Sinh lý bệnh học, Nhà xuất bản y học Hà nội –

2007.

2 Sinh lý bệnh học dùng cho sau đại học

2 Sinh lý bệnh học, dùng cho sau đại học

Nhà xuất bản y học 2008

3 Handbook of Pathophysiology, 3rd Edition; Corwin Elizabeth JM; Lippincott Williams & Wilkins 2008

Wilkins 2008

X t t ả

Xin trân trọng cảm ơn

14-Sep-11 PhD Nguyễn Văn Đô

Bộ môn: MD-SLB