Hồ Chí Minh lẩy Kiều: Phần 2

Mời bạn đọc cùng tham khảo phần 2 Tài liệu Hồ Chí Minh lẩy Kiều sau đây.Các trường hợp lẩy Kiều của Hồ Chí Minh rất phong phú, đa dạng. Nhiều trường hợp lẩy Kiều của Người rất gần với ca dao, tục ngữ hay là của Nguyễn Du cũng khó phân định. Tham khảo nội dung Tài liệu để thấy được nghệ thuật lẩy Kiều tài tình của Hồ Chí Minh.

NỮ ANH HÙNG GIAO THỒNG

C hị Đ:' quê ở H ư n g Yẻìiy

Giao thõng m ột huyện gần miền hỏa xa.

T ư tiếng ĩ^úng hùng ra k h á n g chiến,

l ỉ u vện chị Đ giặc cìiiếìU x u n g quanh

Mỏi năm m ấ y cuộc "tảo t h a n ì ì \

Xoìiì làìiiỊ xơ xác, có xanh ngập đồng.

Tuy vcậv: Dán ta vẫn một lòng kiên quyết,

Quyết ìcvn sao tiêu diệt giặc Táy,

Cho nên: Đẫỉi tranh càng tiến càng gay

Nhóm, kia bị quét, n h ỏ m n ày nổi lẽn

TroiiR lúc đó, chị Đ phụ trách đi lập t r ạ m giao

t h ô n ẹ bí một kh ắp các làng trong huyện

"Đi (tôm nhiều ăt gặp m a \

Chị Đ bị bắt, bị tra sáu ỉần.

N hiinẹ lần nào chị cùng giấu đ ư Ợ c tài liệu không để

ọt vao tay dịcli Chị bị dịch tra tá n dã man: mấy lần chêt đi, sông lại chị v ẫ n kiên quyêt không nói một lòi

L ần th ứ sáu, chị bị đ á n h tỢ n hớn, bị giam lâu hơn hết

(1j Đ ế g iữ bí mật, tên người nữ anh hùng giao thông này được tác giả giấu kin chì viết tắì- Chị Đ chinh tên là Nguyên Thị Điều.

Rồi lìiột ten nơụv binh đòi lấy chị làni vỢ- CH “tương

Xhờ vậy: Mcíy lần quân địch đi càn,

Ta đểu biết trư(k\ s ẵ ĩ i sciììự p h a n cò///.

Một hôm, n h â n lúc trong đồn dịch lộn XỘR chị Đ

bỏ trôn Vừa bò vừa chạy m ấy cây sô đ ế n m(t ao r a u muông, chị lặ n dưới ao suôt một ngày Đ ê n tô: chị moi

bò lên tìm về địa diêm bí mật

T h ậ t là: Mổíy phen chim, nối, ỉênlĩ đ è n h '

Mà lòng kỉứtug chiến tr u n g chình hhòng sỉíìì.

N G U Y E N ĐỬC HL' N(;

C.B

Dàn tộc anh hùng và anh hùng của dàn t ộ c '

Nhà xuất bản Sự thật, in lần thứ hai Hà Nội 1955 tr 21-22

Hồ Chỉ Minh - Truyện và kỷ.

Nhà xuất bản Văn hoc, Hà Nôi 1985 tr.170-172.

(1) Càu 2607: ‘‘Chân trời mặt biển lênh đénh,

Nắm xương biết gửi tử sinh chốn nào!’' (Kiểu)

(2) Trong lời tựa tập sách Dàn tộc anh hùng và anfi hùng dàn tộc tác giả viết: "N gày 19-5-1948, Hố Chủ tịch phát ớộng phong trào thị đuũ ài quốc Quàn và dàn ta vượt m ọi khó khán, hàng hái hưởng ứng, và đà có kết quả tốt đep: hàng nghìn chiến s ĩ thi đua ổã cử 154 đai biểu công, nông binh, trí xuất sắc nhất đến họp Đại hội toàn quốc hóm 1-5-1952 -

vi dàn tộc ta là m ột dán tộc anh hùng, cho nên có những chiến s ĩ thi đua, anh hùng thi đua của dàn tộc Nếu k ể hết những thành tích của 154 chiến s ĩ dự Đai hội thì e suốt nàm chưa kể xong Vậy tỏi c h ỉ k ể tòm tât

m ấy chuyện th ó r N ữ anh hùng giao thông in trên đáy là một trong số

19 truyện Người đã viết và in trong tàp sách đó, xuất bản lần đầu tiẽn trong thời kỳ khàng chiến chống thực dàn Phàp.

ĐI THUYỂN TRÊN SÔNG ĐÁY11 )

D ò ììi ^ s ỏ ỉ i g ì ặ n g ĩ ì g â ỉ n h ư t(ị

Sao dỉìa ihuxêìi chạv, thưvỀn chờ tră n g theo Bỏìì bẻ p h o n g cciììh vắng teo.

Chỉ uiỊÌìc cói két tiếng cheo thuyền nan,

ỉ^òng riéuíị riêng ĩìhữỉìíỊ hàn hoàn '

Lo sao khỏi p h ụ c gưiììíị sau Tiên Rong.

Thuvên vê, trời đù rạng đỏng,

Bao Ici nhiiônì ÌUỘÍ ỉììàu honíỊ dẹp tưưí.

N g a y 18 thciĩìẶỊ 8 nám Ỉ949

(1) Nhàn n<gàv 19 ihànq 5 nám 1949 nhiều ỷ kiến đề nghị tổ chức Lễ

đây (B T).

(2) Càu 711Ĩ: ‘ Nẻi riêng, riêng những bàn hoàn,

D ẩu chonq Irắng đĩa, ỉé tràn thấm khăn'’ (Kiều)

79

GIẤC NGỦ MƯỜI NĂM

Tôi là Nông Văn Minh, người Nùng, Cao Rằng Sinh

n ă m 1920

Cha tôi là N ô n ẹ Văn GJuansí, ne^viời m ạ n h khỏe, tín h t h ậ t thà Ngày m ù a thì ra đồng cày cấy H ẻt m ùa thì vào p h ố làm thuê Khó nhọc cá nám đẻn tòi

N h u n g cũng k hông d ư Ợ c âm no Một p h ầ n thường bị

m ấ t mùa Một p h ầ n vì sưu cao, t h u ê nạng

Cha tôi lại thườna; p h ái đi phu Mà mỗi lần cha tôi

đi phu, là tôi phải n h ịn dói Nám lôi mới lên múời, cha tôi cho tôi đi ỏ c h ă n t r â u cho cụ Bá ỏ là n g bêii cạnh

Cụ Bá hiển lành, cả ngày không nói một tiêng, (^ụ

bà ngoa ngoắt, cằn n h ằ n n h ư khí cả ngày Tệ n h ấ t là

bà ta cứ bắt tôi ăn đói Chị Thìn con gái cụ Bá, tôt ngưòi, đẹp nết cả níỊày tươi cười Chị thường giáu cơm hoặc khoai cho tôi, báo tỏi ra ngoài bụi m à ãn chớ cho

cụ bà th ấ y thì chết

ở VỚI cụ Bá chừna: mười lìăm, tôi trỏ về nh à đê lấy

vỢ Vợ tôi tê n là Xuân, cùnỄí một lứa luôi và cùn g ỏ một làng với tôi Cuôi năm Xuâti đẻ được một đ ứ a con gái Cha tôi đ ặ t tê n cho nó là Đào Từ đó ba cha con cặm cụi làm ăn n h ư n g vì sưu t h u ê n ặn g , p h u Ị)hen nhiêu, cho nên níĩhồo lại h o à n nẹhèo, khô vãn cứ khô

H ồ C H Ì ỈMIỈNH L Ấ Y K lỂ U

Hồi (ỉỏ lììột thanli Iiiéiì lèii la anh Ba, quê quán ỏ đâu

lôi khoiiíĩ b\Q{ thưcỉng (li ]ại nhcà chúng tôi Anh Ba chỉ

dên ban (ìôm Alỗi khi anli đôn thì nói chuyện thì thào

\-ỏi C'h;i tó i t h ậ t k h u y a (Tẩn s á n ơ c h a tôi t h ô i c ơ m c h o

a n h ay an An xong- chưa sáng, anh ấy đã ra đi Cha tôi

dặn vộ chónií tôi chỏ noi cho ai biêt có anh Ba đên nhà.Một hỏm, n h â n lúc vỢ tỏi đi váng, anh Ba và cha tôi hàn tan chuvỊMi (lánh Xhật d án h Tây Tôi củn ẹ ngồi nghe RỎI tôi hoi:

- Simọ; òne^ cháng có lây «1 m à đánh?

C h a tỏi Iiói:

- C i i Ớ Ị ) <*ua nó n i à đ án h chứ ly!

Anh Ha gậl gù tá n t h à n h cha tôi

XíỊày qua th á n g lại- đôn hôm 9 th á n g 3 n ă m 1945 l)ât t h ìn h lình X hật choáne^ Táy một vô, Tây chêt la liệt Xhữiig đứa sôn^ sót bị X hật bát giam, rồi cũng

bị má>' ba>' Mỹ iiém bom chêl tiệt

Cách đó niav hôm anh Ba lại đén nhà Lẩn này, anh

Ba có ve sung siiớng láni Anh ây bao cha con chúng tôi chuán bị và (lạn dò tí mí làm thẻ này làm thê kia

Vào khoánơ rằm tháiìq' Tám a n h Ba với một ngùời Iiĩin đen Anh [?a viôt tên vào một miGiìg giấy, rồi bao cha con cluing tỏi đi mời ntiîinef HẾíiíòi có tên trong

^nây dêii tỏi ra ngoài (ỉỏng khai hội Tôi hỏm đó dên

dự hôi Õ2 ììỊ^uời, ctàn ông ró đàn l)à C‘ó, a n h Ra t)ày

cách cho cluin^^ tôi chuân l)ị kliới nghĩa đ án h Nhcật đô ciìíip chính quyổn Xói chuyện chừ nẹ nửa tiêng đồnẹ

hồ rồi anh ấy hói:

- A n h chị ein đã hiôu rõ vả chiía'.^ Có ai muôn nói

đicu gì nữa không'?

Ai cũng tr á lời:

- Hiếu rõ rồi

Anh Ba nói thêm:

- Vậy thì xin a n h chị em cứ th ê mà làm N h ư n g mọi

Đ á n h N hật, khởi nghĩa, cướp chính quyền, Việt

M inh công khai, Cụ Hồ tu y ê n bô Việt N am độc lập

Đ ặt Chính p h ủ D â n chủ Cộng hòa Sướng quá! Vui quá! C hẳng bao lâu, bọn Quôc d â n Đ ảng Việt N am lưu lạc ở ngoài theo T à u về nước C h ú n g nó b ắ t cóc, tông tiên, giam đ à n ông, hiép đ à n bà, chẩng kém gì bọn N hật, bọn Pháp Mặc kệ chúng nó Chóng hay chầy, chúng nó cũng phải cút Không thì d â n cũng

đ á n h đổ chúng nó đi

Dân hả hê được ít lâu, th ì giặc P h á p lại qu ấy rôi

T a phải k h á n g chiến

Tỉnh có giấy tổ chức d â n q u ân du kích, đoàn th ể cũng

có giây bảo ai có sức thì nên hăng hái vào dân quân

T ất cả t h a n h niên cứu quôc và một p h ầ n lớn nông

d â n cứu quôc làng tôi vào d â n qu ân du kích, p h ụ nữ cứu quôc cũng xin vào, n h ư n g đoàn th ê bảo ở lại đê

tă n g gia s ả n xuất Có chị vì không được vào du kích

m à khóc h u hu

N G U Y Ễ N Đ Ứ ( ’ HỦN( Ỉ

H ổ C H Í [VIINH L Ẩ Y K lÊ U

C ha tôi đi đánh giặc cỉược ba tháng, thì bị một viên

đ ạn xuyên qua đầu gôi bên ])hải Vào n h à thương, cưa

m ất một chân

Tôi thì nhờ báu súng khá được chọn vào Vệ quôc quân Đầu tiên đ ánh ỏ Lạng Sơn Sau đôi q u a Bắc GianíỊ Rồi đôi đến Bắc Ninh Đên đây, tìn h cờ tôi gặp

a n h Ba làm đại đội trường, chỉ hiiy đội của tôi Vừa gặp n h a u , a n h mừng rỡ lắm, ôm q u àn g lấy tôi, rồi hỏi

t h ă m mọi người tron g làng

Đồng bào Bắc X in h tôt th ậ t Súng giặc b ắ n ầ m ầm

cả ngày, m à họ coi n h ư thường Bộ đội ta kéo đến đâu cùng đ ư ợ c dân giúp đỡ N h ấ t là các chị em p h ụ nữ, họ

t r a n h n h a u giúp n ấ u cơm, g á n h nước, giặt áo, vá quần cho bộ đội họ coi các chiên sĩ n h ư a n h em ruột Vệ quôc q u á n và d â n q u â n du kích Bắc N inh đ á n h cũng lăn g Mỗi lần đ á n h t h ắ n g là dân đ u a n h a u đến úy lạo T h a hồ gạo và thịt

T h á n g 10 n ă m 1947, đội của tôi lại đviỢc điều đi

đ á n h tạ i đường số 4.

Người ta nói d â n ở gần m ặ t t r ậ n ai củng hăng Có ÍỊÌ lạ đâu Tây nó ác quá C húng bắt được đ àn bà con gái, thì 7 tuổi đến 70 nó chẳng từ ai N ăm bảy t h ằ n g

t r a n h n h a u hiếp Hiếp không chết, thì nó ch ặt đầu, móc mắt mồ bụng, rạch trôn Có khi chúng b ắ t con

tr a i hiếp mẹ cha hiêp con gái, cho chúng nó coi và cười Không nghe thì c h ú n g giết cả nhà

Có khi bắt được đàn bà có thai, chúng nó trói lại như trói lợn, rồi đ á n h đô" với nhau T hằng thì đoán chửa con trai T h ằ n g thì đoán chiia con gái Rồi chúng nó mổ bụng người đàn bà chửa, móc đứa con trong bụng ra coi

T h ằ n g nào đoán trú n g thì đưỢc tiền hoặc thuôc lá

183

Có khi c h ú n g nó bắt d à n bà trói chân, trói tay lại lột tru ồ n g hêt áo q u á n rồi cho chó con hú cụt cả đ ả u

vú Người đ à n bà vô phúc van khóc chừng nào thì Tây reo cưòi chừng ấy

Bắt đưỢc người già và t h a n h niên, c h ú n ơ nó ohọc tiêt, chôn sông, ch ặt đầu p h a n h thây, hoặc ti-eo th ò n g òng tr ê n càn h cây, chất củi thui Có khi Chuns’ nó b á t

ă n thuôc viên, nói là chữa bệnh Xói xons; ch ừ n g m ấ y

p h ú t đ ồ n g h ồ t h ì trỢn m á t l ă n ra c h ê t , c á m ì n h m ấ y

tím bầm

Trẻ con thì c h ú n g nó bát bỏ trong chum, n â u cơm sôi giội vào Hoặc trói 2, 3 em lại một bó q u ấ n rơm \'à giẻ c h u n g q u an h , rồi chúng nó tưới dầu xăníỊ đốt

Tây ác n h ư vậy, cho n ê n d â n ta ai cũng h ã n g m á u lên Họ nói t h à đ á n h T ây m à chết còn hơn đê nó h à n h

h ạ mà chết

Trong tr ậ n đèo Bông Lau đ ánh được inột lúc thì tôi

bị thương nơi đầu Thoạt tiên, khôntỊ thấy đau lắm Tôi

xé áo lót cột đ ầu cho m áu khỏi chảy, rồi cứ theo a n h em xông lên Ta nhìn rõ giặc Giặc khôiig thấy ta Cho nên một loạt súng, là một tôp giặc lăn xuông Vê s a u m áu cháy nhiều quá tói mê đi bao giò không biêt

líhi tôi tỉn h lại, thì th â y mình n ằ m trên m ộ t cái giường, c h ăn và vải t r ắ n g tinh, lại hơi thơm th ơ m Sò trên đầu không th ấ y sẹo, không thấy đau ẹi cả Liếc

m ăt nhìn xung q u an h , th â y cái buông xinh xÌRh, sạch

sẽ, sáng sủa, lặng lẽ T r ầ n và vách đêu trá n g to'át Bên giviòng có một cái b à n nho nhỏ, sơn trắng Trèm b à n có một cốc sữa đ ặ t tr ê n một cái cìĩa bằng thủy tinh Lại có một cái bình cắm đẩy n h ữ n g hoa tươi thơm nơáit

N G U Y Ễ N ĐỨ( ' n ủ \ ( ;

H ổ C H Í MIỈNH L Ấ Y KlÊU

G ầ n Ị)lìía c h â n giiiờníĩ nìột (‘ò g á i q u a il áo trán^ĩ t o á t n^ôi ti’én I^hc quay mật ra phía cứa đan^^ xem sách

Hơi chói, tôi nhàiiì mãi lại tìX)ng bụní? lìghl: Mình

ớ (lâu nhi? Mình ỏ' cỉâu nhí'?

Một chôc, tôi mò mát ra Cò con gái [ỊỘp sách lại-

đ a n g nhìn tòi Tlìâ>' tòi mỏ mắt cô ấy khe khẽ bước

ại ôm tôi hôn lảy hôn đê

Tỏi Iihẻ nhẹ lấy tay da\' cô ta ra và lìói:

- Đồng chí chà làni thỏ Anh em họ cũòi chêt! Đảy

à đ â u , h ử C(V? Cô la ai?

Cò ấy nhọ n h à n ^ trá lời:

- Đáy là Dinh cỈLiòng (liiô’ïiçr Cụ Hồ Tòi là

Xghe nói Cụ Hồ tôi liền hỏi:

- Cụ ơ đâii? Cụ có m ạ n h khỏe khònẹ đồneí chí‘?

- Cụ van khỏí‘ luôn Cô ây vừa nói vừa ghé côc sữa gan miệníỊ lỏi báo tôi uỏníí một hối)

Uông xong hai hỚỊ) sưa tỏi hỏi tiẻp:

- Cô biêt bộ đội cua tôi nay ỏ (tâu không? T r ậ n Bôiie;

L au thăui:^ chu"?

Cô l)é ngập ngừníí một p h ú t rồi nói:

- Bộ dội 0 h ìn h n h ư dóng ỏ th ú đô T r ậ n Bỗn^

Lau T r ậ n Bỏni^ l^au q uân ta th a n g to

Nsíhe nói vậ>' tôi m ung quá Tôi muôn ngồi dậy, di tìm bộ đội cua tôi ngay, c ỏ bé dịu dàng báo tôi khoan dậv đã Qlioii giừ ky luậl- tỏi cứ nàm im rồi hoi:

- T h ế thi Việt Bác thỏ nào I’ổi? Giặc PhaỊ) th ấ t bại chứ? Tôi đèn dáy (ỉả mây hôm'.^

Cò bé niiin rười khòiig ti'á lòi Nhè nhẹ biỉớc qua

biiồng bên cạnh Sau một ])hút trỏ vào, tay cầm quyến

lịch, chỉ cho tôi xem Tôi lam l)àm đọc:

<S5

"Việt N a m Dán chú CôníỊ hòa.

Dộc ỉập, T ự do, H ạ n h p h ú c

N g à y 15 tháníỊ 8 năm 1958".

Tôi giật m ìn h rú lên:

- Trời ơi! Tôi vào dây mvíời n ă m rồi sao? Tôi níỊu mifôi n ă m rồi sao‘.’

Cô bé lại ôm tôi hôn Tôi lại nh è n hẹ đẩy cô ta ra

Cô vàia khóc t h ú t th ít vừa nói:

- C h a quên con rồi sao? C ha k h ông n h ậ n được con

n ữ a h ay sao? Con là Đào đây mà!

Đào! Con bé mà ngày tôi vào bộ đội, nó mới lẻn 7

to b ằ n g cái hột mít, sài lơ đầy mình Con bé Đào mà bây giò đã lớn b à n g ấy! Ma nào đoán được! (3! Mà pliải rồi Tôi ngủ mê đã mười n ă m trời kia mà Tron e khi tôi đ a n g ngủ mê chắc có nlìiểu th a y đôi lớn

Tôi bò dậy n ắ m ch ặt tay con tôi trô m át nhìii nó, xoa đ ầ u nó Tôi gat nó:

- Sao con không nói ngay cho cha biết? Thôi dừng khóc nữa ô n g mày ơ đâu? Bu m ày ỏ đâu?

Nó t r ả lời:

- O ng và bu ỏ làng Hôm q ua bu vào t h à m cha, niới

r a về s á n g nay Hai lần bu được giái thương thi đua ái quốc, đồng bào tro ng xã bầu bu làm Chủ tịch xã Tôi n g át lòi nó và hỏi:

- Con làm gì ở đáy?

Đào nói:

- Con học thuôc ở trường Đại học Trường cho con

đên đ ây tập, tiện dịp dế săn sóc cha

A di đà phật! Tôi không tin lồ tai tôi Thê nào? Thị Xuân vỢ t h ằ n g đi ờ chăn tl’âu mà làm C hủ tịch xã?

N G U Y E N ĐỨ( ' H Ù X í ;

H ồ C M Ì MIỈNtl L Ẩ Y K lÊ U

Thị Đào con dứa án vựng cơm bà Bá m à vào Đại học

Y khoa? Tôi nghe láni chăng‘.^ Tôi còn ngú mê chăng? Hay là con tòi nói dò\! Hay là thê giới dôi lộn n h à o ‘^ (ain g có lè Cũng có lẽ Xôu Táy thua, nêu Việt

Xani thông nhất dộc lập thì gi mà la làm cháng dược! Trúớc kia một cỏ hai tl'ông vừa Tây vừa X hật, Việt

M inh chi có hai bàn tay trãiig mà củng cách mạng

t h à n h công, cùng giành lại độc lập kia mà H uông chi

ta đã có chính phủ có quải) độụ có n h â u dân, kh án g chiên đà t h á n g lợi thì gì ta làm chẩng t h à n h công

Tôi đ ang ngảm nghĩ xa gần thì Đào rót thêm một

còc sữa và nói:

khỏe, coiì sõ kê chuyộn mùời năm vừa qua cho cha nghe Sau (ìáy là lời COỈI Đào nhà tôi:

**Chá(' cha còn nhớ ẹiạc Pháp tân công Việt Bắc ciiôi năm 19-17 Song chác cha không rõ chúng tán công bằno- cách năo

"Alột mặt chứỉig theo điiòng thủy ỉên sông Lô, đến Tuyẽu (ịuang lên sônẹ Gâm đên Chiêm Hóa

"Một mạt, theo dường bộ, từ Tièn Yên qua Lạng Sdn, dêii Cao Bàng, rồi xuóng Bắc Kạn

‘‘C húug gọi là hai gọnẹ kim

"Một mạt khác, chúneí đánh từ Bắc Ninh, Bắc

G iang lẽn

"Máy bay thì tlìá quân nháv dù xuông Bắc Kạn Chợ Mdi Đình Ca, Đại Từ và nhiều nơi khác

“Mục (lích của chúiìg là ngoài đánh vào, trong đánh

ra Dưới mỉớc đ á n h lỏn trôn trời đ ánh xuôzig Chúng

đã chắc mám như thẻ thì cơ q u an và bộ đội ta chạy

đ à n g tròi cũng khỏng thoát khỏi cái lưới của chúng

87

N ( Ỉ Ư Y Ễ X ĐỨC HỬX(Ì

"Nêu ta khônsj khôn khéo, thì có lẽ như t h ê thật

"Nhưng Chính phủ ta đã doán trước âm mưu của giặc Cụ Hồ liền ra lệnh cho q u â n đội và n h â n d à n

p h ả i kiên quyết xông ra cản giặc Bộ Tons; chỉ huy thì cấp tôc điều động bộ đội chặn đ á n h các đạo q u â n Tây

“Về phía thủy, q u â n ta đại t h ắ n g ỏ P h ủ Đoan, ở

Tu yên Quang, ở sông Gâm, ỏ Chiêm Hóa lìàng chục

chiên th u y ề n của P h á p bị ta đ á n h chìm M á u chảy đỏ sôns, lửa p h u n ngans; núi Bị c h ặ n đánh lièn tiếp, giặc

v ộ i v ã r ú t l u i C h ú n ẹ đ ê l ạ i v ô s ố đ ạ n dưỢ c s ú n g ÔII^

và n h iề u th a ma chôn lính Tây

‘T h ê là một gọng kìm của giặc đã bị ta đ á n h gãy

"Về phía bộ, quân ta đại t h ắ n g ỏ Bône Lau, L ũ n g Vài Đông Khê, T hất Khê H à n g chục chiếc xe của giặc bị đ á n h tan Xác c h ấ t t h à n h cồn, máu tl'àn đầy

hồ P h ía đó chúng cũng t h ấ t bại và cũng đê lọt vào tay

ta n h iề u sú ng đạn, thuôc m e n ”

Tôi sùớneí quá, nắm lấy tay con tôi hói:

- Lúc ấy cha ở đâu hở con? Sao con nhớ thê?

Đào t r ả lời;

- S a u lúc cha bị thưđng, con được theo mẹ tới t h ă m

ch a một lần, lúc đó cha n à m ỏ một nhà thương của

Q u â n y viện Con nhớ n hiều \"à kỹ là vì có nhiều sách báo nói vê t r ậ n Việt Bắc lắm, sau này còn nhiou cái lay nữa Con se lan lượt t h u ậ t lại cha r.íỊhe

Đào kê tiếp:

“T h ế là gọng kìm th ứ hai cũng bị ta đánh tan

“Chủ lực của giặc đã t h ấ t bại Q uân nhảy dù cũng bị

ta tiêu diệt dẩn Kết quả là trong 15.000 Pháp lên Việt

Bac, chêt và bị thươníí hơn 5.000, chúng lại m ấ t một sô lớn niáy bay, tà u thủy, ca nô, súng ôiig, đạn dưỢ c.

“Trong khi rút lui, bọn P h á p không quên đê lại nhừnỉỊ vêt tích dã m an tà n ác Bắn t r â u bò, đôt lúa thóc, phá hủy đền chùa, triệt hạ làng mạc hãm hiếp

p h ụ ỉiữ, giêt hại th a n h niên C h ú n g đi qua đ â u là tà n

p h á đó C h ú n g tương làm như vậy cho d â n ta k in h sỢ

Ky thực d â n ta càng căm thù càng kiên quyêt, càng

m uôn diệt cho sạch bọn ác quý thực dân

"Trong t r ậ n này, q u ân đội ta a n h dũng đã đành,

m à đồng bào Việt Bắc cũng oanh liệt Cả ngày và đêm họ kéo n h a u đi ph á hoại đường giao thông của địch Xhiểu nơi d â n tự động đôt n h à của mình để địch khỏi lợi dụng

"Các cụ p h ụ lão và các chị em p h ụ nữ cũng không Á,ém hăng hái Có n h ữ n g đội du kích toàn là phụ nữ

có nh ữ n g đội toàn là các cụ già từ 50 đên 60 tuổi Có

cụ dên 65 tuổi còn đi du kích N h ữ n g đội du kích đã

m ạ n h bạo x u n g phong, làm cho giặc m ấ t vía Còn có

n h iề u em n h i đồng làm liên lạc trong bộ đội ta, gan góc khôn khéo, th ậ t xứng đáng cái tên tiêu a n h hùng, dòng dõi của T r ầ n Quôc Toán Có em không may bị ẹiííc bắt đ ư Ợ c , tr a t ấ n tà n nhẫn, xẻo thịt cắt gân, mà vẫn không nói, không khai Khi Tây đưa r a giêt,

n h ữ n g em đó vần khôníỊ sỢ vẫn tươi cười Trước lúc chét van cả tiêng hô to;

''\^ict N a m dộc lập muôn riãni! Hố Chủ tịch muôn năm r

“T hất bại ơ Bắc, giặc mong vớt vát ỏ Nam Chúng

tấ n công vào chiến khu Đồng Tháp Mười của ta Nhưng

c h ú n ẹ cũng th ấ t bại nốt Kê đó giặc lại bị ta liên tiếp

H ổ C H Ì MINM L Ẩ Y K lÊ U

S9

phục kích tại đưòng Sài (ít)n - Đà Lạt và s.i Gòn - Sa Đéc i ’i'ons; h a i t r ậ n n à y c h ú n e ; c h ê t m ộ t S( k h á đ ỏ n ơ

m ất một só xe k há lốn; tr ậ n La Xgà trên (ÌLicig Sài Gòn

- Đà Lạt dã làm náo dộng cá dư luận Pháp

"Sau n h ữ n g I r ậ n ỏ Bắc và ỏ Nam Táy không CÒII liy vọng i h ắ n ẹ lợi về m ặt q u á n sự nữa Clinh n h ữ n g tén lãnh tụ và n h ữ n g báo chí của c h ú u g c ũ n g cônsí khai n h ư vậy

"Song, chết th ì chết n ế t k h ô n ẹ chừa Mộ mặt, gi<ặc

c ứ c h u a n b ị q u â n s ự đ ê t ấ n CÔIIÍỊ t a l ầ n s a i M ộ t m ặ t

c h ú n " xoay ra t ấ n cône ta bằnsí chính trị

"Chúng đưa V ĩnh T h ụ y và X g u \ ễ n Vãi Xuân ra

ập chính p h ủ bù n h ì n to àn quôc Song clúng lại sọ' Vĩnh T hụy đã bị Mỹ lọi dụng, cho nên chuig giao cá côna: việc cho Xuân

■'Xuân là một người k h ỏ n g có quôc tịch Việt Xam, khòng nói được tiê n g ta Nó Là d á n Tâ>-, tù bé dếii lớn

đi làm cho Tây, được Tây cho làm t h i c L i tướng Tư cách tài n á n g c h a n g có Đạo đức danh vọnịỊ cũng không Vì vậy, n h â n d â n phi nhô nó đã (tàih, t h á n sĩ cũng c h á n g ai th è m làm với nó Xuâiì họp diíỢc một bọn lâu la, i h a m tiên, vô sĩ n h ư bon P h a n Văn Giáo N ghiêm X u â n Thiện, đế lập chính ptủ bìi nhìn

“Đáu I h á n g 6 n ă m 1948 ỏ Vịnh H ạ Lcnj, thực dân

P h á p cùng VỚI V ĩn h Thụy Nguyễn Văn Xuân tuyên

bô chính p h ủ bù n h ìn t h à n h lập Cờ cúa "húng nền

v àng có ba sọc đỏ Đồníĩ bào ta gọi là “cò la que” Lá

cờ bù n hìn đó hiện n a y còn triin g bày ỏ Việi Bảo tàn g

H à Nội dê nêu cái tội buôn dân bán nu'jcciía chúng cho thiên ha đểu xem

X C U Y È N Đ Ử ( ' l i r x c

H ồ C H Í m ? i l i L Ấ Y KIÊLI

" ỉ ) é lừa bị]) dán ta, I k m i thực d á n ơ đây tiiyêii bô

th ừ a I i h ậ i i Viộl Xam " t h ỏ i i g n h ấ t dộc lập*’ N h ù ĩ i g đống ihòi chúng hru Vĩnh T hụy và X uân ký một tò

giây l)í mạl, troug (ló có mííy diểu:

"Vìệi Xam không có quân dộ) riêng, klìông có ngoại

giao riêiig không có tài chính nên g , kh ô n g có quyền

ca thiệp (ỉên "niioc Táy Kỳ ', "niiớc T h á i ” và các "nước

Xuiìg' "nước Thó'* mà Tây S G d ặ t ra

"Cô nhiên dân ta chăng ai tin cái độc lập thông nhất giá lìiẹu mà Tảy vừa ban cho bọn bù nhìn Nêu có một

ít I i g ừ ò i nhọ (lạ mà tin cháng nữa, thì sau vài hôm củng lêt lin Vì l)a bôn hỏm sau trò hẻ ỏ H ạ Long Bộ triiỏiiR

Bộ thuộc (tịa Phá}) đà tuyên bô^ rõ giá trị và nội dung

cúa "Hiỏi) cìịnh Hạ Long” Irùớc i}uốc hội Pháp.

"Thè là thực dáiì bù nhìn dã giấu đ a u hơ duỏi

T h ậ m chí các báo Việt gian cùng phải ngd ngác thàt vong, cũng ìihái chiii khéo ihực dâii và bù nhìn

Trong kic thực d â n và Việt gian đ a n g loay hoay bôi rôi n h ũ ilìê, chính sách cua ta như th ê nào?

"Xgay từ lúc tiêng súng bát đầu nô, C hính phủ và ìihan dân ta đà có niột chính sách n h ấ t (ìịnh một, chính sách khỏne^ th a y (ỉỏi Tức là k h á n g chiên cho

đ ê n t h á n g lợi C'UÔI cùiig k h á n g chiên bao giò giành

dơợc thông n h ấ t và dộc lập th ậ t S I Ì mới thôi N hư Hồ Chủ tịch (là nói: ‘T)ù can kháỉig chiên 5 năm, hay 10

15 nãin, ta cung cu' k h á n g cliRMi"

’i ) a n la ai (‘ũng hiéii ràng: Thà chịu cực khố chịu

hy sinh nia k h á n g rhiỏn õ H) năm rổi đưỢc tự do dộc lậ]) inãi niãi, còn hòn gục inặt, cúi đầiụ làm nô lệ nhvi

80 nãin vổ trước Vi vậy già Iré, gái traỉ, ai cũng n h ản

0

nại, kiên quyẽt h ă n g hủi qu ật cuòiiíí Ai c m ^ ra sức

ủng hộ ch ín h phủ, ủng hộ bộ đội

"Sau n h ữ n g cuộc t h ắ n g lợi ơ Bắc và Nam ta lại tiên lên một bước mỏi, một bước đế k h á n g chiên lúc dó và kiên quôc n gày sau"

XCiUYỂN DUC HƯXí ỉ

‘k

•k ỳc

Nói đến đó Đào ngừng lại hỏi tôi:

- Cha n g h e n h iể u quá, có m ệt không? Hív là đê lát nữa, con sẽ nói thêm?

Tôi vuôt đ ầ u Đào m à trá lòi;

- Con cứ nói đi Con cú' nói đi! Cha khòn? m ệ t đâu Bước mới là gì?

Đào cười và tiếp:

“Lúc đó là mới bây giờ thi cũ rồi, cha ạ! N g à y nay xem lại th ì bước mới ấy râ"t là tầ m thuòrg Nhùtig múòi n ă m về trước biêt nêu IIÓ ra biêt làn cho được thì không p h ả i là việc dễ

"Nói tóm tá t bước mới ấy là p hong trào rhi đu a ái quốc do C h ín h p h ủ k h á n g chiên Hồ Chí Miihi n ê u ]-a

"Thi đ u a ái quốc là một phong trào đê I0)àn toàn ihực hiện cái k h ẩ u hiệu: "Toàn d â n k h á n g (hi ên, toàn diện k h á n g c h iế n ”

"Nó là i h ê này: Bất kỳ h ạ n g người nào bít kỳ nghề nghiệp gì, ai củ n g thi d u a nhau

"ỉàm cho m a u

“là m cho tốt,

"làm cho đẹp,

"làm cho nhiều.

'*Nhà n ô n ^ thi đua n h a u chăn nuôi, ^iồng giọt cho nhiều, cho tôt đế cho đủ ăn, đủ mặc và đế tiếp t ế cho qiiân đội a n no mạc âni m à đ á n h ẹiặc.

"Công n h â n Ihi đ u a n h a u làm s ú n g đạn và các thứ khác cho n h iể u cho tôt dê tiện lợi cho d â n và đê q u án

đội có s ú n g ốn^ đẩy đủ m à đ án h giặc.

"{}uấn đội thi đ u a n h a u bắn súng cho ném lựu đạn cho xa, cho t r ú n g và diệt cho nhiểu địch, cùớp cho nhiều súng

'*Văn n h ả n , nghệ sĩ thi đua n h a u sán g tác cho hay, cho n h iều , dê cô độn^ trong n h â n dân, tu y ê n tru y ề n

ra thê giối và đê lùn lại cho đòi s a u n h ữ n g sự tích vì đại tro n ơ cuộc khanes chiến vĩ đại của d â n tộc ta

“Các n h à chuyên môn các kỹ sù thi đ u a n h a u c h ế tạo máy móc cho nhiều, cho tôt, để cho d â n sinh được

tiện lợi k h á n g chiên chóng th à n h công

H ồ C H Í IvĩirSH L Ấ Y K IỂ U

•H':v K

d a n h a n h h ù n g ” m à Cụ Hồ đã tặ n g cho h) Thi đ u a

b ắ t đầu từ t h á n g 6 n ă m 1953, tro n g nưỏc tagià tr ẻ gái tra i đều biết đọc biết viết hêt, chỉ só: Iiột ngùòi Người đó là một bà cụ 70 tuôi, ỏ làng X.L l à cụ vì tai điếc, không m uôn học KJii biêt r à n g cả IHỚC ai cũng biết chữ chỉ còn một m ình bà khô n g biết, b; t h ề qu>-ết học cho được Đến đ ầ u t h á n g 9, bà cụ đã lọc và viết được R ằm t h á n g 9, C hính p h ủ r a lệnh cả nước kh ai hội ă n mừng: to àn d â n Việt N a m th o át Iiại m ù chừ

“Ản mừng là phải Đó là một thắng lợi mà cả thê giối chỉ mỗi nước ta có Con xin nói tiếp vệc thi đua

ái quôc:

“Các n h à giầu có thi đ u a mỏ m a n g doanl nghiệp vê canh nông, buôn bán, công nghệ, đã ích CIO nước lại lợi cho nhà

“Các vị già n u a thi đ u a kêu gọi và đc th ú c con cháu làm việc

“Các em nhi đồng th i đ u a học h à n h và giíp đỡ công việc n h ẹ cho người lớn Các em cũng hăig đáo để Nhiều nơi, ngoài buổi học, ch ú n g nó tự t(' chức từ n g tốp nuôi vịt, nuôi gà, trồ n g r a u trồ n g sắn

“Nói tóm lại là q u â n sự, c h ín h trị, kinh ế, vàn hóa,

n g à n h nào cũng thi đua Sĩ, Nông, CônỊ, Thương, Binh, ai cũng th i đ u a ”

Tôi vội n g ắ t lòi Đào:

- Tiêc quá, lúc đó cha chưa lành mà thi dia giêt Tây.

Đào nói;

- Lúc đó cha không được thi đ u a thì bâ>giờ c h a thi đua Hiện n a y toàn dân cũ n g đ a n g thi đ u kiến quốc đấy cha ạ

N G U Y E N ĐỨC HUNT,

Tôi lại hỏi;

- Sf.u phong trào thi đ ua ái quốc kết qu ả t h ế nào? Đàr n ó i:

"Chính phủ lập ra các baiì cổ động thi đua từ Trung ương cho đên các khu, các tỉnh, các huyện, các xã Chính phủ lại đặt ra giải thương Các đoàn thể cũng vậy

‘‘Vì thi đ u a ái quốc là một việc mới lạ, b a n đ ầu còn

bỡ ngc Nới t h ì làm quá sức Nơi thì m ạ n h ai nấy làm, không có kê hoạch Nơi thì kê hoạch không th iế t thực,

à m đưỢc í t l â u r ồ i n g u ộ i d ầ n

“Song nhò kinh nghiệm, nhờ sự giúp đõ và khuyên khích ìủa Chính phủ cùng các đoàn thể, n h ấ t là nhờ lòng hăng liái và chí kiên quyết của dân, vài ba th án g sau,

các ng.inh các nơi đều thi đua có ngăn nắp Từ đó vể sau,

thi đua tiến lên vùn vụt Kêt quả đầu tiên là: dân đủ ăn, quân củ súng, đ á n h đuối thực dân, tr a n h lại độc lập

“Co;i q u ê n nói rằng: Vệ quoc q u â n và d â n q u â n du kích 1;1 ngưòi xun g phons; đ ầu tiên trong phong trào thi đ m ái quốc Họ đặt tên riêng cho cuộc thi đ ua của

họ là Luyện q u â n lập công Bộ Quôc phòng, thì gọi thi

đu a là gây cơ sở, p h á kỷ lục

“Mçt m ặt thì họ thi đua học tậ p b ắ n súng, ném lựu đạn, hành qu ân Đồng thời họ thi đu a tron g n h ữ n g cuộc xang p hong đ á n h giặc Họ tiến bộ r ấ t n h a n h vê mọi mịt Và sự tiến bộ của q u â n đội lại làm cho n h â n dân thêm h à n g hái trong cuộc thi đua

“C ố n h iê n , giặc P h á p không đê cho ta thi đ u a một cách v^n ÔII

H ổ C H Ì M IN H L Ẩ Y K lỂ U

195

“Đ ến m ù a T h u Đông n ăn i 1948 íỉiặc lại t i n công ta một lẩn nữa Sức c h ú n g đã sút n ên t r ạ n ỉ ày k hông được ào ạt b ằ n g t r ậ n Thu-Đ ông n ă m trưóc.

“N h ư n g C h ín h phủ ta đã sần k ế hoạch Q u â n và

d â n ta đã c h u ẩ n bị sẵn sàng Lại nhờ kêt qiu c ủ a cuộc

th i đ u a ái quôc, m à lực lượng ta hùníĩ hậu hơn ti’ùớc nhiều cho n é n địch bị t h ấ t bại đ au đơn hơ n t r ạ n trước Khi b ắ t đ ầ u tấ n công, q u â n lính nó br p h ầ n , lúc

sơ t á n kịp thời, th ì khône; m ấ t m át ch ú t gì IVĩt NhữnỉỊ nơi nào h ữ n g hò chậm trễ không ra sức p iá hoại và

làm vườn k h ô n g n h à trông đến nơi đên clô"n, thì bị

giặc p h á p h ách , k h ủ n g bô t à n tệ Khi bị quin ta đuôi

đ á n h , bọn giặc điên lên, hóa ra “chó dại c a n c á n ’; trên đường r ú t lui, gặp n h à đôt nhà, gặp người á ễ ‘t người,

b ắ t đưỢc đ à n b à th ì hiếp đ à n bà, k hô ng bắi đ úợc đàn

b à thì hiếp súc vật

“Hai là, du kích ta r ấ t khôn khéo Ban n rày giặc đi đến đ â u cũng bị du kích ta bám lấy dánh B;an đêm giặc đóng ở đ â u c ũ n g bị du kích ta q u ấ y rôl Họ là m cho giặc ăn không ngon, ỏ không yên Đên nỗi ngie lá rụng, chim k êu giặc cùng giật m ình sỢ du kích, n h n bụi cây

đ á m cỏ củng tưởng bộ đội dâu quân Ch\n!g hoang

m a n g hôt hoảng, m ất cả t m h ihần Khi gỘD Vệ quôc

N G Ư Y Ễ X ĐỨC H Ù N C

qLiân ihì ẹiặc đã mói một, khỏiiíỊCÒn chí chiên đ ấ u nữa

Vi thé mà Vệ quôc q u â n luôn luôn i h ắ n ẹ t r ậ n ”

Xs^he thích quá, tỏi l)uột mồm hỏi:

- Thê là ỉĩiặc Pháp hoàn l-oàn th ấ t bại, ta hoàn toàn

ih ắ n ^ lợi kháng chiên hoàn toàn th à n h công rồi, chứ gi?Đào nói:

- T h iia cha chiia đâu Lúc đó củng có người tưởng

n h ư cha vừa nói Xhiing Cụ Hồ bảo rằng: Con r á n thực d â n (lã bị ta clánh gầy lúng, song nó chưa bị đ á n h giập dầu Còn đầu thì nó còn có thê cắn Vì vậy, ta cần ]jhái cắn t h ậ n hơn đề phòng hơn, c h u ẩ n bị hớn nữa,

dê clánh rho giập đ ầ u nó Khi đó t a mới h o àn toàn

t h á n g lợi!

(ịiiá nhiên nhif lời Cụ nói Sau khi t h ấ t bại giặc

\éo n h a u vè giữ niấv t h à n h thị lớn, đê m ư u vật với ta một keo nữa

“Một hôm, bất th ìn h lình từng đàn, từ n g lũ máy bay,

từ troiig các th à n h thị tủ a ra n hư ong Xung q u a n h

t h à n h và trong nh ữ n g vùng chúng tương có cơ quan hoặc q u án đội ta đóng, chúng giội bom xuống n h ư mưa

97

Tôp máy bay này vê, thì tôp khác ới caúnsg th a v n h au ném bom suôt một ngày và n ử a đên T.ếng nổ long trời chuvển đất, khói lên nghi n g ú t nl\f mày

q u a n h t h à n h đã bị bom tiêu di»t hết rổi, qu ân đội chúng xồng xộc trong t h à n h kto ra Đ ê n ngoại ô chúng không th ấ y một bóng ngiòi, c h ú n g càng tin tương lực lượng ta không thê cứu 'iện được nhau, bị ta tiêu diệt gần hết

“Trong lúc hai bên đ ang kịch chiến ơ ngoài thì các đội cảm tử của ta lẻn vào t h à n h từ triíớc, toán thi đột kích vào các cơ q u a n của địch, toán thì mò vào phá máy bay, đôt kho dầu

“T r ậ n đó là t r ậ n cuôi cùng Chỉ trong và ngoài th à n h

H à Nội đã có hơn một vạn giặc chết v ả bị thương, chúa kê n h ữ n g t h à n h phô khác

“Tin t h ấ t bại vê đến Ph áp, cả nước xôn xao, đòi lập tức giảng hòa với ta Quôc hội Pháp đánh đô chính

p h ủ cũ, b ầ u ra chính p h ủ mới Chính Ị ) h à này liền phái đại biểu qua thương lượng vâi Chính, phủ ta

“Cuộc đàm p h án tiến h à n h i-ất n h a n h chóng, vì ngay

từ lúc đầu k h á n g chiến Chính phủ và nhâri dâii ta đã định rõ lập trvíờng của Việt Nam, lập trườn? ấy là;

“Việt N am hoàn toàn thông n h ấ t và độc lập,

“Có Quôc hội riêng,

“C hính p h ủ riêng,

“Q u â n đội riêng,

"Ngoại giao riêng,

“PCinh tê và tài chính riêng

NGUYẺN' ĐỬC H I n g

"(\hí một tu ẩn ihì hòa ước ký xong.

"Ba hỏm sau, tiàiì CÕI Việt X am làm lễ ăn mừní>'

k h á n g chiên thắiií: lợi

“Ong và bu nó \'ới con r à n g ngày lễ đó vui gấp mitời gấp t r à m ngf.>- lỗ Độc lập th á n g 9 n ă m 1945 Mà viii thật Cò đỏ sac vàng đò rực t h à n h thị và thôn quê Đàu đâu cũnsí kéc cờ treo đèn kết hoa N h â n dân ỏ cách th u đô và các tinh lỵ 20, 30 cáy sô đều kéo n h a u

vô đó tụ họp Mỗi Igúời cầm một lá cò nhỏ một đoàn dan đáu bàn g lá cò’ lo, T h à n h th ử các nẻo đường trở nôn n h ũ n g dòng song ngúời và làn sóng cờ, chạy mãi chạy mãi không nỉớt, Hà Xội chạl ních n h ữ n g nẹười

là người ])hần thi bộ đội kéo về j)hẨn thì n h â n dân kéo đén Ai cùiig vui citời hăm hơ c á m động n h á t là anh em chiên sĩ dén đâu là d â n bâii lại đó Người biêu

thứ' này, kỏ tặns; vặt khác Có n h ữ n g cụ già m ừ n g rỡ

và vui sướníí quá mà khóc nhii Irè con

"1'rona: bài diễn văn của ( ’ụ Hồ Iruyền k h a p cá núớc ngày đó con còn nhớ nhữneĩ lời này;

9 9

"Nước ta ngày n av được th ô n g n h ấ t và độc lập th ậ t

sự rồi Thông n h ấ t và độc lập đó là do mồ hôi nước

m ắ t của đồng bào do xương m á u cúa chiên sĩ m à

t r a n h được

“Ta t h à n h công rồi, song c h ú n g ta cving như ngưòi

đ á n h võ t h ắ n g lợi T uy t h ắ n g lợi, n h ư n g không khỏi chảy m áu trầ y da Bâv giờ cần p h ải lo chữa những vết thương đó

“Bao nhiêu t h à n h phô bị t à n phá, là n ẹ mạc bị t a n hoang Bao nhiêu ruộng đ ấ t bị tiêu điểu, đưòng sá bị

hư hỏng; bao nh iêu đồng bào bị lưu ly t h ấ t sở trẻ con

k ết mà chúng ta kiến quôc t h à n h công

“Nội trong ba năm, chúng ta phải ra sức kiên thiết non sông gấm vóc này th à n h một nước Việt Nam mỏi, một nước Việt Nam no ấm, giàu mạnh, dân chủ, hoa bình”

“Lòi kêu gọi của Cụ Hồ được to àn dân h ă n g hái hưởng ứng

“Phong trào thi đ u a ái quốc cứ theo đà tiên mãi, tiến m ạn h hơn trước

“Mai ngày kia cha khỏe, đi t h ă m phô và làng, cha

sẽ không n h ậ n r a được nữa Vì bây giờ d â n '.a, nưỏc ta khác h ẳ n ngày trước rồi Từ N a m Bộ dên 3ác Bộ, từ

vù n g ngưỢc đến miền xuôi, từ t h à n h thị đêr th ô n quê, không còn có một người nào m ù chữ, không :òn có một

N G U Y E N ĐỨC HỪN( Ì

s â n thê thao, IIƠI nào cũng có.

“Cò bạc hiU xách, trộm cắp, đĩ điêm đều mất

" N lữ n g ])hong tục h ủ lậu, n h ữ n g vết tích chiến

t r a n h cũng hết sạch

"Nl-ung đại biêu tron g Quôc hội, n h ữ n g n h â n viên tro n g Clúiih phủ, n h ữ n g cán bộ trong các đoàn thê

đ ều là n h u n g người có tài có đức, n h ữ n g người “anh

h ù n g ihi đ ua ái quôc" do n h â n d â n củ ra Ai cũng thực

h à n h bôn chữ ccin, kiệm, liêm, chính và câu châm

ngôn ‘chí công vô t ư ”

“Co:i không biêt rõ đời N ẹhiêu, T h u ấ n th ị n h vượng

t h ê nf.o chứ nước ta ngày nay t h ậ t là một nước lễ nghĩa, một nước tự do và h ạ n h p húc”

Nhưng đồnẹ bào ta không vì th ê m à tự mãn, tự túc

C ụ Hồ đã nói: “C h ú n g ta còn phải cố gắng nữa, để tiên

bộ nữa Còn p h ải tiếp tục phong trào thi đ u a ái quôc,

đê theo cho kịp các núớc tiền tiên trê n thê giới”

Nghe đên hai chữ thê giM, tôi sực nhớ lại ngày còn ở

bộ đội anh chính trị viên thường nói chuyện tình hình trong Iiưổc và tình hình thô giối Tôi liển hỏi Đào:

- Tìnli hình tro n g nước n h ư con đă nói, còn tình

h ìn h thê giới r a sao?

Đào chưa kịp t r á lòi, thì th ấ y một đám người kéo vào phòii^ tôi, đi đ ầu là một ngưòi vạm vỡ, đeo kính trá n g Mọi người tươi ciiời vui vé, ta y cầm một cành hoa Khi vào đóníỊ đu rồi, họ đồng t h a n h nói lớn:

201

Hoan hỏ đồnq chí Văn Miììh

Giấc mộììg mu'ờì năm đủ tíĩìh!

Đào đứng dậy ^iỏi thiệu từng ne^iiòi Té ra bác sĩ

Trân, giám đốc n h à RỄỊhỉ dưỡn^ này, và một sô n h â n viên Tôi cảm ơn mọi ngiíời Bác sĩ T r â n cho phép tôi

tùy ý nằm ngồi, đi, đứng và hứa ba hôm s a u tôi có thế

về n h à tôi

X í l ư Y Ễ N Đ Ứ ( ' H U X í ỉ

Ba hôm sau tôi ra về

v ể đên nhà không khỏi tủi tủi m ừ n g mừng, tìn h xùa cản h mới Việc đ áu tiên tôi làm là viét một bức

th ư giao cho Đào d â n g lên Cụ Hồ đê cám ơn N^ười và chúc Người m ạ n h khỏe Việc th ứ hai là cầm bút ghi lại n h ữ n g điều trê n đáy:

Tronq ÌUƯỜI n ă m b ấ \ nhiêu tinh ^

Nước ỉnình m ìn h cứu, dán m in h ììiinh \êu,

-T R Ầ N Lự(^

Giấc ngủ mười nãm,

Tổng bộ Việt Minh xuất bản tại Việt Bắc, 1949

Hó Chí Minh - Truyện và kỷ.

Nhà xuất bản Văn hoc, Hà Nôi, 1985 tr.148-162.

(1) Câu 2643: “Mười lãm năm bấy nhièu lần,

Làm gương cho khách hổng quần thử soi'^ (Kiều,

(2) Càu 2674: ‘‘Oan kia theo mãi với tinh.

Mót mình minh biết, một mình minh hay" (Kiều)

có TIẾN MUA TIÊN CŨNG Được?

Tục ngu có cáu: "Có tỉổỉĩ ỉììua tiêìì cũng đưỢc, không

tìưn c h ọ v n g ư Ợ v c h ạ y X ỉ i ỏ r ổ thời đại mới câu ấy không đúueĩ laữa Chứng cớ: nám 1947, Mỹ mòi các niiớc đẻn nói: "Chúng tỏi có tiềii, mòi các a n h vay Nlìưng ai muôn v a \’, thì phái thê này thê này ",

'^iẻn Xô và vác nùỏc dán chu mới klìôníỊ thèm vay, vì biét rang; “tliê nàv" là thê nào Các nùốc tư ban vì tài

chính kiệt quệ vì “máu th a m hễ th á y hơi dồn^ ià mê”,

n é n Iiham m at inà vay Va>' XOIIÍỊ, liền bị Mỹ "thô nay", tức là Mỹ Iiám hôt quyền chính trị, kinh tê,

q u á n sụ cua các nùớc mác nợ Đó là kê hoạrh Mácsan

Thày vạy nẽu vừa rồi Mễ Tây Cơ Diễn Điện - và

n ấm nước khác từ chôi tiển Mỹ “giúp" Bộ trướng iiíỊoại giao N am Dương h ấ p tấ p n h ạ n Mỹ “giúp", liến

bị Quỏc hội Nam Dương bat tù chức P h án độníỊ Mỹ I'át lo ngại Các báo Mỹ nỏi: E r ằ n g nhiổu nừỏc khác

cũng Hỗ từ chỏi như vậy thì Mỹ dù có íiển cùng không

m u a tlúỢc tiên, tức lã a n h hu(ĩiiỉí Mỷ càng kéin SÚL

Không tien klìònẹ Iihát định phái chạy ngừỢc chạy xiiôi Chứng cổ; Liêỉi Xô và các Iiiiớc dán chủ mói khi

(1) Nay phiêỉĩ àm là Méhicô

(2) Nay phiêỉi àm là Myanrna.

203

cách m ạ n g mới thànlì công, chí có hai bàn tay trang Nhò n h á n dân thi dua sán x u ất và tiêt kiộm tự lực

c ánh sinh, chònẹ t h a m ô, lăng phí và bộnh q u a n IÌ6'U, nên dần dần dân giàu, nừỏc m ạnh Việt X a m daiiíí

p h á t động phong trà o sán x u ấ t và tiét kiệm Cliính phủ Đoàn thê và n h â n d ả n đồng tủm Iihất trí, thì

n h ấ t định t h à n h công

K h ô n g liền ia tạo ra tiẻn,^

K h á n g chiến th ắ n g lợi là tiên trên dời.

X(1UYỂN Đ Ứ ( ’ H L \ \ ( ;

Đ x

Báo Cứu quốc, số 2048,

ngày 4-4-1952.

(1) Càu 689: ‘T ro n g tay đâ săn đóng tiên,

Dấu lòng đổi trắng thay đen, khó gì!*^ (Kiều)

H ổ C H Í M IN H L Ấ Y K lÊ U

THƯGỦ1 NHI ĐỐNG NHÃN DỊP TRUNG THU

Gái các cháu nhỉ dỏng,

Ti'ung ilìu nầy là T r u n g thu hòa bình đầu tiên, sau

8 9 n ấ m k h á n g chiên a n h d ù n ẹ cua n h â n dân ta

T rong CIIỘC klìáiig chién cứu nừớc, các cháu cũng có đóng Sióp một phán X h ả n dịỉ) nà\' Bác gửi lòi t h â n ái

k h e n ngợi các cháu

T r ă n g t h u trong đẹp sán g rọi k hắp ndi từ Xam

đên Bac C ủ n g n h ư lòng Bác yêu quý l ấ t cá các cháu

m iển Bác và niiền Xam

Lần n h y 15ác bận việc quá, không r ả n h làm thơ gửi

cho các cháu Bác chỉ chúc các cháu vui vẻ m ạn h khỏe, ng oan ngoãn, và cô gáng thi đu a học hàn h

ĐOn ỈÌÍỊCÍV N a m Bắc một nha,^

Các cháu xum Xỉí, thì ỉn vui lòng ~

Tr u ììị Ị t h u n á m Criap N g ọ

B Á C H Ò c ủ a các c h á u

Tài liếu lưu tai Viện bảơ táng Hổ Chí Minh

In trên báo N h ả n d à n , số 224 từ ngày 11 đến ngày 12

th á n g 9 n ă m 1954.

(1) Càu 2435 "Sao cho muôn dệm một nhà" (Kiểu)

(2) Càu 2436 "Cho người thấy măí íà ta cam lòng” (Kiều)

205

MỪĨ^G NGÀY SINH NHẬT QUÀN ĐỘI NHÂM DÂN

10 n ă m trước đâv, q u â n đội N h ậ t - Pháp t u n g hoành, n h â n d â n Việt N a m khôn khố T i m g lúc đó ỏ

L ạ n g Sơn, Cao Bàng, vài nhó m du kích l ắ t đầu tổ chức T uy cái gì củng thiếu n h ư n g d ũ n g c ả n có th ừ a Hồi đó có người nói với một giọng thương ầại: “C h â u

c h ấ u sao đ ấ u nổi ông voi!”

Bác t r ả lòi một cách đ a n h thép: “Bây gií c h ú n g ta mối có vài chục người du kích, chắc ch ắi s a u n à y

c h ú n g t a sẽ có h à n g chục v ạ n h ù n g b i n h ”

R ấ t tin tương, đồng bào Cao - Lạng t r ả lời b a n g cách khuyên con em th a m gia các đội du kích và h«t lòng ủ n g

hộ các chiến sĩ n h ư cha mẹ s ă n sóc đàn con <ưng

Đ ả n g giao cho Bác trực tiếp l ã n h đạo Cíc đ ồ n g chí Trườ ng Chinh, P h ạ m V ă n Đồng, Võ N g iv ê n Giáp, Chu V ă n Tấn, v.v t h ì p h ụ t r á c h việc tô ciức, h u ấ n luvện chỉ huy

Thực d â n P h á p và q u â n p h iệ t N h ậ t càn q u é t càng

g ắ t gao, thì lực lưdng du kích p h á t triển ^à.ììg m a u chóng P h á t triể n đến đâu, t a thực hiện Cií:nh sách

d â n chủ của M ặ t ti’ậ n Việt M in h đên đó Mon một

n ăm , p hon g trà o du kích đ ã lan k h ắ p cả ntớcc từ Bắc đến N a m và đã trở n ê n đội q u â n chủ lựccủía Cách

m ạ n g h a n g Tám X h ân dân ta lên n ắ m chính quyền Việt Nin.1 ta t h à n h một nước độc lập.

Thic d â n gáv chiên, cuộc k h á n g chiên trường kỳ và gian kiô bắt đầu N hữ ug đội du kích nhỏ bé năm kia,

đã t h à i h liàng vạn Q uân đội n h â n d â n h ù n g m ạnh Thực ( â n hiêu chiến Pháp đã phái n h ữ n g tưống cừ

n h ư Lícléc, T átxinhi VỚI hơn 18 vạn binh sĩ P h áp cùng VÓI 30 vạn binh sĩ Bảo Đại, do đê quôc Mỹ giúp tiển, g ú p súníỊ Kêt quá là q u â n ta thắng Vì;

- Qi.ân đội t a a n h dũng, quyết tâm

- X l â n dân ta nồng n à n yêu nước, hết lòng ủ n g hộ

q u ân cội ta

- ĐíiiíỊ và Chính phủ lãnh đạo đúng đắn, kiên quyết

- Ciộc k h á n g chiến của ta là chính nghĩa, được

n h â n cân P h áp và n h â n dân yêu chuộng hòa bình thê giỏi ủrg hộ

N a' chiên t r a n h đã chấm dứt, hòa bình đã trỏ lại,

nhiệm vụ của q u â n đội ta là: Thi đ u a học tập, củng cố

quốc phòng, giữ gìn hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, giúp đỡ

n h â n (lân tăn g gia sản xuất, làm lực lượng t r ụ cột cho công C-IỘC hòa bình, thông nhất, độc lập, dân chủ của

m í ớ c U

Quản ta công trạng lớn lao

Mười năm lịch s ử biết bao nhiêu tinh! '

C.B.

Báo Nhân dân, sô 296,

n g à v 2 2 - 1 2 - 1 9 5 4

H ồ C H Í IMírSH L Ấ Y K lỂ U

(1) Câu 3069 “Những là rày ước mai ao,

Mười lăm năm ấy, biết bao nhiêu tình!" (Kiều)

207

NỮ ANH HÙNG NGUYỀN THỊ BƯỞI

Người Long Động, tin h Q u ảng Yêu;

H ai mươi bôn tuôi, tín h hiến vờ ngoan.

T ừ ngày giặc đ á n h vào lànq,

Chị đán h du kích tó g a n anh /lùng.

Việc g ì chị củ n g x u ỉig phong,

Khiến cho đ ồ n g đội càng h ă n g thêm n h ĩề u

Chiến tranh cà n g khó hao nhiêu,

Tinh thần càng vững, càng nhiểu chiến cổng Khi đánh giặc, k h i giao thòng,

Tuyên truyền, tố chức, chị k h ô n g ngại nẽ.

Một hôm, k h a i hội ra về,

C h ẳn g m a y địch bắt, k h á n g h ề k h a i ra.

C h ú n g d ù n g đ ủ cách khảo tra,

Rồi cho lính hiếp suốt 3, 4 tuần.

Chém cha lũ giặc bát nìiân, -^

C h ú n g toan hắn chị ờ chăn ngôi đỉnh.

N g h ĩ rằng m in h chết đã đành,

Còn tcii liệu Đ ả n g g iâ u quanh mai nhà?

(1) Anh húng liệt s ĩ Mạc Thị Bưởi Trong thời gian khànc chiến chống Pháp thôn Long Động, xã Nam Tân huyện Nam Sách thuộc Quảng Yên (nay là Nam Sách thuộc tỉnh H ải Dương).

(2) Càu 2151: "Chém cha cái số đào hoa,

Gỡ ra rổi lại buộc vào như chơi!" (Kiều)

Chị bèn một chỉ/ớc ìiíịhỉ ra:

X i n vổ ìáv s ú n g đ ặ n g m à báo tin,

Đến làng, gặp một ỉiíỊười quen,

Thừa cơ chì đá đưa tin rò ràng.

Rồi qua y m ặt ìại đư ờ n g hoàng,

Chửi vào m ặ t giặc, giặc c à n g căm gan

C h ú n g liền đ ạ p chị ngã lăn.

Dứa dao khoét vú, đứa chăn g i ẫ m đầu

Dứa thi tay đờ chậu thữu,

Đứa thỉ mỏ chị từ đ ầ u đến chăn!

Chị luôn g i ữ vữĩìg tinh thần,

Hò to khciu hiệu, chửi q u â n bạo tàn.

Vi ỉòng yẽu nước nong nàn,

Nôu gương oanh ìiệt m u ỏ n ngàn đời Hau.

KIÊU BÀO YÊU NƯỚC

Kiều bào ta ơ trọ các nùớc tư bản thường bị uy hiôp hoặc lợi dụng N h ư n g đại đa sô kiều bíio là nhữiig người yêu nừốc kiên quyêt và bển bí đ ấ u t r a n h cho

Tổ quôc

Vừa rồi gần 2.000 kiểu bào ơ Pháp, đủ c‘ác tầ n ẹ

lớp tr a i có, gái có già có t r ẻ có đà kv tê n ăín đương

cục miền N am hiệp thương vối C h ín h phủ ta và dòi

C h ín h p h ủ P h á p I^hái làm đ ú n g Hiệp định (liơnevơ Vậy có thơ ràng:

Gửi them đcìt khách qué người,'^'

N h i n về cốquổc cách vời tr ù n g dương '

Càng nhin càng nhớ, càng thươníỊ,

Cùng m o n g Tỏ quôc th ịn h cường vẻ vciniỊ,

Càng căm n h ữ n g ké gicLìì ngoctìi,

N ghe lời bọn Mỷ p h a n g a n g hòa hình.

(1) Càu 889: 'T h ỏ i con còn nói cíìi con.

Sống nhở đất khách, thác chôn quê người!" (Kiều)

(2) Càu 1787: "Bốn phương mảy trắng một màu,

Tròng về cố quốc biết đâu là nhà?^ (Kiểu)

Mọi níỊiấìi đoàìì kữi đ ấ u trciìih,

Di)i Ngò Dìììh Diừni ỉáìi thành hiẹp thươỉìíỊ.

ỈỈÒCÍ ì)inìi, ỉhỏìiiỊ ììhcít, dộc ìập, íựcườnỉỉ, Sao ưCíĩĩg cờ dó clan đườììỉ^ chuìiíỊ ta.

MỆT TIN TỨŨ LẠ

Tin tức các báo (23-5); “Mỹ m u ố n g iú p nước L ib ă n g

17 triệu đôla, n h ư n g L i b ă n g t ừ chối, k h ô n g n h ậ n ' Có

lẽ bà con ta lấy làm lạ, vì sao người ta mời lấy tiền,

m à Libăng lại t ừ chôi? Xin xem lại câu c huy ện difối đây, thì bà con sẽ rõ:

“Liên Xô đã giúp:

300 triệ u đôla cho N a m Tư để p h á t t r i ể n th ê m

ÕOO triệu đôla cho B a Lan,

125 triệ u đôla cho T r iề u Tiên d â n chủ,

1.400 triệu đôla cho T r u n g Quôc để thêm vôn vào

k ế hoạch 5 năm

Liên Xô giúp các nước đ ủ sức để s ả n xuấc m ỗi n ă m

9 triệu t ấ n gang, 4 t r i ệ u t ấ n d ầ u lửa, 5 t r i ệ u rưõi kilôoát (KW) điện

Liên Xô lại giúp các nước d â n chủ Đông Ả u 1.500

kỹ sư và giúp các nưốc ấy đào tạo th ê m 2.3C0 i ỹ sư và chuyên gia

Liên Xô có thể giúp các nước nhiều n h ư v;ậy, là vì kinh tê của Liên Xô p h á t triển r ấ t nhanh; cònfg nghiệp

n ặ n g củf; Liên Xô năm nào cũng sản x u ất mau chóng đủ các th ứ n á y móc đào tạo ra nhiều kỹ sư và chuyên gia”.

Đó là báo cáo của Đalet trước Quôc hội Mỹ hồi đầu

t h á n g 5 Đalet nói thật, đó cũng là một tin tức lạ

Từ l&õO đên nay, Mỹ dã “giúp” các nước phe Mỹ 25.000 triệu đôla, trong sỏ đó hơn 13.000 triệu là vũ khí Vả lại n h ư tờ báo tư sán Mỹ Tin tức (14-4) đã viết:

“Các nước châu A không ưa ‘'ũiện trỢ " của Mỹ, vi nó kèm theo nhiều điều kiện nặng nề Bởi vi M ỹ cốt bán chạy các hàng hóa ê đọng của Mỹ, chứ không giúp đ d thật

s ự cho CŨC nước ấy S ự giúp đd của Liên Xô thì hợp với

n hu cầu của các nước đưỢc giúp , làm cho các nước mới

đưỢc đ ộ c lập thoát khỏi ách kinh tê của phương Tây ".

Hôm 2-4, Hội các chủ n h à máy Mỹ đã tu y ê n bô^ rõ ràng: “Mỹ không n ê n giúp cho các nước xây dựng công nghiệp, vì e họ sẽ cạnh t r a n h với công nghiệp Mỹ”.Hôm 1-4, một đại biểu Quôc hội Phi L u ậ t T â n nói:

“Viện trỢ của Mỹ kèm theo những điều kiện t à n n h ẫ n hơn là xiềng xích sắt ”

C ũ n g vì lẽ đó, m à Thủ tướng P h á p đã nói: “Mỹ càng giúp đỡ, thì th iê n h ạ càng oán ghét Mỹ”

Và T hủ tướng nước Xâylan nói: “Đôla Mỹ không thô mvia chuộc lòng tự tôn của n h â n d â n ta ”

Vậv, người Mỹ có câu rằng:

Có tiền m à cậy chi tiển,''‘

M ấ t tiền, m à Ini vô dĩtyén ìn đời!

H ổ C H Í Mirsn L Ẩ Y K IỀ U

C.B Báo Nhàn dàn số 827, ngày 9-6-1956

(1) Càu 3247: ‘Có Tài, mà cậy chi Tài?

C h ữ 'à i liền với chữ Tai một vần" (Kiều)

213

DIỄN VĂN TRONG BUỔI TIỀN CHỦ TỊCH VÕRÔSLÕP

Thưa đồng chí Chu tịch thân niên,

Thưa các đồng chí,

Tôi xin th a y m ặ t n h â n dân Việl Xam C h í r h p h ủ Việt X am D án chủ Cộnẹ hòa và Đ áng Lao độrg Việt

X am kính chúc đồng chí Chủ tịch và các vị troiìg Đoàn lên đường m ạ n h giỏi

Xgày giò đồng chí ơ lại Việt X am tu y ngai Iigúi,

n h ù n g đồng chí đã tiếp xúc vối nhiều cônọ: n h â r iiôníỊ dân, trí thức và đủ các tần g lớp n h â n (lân Việt Nam Đồng chí đã th ấ y rõ th ê m V chí p h ấ n đ ấu và tinh th ầ n

ao động của mọi ngnòi Đồng chí đã có những lời ân cần k h u y ên khích mọi người Và đồng chí thêm tin chắc r ằ n g n h â n d ân Việt Nam n h á t định sẽ t h i n g lợi tronơ công cuộc xây dựng kinh tê, th ố n g nhốt niíoc'

n h à và tiên d ầ n lên ch ú nghĩa xã hội

Trong Iihững ngày dồn^ chi ơ lại Việt Xam, nhâii

d ân Việt X a m đưỢc th ấ y và neíhe clồnẹ chí càng thèm yêu môn đồiigchí càng thêm yêu mén n h â n dán Liôii

Xô và càng tin tươnq s á u sac rằ n g n h â n d ân Liên xô Iihấl định t h à n h cônẹ vẻ vaiìg trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa cộng s ả n và báo vộ hòa bìiih

Hôm nay, đồng chí Chủ tịch và các vị trong Đoàn

từ giã Việt N a m đê vê núớc thì n h â n d â n Việt N am

H ổ C H Í m ỉS li L Ấ Y K IÊ U

chúne; tòi ciinịX thỏm qu> en luyen, song chú ng tôi biêt

rằng: Từ Hà Xội dên Matxcova tuy đi qua bôn niiớc và

cách xa hôn niột \'ạn cây sò song dồn^ chí vẫn không

rời clại ẹia dinh xã hội cliu nghĩa của chúng ta Bất kỳ

đen đâu dồng chi Chu tịch và các đồng chí trong

Đoàn vẫn gặp a n h em con cháu, bà con và bầu bạn

t h â n yêu T h ậ t là:

Quơỉi S(ỹn muỏìì dậm một nhà,^

Vi troìiíỊ bôn bien dêu ìà anh em.

Khi đèn th â m Việt Nam đồng chí đã m an g lại cho

n h â n dân Việt Xam mối tình th â n ái nồng n à n của

n lâ n dán Liên Xô a n h om

N ay đồn^ chí trỏ về, chúns: tôi t r â n trọng xin đồng chí n h ộ n lấy và nhờ donsí chí chuyển lòng biêt ơn và tìn h yêu inèn cua n h ả n d ân Việt N am cho n h â n dâu

C h ín h phủ và Đ ảng Cộng sản Liên Xô vì đại

S au nữa, tôi xin gửi cho các cháu t h a n h niên vá nlìi

đổng Liên Xô nhiều cái hôn và lời chúc vui vé, m ạ n h

khỏe, học tậ p tôt, lao động tôt, tiến bộ nhiều

Chúc đồng chí Chủ tịch và các vị trong Đoàn đi diiòn^ l)ình a n m ạ n h khỏe

C h ủ iịc‘h Vôrôsilôp muôn năm!

T ìn h hữu ỉiglìị giữa hai nước Việt - Xô mviôn năm!Hòa binh thê giới muôn nàm!

Dọc ngcìy 2 4 ‘5 -1 957

B á o A^hán d á n , sò Ỉ Ỉ 7 3 , n g Ờ Ỵ 2 5 -5 -1 9 5 7

(1) Càu 2435: "Sao cho muôn dâm môt nhà.

Cho người thấy mảt là ĩa cam lòng''' (Kiều)

ĐIỆN BIÊN PHỦ

N ăm n ă m trùớc đây Điện Biên P h ù là noi mà hơn 1.500 tên binh sĩ P h á p đã bỏ m ạ n g và hơn 14 000 tẽ n

đã bị q u â n đội t a b ắt làm t ù binh

Q u â n đội ta đại th ắ n g ỏ Điện Biên P h ủ đ ã điía thực

d â n P h á p đến m iện g hô diệt vong và dừa cuộc trường

kỳ k h á n g chiến của n h â n d â n ta đ ê n toàn thăng

Ngày nay, Điện Biên Phủ chiến trú ò n g oanh liệt,

đã trở n ê n một nơi xây d ựng hòa bình Xhiều b á n mứờng xinh đẹp đã đưỢc xây dựng K h ắ p nơi, có

n h ữ n g nương ngô và ruộng lúa x a n h tôt m ênh mông Đồng bào đ a n g h ă n g hái thi đua, t ă n ^ gia s ả n x u ấ t dế

n â n g cao th ê m m ãi đòi sông của m ìn h và đê góp p h ầ n vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ơ miền Bắc

N h ư n g Điện Biên P h ủ vẫn tiếp tục á m á n h giai cấp

th ố n g trị P h á p và vẫn còn là một v ấ n đê gây lục đục giữa bọn th ự c dân

Tướng N ava nói vì tướng Cônhi bất tài mà t h ấ t bại Tướng Cônhi nói vì tướng Nava bất lực m à th u a to Các tướng tá thực d â n đố lỗi lẫn nhau Ngay sau khi q u ân

P h á p đại bại ỏ Điện Biên Phủ, tướng già Catru được

lệ n h điều t r a t r á c h Iihiộm Lại ai S a u n ă m nílni Iighiôii

cứu, vừa rồi, tướng C atru mới công bố kết quả cuộc ciiều tra, in t h à n h một qviyển sách C húng ta có thế tóm tắ t lời kết lu ận của tướng C atru bằng mấv chữ:

(1) Con s ố công khai của Pháp (T.G).