AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG ở VIỆT NAM

Tính chất nguy hiểm của mối đe dọa an ninh phi truyền thống không chỉ biểu hiện ở mức độ hủy hoại, sự tàn phá của nó đối với cuộc sống của con người, mà còn đối với sự ổn định xã hội, đố

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VIỆN XÂY DỰNG ĐẢNG



BÀI THU HOẠCH MÔN: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH

AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG Ở VIỆT NAM

Học viên:

Mã số học viên: Lớp: Hoàn chỉnh CCLLCT

HÀ NỘI - 2019

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Sau Chiến tranh lạnh, cục diện thế giới có nhiều thay đổi, xu thế hòa bình hợp tác phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nền độc lập dân tộc của các quốc gia đang phải đối mặt với những thách thức mới từ mối đe dọa “an ninh phi truyền thống” Mối đe dọa

an ninh phi truyền thống đã trở thành vấn đề toàn cầu, mang tính nguy hiểm cao, có sức ảnh hưởng lớn Tính chất nguy hiểm của mối đe dọa an ninh phi truyền thống không chỉ biểu hiện ở mức độ hủy hoại, sự tàn phá của nó đối với cuộc sống của con người, mà còn đối với sự ổn định xã hội, đối với độc lập dân tộc của các quốc gia, sự an nguy của chế độ chính trị, sự tồn vong của cộng đồng nhân loại trên tất cả các lĩnh vực của đời sống Các thảm họa thiên tai, động đất, sóng thần, bão lụt, dịch bệnh, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu, nước biển dâng… ngày càng thách đố các thành tựu của khoa học, kỹ thuật hiện đại và sự nỗ lực cố gắng của con người Khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, những vấn đề tài chính, năng lượng, lương thực… ngày càng thử thách nghiệt ngã năng lực điều hành của các chính phủ, độc lập dân tộc của các nước, sự vững chắc của các thể chế chính trị và các nền kinh tế, kể cả nền kinh tế giàu mạnh nhất, cũng như tính khả thi của các liên kết quốc tế, làm cho không một quốc gia nào có thể yên

ổn xây dựng và phát triển

Trong bối cảnh đó, thế giới đã và đang đẩy mạnh hợp tác, cùng nhau nỗ lực đối phó với các mối đe doạ an ninh phi truyền thống Nhiều diễn đàn, cơ chế song phương, đa phương, những định ước, quy định giữa các nước, các nhóm nước, giữa các châu lục và toàn cầu được hình thành nhằm khắc phục, chế ngự, đối phó và giải quyết tình hình Nhiều quốc gia đã có những thể chế, luật pháp, quy định, thực hiện nhiều biện pháp để đối phó với mối đe dọa an ninh phi truyền thống và bảo vệ nền độc lập của mình, thúc đẩy đất nước phát triển

Đối với Việt Nam, mối đe doạ an ninh phi truyền thống ngày càng trở nên nghiêm trọng Đảng Cộng sản Việt Nam nhận định: “Các yếu tố đe dọa an

ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao tiếp tục gia tăng Những vấn

đề toàn cầu như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp” Mối đe doạ an ninh phi truyền thống đã và đang thách thức nền độc lập dân tộc của đất nước, đặc biệt là tính độc lập tự chủ và sự vững chắc của nền kinh tế, sự

ổn định chính trị - xã hội, độc lập, chủ quyền quốc gia, an ninh đất nước và cuộc sống của nhân dân Đảng và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện nhiều chủ trương, biện pháp không chỉ để đối phó với mối đe doạ an ninh phi truyền thống, mà còn để bảo vệ, củng cố nền độc lập dân tộc, giữ vững chủ quyền quốc gia, thể chế chính trị, nền kinh tế đất nước trước các mối đe dọa đó Đây còn là một nội dung, yêu cầu quan trọng của việc giải quyết mối quan hệ lớn

“giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế” mà Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định, cần phải nhận thức đúng và giải quyết tốt trong tình hình hiện nay

Kết cấu của bài thu hoạch

Ngoài phần mở đầu, Kết luận và danh mục Tài liệu tham khảo, bài thu hoạch được kết cấu thành 3 phần:

1) Tính chất và tác dộng của mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc

2) Quan điểm của Việt Nam về bảo vệ độc lập dân tộc trước mối đe dọa

an ninh phi truyền thống

3) Định hướng đấu tranh đối với an ninh phí truyền thống trong giai đoạn hiện nay

NỘI DUNG

1 Tính chất và tác dộng của mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc

An ninh phi truyền thống là một quan niệm mới về một trạng thái an ninh khác với an ninh truyền thống, nó phản ánh sự thay đổi nhận thức của con người về an ninh và sự mở rộng nội hàm khái niệm an ninh quốc gia Nếu

an ninh truyền thống coi an ninh quốc gia là bảo vệ đất nước các mối đe dọa hoặc tấn công bằng chính trị, quân sự từ bên ngoài và bên trong thì an ninh phi truyền thống không chỉ bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn bảo vệ con người, bảo vệ cộng đồng, nó mang tính xuyên quốc gia do những mối uy hiếp, đe dọa của các nhân tố bên trong và bên ngoài đối với môi trường sinh tồn và phát triển của cộng đồng xã hội và công dân của mỗi quốc gia trong mối quan hệ chặt chẽ với khu vực và thế giới

Sự xuất hiện an ninh phi truyền thống không làm phai nhạt và biệt lập với an ninh truyền thống vì hai vấn đề này luôn đan xen nhau và có thể chuyền hóa lẫn nhau trong điều kiện nhất định Trong thế giới hiện đại, an ninh của mỗi quốc gia vừa bao hàm an ninh chính trị, quân sự truyền thống và đang đối mặt với nhiều thách thức phi truyền thống như kinh tế, văn hóa, xã hội, thông tin, môi trường, tài nguyên, chủ nghĩa khủng bố, v.v…

Thứ nhất, các mối đe doạ an ninh phi truyền thống vừa có nguồn gốc tự nhiên vừa có nguồn gốc xã hội, mang tính tổng hợp; vừa mang tính phi bạo lực vừa mang tính bạo lực,vừa đe dọa trực tiếp vừa đe dọa gián tiếp đến độc lập dân tộc An ninh phi truyền thống nảy sinh từ các yếu tố tự nhiên bao gồm: thảm hoạ thiên nhiên, cạn kiệt tài nguyên, môi trường, bão lụt, nước biển dâng ; từ các yếu tố xã hội gồm khủng bố, dịch bệnh, tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia Tuy nhiên, cũng có vấn đề tác động

“cộng hưởng” do cả tự nhiên và xã hội Nước biển dâng là do yếu tố tự nhiên, nhưng do sự xâm phạm và hủy hoại môi trường của con người làm cho sự dâng lên của nước biển càng trở nên nguy hiểm Vì thế, các mối đe doạ an

ninh phi truyền thống mang tính tổng hợp, nó còn bao gồm an ninh trên các lĩnh vực như tài nguyên, kinh tế, tài chính tiền tệ, khoa học kỹ thuật, thông tin, xã hội, văn hoá an ninh phi truyền thống có thể chia làm hai phương diện

có tính chất bạo lực và tính chất phi bạo lực Về tính chất bạo lực, đó là các vấn đề đặc trưng như chủ nghĩa khủng bố, buôn lậu ma tuý, tội phạm có tổ chức; về tính chất phi bạo lực, đó là những vấn đề như ô nhiễm môi trường, khủng hoảng tài chính tiền tệ, bệnh dịch

Thứ hai, các mối đe doạ an ninh phi truyền thống lan tràn nhanh, mang tính xuyên quốc gia

Vấn đề toàn cầu hay toàn nhân loại được quan niệm là những vấn đề

mà tác động của nó có liên quan trực tiếp đến vận mệnh của tất cả các quốc gia dân tộc, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội, biên giới quốc gia an ninh phi truyền thống là vấn đề toàn cầu, mang tính xuyên quốc gia do những

uy hiếp và nhân tố phi chính trị, phi quân sự gây ra và ảnh hưởng đến an ninh các nước, sự “lan toả” hoặc ảnh hưởng từ vấn đề nội bộ của một nước mà gây

ra mất an ninh cho nước khác, hoặc khu vực đó và cả tính đa dạng trong cách thức giải quyết vấn đề Tính xuyên quốc gia, hoặc “mối uy hiếp xuyên quốc gia” của an ninh phi truyền thống là rõ ràng, nó chỉ vấn đề ảnh hưởng đến an ninh của một số quốc gia, khu vực và toàn cầu như chủ nghĩa khủng bố, bệnh dịch, buôn lậu ma tuý, di dân phi pháp, ô nhiễm môi trường, tội phạm công nghệ cao Những vấn đề đó là một loại uy hiếp mới, vượt qua biên giới quốc gia của tư duy an ninh truyền thống Những uy hiếp đó rất phức tạp, liên hệ lẫn nhau, đa tầng và phi quân sự Các hoạt động tội phạm, khủng bố quốc tế, nhất là khủng bố bằng vũ khí sinh học, hóa học, bệnh dịch…, lây lan có quy

mô xuyên biên giới

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, tính tùy thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia tăng lên, thế giới dường như trở nên nhỏ bé hơn, nhưng lại khó kiểm soát hơn, kém an toàn hơn bởi các mối đe dọa an ninh phi truyền thống có mức độ nguy hiểm cao hơn, sức ảnh hưởng lớn hơn Tính chất lan tràn nhanh và xuyên

quốc gia đặt ra những thách thức mới đối với việc bảo vệ độc lập dân tộc của đất nước, đòi hỏi phải có biện pháp phù hợp

Thứ ba, các mối đe doạ an ninh phi truyền thống ảnh hưởng lẫn nhau, tác động cộng hưởng; có thể bùng phát đột xuất, kích thích lây lan

Các mối đe doạ an ninh phi truyền thống có đặc điểm tác động và ảnh hưởng lẫn nhau Vấn đề an ninh của một phương diện nào đó đều có thể dẫn đến hoặc kích thích sự bùng phát của vấn đề an ninh khác, khiến cho sự ảnh hưởng và mức độ nguy hại của các mối đe doạ an ninh phi truyền thống ở cấp

độ cao hơn, gay gắt hơn Chẳng hạn sự nghèo đói, xung đột bộ tộc ở một số khu vực châu Phi liên quan đến vấn đề nạn di dân phi pháp; các hoạt động tội phạm và chủ nghĩa khủng bố cũng như tin tặc dưới nhiều hình thức câu kết với nhau; những vấn đề như buôn lậu ma túy và rửa tiền phi pháp, kinh tế ngầm; tội phạm có tổ chức và di dân phi pháp; môi trường suy thoái và nạn nhân môi trường đều có liên hệ với nhau Trong một số vấn đề đã hình thành

“chuỗi xích” của “vấn đề - khủng hoảng - xung đột”, có thể kích thích lẫn nhau và tạo thành hiệu ứng nguy hại mang tính dây chuyền với phạm vi lớn hơn, đồng thời tạo thành “uy hiếp” song trùng hoặc nhiều hơn đối với an ninh quốc gia và an ninh quốc tế, như vấn đề tôn giáo dân tộc, vấn đề chủ nghĩa khủng bố Các vấn đề an ninh phi truyền thống thường là bùng phát đột xuất dưới hình thức khủng hoảng, từ đó tạo thành mối đe doạ nghiêm trọng trực tiếp đối với an ninh quốc gia, như khủng hoảng kinh tế, tiền tệ, bệnh dịch, khủng bố, nên chúng càng trở nên khó kiểm soát, khó giải quyết

Thứ tư, các mối đe doạ an ninh phi truyền thống mang tính nguy hiểm cao, phạm vi rộng, trực tiếp uy hiếp, gây hậu quả nghiêm trọng đối với sinh mệnh con người, đời sống xã hội các nước và toàn nhân loại

Các vấn đề an ninh phi truyền thống đều trực tiếp cấu thành uy hiếp đối với sinh mệnh con người, đời sống xã hội của các nước và an ninh toàn nhân loại, an ninh quốc gia, an ninh khu vực cũng như an ninh toàn cầu, tuy có sự khác nhau về phương thức, mức độ, thời gian và hậu quả Tính chất nguy

hiểm của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống không chỉ biểu hiện ở mức

độ hủy hoại, sự tàn phá của nó đối với cuộc sống của con người, mà còn đặt

ra nhiều thách thức đối với sự ổn định xã hội, sự tồn vong của cả cộng đồng, hiệu quả thực tế của hợp tác và hội nhập toàn cầu; thậm chí còn làm nảy sinh các vấn đề về an ninh quân sự

Khủng hoảng tài chính tiền tệ không chỉ trực tiếp đem đến nguy hại kinh tế, như ngân hàng sụp đổ, doanh nghiệp phá sản, công nhân thất nghiệp, thâm hụt tài chính, dự trữ ngoại hối tổn thất, GDP giảm sút, mà còn đem đến những nguy hại chính trị, an ninh to lớn Lịch sử cho thấy, hậu quả của khủng hoảng tài chính tiền tệ là quyền lực của đảng cầm quyền bị giảm xuống; thậm chí mất quyền lãnh đạo đất nước Khủng hoảng tài chính tiền tệ còn làm nảy sinh những nguy hại xã hội to lớn, khiến cho quốc gia đang phát triển có thể trở nên kiệt quệ và dẫn đến động loạn xã hội cục bộ, xung đột giữa chủng tộc, tôn giáo và đoàn thể xã hội khác nhau gia tăng Các thảm họa thiên tai, động đất, sóng thần, bão lụt, dịch bệnh, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên… ngày càng thách thức các thành tựu của khoa học, kỹ thuật hiện đại và khả năng, nỗ lực của con người Khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, những vấn đề tài chính, năng lượng, lương thực… đang thử thách nghiệt ngã năng lực điều hành của các chính phủ, sự ổn định xã hội, sự vững chắc của các thể chế chính trị và các nền kinh tế, kể cả nền kinh tế giàu mạnh nhất, và tính khả thi của các liên kết hợp tác quốc tế, khiến cho không một quốc gia nào có thể yên ổn phát triển

Các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đang diễn biến ngày càng khó lường, với quy mô, tần suất ngày càng gia tăng, tạo ra những hệ quả kinh tế

-xã hội sâu rộng Phạm vi tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống là toàn thế giới, không kể riêng một quốc gia nào Nó trở thành những thách thức mang tính toàn cầu, bởi hoạt động của tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố quốc tế, nhất là khủng bố bằng vũ khí sinh học, hóa học, bệnh dịch,

nước biển dâng là không biên giới, nó vượt ra khỏi biên giới lãnh thổ và lợi ích an ninh quốc gia của một nước

Trong bối cảnh bùng nổ cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ đã làm cho biên giới địa lý giữa các quốc gia trở nên “mềm” hơn, dễ vượt qua hơn; mạng internet đã tạo ra một “thế giới ảo” với các xa lộ thông tin toàn cầu, không còn biên giới ngăn cách Cùng với đó là sự hủy hoại của chính con người đối với tự nhiên, môi trường;

sự phát triển kinh tế thiếu kiểm soát, chạy theo lợi nhuận thuần túy, lợi ích trước mắt; sự chi phối của những tư tưởng chính trị cực đoan, sự tha hóa và suy thoái về đạo đức của bản thân con người… đã làm cho những vấn đề mà ngày nay được gọi là các mối nguy cơ an ninh phi truyền thống, càng trở nên trầm trọng hơn, phức tạp hơn, có quy mô lớn hơn rất nhiều Nhân tố an ninh phi truyền thống biến hoá không ngừng Ví dụ, cùng với sự không ngừng leo thang của các hành động tấn công khủng bố của chủ nghĩa khủng bố, việc chống khủng bố trở thành bộ phận cấu thành quan trọng trong công cuộc bảo

vệ an ninh quốc gia

Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc là sự tác động tổng hợp, toàn diện đến toàn bộ nội dung cấu thành độc lập dân tộc

Một là, tác động đến độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia Các mối

đe dọa an ninh phi truyền thống tác động mạnh mẽ đến độc lập, chủ quyền và

an ninh quốc gia trong các quan hệ quốc tế Đây là một hướng tác động sâu sắc, gây nhiều ảnh hưởng đối với độc lập dân tộc của đất nước Một loạt các mối đe dọa an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia, rửa tiền, di dân trái phép, buôn bán người, dịch bệnh, an ninh lương thực, các vấn đề môi trường, sinh thái, thảm họa thiên nhiên đe dọa trực tiếp đến độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia

Xu thế toàn cầu hóa hiện nay đang chịu sự chi phối, lũng đoạn của các thế lực tư bản phương Tây, trước hết là Mỹ, các nước tư bản phát triển và các

tập đoàn tư bản độc quyền xuyên quốc gia Điều này cũng có nghĩa là áp lực ngày càng lớn, nguy cơ ngày càng cao đối với an ninh quốc gia, đối với độc lập dân tộc của các nước vừa và nhỏ Sự uy hiếp, xâm phạm độc lập dân tộc, chủ quyền và an ninh quốc gia dưới tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống là mạnh mẽ và trực tiếp, nhưng không phải dễ dàng nhận thức đầy đủ và càng không dễ dàng khắc phục mối đe dọa này, thậm chí, để giải quyết các mối đe dọa từ an ninh phi truyền thống đối với độc lập dân tộc các nước phải gia tăng hợp tác,hội nhập về mọi mặt, nhất là trên lĩnh vực khoa học, công nghệ đối với các nước phát triển

Hai là, tác động đến thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc Giữ vững và kiên định thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc là một vấn đề cơ bản cốt lõi trong nội dung và yêu cầu bảo vệ độc lập dân tộc của các quốc gia Không thể có độc lập dân tộc thực

sự, nếu không giữ vững được, không kiên định thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển

Sự tác động và uy hiếp của mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc thể hiện trên những vấn đề chính là: thứ nhất, nó buộc nước phải có sự “điều chỉnh” về thể chế chính trị, điều chỉnh hệ thống pháp luật theo hướng mang tính “quốc tế” hơn; thứ hai, nó đặt ra và “yêu cầu” các nước phải xem xét lại mô hình, thậm chí con đường phát triển của dân tộc mình; thứ ba, nó “đòi hỏi” phải du nhập những khuôn khổ, mô hình của bên ngoài, trên thực tế là từ các nước phương Tây,

Mỹ Chủ nghĩa khủng bố tác động mạnh mẽ đến tâm lý của người bị hại, tạo nên tâm lý hoảng sợ của con người, khiến cho người ta có thể phải từ bỏ sự ủng

hộ đối với chính phủ

Ba là, tác động đến nền kinh tế độc lập tự chủ của quốc gia Trước tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, tính độc lập tự chủ của nền kinh tế đất nước bị uy hiếp, dễ rơi vào phụ thuộc, lệ thuộc vào bên ngoài Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập tự chủ của kinh