Chương trình môn Địa lí lớp 4 có 3 chương, ở các chương đều có tiết ôn tập nhằm củng cố lại kiến thức cơ bản của chương đó. Dạy tốt tiết ôn tập là cách tốt nhất để giúp các em hệ thống h[r]
Trang 1I.TÊN ĐỀ TÀI:
TỔ CHỨC TỐT TIẾT DẠY ÔN TẬP- MÔN ĐỊA LÍ LỚP 4.
( bài 23 SGK trang 134) II/ Đặt vấn đề:
Như chúng ta đã biết, tiết dạy ôn tập thường khô khan dễ gây cho học sinh (HS) cảm giác nhàm chán Làm thế nào để các tiết ôn tập đạt hiệu quả cao hơn? Đó chính là vấn đề mà chúng ta rất quan tâm nhằm nâng cao chất lượng các môn học nói chung và môn Địa Lí nói riêng
Tổ chức tốt tiết dạy ôn tập môn Địa Lí dưới hình thức là tổ chức cuộc
thi “Kính vạn hoa” sẽ thu hút cả lớp cùng tham gia dự thi, còn giáo viên
(GV) chỉ là người giới thiệu, dẫn chương trình, thuyết minh và cung cấp những thông tin cần thiết để HS nắm nội dung trong tiết ôn tập đó
III/Cơ sở lý luận:
Trò chơi là một hoạt động không thể thiếu được của con người ở mọi lứa tuổi.Trò chơi làm cho con người cảm thấy vui, nhanh nhẹn, cởi mở, tinh thần
dễ chịu và thể lực khỏe mạnh hơn Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn
là phương pháp giáo dục rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý HS tiểu học
Đó là phương pháp ”Vui mà học, học mà vui” như lời Bác Hồ căn dặn cán
bộ phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong: ”Trong lúc học cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng làm cho chúng học.” Chính vì lẽ đó, trong quá trình dạy học, tùy theo khả năng, điều kiện của từng GV và nội dung tiết học, GV cho các em vui chơi nhằm giúp các em phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát triển óc sáng tạo, trí thông minh, năng khiếu một cách tự nhiên, từ đó các em lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng hơn
IV/Cơ sở thực tiễn:
Chương trình môn Địa lí lớp 4 có 3 chương, ở các chương đều có tiết ôn tập nhằm củng cố lại kiến thức cơ bản của chương đó Dạy tốt tiết ôn tập là cách tốt nhất để giúp các em hệ thống hóa kiến thức cả chương
Từ thực tế lớp học, tôi nhận thấy HS còn thụ động, nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia phát biểu xây dựng bài Mặt khác, nội dung tiết ôn tập gồm những câu hỏi, kiểm tra lại những kiến thức đã học, thường tiết dạy này
GV cho HS nêu câu hỏi ở sách giáo khoa rồi trả lời, các bạn nhận xét, bổ
Trang 2sung Cách dạy như vậy thật đơn điệu, không gây sự hứng thú, say mê học tập, chưa phát huy tính tích cực, khả năng về mọi mặt của HS
Nghiên cứu kỹ bài dạy, tôi nhận thấy nội dung bài học này phù hợp cho việc tổ chức trò chơi Cả lớp cùng tham gia thi đua là cơ hội để các em được
sự giúp đỡ của đồng đội, được rèn luyện về mọi mặt như: lòng kiên trì,sự nhẫn nại, óc sáng tạo, vốn kinh nghiệm, lòng dũng cảm, tinh thần vượt khó,
…góp phần hình thành nên nhân cách, đạo đức của HS đó cũng chính là một trong những mục tiêu giáo dục của chúng ta
V/Nội dung nghiên cứu:
1) Sau khi GV xác định kiến thức trọng tâm, mục tiêu trong tiết ôn tập
này và tổ chức chuẩn bị như sau:
a) Giáo viên:
- Bản đồ Địa lí tự nhiên, bản đồ hành chính Việt Nam
- Chuẩn bị các ô chữ và 2 bản nêu sự giống nhau và khác nhau đặc điểm tự nhiên của đồng bằng Bắc Bộ & đồng bằng Nam Bộ (ĐBBB & ĐBNB)
b) Học sinh:
- Ôn lại những kiến thức đã học về chương tự nhiên & hoạt động sản xuất của con người ở miền đồng bằng
- Sưu tầm tranh về thành phố lớn ĐBBB, ĐBNB…
- Mỗi bàn 1 lon đựng ít sỏi để làm chuông báo hiệu trả lời
2)Tiến hành bài dạy: (Cuộc thi bắt đầu: 3 phút)
- GV vừa là người dẫn chương trình vừa là giám khảo
- GV giới thiệu thành phần dự thi bao gồm 2 đội (2 dãy lớp)
- Từng đội giới thiệu về đội mình (tên, sở thích, đội trưởng)
VÒNG THI THỨ I: KHỞI ĐỘNG (4 phút)
- GV đưa ra ô chữ gồm 8 chữ cái và
dữ liệu gợi ý: Đây là vùng có địa hình bằng phẳng, được hình thành do phù sa các sông lớn bồi đắp nên
- Yêu cầu HS dựa vào dữ kiện để giải ô chữ, Đại diện HS mỗi đội chỉ
kể tên 1 chữ cái, nếu đúng thì lên bảng viết vào ô và được ghi 10 điểm -HS quan sát, dựa vào dữ kiện tìm
Trang 3(Yêu cầu HS rung lon làm chuông
báo hiệu trả lời)
- Yêu cầu HS giải đúng từ khóa, đội
đó được 20 điểm
- Câu hỏi 10 điểm: Kể tên những
đồng bằng lớn đã học?
GV tổng kết số điểm mỗi đội đạt
được trong vòng thi khởi động và ghi
điểm ở bảng
các con chữ và giải ô chữ
Đ Ồ N G B Ằ N G
-HS trả lời: Đồng bằng Bắc Bộ và Đồng bằng Nam Bộ
VÒNG THI THỨ II: VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT VỚI NỘI DUNG:
VỊ TRÍ CÁC ĐỒNG BẰNG VÀ CÁC DÒNG SÔNG LỚN ( 8 phút )
- GV treo bản đồ tự nhiên Việt Nam
ở bảng Nhiệm vụ của các em lên
bảng là chỉ trên bản đồ ĐBBB,
ĐBNB và xác định các con sông tạo
nên đồng bằng đó
- Yêu cầu mỗi đội chọn 2 em dự thi,
thể lệ dự thi như sau: Em thứ nhất ở
vị trí xuất phát cầm quả cầu ném lọt
vào rổ (đã chuẩn bị sẵn), lên bảng chỉ
vị trí ĐBBB trên bản đồ và xác định
các con sông tạo nên ĐBBB Khi em
thứ nhất thực hiện xong về vị trí xuất
phát thì tiếp tục em thứ hai cầm quả
bóng ném lọt vào rổ thì lên bảng chỉ
vị trí ĐBNB ở bản đồ và xác định
các con sông tạo nên ĐBNB
- Nếu em ném không lọt vào rổ thì
nhặt quả cầu về điểm xuất phát ném
lại
-Đội nào thực hiện yêu cầu trên
đúng thời gian nhất sẽ được 20 điểm,
đội về nhì là 10 điểm
- Từng đội thực hiện như yêu cầu -HS1: chỉ bản đồ ĐBBB và các con sông tạo nên ĐBBB là: sông Hồng, sông Thái Bình
- HS2: chỉ trên bản đồ ĐBNB và các con sông tạo nên ĐBNB là: sông Đồng Nai, sông Tiền, sông Hậu
Trang 4- GV nhấn mạnh: sông Tiền, sông
Hậu là 2 nhánh lớn của sông Cửu
Long (còn gọi là sông Mê Công)
Chính phù sa của dòng Cửu Long đã
tạo nên vùng ĐBNB lớn nhất cả
nước ta
- Đội về nhất sẽ được tiếp tục ghi
thêm 10 điểm nữa nếu 1 em trong đội
chỉ đúng ở bản đồ và đọc tên 9 của
đổ ra biển của sông Cửu Long
- Nếu đội thắng trả lời chưa đúng
thì cơ hội ghi điểm cho đội còn lại
- GV tổng kết điểm vòng 2 và điểm
cả 2 vòng cho từng đội (ghi ở bảng)
- HS chỉ bản đồ: Cửa Tranh Đề, Bát Xắc, Định An, Cung Hầu, Cổ Chiên, Hàm Luông, Ba Lai, cửa Đại và cửa Tiểu
VÒNG THI THỨ III: TĂNG TỐC VỚI NỘI DUNG: ĐẶC ĐIỂM
THIÊN NHIÊN CỦA ĐBBB VÀ ĐBNB (8 phút)
Điền các thông tin vào bảng sau
đây:
Đặc
điểm
tự
nhiên
Giống
nhau
Khác nhau ĐBBB ĐBNB
- GV treo 2 bảng phụ như trên ở
bảng lớp và giao 2 bộ khung chữ
-HS thực hiện - bảng đã gắn xong hoàn chỉnh như sau:
Đặc điểm
tự nhiên
Giống nhau
Khác nhau ĐBBB ĐBNB
Địa hình
Tương đối bằng phẳng
Tương đối cao
Có nhiều vùng trũng
dễ ngập nước
Sông ngòi
Nhiều sông ngòi, vào mùa mưa
lũ, nước thường
Có hệ thống đê chạy dọc hai bên bờ sông
Không có
hệ thống
đê ven sông ngăn lũ
Trang 5đã chuẩn bị sẵn cho toàn đội tập
trung thảo luận (2 phút)
- GV cử mỗi đội 6 em dự thi và
xếp thành 2 hàng Sau khi nghe
hiệu lệnh,mỗi đội cứ 3 em 1 lượt
lên chọn khung chữ đã để sẵn ở
bàn đội mình và gắn vào khung
chữ có thông tin thích hợp Khi 3
em gắn xong về chỗ, tiếp tục 3 em
khác Trong thời gian 2 phút, đội
nào gắn đúng nhiều hơn sẽ thắng
Cứ mỗi khung gắn đúng được tính
2 điểm
-GV cùng HS nhận xét, bổ sung
để hoàn thành bảng trên và tính
điểm 2 đội
- GV tổng kết điểm vòng 3 và cả
3 vòng thi của mỗi đội ( ghi ở
bảng)
- GV: Tuy cũng là những vùng
đồng bằng, song điều kiện tự nhiên
ở 2 đồng bằng vẫn có những điểm
khác nhau Từ đó dẫn đến sinh
hoạt và sản xuất của người dân
cũng khác nhau
dâng cao gây ngập lụt
Đất đai Đất phù
sa màu mỡ
Đất không được bồi đắp thêm phù sa nên kém màu
mỡ dần
Đất được bồi đắp thêm phù
sa màu mỡ sau mỗi mùa lũ, có đất phèn, mặn và chua Khí
hậu
Khí hậu nóng ẩm
Có 4 mùa trong năm, mùa đông lạnh và mùa hè nhiệt độ cũng lên cao
Chỉ có 2 mùa: mùa mưa và mùa khô Thời tiết thường nóng ẩm, nhiệt độ cao
VÒNG IV: VỀ ĐÍCH VỚI NỘI DUNG: CON NGƯƠI VÀ HOẠT
ĐÔNG SẢN XUẤT Ở CÁC ĐỒNG BẰNG (10 phút)
Thể lệ thi:
- Nhóm nào rung chuông trước
được quyền trả lời trước- mỗi lần trả
lời đúng được 10 điểm, nếu trả lời sai
cơ hội sẽ thuộc về đội còn lại
- GV treo bản đồ hành chính Việt
Trang 6Nam Yêu cầu HS chỉ các thành phố
lớn ở ĐBBB
- Yêu cầu HS chỉ ra các thành phố
lớn ở ĐBNB
- GV cho đại diện HS mỗi đội lên
giới thiệu tranh đã sưu tầm được về
một thành phố lớnở ĐBBB và một
thành phố lớn ở ĐBNB
- GV bổ sung nếu cần và ghi khuyến
khích 2 đội bằng điểm nhau- mỗi đội
10 điểm (nếu cả 2 đội sưu tầm tranh
đúng)
- GV tổ chức trò chơi tiếp sức giữa
2 đội để trình bày kết quả bài tập
GV chuẩn bị bảng phụ rộng to và
trình bày bài tập và treo lên bảng
* Câu hỏi: Hãy cho biết các đặc
điểm sau thuộc về ĐBBB hay ĐBNB
bằng cách ghi số đặc điểm đó với
đồng bằng tương ứng
Trong lần chơi cuối cùng này, mỗi
đội lên bốc thăm để chọn ĐBBB hay
ĐBNB và có quyền đặt điểm cược,
điểm cược tối đa là điểm đội mình
đang có Nếu đội đó thắng thì sẽ
được cộng thêm số điểm mình đã
cược Nếu thua sẽ bị trừ đi số điểm
đã cược
- GV chọn mỗi đội 5 em HS (giỏi,
khá, trung bình, yếu.) Khi xuất phát,
các thành viên mỗi đội sẽ lần lượt lên
bảng ghi các số đặc điểm tương ứng
với đồng bằng mình mang tên
1) Sản xuất nhiều lúa gạo nhất
nước
2) Có trung tâm văn hóa, chính trị
lớn nhất nước
3) Có dòng sông cung cấp phù sa,
- HS chỉ ở bản đồ: TT Hà Nội, TP Hải Phòng
- HS chỉ ở bản đồ: TP Hồ Chí Minh,
TP Cần Thơ
- Mỗi đội 2 HS lần lượt giới thiệu vài nét tiêu biểu về 2 thành phố lớn trong tranh đã sưu tầm
-HS ghi điểm cược vào bảng con, úp xuống bàn
Trang 7đất màu mỡ.
4) Có trung tâm công nghiệp lớn
nhất nước
5) Người dân đắp đê ngăn lũ dọc
hai bên sông và làm kênh tưới tieu
6) Sản xuất nhiều thủy sản nhất cả
nước
7) Chăn nuôi nhiều gia súc, gia
cầm nhất cả nước
8) Có các chợ phiên
9) Có chợ nổi
- GV cùng HS nhận xét- bổ sung
- GV thông báo số diểm đặt cược
của mỗi đội
- GV thông báo kết quả của mỗi đội
ở trò chơi này
- Tổng kết điểm vòng 4 và cả 4
vòng (ghi ở bảng)
- HS theo dõi, cổ vũ
- Kết quả đúng là:
+ ĐBBB: Đặc điểm 2, 3 ,5, 7, 8 + ĐBNB: Đặc điểm 1, 3, 4, 6, 9
Tổng kết dặn dò: (2 phút)
- Nhận xét chung, trao quà lưu niệm cho 2 đội, tuyên dương và phát thưởng cho đội thắng
- Dặn dò, chuẩn bị tiết học sau.
VI/Kết quả nghiên cứu:
Với tiết ôn tập dưới hình thức là cuộc thi như trên, tiết học diễn ra một cách nhẹ nhàng nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu, kiến thức chuẩn Trong một môi trường học tập thân thiện sẽ tạo điều kiện cho HS chơi mà học, học mà chơi, các em rất thích thú, say mê với tiết học, bộc lộ hết khả năng của mình,
Trang 8phát huy tối đa tính tích cực, không còn khoảng cách giữa HS giỏi, HS yếu Tất cả các em đều tham gia một cách nhiệt tình, học thuộc bài ngay tại lớp
VII/Kết luận:
Muốn tổ chức tốt tiết dạy ôn tập môn Địa lí lớp 4 (bài 23 SGK trang 134) cần thực hiện tốt những yêu cầu sau:
GV:
+Thực hiện tốt khâu chuẩn bị, nghiên cứu kỹ bài dạy, lập kế hoạch dạy
và học
+Dựa vào tình hình thực tế của lớp học để tổ chức tiết dạy dưới hình thức là trò chơi nhưng vẫn đảm bảo chuẩn kiến thức tiết học đó là:
-Chỉ được vị trí của ĐBBB, ĐBNB, sông Hồng, sông Thái Bình, sông Tiền, sông Hậu trên bản đồ Việt Nam
-Hệ thống một số đặc điểm tiêu biểu của ĐBBB, ĐBNB
-Chỉ trên bản đồ vị trí của thủ đô Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ
và nêu một vài đặc điểm tiêu biểu của các thành phố này
HS:
+Có sự chuẩn bị bài chu đáo, nắm vững kiến thức cũ đã học
+Tham gia tích cực các hoạt động học dưới sự điều khiển của GV
VIII/Đề nghị:
Trên đây là kinh nghiệm để dạy tốt tiết ôn tập môn Địa Lí lớp 4 Rất mong
sự góp ý của các cấp lãnh đạo, quý thầy cô giáo để tiết dạy này ngày càng tốt hơn Tôi xin chân thành cám ơn
Điện Phước, ngày 24 tháng 3 năm 2010
Người thực hiện:
Trần Thị Lợi
Trang 9IX/ Tài liệu tham khảo:
TT Tên tác giả Tên tài liệu tham khảo Nhà xuất bản Năm
1 Bộ GD & ĐT
Sách GK Lịch Sử & Địa Lí lớp
4
Giáo dục 2005
2 Bộ GD & ĐT Sách GV Địa Lí lớp 4 Giáo dục 2005
3 Bộ GD & ĐT
Tài liệu BDTX cho
GV Tiểu học chu kỳ III (2003-2007)
Giáo dục 2005
4 Bộ GD & ĐT Dạy học lấy HS làm
trung tâm ĐHSP 2008
Trang 10X/Mục lục:
Thứ tự các phần Tiêu đề từng phần của mục lục Trang
V Nội dung nghiên cứu 3 - 8
VI Kết quả nghiên cứu 8 - 9