Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt, phongphú, tạo hứng thú học tập cho học sinh khi học dạng bài ôn tập trong phân môn địa lí và giúp học sinh tự chiếm lĩnh được kiến thứ
Trang 12.3.2 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt, phong
phú, tạo hứng thú học tập cho học sinh khi học dạng bài ôn tập
trong phân môn địa lí và giúp học sinh tự chiếm lĩnh được kiến
thức
6
2.3.3.Việc đánh giá học sinh thường xuyên khi học dạng bài ôn tập
cần thực hiên triệt để theo yêu cầu của thông tư 22 82.3.4 Tiến trình dạy bài 16: ôn tập địa lí lớp 5 bằng giáo án điện tử 9
Trang 21 Mở đầu 1.1.Lí do chọn đề tài.
Ở bậc tiểu học, mỗi môn học đều đóng một vị trí quan trọng nhất định,đối với phân môn Địa lí lớp 5 đã giúp cho học sinh có hiểu biết về thiên nhiên,
về môi trường sống xung quanh, cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản,thiết thực về các sự vật, hiện tượng và các mối quan hệ địa lí ở Việt Nam cũngnhư một số nước đại diện cho các châu lục trên thế giới Học sinh khối 4 vàkhối 5 được tiếp cận với phân môn Địa lí là các em được hình thành kỹ năngquan sát sự vật, hiện tượng, thu thập tìm kiếm tư liệu địa lí từ sách giáo khoa,trong cuộc sống gần gũi học sinh; học sinh biết trình bày kết quả học tập quanhiều hình thức: lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ, bảng thống kê … thông qua cácgiờ học Địa lí trên lớp, nhất là những bài ôn tập trong chương trình địa lí lớp 5,các em biết vận dụng vào cuộc sống phong phú Từ đó hình thành được ở các
em thái độ ham học hỏi, tìm hiểu để biết về quê hương, đất nước, môi trườngxung quanh, thêm yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu quê hương, đất nước vàkhát khao được học để trở nên con người có ích cho gia đình, xã hội, trở nên conngười năng động, sáng tạo, đem hết sức mình để góp phần xây dựng một đấtnước Việt Nam văn minh, giàu mạnh hơn
Muốn giáo dục cho học sinh lớp 5 có những hiểu biết về địa lí Việt Nam
và thế giới thì trước hết phải tạo được tình cảm hứng thú học môn Địa lí ở mỗi
em Thực tế, qua nhiều năm giảng dạy khối lớp 5, tôi thấy việc dạy học địa lícòn khó với giáo viên và có phần tẻ nhạt với học sinh Đa số phụ huynh và họcsinh đều quan niệm Địa lý chỉ là môn phụ, không quan trọng bằng môn Toán vàTiếng Việt Giáo viên cũng chưa thực sự đầu tư nhiều vào phân môn này để thuhút học sinh Khi dạy giờ Địa lí, đa số giáo viên chỉ sử dụng các thiết bị dạy họcđịa lí để minh họa cho lời giảng mà ít chú ý đến chức năng nguồn tri thức củachúng Bên cạnh đó, còn có giáo viên chưa vận dụng tổ chức các hình thức họctập cho các em học sinh Đặc biệt là khi dạy dạng bài ôn tập môn Địa lí giáoviên thường gặp rất nhiều khó khăn, tiết ôn tập tổng hợp kiến thức nên nội dung
ôn tập dài, khó thực hiện thành công trong một tiết học
Vậy làm thế nào để dạy dạng bài ôn tập địa lí lớp 5 đạt được hiệu quảcao? Tôi thiết nghĩ: Tại sao chúng ta không ứng dụng công nghệ thông tin, khaithác tiện ích của mạng Internet và những thiết bị dạy học hiện đại, đưa các hìnhảnh, tiếng động video có nội dung phục vụ cho bài giảng kết hợp với đổi mớiphương pháp, hình thức tổ chức dạy học sẽ làm cho tiết học hấp dẫn, sinh độngđạt hiệu quả cao hơn Làm thế nào để Địa lý không chỉ cung cấp kiến thức cơbản cần thiết mà còn là bộ môn khoa học hấp dẫn học sinh? là một vấn đề lớnđòi hỏi tâm huyết và sự sẻ chia của các nhà giáo, nhất là những người giáo viêntrực tiếp giảng dạy ở Tiểu học
Chính vì vậy, với cương vị là tổ trưởng chuyên môn và là một giáo viênđược phân công giảng dạy nhiều năm ở lớp 5 tôi mạnh dạn chia sẽ cùng đồng
nghiệp: “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả khi dạy học dạng bài ôn
tập địa lí lớp 5.” - Một vấn đề ít giáo viên quan tâm đến.
Trang 31.2.Mục đích nghiên cứu.
Đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả khi dạy học dạng bài ôntập địa lí lớp 5
1.3.Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh khối lớp 5 ở Trường Tiểu học Định Hưng
1.4.Phương pháp nghiên cứu.
Qua quá trình thực dạy học dạng bài ôn tập địa lí lớp 5, tôi đưa ra một số phương pháp nghiên cứu là:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Trang 42 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Ở nước ta trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, vấn đề giáo dục luônđược coi là vấn đề quan trọng hàng đầu Để đáp ứng được yêu cầu của cáchmạng khoa học kỹ thuật đang phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ, đòi hỏi ngànhgiáo dục và đào tạo phải thay đổi cách dạy và cách học nhằm tạo ra nguồn nhânlực mới có tri thức khoa học cao, kĩ năng vận dụng vào thực tiễn và dễ dàngthích ứng trong môi trường mới đầy năng động, sáng tạo để giải quyết tốt cácvấn đề trong cuộc sống Vì thế, chương trình giáo dục mới rất chú trọng đến việcphát huy tư duy tổng hợp, sáng tạo, tự nghiên cứu, tự học của học sinh
Chương trình địa lí lớp 5 bao gồm 2 nội dung cơ bản:
Địa lí Việt Nam: Học sinh học về địa lí Tổ quốc một cách có hệ thống Từđịa lí tự nhiên đến dân cư, kinh tế nhằm giúp cho học sinh có được các kiến thứcmang tính khái quát về đất nước Việt Nam, đồng thời có một số kĩ năng, phươngpháp tìm hiểu về địa lí một quốc gia, một lãnh thổ cụ thể và tăng thêm tình yêuquê hương đất nước
Địa lí thế giới: Học sinh học về địa lí các châu lục, một số quốc gia tiêubiểu trên thế giới Phần nội dung này giúp học sinh mở rộng tầm nhìn ra thế giớibên ngoài và giúp các em biết được một số phương pháp, kĩ năng tìm hiểu địa límột châu lục Tuy nhiên còn có thêm bài học về các đại dương trên thế giới đểhọc sinh có cái nhìn tổng thể về bề mặt Trái đất
Riêng đối với môn Địa lí dạng bài ôn tập là một trong những bài khó dạy,khô khan không gây được hứng thú học tập của học sinh Chính vì lẽ đó giáoviên khi dạy các tiết này thường gặp rất nhiều khó khăn Để giúp học sinh nắmvững kiến thức địa lí, hình thành các kĩ năng địa lí thì đòi hỏi giáo viên phải cóvốn kiến thức địa lí vững vàng, nắm vững mục tiêu của chương trình của mỗibài dạy, phải chuẩn bị bài công phu và đồ dùng dạy học chu đáo, thiết kế bài họcmột cách khoa học, kiến thức tổng hợp, kĩ năng phân tích thuần thục và quantrọng là biết lựa chọn phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học phù hợpvới mỗi tiết dạy và đối tượng học sinh Người giáo viên biết kết hợp nhuầnnhuyễn, hợp lí và khoa học các phương pháp sẽ làm học sinh thích thú và hàohứng tham gia học tập một cách tích cực Như Hêghen đã nói: “ Phương pháp là
sự vận động bên trong của nội dung” Vì thế phương pháp dạy học là hệ thốngnhững cách thức hoạt động bao gồm các hành động và thao tác của giáo viên,học sinh nhằm thực hiện tốt mục đích và nhiệm vụ học tập Mặt khác, học sinhtiểu học là lứa tuổi "Chóng nhớ, mau quên", lứa tuổi mang đặc điểm nhận thức,
tư duy trực quan và cụ thể Muốn học sinh nhớ nội dung học tập thì ngoài việcthường xuyên phải củng cố, ôn tập về nội dung cần nhất thì việc tạo cho các emcảm giác hứng thú và say mê với nội dung cần ghi nhớ, chắc chắn rằng các em
sẽ dễ tiếp thu, dễ nhớ và nhớ lâu hơn Các em không những nhận thức tốt cácvấn đề mang tính cụ thể mà còn rất có hứng thú khi khai thác, tìm hiểu các vấn
đề mang tính cụ thể, đồng thời các em cũng rất ưa thích các trực quan mang tínhbắt mắt mà các em có thể quan sát một cách dễ dàng
Trang 52.2 Thực trạng.
Qua quá trình giảng dạy phân môn địa lí ở lớp 5 cho thấy: đa số các giáoviên đều nhận thấy phân môn địa lí là môn học quan trọng, nhằm giúp cho học
có những kiến thức cơ bản thiết thực về: Các sự vật hiện tượng và các mối quan
hệ địa lí đơn giản ở Việt Nam, các châu lục và một số quốc gia trên thế giới.Giáo viên thấy cần phải tạo hứng thú học môn địa lí cho học sinh thông qua việcvận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học và hình thức dạy học tích cực Tuynhiên trong thực tế giảng dạy và qua dự giờ đồng nghiệp tôi thấy vẫn còn tồn tạinhững vấn đề sau:
2.2.1 Công tác chuẩn bị và thiết kế bài giảng cho tiết ôn tập địa lí lớp 5 chưa đầy đủ, chưa chu đáo.
- Giáo viên chủ quan trong công tác chuẩn bị về kiến thức nội dung ôn tập
và đồ dùng phục vụ cho tiết học, trong các tiết dạy, giáo viên thường sử dụngtranh ảnh, hệ thống các bài tập, thông tin có sẵn trong sách giáo khoa màkhông mở rộng thêm, chưa chú ý đến việc sưu tầm tranh ảnh, cập nhật thông tin,tranh ảnh trên mạng Internet, trên các phương tiện thông tin đại chúng để đưavào bài dạy nhằm khắc sâu, mở rộng kiến thức địa lí cho học sinh
- Khi gặp dạng bài ôn tập thường khô khan nên giáo viên thường ngại nênchỉ dạy theo hệ thống các bài tập trong sách giáo khoa một các đơn giản, chưanắm vững mối quan hệ giữa kiến thức bài mới với kiến thức của phần ôn tập,không có sự sáng tạo để gây hứng thú học tập cho học sinh.Giáo viên thườngdạy chay ngại thiết kế giáo án điện tử vì phải ứng dụng công nghệ thông tin,phải tìm tòi thông tin, tư liệu đầu tư mất nhiều thời gian Một số giáo viênkhông nắm được các bước và các thao cơ bản để soạn giáo án điện tử Giáo viênđôi khi không đầu tư đúng mức từ việc thiết kế bài dạy đến việc giảng dạy trênlớp, không dành đủ thời gian cho một tiết địa lí
2.2.2 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học chưa mạnh dạn đổi mới, chưa linh hoạt, chưa phong phú, chưa đảm bảo cá thể hóa hoạt động học tập để giúp học sinh tự chiếm lĩnh được kiến thức.
- Dạy tiết ôn tập, giáo viên thường sử dụng phương pháp dạy học truyềnthống như hỏi - đáp là chủ yếu, giáo viên truyền thụ kiến thức còn học sinh thìghi nhớ kiến thức một cách máy móc Khi sử dụng giáo án điện tử các thao tác
sử dụng máy chiếu trên lớp còn lúng túng, chưa nhịp nhàng
- Giáo viên chưa chịu khó tìm tòi các phương pháp và hình thức tổ chức dạyhọc để giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức Hình thức dạy học đơnđiệu, chưa có sự sáng tạo.Bởi vậy chất lượng học tập ở các tiết ôn tập chưa cao,học sinh chỉ làm bài tập trong sách giáo khoa, giáo viên kiểm tra kết quả và kếtluận đúng hoặc sai, ít quan tâm đến khai thác kiến thức ở kênh hình để thấyđược cái hay, cái đẹp, cái thực tế của môn học … Tất cả những điều đó dẫn đếnkhi học tiết ôn tập địa lí các em không có sự liên hệ thực tế, một số học sinhkhông thích học môn địa lí, không hứng thú với tiết ôn tập môn địa lí, tiếp thubài một cách thụ động
Trang 6- Trong tiết ôn tập địa lí, kĩ năng sử dụng bản đồ, lược đồ của học sinh chưatốt, chưa thành thạo, học sinh chỉ mới xem bản đồ, lược đồ, khi chỉ các vị trí trênbản đồ, lược đồ còn lúc túng, có học sinh chỉ vị trí địa lí trên bản đồ, lược đồthiếu chính xác
2.2.3 Việc đánh giá học sinh thường xuyên khi học địa lí lớp 5 với dạng bài
ôn tập chưa triệt để theo yêu cầu của thông tư 22.
- Giáo viên còn chú trọng về việc giáo viên đánh giá học sinh mà học sinhtham gia đánh giá, tự đánh giá học sinh và phụ huynh tham gia đánh giá họcsinh chưa nhiều
- Đánh giá học sinh mới thay đổi nên quy trình đánh giá học sinh trong đánhgiá thường xuyên và đánh giá định kì chưa tạo thành thói quen đánh giá, chưađánh giá đúng yêu cầu
- Kĩ năng giao tiếp của học sinh trong trường tiểu học còn nhiều hạn chế,các em còn e dè chưa có ngôn ngữ để nhận xét học sinh chính xác
2.3 Các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả khi dạy học dạng bài ôn tập địa lí lớp 5.
2.3.1 Công tác chuẩn bị và thiết kế bài giảng cho dạng bài ôn tập địa lí lớp 5
2.3.1.1 Công tác chuẩn bị cho tiết ôn tập địa lí lớp 5.
- Giáo viên trước khi lên lớp phải chuẩn bị chu đáo việc thiết kế bài giảngcho dạng bài ôn tập địa lí lớp 5 Giáo viên phải xác định rõ dạng bài ôn tập vànắm vững mục tiêu của tiết ôn tập; cần tư duy để chuẩn bị đồ dùng dạy học ,trang thiết bị dạy học phục vụ chu đáo cho tiết ôn tập địa lí
- Để giúp cho việc dạy dạng bài ôn tập địa lí lớp 5 thành công thì đòi hỏingười giáo viên phải hệ thống được các kiến thức địa lí của phần trước bài ôntâp, sưu tầm, cập nhật thông tin để củng cố mở rộng kiến thức địa lí, môi trươngxung quanh cho học sinh, chuẩn bị phiếu học tập phục vụ cho tiết học
Ví dụ dạy bài 7: Ôn tập thì giáo viên phải nắm được mục tiêu cần đạt củatiết ôn tập và phải hệ thống, nắm vững các kiến thức về một số đặc điểm địahình, khí hậu, sông ngòi, đất, rừng của nước ta
- Giáo viên phải chuẩn bị chu đáo về đồ dùng học tập, bản đồ, lược đồ vàlựa chọn hình ảnh, tranh ảnh, thông tin, âm thanh, video để tiết ôn tập đạt hiệu
2.3.1.2 Ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế giáo án điện tử.
Trong những năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ thông tin để dạy học
có tác dụng mạnh mẽ làm thay đổi phương pháp dạy học ở tiểu học Học sinhtiểu học có tư duy từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng nên quá trình
Trang 7nhận thức thường gắn với những hình ảnh, hoạt động cụ thể Bởi vậy, cácphương tiện trực quan rất cần thiết trong quá trình giảng dạy Các hình ảnh âmthanh sinh động, rõ nét sẽ thu hút được sự chú ý của học sinh Ứng dụng côngnghệ thông tin có thể vận dụng vào giảng dạy tất cả các môn học thấy rõ đượchiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, bản thân tôi đã
áp dụng và sử dụng giáo án điện tử đề dạy dạng bài ôn tập địa lí lớp 5 Sau đây
là các bước và các thao tác cơ bản để soạn giáo án điện tử
* Các bước soạn giáo án nhanh và hiệu quả:
Bước 1: Xác định mục tiêu, trọng tâm bài học
Bước 2: Chuẩn bị các “ nguyên liệu” cần thiết cho giáo án
Bước 3: Tạo hiệu ứng, liên kết các trang ( slide)
Bước 4: Sắp xếp các nội dung
Bước 5: Chạy thử và đóng gói bài giảng
* Các thao tác đơn giản khi soạn giáo án điện tử
- Nháy chuột phải vào Desktop (màn hình) xuất hiện một menu Ở Menu
này chúng ta vào mục New Microsoft Powerpoint
- Chọn một slide mới : Vào menu Insert New Slide
- Soạn nội dung, đưa hình ảnh, video theo yêu cầu nội dung của môn học
-Hiệu ứng các thông cần trình chiếu theo thứ tự: Nháy chuột vào menu
“Slide Show” “Custom Animation”
- Sau đó để trình chiếu một Slide ta ấn biểu tượng trên Slide
2.3.2 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt, phong phú, tạo hứng thú học tập cho học sinh khi học dạng bài ôn tập trong phân môn địa
lí và giúp học sinh tự chiếm lĩnh được kiến thức.
2.3.2.1 Nội dung, yêu cầu của các tiết ôn tập địa lí lớp 5.
Phần địa lí lớp 5 gồm 2 chủ đề lớn với 29 bài, trong đó 25 bài học kiếnthức mới và với 4 bài ôn tập
Bài 7: Ôn tập về các kiến thức đã học về địa lí tự nhiên Việt Nam ở mức
độ đơn giản: đặc điểm chính của các yếu tố tự nhiên như địa hình, khí hậu, sông ngòi, đất, rừng
Bài 16: Ôn tập các kiến thức đã học về dân cư, các ngành kinh tế của
nước ta ở mức độ đơn giản
Bài 22: Ôn tập kiến thức về một số đặc điểm của châu Á, châu Âu về:
diện tích, địa hình, khí hậu, dân cư, hoạt động kinh tế
Bài 35: Ôn tập về một số đặc điểm chính về điều kiện tự nhiên (vị trí địa
lí, đặc điểm tự nhiên), dân cư, hoạt động kinh tế (một số sản phẩm công nghiệp, sản phẩm nông nghiệp) của các châu lục: châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Mĩ, châu Đại Dương, châu Nam cưc
2.3.2.2 Phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học là quá trình áp dụng phương pháp hiện đại trên cơ sở phát huy những yếu tố tích cực của phương pháp dạy học truyền thống nhằm thay đổi cách thức phương pháp học tập của học sinh, sử dụng một
Trang 8cách nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học phù hợp với đặc trưng bộ môn, đặc điểm của từng loại bài phát huy tính tích cực, tư duy độc lập, sáng tạo trong hoạt động nhận thức của học sinh Đổi mới phương pháp dạy học là quá trình chuyển từ giáo dục truyền thụ một chiều, học tập thụ động, chủ yếu là ghi nhớ kiến thức sang học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, chú trọng hình thành năng lực tự học dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn, tổ chức của giáo viên Những gì học sinhnghĩ được, nói được, làm được thì giáo viên không làm thay, nói thay Qua đó, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Đối với tiết ôn tập địa lí lớp 5 là một dạng khô khan, chỉ gồm một số bài tập nhằm củng cố các kiến thức về địa lí mà các em vừa học ở những bài trước
đó nên trong quá trình dạy hay thao giảng, thi giáo viên giỏi thì giáo viên đều tránh dạng bài này, nếu bắt được bài này nếu giáo viên không biết lựa chọn phương pháp dạy học mà chỉ dạy theo phương pháp truyền thống giáo viên nêu câu hỏi hoặc nêu yêu cầu của bài tập để học sinh đáp ứng đủ yêu cầu của bài tập
Sử dụng các phương pháp diễn giảng, truyền thụ kiến thức một chiều thì không thể phát huy được tính tích cực và sự sáng tạo của học sinh Trong quá trình dạy học không có phương pháp nào là vạn năng, để phát huy tinh thần tự giác, tích cực, chủ động chiếm lĩnh kiến thức của học sinh giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp tìm tòi, điều tra, giải quyết vấn đề; dạy học tương tác thìgiờ dạy mới đạt hiệu quả cao
2.3.2.3 Hình thức tổ chức dạy học.
Để giờ ôn tập địa lí lớp 5 đạt hiệu quả cao thì đòi hỏi giáo viên phải linhhoạt phối hợp các hình thức tổ chức dạy học như: dạy học theo nhóm, dạy học
cá nhân, dạy học cả lớp một cách linh hoạt vì mỗi hình thức tổ chức dạy học
có chức năng và ý nghĩa khác nhau đối với việc thực hiện các nhiệm vụ dạy học.Giáo viên tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học tập nhằm huy động mọi khảnăng của từng học sinh, để học sinh tự tìm tòi, khám phá nội dung của bài học
Trong hoạt động cá nhân của tiết ôn tập: Giáo viên tổ chức cho học sinhlàm việc thực sự với các đối tượng học tập: Tranh ảnh, lược đồ, bản đồ để thuthập những kiến thức cần nắm, hoặc trả lời các câu hỏi, làm các bài tập trong tiết
ôn tập một cách độc lập Qua đó, để vừa giúp học sinh nắm được kiến thức vừarèn luyện kĩ năng độc lập và làm quen phương pháp tự học, tự nghiên cứu chủđộng chiếm lĩnh kiến thức địa lí lớp 5
Trong hoạt động nhóm của tiết ôn tập: Giáo viên tiến hành chia nhóm,giao nhiệm vụ và hướng dẫn, trình chiếu yêu cầu nhóm thực hiện, trong một thờigian nhất định, muốn hoạt động nhóm có hiệu quả, mỗi học sinh được chủ quan
mà cần xem lại kiến thức đã học của những bài địa lí đã học trước tiết ôn tập
Khi ôn tập một mảng kiến thức cơ bản học sinh đã học, giáo viên cho họcsinh tự tìm tòi kiến thức, học sinh tự nghiên cứu, sau đó giáo viên yêu cầu bấtcứa học sinh nào để các em trình bày kết quả và học sinh khác nhận xét bổ sungrồi rút ra kết quả đúng Giáo viên phải biết khuyến khích động viên câu trả lời
và giúp học sinh hoàn thiên câu trả lời để tạo điều kiện cho học sinh được trìnhbày trước tập thể từ đó học sinh tự tin hơn và hứng thú học tập hơn
Trang 9Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học, làm cho việc học tập của học sinhtrở nên lí thú gắn với thực tiễn, gắn với cuộc sống; kết hợp dạy học cá nhân vớidạy học theo nhóm nhỏ, tăng cường sự tương tác, giúp đỡ lẫn nhau giữa họcsinh trong quá trình giáo dục làm cho học sinh học tập tích cực chủ động, sángtạo, thay đổi thói quen học tập thụ động, ghi nhớ máy móc.
Như vậy, giáo viên cần mạnh dạn đổi mới phương pháp và hình thức tổchức dạy học đảm bảo cá thể hóa hoạt động học tập tạo hứng thú để học sinhchủ động chiếm lĩnh kiến thức Căn cứ vào kiểu bài mà giáo viên đã phân dạng
để lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp đảm bảo yêucầu, mục tiêu của tiết dạy
Mặt khác, tạo hứng thú cho học sinh và giờ học đạt hiệu quả cao thì giáoviên cần lựa chọn hình ảnh, tranh ảnh sinh động và tổ chức trò chơi cho họcsinh để học sinh vừa học vừa chơi tạo cho tinh thần thoải mái hứng khởi, tíchcực trong giờ học Tranh ảnh không chỉ là hình ảnh minh họa cho bài dạy mà nócòn ẩn chứa kiến thức bên trong Qua việc khai thác thông tin, tranh ảnh, giáoviên dễ dàng hình thành các khái niệm Địa lí còn học sinh có thể lĩnh hội cáckiến thức Địa lí một cách dễ dàng và hứng thú Vì vậy giáo viên phải nghiên cứu
kĩ bài dạy trước khi lên lớp để sưu tầm (hoặc cho học sinh sưu tầm) thêm cácthông tin, tranh ảnh có nội dung liên quan đến bài học Có như vậy mới rènluyện cho học sinh các kĩ năng, thao tác hoạt động, phát huy năng lực độc lập,nâng cao tinh thần trách nhiệm của học sinh trong học tập; rèn cho học sinhphương pháp tư duy khái quát; có khả năng chuyển tải thông tin ở mức độ caohơn Quan trọng hơn cả là giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức, phát triển nănglực và thói quen tự học, sáng tạo
Ví dụ khi dạy bài 16: Ôn tập (địa lí lớp 5) dù là bài ôn tập nhưng giáo viên
và học sinh cần sưu tầm thông tin, tranh ảnh trong sách báo hay trên mạngInternet về ảnh của các một số dân tộc trên đất nước Việt Nam thân yêu, tranhảnh về cuộc sống lao động sản xuất, các hoạt động thương mại, các sân bayquốc tế của nước ta
Trong tiết học ôn tập địa lí lớp 5, giáo viên cần lựa chọn các trò chơi họctập và tổ chức trò chơi một cách hợp lý để có thể chuyển tải các tri thức mới,củng cố những kiến thức đã học và hình thành những kỹ năng cho học sinh mộtcách nhẹ nhàng, sinh động, có hiệu quả,… Qua trò chơi đã tạo hứng thú học tậpcho học sinh Để đạt được mục tiêu đó, giáo viên cần nắm mục tiêu, nội dungcủa bài học mà lựa chọn trò chơi cho phù hợp Đối với những bài ôn tập, có thể
sử dụng trò chơi “Ô chữ kì diệu”, hoặc “Hái hoa dân chủ”, “Nối nhanh tay”… Với tiết ôn tập tuần 16- địa lí lớp 5 tôi sử dụng trò chơi: “Ô chữ kì diệu”.
Thông qua trò chơi nhằm củng cố nội dung kiến thức cần nắm của bài học Giáoviên cần nhận xét, đánh giá một cách khách quan công bằng Giáo viên nên biểudương khen ngợi những cá nhân, đội chơi đạt kết quả tốt, hoạt động tích cựcgiúp học sinh tự tin trong học tập
2.2.3 Việc đánh giá học sinh thường xuyên khi học dạng bài ôn tập cần thực hiện triệt để theo đúng yêu cầu của thông tư 22.
Trang 10- Giáo viên cần quan tâm đến việc đánh giá thường xuyên ở từng tiết học.
GV dùng lời nói chỉ ra cho HS biết được chỗ đúng, chưa đúng và cách sửa chữa;viết nhận xét vào vở, phiếu học tập của HS khi cần thiết, có biện pháp cụ thểgiúp đỡ kịp thời
Ví dụ: Khi yêu cầu học sinh nêu đặc điểm tự nhiên và dân cư châu Á,nhưng học sinh chỉ nêu được dân cư châu Á thì giáo viên cần có gợi ý giúp đỡhọc sinh hoặc khích lệ học sinh khác cùng bạn thực hiện nêu đặc điểm tự nhiêncủa châu Á, giúp em hoàn thiện kiến thức cho trả lời, tránh hiện tượng chê tráchhọc sinh làm học sinh tự ti trong học tập
- Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cùng đánh giá trong tiết học, HS tựnhận xét và tham gia nhận xét kết quả thảo luận của bạn, nhóm bạn trong quátrình thực hiện các nhiệm vụ học tập để học và làm tốt hơn
Ví dụ: Khi thực hiện yêu cầu của bài tập 2( tiết ôn tập bài 16) giáo viên đểhọc sinh tự hoàn thiện yêu cầu và học sinh tự đánh giá lẫn nhau rồi giáo viêncùng học sinh thống nhất chốt kiến thức của bài
- Giáo viên cần tuyên truyền cho các bậc phụ huynh về cách đánh giá họcsinh theo thông tư mới để cùng tham gia đánh giá học sinh ở từng bài học quaviệc kiểm tra vở ghi của con em mình thông qua lời nhận xét của giáo viên.Khuyến khích cha mẹ học sinh trao đổi với giáo viên về các nhận xét, đánh giáhọc sinh bằng các hình thức phù hợp và phối hợp với giáo viên động viên, giúp
Trang 11I Kiểm tra bài cũ:
- Tôi đã dùng hình thức trò chơi : Ai nhanh ai đúng ?
- Mục tiêu là để giúp học sinh nhớ lại được một số kiến thức đã học và tựtin trình bày trước lớp
- Giáo viên: Cô có 2 hộp quà mỗi hộp quà có một câu câu hỏi và mộtphần quà bí mật, bạn nào trả lời nhanh chính xác sẽ được nhân một phần quà bímật này
- Học sinh đã tham gia một cách tích cực và hào hứng
1 Thương mại gồm các hoạt động nào?
2.Nước ta xuất khẩu
và nhập khẩu những mặt hàng gì là chủ yếu?
2 1
II Các hoạt động dạy - học:
* Giới thiệu bài mới tôi mở nhạc cho học sinh cùng hát bài: Quê hương
tươi đẹp( Hoàng Anh) giúp cho tinh thần các em thoải mái bước vào tiết học ôn
tập
- Với bài tập 1: Nước ta có bao nhiêu dân tộc ? Dân tộc nào có số dân
đông nhất và sống chủ yếu ở đâu? Các dân tộc ít người sống chủ yếu ở đâu?
- GV cho học sinh nêu yêu cầu bài tập
- Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm đôi (theo cặp) nhằm nâng caotinh thần hợp tác của học sinh Giáo viên chia nhóm, học sinh thảo luận trongthời gian 3 phút
Tiếp theo, hai nhóm đại diện trình bày kết quả thảo luận, bằng hình thức
đố bạn: nhóm 1 nêu câu hỏi- nhóm 2 đáp ứng yêu cầu của nhóm bạn Nhómkhác theo dõi nhận xét kết quả, để đưa đến kết quả đúng
Giáo viên cho học sinh liên hệ để các em tiếp cận với thực tế ở địaphương các em sinh sống.Cụ thể: Em hãy kể tên một số dân tộc ít người mà embiết? Em là người dân tộc nào? Ở tỉnh Thanh Hóa có những dân tộc nào sinhsống?
Giáo viên chốt: Nước ta có 54 dân tộc Dân tộc Kinh( Việt) có số dânđông nhất, sống tập trung ở các đồng bằng ven biển Dân tộc ít người sống chủ