Caûnh saéc thieân nhieân khoâng khí muøa xuaân ôû Haø Noäi vaø mieàn baéc ñöôïc caûm nhaän, taùi hieän trong noåi nhôù thöông da dieát cuûa moät ngöôøi xa queâ – baøi tuøy buùt bieåu[r]
Trang 1Tuần 16: Ngày soạn : 06/12/ 2009
Tiết 61: Ngày dạy : 07/12/ 2009
CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ A.Mục tiêu cần đạt :
- H nắm được các yêu cầu trong sử dụng từ
- Có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh cẩu thảkhi nói, viết
B.Chuẩn bị :
1.GV : dự kiến khả năng tích hợp : phần văn với các văn bản đã học
2.HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1 Ổn định lớp
2 Bài cũ:
? Nêu luật thơ lục bát ?
3 Bài mới
Hoạt động G – H
Hoạt động 1 : Hướng dẫn cách sử
dụng đúng âm, đúng chính tả
? Các từ in đậm trong câu dùng sai
âm,sai chính tả như thế nào ? sửa lại
H : thảo luận nhóm, trình bày kết quả
Câu 1, 2, sai phụ âm đầu do ảnh
hưởng từ địa phương
Hoạt động 2 : Cách sử dụng từ đúng
nghĩa
? Các từ in đậm dùng sai nghĩa như thế
nào ? thay bằng những từ thích hợp
Nguyên nhân:
-Không nắm vững khái niệm từ
-Không phân biệt các từ
Hoạt động 3: H đọc ví dụ 3.
? Cái từ in đậm sai về ngữ pháp như
thế nào?
? Giải thích và thay các từ đó
Hoạt động 4 : Tìm hiểu mục 3
Thảo luận
Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm,
hợp phong cách
H : thay từ đúng
Hoạt động 5 :Từ địa phương – Hán
Việt
? Tại sao không nên dùng từ địa
Nội dung
1 Sử dụng từ đúng âm, đúng chính tả.
- Một số người sau một thời gian dùi đầu vào làm ăn nay đã khấm
khá :
* dùi sửa vùi
- Em bé đã tập te ï biết nói.
> Bập bẹ
- Đó là những khoảng khắc sung sướng nhất trong đời em
> Khoảnh khắc
2 Sử dụng từ đúng nghĩa.
- Đất nước ta ngày càng sáng sủa
> tươi đẹp (văn minh tiến bộ)
- Ôngcha ta để lạicho chúng ta những câu tục ngữ cao ca û để chúng ta
vận dụng trong thực tế
> Sâu sắc
- Con người phải biết lương tâm.
> Có
3 Sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp.
- Nước sơn làm cho đồ vật thêm hào quang.
> Hào nhoáng
- Aên mặc
> Sự ăn mặc
> Chị ăn mặc thật giản dị
- Bọn giặc đã chết thảm hại
> Bỏ từ nhiều thêm rất
- Đất nước không phải là sự giả tạo phồn vinh.
> Phồn vinh giả tạo
4.Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm, phù hợp với phong cảnh.
Trang 2phương khi giao tiếp với một địa
phương khác ?
? Tại sao không nên lạm dụng từ hán
việt
Lưu ý : trong tác phẩm văn học cũng
có lúc dùng từ địa phương vì mục đích
nghệ thuật
G cho một số bài tập H làm
4 Củng cố :
5 Dặn dò:
Chuẩn bị : Luyện tập sử dụng từ
- Thay = cầm đầu
- Nó
5 Không lạm dụng từ địa phương, hán việt.
- Bầy choa có chộ mô mồ gây khó hiểu – từ địa phương
> Bọn tao có thấy đâu nào
( từ toàn dân )
- Trẻ em đang nô đùa ngoài sân
- Nhi đồng
Nên sử dụng từ trẻ em ( thuần việt ) vì dùng từ hán việt ở đây thiếu tự nhiên không phù hợp hoàn cảnh giao tiếp
-Tuần 16: Ngày soạn : 06/12/ 2009
Tiết 62: Ngày dạy : ……… /12/ 2009
ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM A.Mục tiêu cần đạt :
Giúp H :
- Ôn lại những đặc điểm quan trọng về lí thuyết làm văn biểu cảm
- Phân biệt văn tự sự, miêu tả với yếu tố tự sự, miêu tả trong biểu cảm
- Lập ý và lập dàn ý cho văn biểu cảm
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm
B.Chuẩn bị :
1.GV : dự kiến khả năng tích hợp : phần văn với các văn bản đã học
2.HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1.Ổn định lớp
2.Bài cũ:
3.Bài mới
Hoạt động G – H
Hoạt động 1 :Ôn tập văn biểu cảm.
G: ? Muốn bày tỏ thái độ, tình cảm và sự đóng góp của
mình, trước hết cần có các yếu tố gì ? Tại sao ?
H: Tự sự, miêu tả > thể hiện chuẩn xác, thái độ tình
cảm của người viết
> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên quan trọng nhất trong
văn bản
Hoạt động 2 : Phân biệt :
G cho H nhắc lại yêu cầu văn bản tự sự, miêu tả
Gọi H đọc văn bản “ Hoa học trò”
Ví dụ : Hoa hải đường
G lấy ví dụ: “ kẹo mầm” H chỉ ra yếu tố tự sự, miêu tả,
biểu cảm
Nội dung
I Nội dung ôn tập.
1.Thế nào là văn biểu cảm.
Văn biểu cảm là văn bản bày tỏ thái độ tình cảm và sự đánh giá của con người đối với thiên nhiên, cuộc sống
2 Các yếu tố trong văn biểu cảm.
- Tự sự
- Miêu tả
3 Phân biệt biểu cảm với tự sự, miêu tả
- Văn miêu tả: nhằm tái hiện lại đối tượng (người, vật, cảnh) sao cho người đọc cảm nhận được nó -Văn tự sự : nhằm kể lại chuỗi sự việc; một câu
Trang 3vì sao ngôn ngữ biểu cảm gần
ngôn ngữ thơ ?
H: Vì biểu cảm còn gọi là văn trữ tình bao gồm các thể
loại để biểu hiện tình cảm, bộc lộ, cảm xúc, ý nghĩa
thầm kín
Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập.
H : làm theo đề bài yêu cầu
G:? Em thực hiện bài làm qua những bước nào ?
- Văn biểu cảm : bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người viết
> Tự sự, miêu tả trong biểu cảm đóng vai trò làm giá đỡ cho tình cảm củaTác giả được bộc lộ ( thiếu nó thì tình cảm mơ hồ )
4 Những biện pháp tu từ thường gặp trong văn biểu cảm so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ.
- Ngôn ngữ văn biểu cảm gần với ngôn ngữ thơ
II.Luyện tập.
Đề : Cảm nghĩ mùa xuân.
* Các bước
Tìm hiểu đề , tìm ý, lập dàn bài, viết bài, đọc lại
* Tìm ý, xếp ý
- Mùa xuân của thiên nhiên
( cảnh, thành tích )
- Mùa xuân của con người
- Phát biểu cảm nghĩ thích hợp mong đợi hay không mong
4 Củng cố
? Thế nào là văn biểu cảm
5 Dặn dò:
Học bài, chuẩn bị ôn tập thi học kì I
-Tuần 16: Ngày soạn : 06/12/ 2009
Tiết 63: Ngày dạy : ……… /12/ 2009
: MÙA XUÂN CỦA TÔI ( Vũ Bằng )
A.Mục tiêu cần đạt :
Giúp H hiểu :
- Cảm nhận được nét đặc sắc riêng của cảnh sắc mùa xuân ở Hà Nội và miền Bắc được tái hiện trong bài tùy bút
-Thấy được tình quê hương đất nước thiết tha, sâu đậm của tác giả được thể hiện quangòi bút tài hoa, tinh tế, giàu cảm xúc và hình ảnh
B.Chuẩn bị :
1.GV : dự kiến khả năng tích hợp : phần văn với các văn bản đã học
2.HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1 Ổn định lớp
2 Bài cũ:
? Nêu cảm nhận của em về mùa xuân
3 Bài mới
Trang 4
Giới thiệu bài:
Ai đi về Bắc ta theo với
Thăm lại non sông, đất Lạc Hồng,
Từ thuở mang gươm đi mở cõi
Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long
( Huỳnh Văn Nghệ)
Tâm sự và nguyện ước của nhà thơ – Chiến sĩ thời Nam tiến đã trở thành tiếng nói chung cho biết bao nhiêu con người xa xứ nhớ thương miền Bắc, nhớ thương Hà Nội Tác giả Thương nhớ mười hai bắt đầu tập sách của mình bằng nỗi nhớ tháng giêng mùa xuân với trăng non, rét ngọt giữa trời đất Sài Gòn nắng nóng và mưa rào.Để hiểu được không khí, cảnh sắc, một vài phong tục văn hóa đất Bắc và Hà Nội trong những ngày tháng giêng đầu xuân qua nỗi lòng thương nhớ của tác giả như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu văn bản “ Mùa xuân của tôi”
Hoạt động G – H
Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
G treo chân dung tác giả Vũ Bằng
Hai bức tranh về mùa xuân ở Hà Nội và ở Sài Gòn
G gọi H đọc phần chú thích
G lưu ý thêm cho H hiểu thêm về tác giả:Vũ Bằng(1913-1984) là một
nhà báo, cây bút viết văn có sở trường về truyện ngắn, tùy bút, bút kí
G: ? Bài văn được viết trong hoàn cảnh nào ?
H : Đất nước bị chia cắt, tác giả sống trong vùng kiểm soát của mỹ
ngụy
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc, tìm chú thích.
G : đọc mẫu – gọi H đọc
G cho H chơi trò chơi: Bông hoa văn học
G cho H cầm các tấm ghép nghĩa của các từ lên đính chính xác vào các
từ có sẵn cho thích hợp
( Các từ khó – giải thích cho H hiểu khi H ghép xong)
G:? Theo em cách đặt tên văn bản là mùa xuân của tôi, có ý nghĩa gì ?
H : Mùa xuân riêng tôi, mùa xuân ở trong tôi, do tôi cảm thấy
? Văn bản chia làm mấy đoạn
H: 3 đoạn
Hoạt động 3 : Tìm hiểu chi tiết.
? Em hãy nhận xét biện pháp nghệ thuật và dấu câu ở câu văn thứ 3 ?
H : Phép lặp từ ngữ : đừng thương, ai cấm được
Nhiều dấu phẩy và dấu chấm phẩy
G cho H thảo luận nhóm
Nhóm 1:
? Bài văn viết về cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đâu ?
Hình dung cảnh và tâm trạng của tác giả khi viết bài này ?
Trả lời: Mùa xuân ở miền Bắc Hà Nội nỗi nhớ thương da diết của
một người xa quê
Nhóm 2:
Nội dung I.Tác giả, tác phẩm
Bài văn trích trong tùy bút “tháng giêng mơ về trăng non rét ngọt” trong tập tùy bút, bút kí “thương nhớ mười hai” của Vũ Bằng
II Đọc – tìm chú thích.
III.Phân tích.
1.Cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất trời và lòng người.
- Mưa riu riu, gió lành lạnh, tiếng nhạn kêu, tiếng trống chèo, câu hát huê tình
- Nhựa sống ở con người căng lên như máu căng lên trong lộc
Mùa xuân khơi dậy sinh lực cho muôn loài – sự sống mạnh mẽ
- Bầu không khí gia đình đoàn tụ êm ái
Hình ảnh gợi cảm, so sánh cụ thể
Trang 5Nhóm 3:
? Dấu hiệu nào tạo không khí mùaxuân ?
Trả lời : Tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, tiếng trông chèo, câu hát
huê tình
Nhóm 4:
? Tình cảm nào của tác giả dành cho mùa xuân ?
Trả lời: Hân hoan, biết ơn, thương nhớ đất Bắc
? Mùa xuân của nửa sau tháng giêng được đặc trưng bởi bầu trời và
bữa cơmgia đình sau tết Điều đó được gợi tả bằng chi tiết nào ?
H : Bữa cơm giản dị vào lòng
? Những chi tiết đó cho thấy sự tinh tế nào trong cách cảm thụ đời
sống của nhà văn
H : nhà văn cảm giác được cả những cái vô tình Những làn sóng hồng
hồng như mát vào lòng
? Các chi tiết đó tạo thành cảnh tượng riêng nào của mùa xuân đất
Bắc vào độ tháng giêng ?
H : Cảnh tượng ấy mang lại cảm xúc đặc biệt cho con người : vui vẻ,
phấn chấn trước một năm mới
Hoạt động 4 : Hướng dẫn tổng kết.
? Qua bài văn, em cảm nhận được những gì sâu sắc nhất về mùa xuân
đất Bắc từ văn bản ?
? Em học tập được gì về nghệ thuật biểu cảm tùy bút của bài văn
này ?
2 Cảnh sắc riêng củađất trời mùa xuân từ sau rằm tháng giêng.
- Đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong, cỏ không xanh nhưng lại nức một mùi hương man mác
- Trời rét nồm, mưa phùn
- Mọi người trở về với bữa cơm giản
dị, cánh màn điều đã hạ xuống
Cảnh sắc thay đổi chuyển biến
- Chi tiết hình ảnh tiêu biểu đặc sắc thể hiện sự quan sát tinh tế
IV.Tổng kết :
Cảnh sắc thiên nhiên không khí mùa xuân ở Hà Nội và miền bắc được cảm nhận, tái hiện trong nổi nhớ thương da diết của một người xa quê – bài tùy bút biểu lộ chân thực và cụ thể tình quê hương đất nước lòng yêu cuộc sống và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, ngòi bút tài hoa
4 Củng cố:
Cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất trời và lòng người
Cảnh sắc riêng củađất trời mùa xuân từ sau rằm tháng giêng
H đọc mục ghi nhớ
5 Dặn dò:
Học bài, chuẩn bị bài: Tác phẩm trữ tình
Kiểm tra, ngày tháng 12 năm 2009
Người kiểm tra