giao an van 6 hoc ki 2

- Em học tập được gì từ nghệ thật miêu tả và kể chuyện của Tô Hoài trong văn bản này Hoạt động 4: luyện tập Theo em có đặc điểm nào của con người được gán cho các con vật ở truyện này?.

Trang 1

- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, yêu thế giới loài vật.

II Chuẩn bị tài liệu- thiết bị dạy học:

- Giáo viên: +Sách giáo viên và sách thiết kế bài giảng

- Học sinh: Sgk + Để học tốt ngữ văn T2

III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học.

1 ổn định tổ chức:

Sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS về tóm tắt tác phẩm

3.Dạy học bài mới:

*GV giới thiệu bài : Trên thế giới và nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả cuộc đời

viết của mình cho đề tài trẻ em – 1 trong những đề tài khó khăn và thú vị bậc nhất Tô Hoài là 1trong những tác giả như thế Truyện đồng thoại đầu tay của Tô Hoài : “Dế Mèn phiêu lưu kí”(1941) là 1 trong những tác phẩm nổi tiếng ngày hôm nay chúng ta sẽ được tìm hiểu

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh đọc và

tìm hiểu chú thích

GV hướng dẫn HS cách đọc:

- Đoạn: Dế Mèn tự tả chân dung mình đọc

với giọng hào hứng, kiêu hãnh, to, vang,

chú nhấn giọng ở các tính từ, động từ

miêu tả

- Đoạn trêu chị Cốc:

+ Giọng Dế Mèn trịch thượng khó chịu

+ Giọng Dế choắt yếu ớt, rên rẩm

+ Giọng chị Cốc đáo để, tức giận

- Đoạn Dế Mèn hối hận đọc giọng chậm,

buồn, sâu lắng và có phần bị thương

Trang 2

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc hiểu

văn bản

- Văn bản có thể được chia làm mấy phần? Nội

dung từng phần?

-Đoạn trích gồm mấy sự việc chính? Trong

các sự việc trên đâu là sự việc nghiêm

trọng nhất?

- Xác định ngôi kể của truyện?

- GV: Gọi HS đọc đoạn 1

- HS đọc

- Khi xuất hiện ở đầu câu chuyện, Dế Mèn

đã là "một chàng Dế thanh niên cường

tráng" Chàng Dế ấy đã hiện lên qua

những nét cụ thể nào về:Hình dáng?

- HS theo dõi SGK và trả lời

- Cách miêu tả ấy gợi cho em hình ảnh Dế

- Ông có khối lượng tác phẩm phong phú: Dế Mèn phiêu lưu kí, Đàn chim gáy, Vợ chồng A Phủ

* Tác phẩm:

- Dế mèn phiêu lưu kí là tác phẩm nổi tiếng

đầu tiên của Tô Hoài, được sáng tác lúc ông 21tuổi

- Thể loại của tác phẩm là kí nhưng thựcchất vẫn là một truyện "Tiểu thuyết đồngthoại" một sáng tác chủ yếu là tưởng tượng

và nhân hoá

- Đây là tác phẩm văn học hiện đại lạinhiều lần nhất được chuyển thể thànhphim hoạt hình, múa rối được khán giả,độc giả nước ngoài hết sức hâm mộ

+ Sự ân hận của Dế Mèn

- Sự việc: Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đếncái chết của Dế Choắt là sự việc nghiêmtrọng nhất

- Cánh: áo dài chấm đuôi

- Đầu: to, nổi từng tảng

- Răng: đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp

- Râu: dài, uốn cong

Trang 3

đáng; không vì nó tạo thành thói kiêu ngạo

hại cho Dế Mèn sau này

- Tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ

 Quá kiêu căng, hợm hĩnh, không tự biếtmình

 Từ ngữ chính xác, sắc cạnh

- Trình tự miêu tả: từng bộ phận của cơthể, gắn liền miêu tả hình dáng với hànhđộng khiến hình ảnh Dế Mèn hiện lên mỗilúc một rõ nét

* Tóm lại:

- Nét đẹp trong hình dáng của Dế Mèn làkhoẻ mạnh, cường tráng, đầy sức sống,thanh niên; về tính nết: yêu đời, tự tin

- Nét chưa đẹp: Kiêu căng, tự phụ, hợmhĩnh, thích ra oai

- Nghệ thuật: Nhân hoá, sử dụng từ ngữ

Trang 4

I.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, yêu thế giới loài vật

- Giáo viên: +Sách giáo viên và sách thiết kế bài giảng

- Học sinh: Sgk + Để học tốt ngữ văn T2

Sĩ số:

- Em hãy thuật lại tóm tắt câu chuyện theo các sự việc đã tìm hiểu ở tiết trước?

- Em hãy nhận xét về những nét đẹp và chưa đẹp trong hình dáng và tính tình của DếMèn?

Hoạt động 2: (Tiếp theo)

- Mang tính kiêu căng vào đời, Dế Mèn đã

gây ra chuyện gì phải ân hận suốt đời?

- Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh của

Dế Choắt?

- Em hãy cho biết thái độ của Dế mèn đối

với Dế choắt (Biểu hiện qua lời nói, cách

xưng hô, giọng điệu)?

- En hãy nhận xét cách Dế Mèn gây sự với

chị Cốc bằng câu hát: "Vặt lông tao

- Như gã nghiện thuốc phiện;

- Cánh ngắn củn, râu một mẩu, mặt mũingẩn ngơ;

- Hôi như cú mèo;

- Có lớn mà không có khôn;

* Dế Mèn đối với Dế Choắt:

- Gọi Dế Choắt là “chú mày” mặc dù chạctuổi với Choắt;

- Dưới con mắt của Dế Mèn, Dế Choắt rấtyếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh

- Rất kiêu căng

- Muốn ra oai với Dế Choắt, muốn chứng

tỏ mình sắp đứng đầu thiên hạ

* Dế Mèn khi trêu chị Cốc

- Qua câu hát ta thấy Dế Mèn xấc xược, ác

ý, chỉ nói cho sướng miệng, không nghĩđến hậu quả

- Việc trêu chị Cốc không phải dũng cảm

mà ngông cuồng vì nó gây ra hậu quả

Trang 5

không? Vì sao?

- Nêu diễn biến tâm trạng của Dế Mèn

trong việc trêu chị Cốc dẫn đến cái chết

của Dế choắt?

- Tâm trạng ấy cho em hiểu gì về Dế Mèn?

- Bài học đầu tiên mà Dế Mèn phải chịu

hậu quả là gì? Liệu đây có phải là bài học

cuối cùng?

- ý nghĩa của bài học này?

- Câu cuối cùng của đoạn trích có gì đặc

sắc?

- Theo em trong lúc đứng lặng hồi lâu nghĩ

về bài học đường đời dầu tiên Dế Mèn đã

nghĩ gì?

Hoạt động3: tổng kết

- Em hãy tóm tắt nội dung chính và những

đặc sắc về nghệ thuật kể và tả của tác giả?

- Em học tập được gì từ nghệ thật miêu tả

và kể chuyện của Tô Hoài trong văn bản

này

Hoạt động 4: luyện tập

Theo em có đặc điểm nào của con người

được gán cho các con vật ở truyện này?

Em biết tác phẩm nào cũng có cách viết

tương tự như thế?

nghiêm trọng cho Dế Choắt

- Diễn biến tâm trạng của Dế Mèn:

+ Sợ hãi khi nghe Cốc mổ Choắt: “Khiếp nằm im thin thít“

+ Bàng hoàng, ngớ ngẩn vì hậu quả khônglường hết được

+ Hốt hoảng lo sợ, bất ngờ vì cái chết vàlời khuyên của Dế Choắt

+ Ân hận xám hối chân thành nghĩ vềbài học đường đời đầu tiên phải trả giá

 Dế Mèn còn có tình cảm đồng loại, biết

ăn năn hối lỗi

- Bài học đường đời đầu tiên:

Là bài học về tác hại của tính nghịch ranh, ích kỉ, vô tình giết chết Dế Choắt… tội lỗi của Dế Mèn thật đáng phê phán nhưng dù sao anh ta cũng nhận ra và hối hận chân thành.

- ý nghĩa: Bài học về sự ngu xuẩn của tínhkiêu ngạo đã dẫn đến tội ác

- Câu văn vừa thuật lại sự việc, vừa gợi tảtâm trạng mang ý nghĩa suy ngẫm sâu sắc

III Tổng kết:SGK

Cách quan sát, miêu tả loài vật sống động; trítưởng tượng độc đáo khiến thế giới loài vậthiện lên dễ hiểu như thế giới con người; dùngngôi kể thứ nhất

IV: Luyện tập:

1 Dế Mèn: Kiêu căng nhưng biết hối lỗi

Dế Choắt: yếu đuối nhưng biết tha thứ.Cốc: tự ái, nóng nảy

- Các truyện: Đeo nhạc cho mèo, Hươu vàRùa…

Trang 6

- Giáo viên: Sách giáo viên, sách giáo khoa, giáo án

- Học sinh: sách giáo khoa, nháp, vở ghi

Sĩ số:

( Kết hợp trong bài )

Hoạt động 1 : hình thành khái niệm mới

* GV: Treo bảng phụ đã viết VD

* GV cho HS đọc VD

- Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho

những từ nào? Những từ được bổ sung ý

nghĩa thuộc từ loại nào?

- Nếu quy ước những từ in đậm là X và

những từ bổ sung là Y em hãy vẽ mô

b Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương

lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình.

Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến

+ Động từ: đi, ra, thấy, soi

+ Tính từ: lỗi lạc, ưa, to, bướng

- Mô hình:

X + Y  đã đi, cũng ra, thật lỗi lạc

Y + X  soi gương được, to ra

→ Những từ chuyên đi kèm theo động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính

từ gọi là phó từ

Trang 7

nỗi Choắt việc gì.

- Những phó từ nào đi kèm với các từ:

Chóng, trêu, trông thấy, loay hoay?

- Mô hình hoá từng trường hợp cụ thể

PT đứngsau

Chỉ quan

hệ thời gian

Đã, đang

Chỉ mức độ

Thật, rất Lắm

Chỉ sự tiếp diễn tương tự

Cũng, vẫn

Chỉ sự phủ định

Không, chưa

Chỉ sự cầu khiến

Đừng

Chỉ kết quả và hướng

Vào, ra

Chỉ khả năng

Trang 8

* GV: Hướng dẫn HS viết đoạn văn:

- Nội dung: Thuật lại việc DM trêu chị

Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt

- Đều: chỉ sự tiếp diễn

- Đương, sắp: chỉ thời gian

- Lại: chỉ sự tiếp diễn

- Ra: chỉ kết quả và hướng

Một hôm tôi nhìn thấy chị Cốc đang rỉa cánh

gần hang mình Tôi nói với Choắt trêu chọc chị

cho vui Choắt rất sợ chối đây đẩy Tôi hát cạnh khoé khiến chị Cốc điên tiết và tìm ra Dế Choắt Chị Cốc đã mổ cho Choắt những cú

trời giáng khiến cậu ta ngắc ngoải vô phươngcứu sống

- Học bài, thuộc ghi nhớ.

- Hoàn thiện bài tập.

- Soạn bài: Tìm hiểu chung về văn miêu tả.

****************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 76: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

Trang 9

- Có thái độ học tập đúng đắn

Sĩ số:

- Nêu mục đích giao tiếp của kiểu văn bản tự sự và miêu tả?

Hoạt động 1: hình thành khái niệm mới

* GV treo bảng phụ

- Yêu cầu HS đọc 3 tình huống

- Trong 3 tình huống này, tình huống nào

cần sử dụng văn miêu tả? Vì sao?

- Em hãy chỉ ra 2 đoạn văn tả Dế Mèn và

Dế Choắt?

- Qua đoạn văn trên em thấy Dế Mèn có

đặc điểm gì nổi bật? Những chi tiết hình

ảnh nào cho thấy điều đó?

- Dế Choắt có đặc điểm gì khác Dế Mèn,

tìm chi tiết hình ảnh đó?

Em hiểu thế nào là văn miêu tả?

GV Nhấn mạnh ,khắc sâu nội dung khái

I Thế nào là văn miêu tả?

1 Bài tập: Sgk Tr 15

2 Kết luận

* Cả 3 tình huống dều sử dụng văn miêu tả

vì căn cứ vào hoàn cảnh và mục đích giaotiếp:

- Tình huống 1: tả con đường và ngôi nhà

để người khác nhận ra, không bị lạc

- Tình huống 2: tả cái áo cụ thể để ngườibán hàng không bị lấy lẫn, mất thời gian

- Tình huống 3: tả chân dung người lực sĩ

để người ta hình dung người lực sĩ như thếnào

 Rõ ràng, việc sử dụng văn miêu tả ởđây là hết sức cần thiết

* Hai đoạn văn tả Dế Mèn và Dế Choắt rấtsinh động:

- Đoạn tả Dế Mèn: "Bởi tôi ăn uống điều độ đưa cả hai chân lên vuốt râu "

- Đoạn tả Dế Choắt: "Cái anh chàng Dế Choắt nhiều ngách như hang tôi "

* Hai đoạn văn trên giúp ta hình dung đặcđiểm của hai chàng Dế rất dễ dàng

* Những chi tiết và hình ảnh:

- Dế Mèn: Càng, chân, khoeo, vuốt, đầu,cánh, răng, râu những động tác ra oaikhoe sức khoẻ

- Dế Choắt: Dáng người gầy gò, dài lêunghêu những so sánh, gã nghiện thuốcphiện, như người cởi trần mặc áo ghi-lê những động tính từ chỉ sự yếu đuối

Trang 10

* GV: Văn miêu tả rất cần thiết trong đời

sống con người và không thể thiếu trong

- Sau khi HS trình bày ý kiến, GV kết luận

những điều cần lưu ý khi viết 2 đoạn văn

*Ghi nhớ:

Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp ngườiđọc hình dung ra được những đặcđiểm,tính chất của một sự vật, sự việc, conngười, phong cảnh

- Các tình huống:

+ Em mất cái cặp và nhờ các chú công antìm hộ

+ Bạn không phân biệt được con cua đực

- Đoạn2: Hình ảnh chú Lượm gầy, nhanh,vui, hoạt bát, nhí nhảnh như con chimchích

- Đoạn 3: Cảnh hồ ao, bờ bãi sau trận mưalớn Thế giới loài vật ồn ào, náo độngkiếm ăn

Đêm dài, ngày ngắn

Bầu trời âm u: như thấp xuống, ít thấy trăngsao, nhiều mây và sương mù

Cây cối trơ trụi, khẳng khiu: lá vàng rụngnhiều…

Mùa của hoa: đào, mai, mận, mơ, hoa hồng vànhiều loài khác chuẩn bị cho mùa xuân đến

b Nếu phải viết đoạn văn miêu tả cảnhmột buổi lao động vệ sinh đường làng ngõxóm vào một buổi sáng thì em sẽ chú ýđến những đặc điểm sau:

- Tả qua về cảnh môi trường ở ngõ xómnơI em ở

- Cảnh mọi người dọn vệ sinh……

4 Củng cố, luyện tập:

- Thế nào là văn miêu tả?

Trang 11

- Đọc đoạn văn Lá rụng của Khái Hưng: Cảnh lá rụng mùa đông được tác giả miêu tả kĩ lưỡng như thế nào? Biện pháp nghệ thuật nổi bật? Cảm nhận của em về đoạn văn ấy?

5 Hướng dẫn hs học ở nhà:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Soạn bài: Sông nước Cà Mau

- Có thái độ học tập đúng đắn, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước

Sĩ số:

- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn là gì? Em suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng của DếChoắt?

- GV: Chỉ trên bản đồ vị trí địa lí của Cà Mau

Đây là vùng đất tận cùng của Tổ quốc Hôm nay chúng ta sẽ đến với vùng dất đó quavăn bản Sông nước Cà Mau

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh đọc và

tìm hiểu chú thích.

Gv hướng dẫn HS cách đọc, GV đọc mẫu

rồi 3- 4 HS đọc nối tiếp

- Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

b Tác phẩm.

- Tác phẩm Đất rừng phương Nam (1957)

Trang 12

- Tả cảnh Cà Mau qua cái nhìn và cảm

nhận của bé An, tác giả chú ý đến những

ấn tượng gì nổi bật?

- Những từ ngữ hình ảnh nào làm nổi bật

rõ màu sắc riêng biệt của vùng đất ấy?

Qua những âm thanh nào?

- Em hình dung như thế nào về cảnh sông

nước Cà Mau qua ấn tượng ban đầu của

tác giả?

Tác giả miêu tả thiên nhiên qua sự cảm

nhận của những giác quan nào?

Em có nhận xét gì về các biện pháp nghệ

thuật được tác giả sử dụng trong đoạn văn?

là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi

- Bài văn Sông nước Cà Mau trích chương

18 truyện này

c Từ khó:sgk

II Đọc hiểu văn bản:

1 Tìm hiểu chung về văn bản.

a Ngôi kể thứ nhất: nhân vật bé An đồng thời

là người kể chuyện, kể những điều mắt thấy, tainghe

 Tác dụng : thấy được cảnh quan vùngsông nước Cà Mau qua cái nhìn và cảmnhận hồn nhiên, tò mò của một đứa trẻthông minh ham hiểu biết

b.Bố cục : Đoạn trích chia làm 3 đoạn

+ Đoạn 1: ( Từ đầu đến “ màu xanh đơn điệu”) khái quát về cảnh sông nước Cà

+ Đoạn 3: ( Còn lại) Cảnh chợ Năm Căn

2 Phân tích chi tiết.

- âm thanh rì rào của gió, rừng, sóng biểnđều ru vỗ triền miên

→ Cảnh sông nước Cà Mau là không gianrộng lớn mênh mông với sông ngòi, kênhrạch bủa giăng chi chít Tất cả phủ kín mộtmàu xanh Một thiên nhiên còn hoang sơ,đầy hấp dẫn và bí ẩn

 NT: So sánh , tả xen kể, liệt kê, điệp từ

b Cảnh kênh rạch, sông ngòi và dòng sông Năm Căn:

b1 Cảnh kênh rạch, sông ngòi.

- Tên các địa danh: Chà Là, Cái Keo, BảyHáp, Mái Giầm, Ba khía

 Cái tên dân dã, mộc mạc theo lối dân

Trang 13

- Hãy tìm những danh từ riêng trong đoạn

văn?

- Em có nhận xét gì về cách đặt tên?

- Những địa danh đó gợi ra đặc điểm gì về

thiên nhiên và cuộc sống Cà Mau?

- Đoạn văn có phải hoàn toàn thuộc văn

miêu tả không? Vì sao?

- Dòng sông và rừng đước Năm Căn được

tác giả miêu tả bằng những chi tiết nổi bật

nào?

- Theo em, cách tả cảnh ở đây có gì độc

đáo?Tác dụng của cách tả này?

- Đoạn văn tả cảnh sông và đước Năm Căn

đã tạo nên một thiên nhiên như thế nào

trong tâm tưởng của em?

- Em có nhận xét gì về cách dùng động từ

của tác giả ở câu văn: "Thuyền chúng tôi

chèo thoắt qua kênh bọ mắt, đổ ra con

sông cửa lớn, xuôi về Năm Căn"

* GV: Cà Mau không chỉ độc đáo ở cảnh

thiên nhiên sông nước mà còn hấp dẫn ở

cảnh sinh hoạt cộng đồng nơi chợ búa

- Quang cảnh chợ Năm Căn vừa quen

thuộc, vừa lạ lùng hiện lên qua các chi tiết

điển hình nào?

- Qua cách kể của tác giả, em hình dung

như thế nào về chợ Năm Căn?

Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

gian Những cái tên rất riêng ấy góp phầntạo nên màu sắc địa phương không thểchộn lẫn với các vùng sông nước khác:

- Đặt tên cho các vùng đất, con sông “không phải bằng những… gọi thành tên”

 Thiên nhiên ở đây phong phú đa dạng,hoang sơ; thiên nhiên gắn bó với cuộcsống lao động của con người

- Đoạn văn không chỉ tả cảnh mà còn xenthể loại văn thuyết minh Giới thiệu cụ thể,chi tiết về cảnh quan, tập quán, phong tụcmột vùng đất nước

b 2 Tả cảnh dòng sông Năm Căn:

- Dòng sông: rộng hơn ngàn thước, nước

ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác; cáhàng đàn đen trũi như người bơi ếch giữanhững đầu sóng trắng

- Rừng đước: Dựng cao ngất như hai dãytrường thành vô tận; cây đước ngọn bằngtăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấydòng sông, đắp từng bậc màu xanh

- Tác giả tả trực tiếp bằng thị giác, thínhgiác Dùng nhiều so sánh

 Thiên nhiên mang vẻ đẹp hùng vĩ, nênthơ, trù phú, một vẻ đẹp chỉ có thời xaxưa

- Một câu văn dùng tới 3 động từ (thoát,

đổ, xuôi) chỉ các trạng thái hoạt động khácnhau của con thuyền trong những khônggian khác nhau  Cách dùng từ như vậyvừa tinh tế, vừa chính xác

- Chợ họp ngay trên mặt nước, có thể muamọi thứ mà không cần bước ra khỏithuyền

- Người bán hàng thuộc nhiều dân tộc:Hoa, Miên, người Trà Châu Giang

 Chợ Năm Căn tấp nập, đông vui, trùphú, độc đáo

Trang 14

của tác giả trong đoạn văn này?

- Biết quan sát, so sánh, nhận xét về đốitượng miêu tả, say mê với đối tượng đượctả

IV: Luyện tập:

Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em vềmôi trường tự nhiên, hoang dã ở vùng CàMau qua bài Sông nước Cà Mau (Khoảng

Sĩ số:

Trang 15

- Phó từ là gì? Đặt 3 câu có dùng phó từ: đã, đang, thật?

so sánh với câu không dùng phép so sánh)

- Câu hỏi 3 SGK: Con mèo được so sánh

- Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho

sự vật, sự việc, gợi cảm giác cụ thể, làmnổi bật cảm nhận của người đọc đối với

sự vật được nói đến

- Con mèo được so sánh với con hổ

- Hai con vật này:

+ Giống nhau về hình thức lông vằn+ Khác nhau về tính cách: mèo hiền đốilập với hổ dữ

-Chỉ ra sự tương phản giữa hình thức vàtính chất và tác dụng cụ thể của sự vật làcon mèo

* Ghi nhớ (SGK- tr24)

II Cấu tạo của phép so sánh:

1 Bài tập :

Cho các câu sau:

a Thân em như ớt trên câyCàng tươi ngoài vỏ, càng cay trong lòng

b Trường Sơn: chí lớn ông cha Cửu Long: lòng mẹ bao la sóng trào

c Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Trang 16

- Em có nhận xét gì về mô hình cấu tạo

của phép so sánh?

- Gọi HS đọc ghi nhớ

- HS đọc

Hoạt động 3: luyện tập

- GV nêu yêu cầu của bài tập

- Các tổ thi trò chơi tiếp sức trong 5 phút

- GV gọi mỗi em làm 1 câu

non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ

d Lòng ta vui như hội, Như cờ bay, gió reo!

Vế A (Sự vật được so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (Sự vật dùng để

so sánh)Thân em ẩn(số

phận trớtrêu)

như ớt trên

cây

Chí lớncha ông;

Lòng mẹbao la

Thaybằng dấuhai chấm

TrườngSơn ;Cửu Long

Đường vô

xứ Nghệ,non xanh,nướcbiếc

như Tranh hoạ

đồ

bay, gióreo

Bài 1:

a So sánh đồng loại:

Người là Cha, là Bác, là AnhQuả tim lớn lọc trăm ngàn máu nhỏ (Tố Hữu) Bao bà cụ từ tâm như mẹ

Yêu quý con như đẻ con ra (Tố Hữu) Đêm nằm vuốt bụng thở dàiThở ngắn bằng trạch, thở dài bằng lươn (Ca dao)

Trang 17

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời(Ca dao)

Bài 2: - Khoẻ như voi

- Đen như cột nhà cháy

- Trắng như ngó cần

- Cao như cây sào

4.Củng cố , luyện tập: So sánh là gì Vẽ mô hình cấu tạo phép so sánh?

Tiết 79: QUAN SÁT, TƯỞNG TƯƠNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ I.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

Sĩ số:

- Thế nào là văn miêu tả? Đọc một đoạn văn miêu tả mà em thích?

Để viết được bài văn miêu tả hay, người viết cần phải có một số năng lực gì?

Trang 18

Trả lời: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

- Em có hiểu các khái niệm này không?( HS trả lời- GV nhận xét)

- Gọi HS đọc đoạn văn

- Ba đoạn văn trên người viết tả gì?

- Điểm nổi bật của đối tượng miêu tả là gì

và được thể hiện qua những từ ngữ hình

ảnh nào?

- Để tả được như trên người viết cần có

được những năng lực gì?

- Tìm những câu văn có sự liên tưởng so

sánh trong mỗi đoạn?

- Sự liên tưởng và so sánh ấy có gì đặc

sắc?

* GV cho HS đọc bài 3

- Em hãy so sánh với đoạn nguyên văn ở

trên để chỉ ra đoạn này đã bỏ đi những chữ

gì? Những chữ bị bỏ đi đã làm ảnh hưởng

đến đoạn văn miêu tả này như thế nào?

- Quan sát, tưởng tượng , so sánh và nhận

xét có vai trò tác dụng gì trong văn miêu

I Quan sát tưởmg tượng so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:

1 Bài tập: (SGK - 27 -28).

2 Kết luận:

* Đoạn 1:

-Tả chàng Dế Choắt gầy ốm, đáng thương

- Thể hiện qua các từ ngữ:, hình ảnh: Gầy

gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩnngơ ngơ

* Đoạn 2:

- Tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ củasông nước Cà Mau - Năm Căn

- Các từ ngữ, hình ảnh thể hiện: giăng chichít như mạng nhện, trời xanh, nước xanh,rừng xanh,rì rào bất tận, mênh mông, ầm

- Các năng lực cần thiết: quan sát, tưởngtượng, so sánh và nhận xét cần sâu sắc,dồi dào, tinh tế

- Các câu văn có sự liên tưởng, tưởngtượng so sánh và nhận xét:

+Đ1: Như gã nghiện thuốc phiện+Đ2: Như mạng nhện, như thác, nhưngười bơi ếch, như dãy trường thành vôtận

+ Đ3: Như tháp đèn, như ngọn lửa, nhưnến xanh

- Các hình ảnh so sánh, tưởng tượng, liêntưởng trên nhìn chung đều rất đặc sắc vì

nó thể hiện đúng, rõ hơn, cụ thể hơn về đốitượng và gây bất ngờ, lí thú cho ngườiđọc

* Tất cả những chữ bị bỏ đi đều là nhữngđộng từ, tính từ, những so sánh, liên tưởng

và tưởng tượng làm cho đoạn văn trở nênchung chung và khô khan

Trang 19

- Chuẩn bị các bài tập trong SGK

*************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 80: QUAN SÁT, TƯỞNG TƯƠNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ (Tiếp) I.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

Sĩ số:

- Trình bày vai trò của quan sát, nhận xét, so sánh và tưởng tượng trong văn miêu tả?

- GV hướng dẫn HS làm bài tập

HS đọc đoạn văn

Tìm những hình ảnh tiêu biểu và đặc sắc

miêu tả hình dáng và tính cách của Dêa

Mèn trong đoạn trích trên?

1 Bài 1 :

a Những từ cần điền:

+ Gương bầu dục+ Uốn, cong cong+ Cổ kính

+ xám xịt+ Xanh um

 Đó là những từ ngữ chỉ tính chất, đặcđiểm của Hồ Gươm

b Tác giả lựa chọn những hình ảnh rất tiêubiểu, đặc sắc: Mặt hồ sáng long lanh, CầuThê Húc màu son ; đền Ngọc Sơn, gốc

đa già rễ lá xum xuê; tháp Rùa xây trên gòđất giữa hồ

 Đó là các đặc điểm nổi bật mà các hồ

Trang 20

khác không có.

Bài 2: Những hình ảnh tiêu biểu và đặc sắc:

- Rung rinh, bóng mỡ

- Đầu to, nổi từng tảng

- Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp,

- Trịnh trọng, khoan thai vuốt râu và lấylàm hãnh diện lắm

- Râu dài, rất hùng dũng

Bài 3: HS thảo luận và làm theo nhóm

Bài 4: Tả quang cảnh buổi sáng trên quêhương em, em sẽ liên tưởng và so sánh:

- Mặt trời như một chiếc mâm lửa (mâmvàng)

-Bầu trời sáng trong và mát mẻ như khuônmặt của em bé sau một giấc ngủ dài( trònnhư cái lồng bàn khổng lồ, như nửa quảcầu xanh )

- hàng câynhư hàng quân ( tường thành)

- Núi đồi như cái bát úp

-Những ngôi nhà (Viên gạch, bao diêm,trạm gác )

- Có thái độ học tập đúng đắn, Phải biết khoan dung độ lượng, cần không ngừng cố gắng

Trang 21

Sĩ số:

- Qua đoạn trích Sông nước Cà Mau, em cảm nhận được gì về vùng đất này?

- Qua văn bản này, em học tập được tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?

Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hhối lỗi đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện Bức tranh của em gái tôi, viết về anh em Kiều Phương rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó

Hoạt động 1: Đọc hiểu chú thích

- GV nêu yêu cầu đọc, đọc mẫu 1 đoạn

Gv đọc, 3 HS đọc nối tiếp

1 HS tóm tắt

- Chuyện về hai anh em Mèo - Kiều

Phương anh trai bực vì em nghịch

- Mèo bí mật học vẽ, tài năng hội hoạ bất

ngờ được phát hiện

- Tâm trạng và thái độ của người anh

trước sự việc ấy

- Em gái thành công, cả nhà mừng vui

- Người anh hối hận vô cùng

- Nêu hiểu biết của em về tác giả, tác

phẩm?

* GV: Bổ sung: Tạ Duy Anh là hội viên

hội nhà văn VN; hiện công tác tại nhà xuất

bản Hội Nhà văn Ông đã từng nhận giải

thưởng truyện ngắn nông thôn do báo Văn

nghệ, báo Nông nghiệp và Đài tiếng nói

VN tổ chức; giải thưởng truyện ngắn của

tạp chí Văn nghệ quân đội

- Gọi HS đọc 4 chú thích trong SGK

* Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản

- Theo em truyện được kể theo ngôi thứ

b Tác phẩm:

- Truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi đạtgiải nhì trong cuộc thi viết Tương lai vẫygọi“của báo thiếu niên tiền phong 1998

c Giải nghĩa từ khó:

II.Đọc hiểu văn bản:

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người anh xưngtôi

- Nhân vật chính trong truyện là người anh

và Kiều Phương

- Nhân vật trung tâm là người anh

Trang 22

- Có thể đặt lại nhan đề của truyện như thế

nào?

- Nhân vật người anh được miêu tả chủ

yếu ở đời sống tâm trạng Em thấy tâm

trạng người anh diễn biến trong các thời

điểm nào?

- HS: Diễn biến qua các thời điểm:

+ Thái độ thường ngày đối với em

+ Khi mọi người thấy em có tài vẽ và

được giải

+ Khi nhận ra hình ảnh của mình trong

bức tranh của cô em gái

- Trong cuộc sống thường ngày, người anh

đối xử với em gái như thế nào?

- Đặt nhan đề khác:

+ Chuyện anh em Kiều Phương+ Ân hận, ăn năn

+ Tôi muốn khóc quá!

2 Phân tích chi tiết

a Nhân vật người anh:

a1 Trong cuộc sống thường ngày với cô

Suy nghĩ của em về thái độ của người anh đối với em gái?

- Soạn tiếp câu hỏi 3, 4,5

- Học nội dung bài ghi

- Có thái độ học tập đúng đắn, Phải biết khoan dung độ lượng, cần không ngừng cố gắng

Sĩ số:

- Tóm tắt truyện ngắn “ Bức tranh của em gái tôi”

Nêu những nét khái quát về nhà văn Tạ Duy Anh?

Trang 23

Hoạt động 1: Đọc hiểu văn bản

- Thái độ của mọi người trong nhà ra sao

khi tài năng của Mèo được phát hiện?

- Riêng thái độ của người anh ra sao?

- Vì sao người anh lại buồn rầu như vậy?

- Phân tích diễn biến tâm trạng của người

anh khi lén lút xem tranh của em?

- Tại sao người anh lại "lén trút ra một

tiếng thở dài" sau khi xem tranh của em

gái?

- Nếu cần nói lời khuyên em sẽ nói gì với

người anh lúc này?

- HS: Ghen tị là thói xấu làm người ta nhỏ

bé đi Ghen tị sẽ chia rẽ tình cảm tốt đẹp

của con người Ghen tị với em, sẽ không

của nghệ thuật là tìm kiếm cái Đẹp, làm cho

con người, nâng con người lên bậc thang cao

nhất của cái Đẹp, đó là chân - thiện - mĩ

- Tìm những từ ngữ tả thái độ và tâm trạng

của người anh lúc đó?

Giải nghĩa các từ giật sững, thôi miên?

+ Giật sững: (Bám lấy tay mẹ )Đây là từ

ghép: Giật mình và sững sờ

II.Đọc hiểu văn bản

2 Phân tích chi tiết

a Nhân vật người anh:

a1 Trong cuộc sống thường ngày với cô

- vì mình bất tài bị cả nhà lãng quên, bỏ rơi.

Chú cảm thấy khó chịu hay gắt gỏng và khôngthể thân với em gái vì tài giỏi hơn mình Ngườianh tự ái đố kị ngay cả với em ruột của mình.

đó là bước chuyển biến nhất trong diễn biếntâm trạng của người anh

+ Lén xem tranh của em gái và thầm cảmphục tài năng của em gái mình người anhcàng trỏ nên hay gắt gỏng bực bội, xét nét

vô cớ với em

+ Miễn cưỡng cùng gia đình đi xem triễnlãm tranh được giải của Mèo

a3 Khi đứng trước bức chân dung rất đẹp của mình do em gái vẽ:

- “Trong tranh… rất mơ mộng nữa”

 ánh sáng lạ ấy phải chăng là ánh sángcủa lòng mong ước, của bản chất trẻ thơ:

cả cặp mắt suy tư và mơ mộng nữa.Rõràng người em gái không vẽ bức chândung người anh bằng dáng vẻ hiện tại màbằng tình yêu, lòng nhân hậu, bao dung,tin tưởng vào bản chất tốt đẹp của anh traimình

- Tâm trạng của người anh

+ Ngạc nhiên: vì hoàn toàn không ngờ em gái

Mèo vẽ bức tranh đẹp quá, ngoài sức tưởngtượng của người anh

+ Hãnh diện: tự hào vì hoá ra mình đẹp đẽ

nhường ấy Đây chính là niềm tự hào trẻ thơ

Trang 24

+ Thôi miên: là từ chỉ trạng thái con người

bị chế ngự mê man, vô thức không điều

khiển được lí trí, bị thu hút cả tâm trí vào

bức tranh

- Phân tích lô gích diễn biến tâm trạng ấy?

- Cuối truyện người anh muốn nói với mẹ:

" Không phải con đâu đấy là tâm hồn và

lòng nhân hậu của em con đấy." Câu nói

ấy gợi cho em suy nghĩ gì về nhân vật

người anh?

- Tại sao bức tranh chứ không phải nhân

vật nào khác lại có sức mạnh cảm hoá

người anh đến thế?

- Theo em nhân vật người anh đáng yêu

hay đáng ghét ?Vì sao?

- Em có thích người anh như thế không?

- Trong truyện này, nhân vật người em gái

hiện lên với những nét đáng yêu, đáng quý

nào về tính tình và tài năng?

- Theo em tài năng hay tấm lòng của cô

em gái đã cảm hoá được người anh?

- Tại sao tác giả lại để người em vẽ bức

tranh người anh "hoàn thiện " đến thế?

GV bình: Cái gốc của nghệ thuật là ở tấm lòng

tốt đẹp của con người dành cho con người Sứ

mệnh của nghệ thuật là hoàn thiện vẻ đẹp của

con người Đây là một ý tưởng nghệ thuật sâu

sắc mà tác giả gửi gắm vào tác phẩm này

Viết đoạn văn thật lại tâm trạng của người

anh trong truyện khi đứng trước bức tranh

được giải nhất của em gái?

chính đáng của người anh

- Xấu hổ: vì mình đã xa lánh và ghen tị với em

gái, tầm thường hơn em gái

- Cuối truyện người anh đã nhận ra thóixấu của mình; nhận ra tình cảm trongsáng, nhân hậu của em gái; biết xấu hổ,người anh có thể trở thành người tốt nhưbức tranh của cô em gái

2 Nhân vật người em - cô em gái Kiều Phương:

- Tính tình: hồn nhiên, tình cảm trongsáng, lòng độ lượng, nhân hậu

- Tài năng: hội hoạ

- Cả tài năng và tấm lòng nhưng nhiều hơnvẫn là tấm lòng trong sáng đẹp đẽ dànhcho người anh và nghệ thuật

- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của emdành cho anh Em muốn anh mình thật tốtđẹp

Trang 25

- Chuẩn bị bài luyện nói

Sĩ số:

- HS làm bài tập 3,5 Sgk

Hoạt động 1 : Nêu yêu cầu của tiết luyện

nói

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS làm bài tập

- Lập dàn ý câu hỏi

a Theo em Kiều Phương là người như thế

nào? từ các chi tiết về nhân vật này hãy

miêu tả Kiều Phương theo tưởng tượng

của em?

b Hình ảnh người anh như thế nào? hình

ảnh người anh trong bức tranh với hình

ảnh người anh thực của Kiều Phương có

khác không?

- HS trao đổi dàn ý trong 5 phút

I.yêu cầu của tiết luyện nói:

-Tác phong: đàng hoàng, chững chạc, tựtin

- Cách nói: rõ ràng, mạch lạc, không ấpúng

- Nội dung: đảm bảo theo yêu cầu của đề

II Bài tập Bài 1:

a Nhân vật Kiều Phương:

- Hình dáng: gầy, thanh mảnh, mặt lọlem, mắt sáng, miệng rộng, răng khểnh

- Tính cách: hồn nhiên, trong sáng, nhânhậu, độ lượng, tài năng

b Nhân vật người anh:

- Hình dáng: không tả rõ nhưng có thể suy

ra từ cô em gái, chẳng hạn: gầy, cao, đẹptrai, sáng sủa

- Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, mặc cảm,

ân hận, ăn năn, hối lỗi

Trang 26

Bài tập 2

- Nói về anh (chị) hoặc em mình?

- Chú ý quan sát, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng và nhận xét làm nổi bật những điểm chính trung thực, không tô vẽ

Sĩ số:

- Kết hợp trong bài

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS làm bài tập II Bài tập

Bài tập 3

Trang 27

- Gv gợi ý cho HS theo cỏc câu hỏi

- Gọi HS trình bày trước lớp

- Gợi ý để HS về nhà viết bài tập 5

- Trong thế giới những câu chuyện cổ tích,

người dũng sỹ xuất hiện khá nhiều Họ đều

là những nhân vật đẹp, nhân hậu và đặc

biệt là khoẻ mạnh, dũng cảm

- các em đã được học và đọc nhiều truyện cổ, vì

thế bài này yêu cầu miêu tả nhân vật theo chí

tưởng tượng của mình Nội dung tuỳ thuộc vào

khả năng tưởng tượng và liên tưởng của mỗi

+ Những hình ảnh so sánh, liên tưởng,tưởng tượng

+ VD: Một đêm trăng kì diệu: Một đêmtrăng mà tất cả đất trời, con người, vạn vậtnhư đang tắm gội bởi ánh trăng

+ Bình minh: Cầu lửa+ Bầu trời: Trong veo, rực lửa+ Mặt biển: Phẳng lì như tấm lụa mênhmông

+ Bải cát: Min màng, mát rượi+ Những con thuyền: Mật mỏi, uể oải, nằmnghếch đầu lên bãi cát

Bài tập 5

4 Củng cố.

GV nhận xet giờ luyện noí: những ưu, khuyết điểm

5 Hướng dẫn hs học ở nhà: Viết hoàn chỉnh bài 4,5

Trang 28

Sĩ số:

Câu 1 : Phân tích diễn biến tâm trạng của người anh trong truyện “Bức tranh của emgái tôi” ?

Nhân vật này theo em có gì đáng trách, dáng cảm thông, đáng quí?

Câu 2 : Nhân vật Kiều Phương để lại trong em những cảm nhận gì?

Câu 3: Qua bài “Bức tranh của em gái tôi”, em tự rú t ra cho mình bài học gì?

Nếu như trong truyện “Sông nước Cà Mau”, Đoàn Giỏi đã đưa người đoc tham quan cảnh sắc phong phú, tươi đẹp của vùng dất cực Nam Tổ Quốc ta, thì “Vượt thác” trích truyện Quê Nội , Võ Quảng lại dẫn chúng ta ngược dòng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ đến tận thượng nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nước và đôi

bờ miền Trung này cũng không kém phần lí thú

Hoạt động của thầy và trò Nội dung của thầy và trò

Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh đọc

và tìm hiểu chú thích

- GV giới thiệu cách đọc

- Cách đọc:

+ Đoạn 1: đọc giọng chậm, êm

+ Đoan 2:đọc nhanh hơn, giọng hồi hộp,

Trang 29

- Chú ý một số các thành ngữ

Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản

- Dựa vào nội dung em hãy chia bố cục

của bài

- Đoạn trích viết theo thể loại nào?

- Xác định vị trí để quan sát của tác giả?

Vị trí quan sát ấy có thích hợp không? vì

sao?

- GV: Gọi HS đọc đoạn đầu

- Có mấy phạm vi cảnh thiên nhiên được

miêu tả trong văn bản này?

- Cảnh dòng sông được miêu tả bằng

những chi tiết nào?

- Cảnh bờ bãi ven sông được miêu tả bằng

những chi tiết nào?

- Nhanh như cắt: Rất nhanh và dứt khoát

- Hiệp sĩ: người có sức mạnh và lòng hào hiệp, hay bênh vực và giúp người bị nạn

II Tìm hiểu văn bản :

- Bố cục: 3 phần + Từ đầu dến "Vượt nhiều thác nước“

 Cảnh dòng sông và hai bên bờ trướckhi thuyền vượt thác

+ Đoạn 2: tiếp đến" Thác cổ cò" Cuộcvượt thác của Dượng Hương Thư

+ Đoạn 3: Còn lại Cảnh dòng sông vàhai bên bờ sau khi thuyền vượt thác

- Thể loại: đoạn trích là sự phối hợp giữa tảcảnh thiên nhiên và hoạt động của con ngưồi

- Vị trí quan sát: trên con thuyền di động vàvượt thác Vị trí ấy thích hợp vì phạm vi cảnhrộng, thay đổi

+ Hai bên bờ: Bãi dâu trải bạt ngàn

 Dòng sông êm đềm, hiền hoà, thơmộng, thuyền bè tấp nập, hai bên bờ rthậtrộng rãI, trù phú

- Sắp đến đoạn có nhiều thác ghềnh:

+ Vườn tược càng um tùm

+ Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứngtrầm ngâm lặng nhìn xuống nước

+ Núi cao đột ngột hiện ra như chắn ngangtrước mặt

 Vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ, oainghiêm, lặng lẽ từ ngàn đời

- Đoạn sông có nhiều thác dữ: “ Nước từ

Trang 30

Nhận xét của em về nghệ thuật miêu tả

trên hai phương diện: Dùng từ và biện

pháp tu từ?

- Sự miêu tả của tác giả đã làm hiện lên

một thiên nhiên như thế nào?

- Theo em có được cảnh tượng thiên nhiên

như thế là do cảnh vốn như thế hay người

tả ra như thế?

- HS: Phần do cảnh, phần do người tả có

khả năng quan sát, tưởng tượng, có sự am

hiểu và có tình cảm yêu mến cảnh vật quê

hương

- Người lao động được miêu tả trong văn

bản này là Dượng Hương Thư Lao động

của Dượng Hương Thư diễn ra trong hoàn

cảnh nào?

- Em nghĩ gì về hoàn cảnh lao động của

Dượng Hương Thư?

- Hình ảnh Dượng Hương Thư lái thuyền

vượt thác được tập trung miêu tả qua

những hình ảnh, chi tiết nào?

( ngoại hình, động tác)

- Theo em nét nghệ thuật nổi bật được

miêu tả ở đoạn văn này là gì?

- Các so sánh đó gợi tả một con người như

thế nào? ( Chú ý 3 hình ảnh so sánh)

trên cao…đứt đuôi rắn”  Sự hiểm trở,

dữ dội của dòng sông

- Đoạn cuối: Những cây to mọc giữa

những bụi lúp xúp nom xa như những cụgià vung tay hô đám con cháu tiến vềphía trước

 NT: + Dùng nhiều từ láy gợi hình (trầmngâm, sừng sững, lúp xúp)

+ Phép nhân hoá (những chòm cổthụ ); Phép so sánh (những cây to mọcgiữa những bụi )  Cảnh trở nên rõ nét,sinh động

* Tiểu kết: Cảnh thiên nhiên đa dạng phongphú, giàu sức sống Thiên nhiên vừa tươi đẹp,hùng vĩ, vừa nguyên sơ, cổ kính

b Cuộc vượt thác của Dượng Hương Thư:

- Hoàn cảnh: lái thuyền vượt thác giữamùa nước to Nước từ trên cao phónh giữahai vách đá dựng đứng Thuyền vùng vằng

cứ chực tụt xuống

 Đầy khó khăn nguy hiểm, cần tới sựdũng cảm của con người

- Hình ảnh Dượng Hương Thư:

+ Ngoại hình: Cởi trần, như một photượmg đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn,hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra,cặp mắt nảy lửa

+ Động tác:co người phóng chiếc sàoxuống lòng sông, ghì trên ngọn sào giốngnhư một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linhhùng vĩ, thả sào, rút sào rập ràng nhanhnhư cắt

 NT so sánh, gợi tả một con người vớinét ngoại hình gân guốc, rắn chắc, dũngmãnh, tư thế hào hùng, bền bỉ, quả cảm.Việc so sánh Dượng Hương Thư như hiệp

sĩ còn gợi ra hình ảnh huyền thoại anhhùng xưa với tầm vóc và sức mạnh phithường của Đam San, Xinh Nhã bằngxương bằng thịt đang hiển hiện trước mắt

Trang 31

Qua đó em hãy khái quát về Dượng

- Miêu tả cảnh vượt thác, tác giả muốn thể

hiện tình cảm nào đối với quê hương?

* GV: Bài văn tả cảnh, tả người toát lên tình

cảm yêu quí của tác giả đối với cảnh vật quê

hương, nhất là tình cảm trân trọng dành cho

người lao động Bài văn là bài ca lao động

của con người Từ đó đã kín đáo biểu hiện

tình yêu đất nước, tình yêu dân tộc của nhà

*

Tiểu kết: Dượng Hương Thư là người lao động quả cảm, người chỉ huy bình tĩnh, dày dạnkinh nghiệm, nhưng khiêm tốn, nhu mì

III.Tổng kết: Ghi nhớ-sgk-tr40 IV.Luyện tập:

Bài 1: SGKBài 2:

- Chọn điểm nhìn thuận lợi cho quan sát

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Soạn bài: So sánh (tiếp theo)

Trang 32

Sĩ số:

Thế nào là so sánh? Phân tích cấu tạo của phép so sánh trong VD sau:

Đây ta như cây giữa rừng

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời

- Em hãy cho biết có mấy kiểu so sánh?

Hoạt động 2: Tìm hiểu tác dụng của so

sánh

* GV: treo bảng phụ

- Tìm phép so sánh trong đoạn văn?

- Sự vật nào được đem ra so sánh và so

I.Các kiểu so sánh:

1 Bài tập: ( SGK)

2 Kết luận:

* Các từ so sánh đã học: như, như là, bằng,tựa, hơn, tưởng

* Trong khổ thơ này không có các từ sosánh trên

A: MẹB: Ngọn gióT: Là

- Từ so sánh "chẳng bằng" ở vế A khôngngang bằng vế B

- Từ so sánh "là" vế A ngang bằng vế B

* VD:

- Gió thổi là chổi trời

- Nước mưa là cưa trời (Tục ngữ)

- Thà rằng ăn bát cơm rauCòn hơn thịt cá nói nhau nặng lời (Ca dao)

+ Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn

+ Có chiếc lá như con chim

+ Có chiếc lá như thần bảo rằng

+ Có chiếc lá như sợ hãi

- Sự vật được so sánh trong hoàn cảnh:

Trang 33

sánh trong hoàn cảnh nào?

- Phát biểu cảm nghĩ của em trong đoạn

văn?

- HS trao đổi cặp trong 1 phút

- Nhờ đâu mà em có được cảm nghĩ ấy?

- Cảm nghĩ: Đoạn văn rất hay, giàu hình

cung bậc tình cảmvui, buồn của con người

được gửi gắm trong đó: Khi thì như mũi

tên, lúc lại như con chim lảo đảo, có khi

+ Chiếc lá được so sánh trong hoàn cảnh

đã rụng

→ Tác dụng:

+ Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc:giúp người đọc hình dung được nhữngcách rụng khác nhau của lá

+ Đối với việc thể hiện tư tưởng, tìnhcảm của người viết: Đoạn văn thể hiệnquan niệm của tác giả về sự sống và chết

b - Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

- Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.T: (Chưa bằng)  So sánh không ngangbằng

c Anh đội viên mơ màngNhư nằm trong giấc mộngBóng Bác cao lồng lộng

ấm hơn ngọn lửa hồng

- T: (Như)  so sánh ngang bằngT: (hơn)  so sánh không ngang bằng

* Phân tích tác dụng gợi hình của phép sosánh: Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

- Tâm hồn: Sự vật trừu tượng phi vật thể,không tri giác được, không định lượngđược, khó định tính

- Một buổi trưa hè: Khái niệm tương đối

cụ thể, có thể hình dung bằng kinh nghiệmsống có cảm xúc, gắn với những kỉ niệm

Đó là một thời gian cụ thể, một không gianđầy nắng, đầy gió, đầy tiếng ve và rực rỡ

Trang 34

- GV: gọi HS trả lời

* GV: hướng dẫn HS viết đoạn

hoa phượng đỏ Tất cả cho ta hiểu rằngtâm hồn tôi là một tâm hồn nhạy cảm,phong phú, đa dạng, rung động trước vẻđẹp của thiên nhiên và không khỏi bồi hồivới những hoài niệm của một thời trai trẻhồn nhiên, vô tư đến thánh thiện

Bài 2:

a Những câu văn có sử dụng phép sosánh trong đoạn trích Vượt thác:

- Thuyền rẽ sóng như đang nhớ núirừng

- Núi cao như đột ngột hiện ra

- Những động tác nhanh như cắt

- Dượng Hương Thư như một pho tượngđồng đúc giống như một hiệp sĩ củaTrường Sơn oai linh

- những cây to như những cụ già

b Em thích hình ảnh: dượng Hương Thư nhưmột pho tượng đồng đúc giống như một hiệp

sĩ của Trường Sơn oai linh

Vì: Qua hình ảnh ta thấy được trí tưởngtượng phong phú của tác giả

- Hình ảnh nhân vật hiện lên khoẻ, đẹp,hào hùng

- Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinhphục thiên nhiên của con người

- Hoàn thiện bài tập 3.

- Chuẩn bị: Chương trình địa phương

***********************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 87: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG PHẦN TIẾNG VIỆT

Trang 35

1 Kiến thức:

- Sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng cách phát âm địa phương

- Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm

2 Kĩ năng:

- Làm bài tập sửa lỗi

3.Thái độ:

- Có thái độ học tập đúng đắn

Sĩ số:

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Hoạt động 1: Phân biệt phụ âm đầu tr/

ch

- Gv đọc cho HS viết

- HS viết

- Đổi bài để HS sửa

Hoạt động 2: Phân biệt âm đầu S/X:

- GV treo bảng phụ viết đoạn văn có sai lỗi

chính tả và cho HS tự sửa

Hoạt động 3: Phân biệt phụ âm l/n

- Gọi 3 HS lên bảng viết

1 Phân biệt phụ âm đầu tr/ ch

2 Phân biệt âm đầu S/X:

Sông xanh như dải lụa mờ xa trong xương sớm ánh sáng mặt trời xua tan màn xương khiến cho dòng sông càng sôn sao màu xanh sao xuyến Ai đi xa khi trở về sứ sở đều sững

sờ trước dòng sông ăm ắp bao kỉ niệm Ngàyxưa, dòng sông tuổi thơ mênh mông như biển

Những con sóng nhỏ sô bờ sao mà thân thuộc?

Khi mặt trời xuống núi cả khúc sông sủi nước

ùn ùn Lớn lên tạm biệt dòng sông đi xa, mỗingười mỗi ngả khi trở về, chúng tôi đứng lặng

trước dòng sông xưa lòng bồi hồi, sốn sang

nỗi niềm sâu xa, trắc ẩn Ai từng đắm mìnhtrong dòng sông tuổi thơ thì sớm muộn cũng

tìm về sứ sở quê mình.

3 Phân biệt phụ âm l/n:

- Lúa nếp là lúa nếp làng

Trang 36

- 3 HS lên bảng viết, cả lớp viết vào vở,

HS nhận xét xem bạn viết đúng không

Hoạt động 4: Phân biệt các phụ âm đầu

r/d/gi

- GV đọc

- GV treo bảng phụ

Hoạt động 5: Trò chơi

Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng

- Leo lên đỉnh núi Lĩnh NamLấy nắm lá sấu nấu làm nước xông

- Nỗi niềm này lắm long đongLửng lơ lời nói khiến lòng nao nao

- Lầm lũi nàng leo lên nonNắng lên lấp loá, nàng còn lắc lư

- Lụa là lóng lánh nõn nàNói năng lịch lãm nết na nên làm

4 Phân biệt các phụ âm đầu r/d/gi

- Gió rung rinh gió giật tơi bờiDâu da rũ rượi rụng rơi đầy vườn

- Xem ra đánh giá con ngườiGiỏi giang một, dịu dàng mười, mới nên

- Rèn sắt còn đổ mồ hôi Huống chi rèn người lại bỏ dở dang

5 Tròi chơi:

- Tổ 1 đọc các câu văn, thơ có chứa cácphụ âm trên, tổ 3, 2, 4 viết (Cử đại diện lênbảng viết)

- Các tổ lần lượt thay nhau

Viết bài tập làm văn tả cảnh ( làm ở nhà )

Sĩ số:

Trang 37

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.

Chúng ta sống cùng thiên nhiên, sống giữa thiên nhiên nhưng làm thế nào để cảnh thiên nhiên kì thú ấy hiện hình, sống động trên trang giấy qua một bài hoặc đoạn văn miêu tả?

Hoạt động 1: hình thành khái niệm mới.

* GV: Sử dụng bảng phụ đã viết VD

- Gọi HS đọc

- GV chia 3 nhóm chuẩn bị cho 3 văn bản

Nhóm 1: Tổ 1

- Văn bản đầu tiên tả hình ảnh ai trong

trong một chặng đường của cuộc vượt

thác?

- Tại sao có thể nói qua hình ảnh nhân vật,

ta có thể hình dung được những nét tiêu

biểu của cảnh sắc ở khúc sông có nhiều

thác dữ?

Nhóm 2: Tổ 2

- Văn bản thứ hai tả quang cảnh gì?

- Người viết đã tả quang cảnh ấy theo một

thứ tự nào?

Nhóm 3: Tổ 3 + 4

- Văn bản thứ ba là một bài văn miêu tả có

ba phần tương đối chọn vẹn Em hãy chỉ ra

và tóm tắt các ý của mỗi phần

- Từ dàn ý đó hãy nhận xét về thứ tự miêu

tả của tác giả trong đoạn văn?

- Vậy muốn tả cảnh chúng ta cần ghi nhớ

Nếu phải tả quang cảnh lớp học trong giờ

viết bài TLV thì em sẽ miêu tả như thế

I.Phương pháp viết văn tả cảnh:

1 Bài tập: Sgk Tr 45.

2 Kết luận:

* Đoạn a: Tả người chống thuyền vượt thác

- Qua hình ảnh Dượng Hương Thư (DHT),người đọc có thể hình dung được phần nàocảnh sắc ở khúc sông nhiều thác dữ Đó làbởi vì người vượt thác đã phải đem hết gânsức, tinh thần để chiến đấu cùng thác dữ:Hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa,quai hàm bạnh ra, bắp thịt cuồn cuộn, nhưhiệp sĩ của Trường Sơn oai linh (Nhờ tảngoại hình và các động tác)

* Đoạn b: tả cảnh sắc một vùng sông nước CàMau - Năm Căn

- Theo trình tự:

+ Từ dưới mặt sông nhìn lên bờ

+ Từ gần đến xa

- Trình tự tả như thế là rất hợp lí bởi người

tả đang ngồi trên thuyền xuôi từ kênh rasông Tất nhiên, cái đập vào mắt ngườingồi trước hết phải là cảnh dòng sông,nước chảy, rồi mới tới cảnh vật hai bên bờsông Nếu tả khác đi, ngược lại chẳng hạnthì người tả cũng phải ngồi ở chỗ khác đi

* Đoạn c: dàn ý gồm 3 phần:

- Mở đoạn gồm 3 câu đầu: Tả khái quát vềtác dụng, cấu tạo, màu sắc của luỹ tre làng

- Thân đoạn: Tả kĩ 3 vòng của luỹ tre

- Kết đoạn: Tả măng tre dưới gốc

- Nhận xét về trình tự miêu tả: Từ kháiquát đến cụ thể, từ ngoài vào trong (trình

tự không gian) Cách tả như vậy cũng rấthợp lí bởi cái nhìn của người tả là hướng

Trang 38

- Cảnh HS chăm chú làm bài, GV quan sát

HS làm bài

- Cảnh bên ngoài lớp học: Sân trường, gốccây

Bài 2: Tả cảnh sân trường lúc ra chơi:

a Cảnh tả theo trình tự thời gian

- Trống hết tiết 2, báo giờ ra chơi đã đến

- HS từ các lớp ùa ra sân trường

- cảnh HS chơi đùa

- Các trò chơi quen thuộc

- Trống vào lớp, HS về lớp

- Cảm xúc của người viết

b Cách tả theo trình tự không gian:

- Các trò chơi giữa sân trường, các góc sân

- Một trò chơi đặc sắc, mới lạ, sôi động.Bài 3: Dàn ý chi tiết bài: Biển đẹp

- Buổi chiều gió mùa đông bắc

- Ngày mưa rào

- Buổi sớm nắng mờ

- Buổi chiều lạnh

- Buổi chiều nắng tàn, mát dịu

- Buổi trưa xế

- Biển, trời đổi màu

c Kết bài: nhận xét vì sao biển đẹpTóm lại: Người viết không tả theo trình tự thờigian, cũng không tả theo không gian mà theomạch cảm xúc và hướng theo con mắt củamình

III.

Đề bài: Em đã từng chứng kiến cảnh bão

lụt ở quê mình hoặc xem cảnh đó trên truyền hình, hãy viết bài văn miêu tả trận bão lụt khủng khiếp đó

GV khái quát toàn bài

Trang 39

Tiết 89: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG

“Chuyện của một em bé người An – dát” ( An-phông-xơ Đô-đê )

Sĩ số:

- Qua bài văn “Vượt thác”, em học tập được tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?

- Tại sao tác giả ví Dượng Hương Thư như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ?

Bản đồ hành chính nước Pháp, chỉ ra vùng An-dát - Lo-ren trong chiến tranh Pháp Phổ.Buổi học tiếng Pháp cuối cùng trong vùng An – dát bị quân Phổ chiếm đóng là một buổi học đặcbiệt để lại trong lòng người đọc một tình cảm đẹp về lòng yêu nước Xong lòng yêu nước , đốivới mỗi người có rất nhiều cách để thể hiện khác nhau ở đây, trong tác phẩm buổi học cuối cùngđặc biệt này thì lòng yêu nước được biểu hiện trong tình yêu tiếng mẹ đẻ Câu chuyện cảm động

đó xảy ra như thế nào bài hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

- Phrăng trên đường tới trường

- Diễn biến của buổi học cuối cùng

+ Cảnh lớp học và thầy Ha-men+ Tâm trạng của Phrăng

Trang 40

- Nêu những hiểu biết của em về tác giả, tác

phẩm?

- GV cho HS giải nghĩa chú thích 2.4,6,8

- HS dựa vào sgk giải nghĩa từ khó

* Hoạt động 2:.Đọc hiểu văn bản:

- Trong truyện có những nhân vật nào? Ai gây

cho em ấn tượng nhất?

- Truyện được kể theo ngôi nào?

- Câu chuyện của thầy trò Phrăng diễn ra trong

hoàn cảnh nào?

- Từ đó em hiểu thế nào về tên truyện “Buổi

học cuối cùng”?

- Em hiểu gì về bức tranh minh hoạ?

- Trước khi diễn ra buổi học cuối cùng, cậu bé

Phrăng đã thấy những điều gì xảy ra:

- Trên đường tới trường?

- Không khí lớp học?

- Hãy tìm những chi tiết trong văn bản miêu tả

điều đó?

- Những điều đó báo hiệu sự việc gì sắp xảy ra?

+ Phrăng lại không thuộc bài+ Thái độ cư xử của thầy Ha-men+ Thầy Ha-men tiếp tục giảng bài, hướng dẫnviết tập

- Giờ học kết thúc với hành động đột ngột củathầy Ha-men

2 Tìm hiểu chú thích:

a Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Tác giả: An-phông-xơ Đô- đê, nhà vănchuyên viết truyện ngắn của nước Pháp thế kỉXIX (1840 -1897)

- Tác phẩm: Truyện ngắn viết sau chiến tranhPháp- Phổ (1870) Pháp thua trận phải cắt vùngAn-dát và Lo-ren cho Phổ (Đức)

b Giải nghĩa từ khó:

II.Đọc hiểu văn bản:

1 Tìm hiểu chung về văn bản

- Truyện có nhiều nhân vật chính và nhân vậtphụ nhưng hai nhân vật Phrăng và Ha-menđóng vai trò nổi trội nhất thầy giáo già Ha-Mengây xúc động hơn cả

- Ngôi kể: Số 1( Chú bé Phrăng vừa đóng vaitrò người kể chuyện, vừa là nhân vật chính)

- Hoàn cảnh: Vùng An-dát của Pháp rơi vào taynước Phổ Từ đây người dân sẽ không được học tiếng Pháp

- Tên truyện: là buổi học tiếng Pháp cuối cùngcủa người Pháp trên đất Pháp- Một buổi họcbằng tiếng dân tộc cuối cùng

- Bức tranh minh họa : Thầy Ha-men đanggiảng bài, lũ trẻ đang chăm chú nghe Trênbảng viết chữ tiếng Pháp Ngoài cửa có tên línhPhổ đang tập

Bức tranh đầy đủ tóm tắt được nội dung của truyện

2 Phân tích chi tiết:

a.Nhân vật chú bé Phrăng:

a1 Quang cảnh chung:

- Sau xưởng cưa, lính Phổ đang tập Nhiềungười đang đọc cáo thị của nước Đức

- Vắng lặng y như một buổi sáng chủ nhật

- Lặng ngắt, thầy Ha-men dịu dàng mặc đẹphơn mọi ngày, cả dân làng với vẻ buồn rầu.Thầy Ha-men nói: " Hôm nay là bài học tiếngPháp cuối cùng của các con"

Định dạng
Số trang	140
Dung lượng	362,96 KB