Trong ®êi sèng hµng ngµy, con ngêi thêng giao tiÕp víi nhau b»ng lêi nãi: §ã lµ mét thø hµnh ®éng.[r]
Trang 1Ngày soạn: 14/03/2010
Ngày dạy:
Tuần: 29
Tiết 97: Hành động nói
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Nắm đợc khái niệm “hành động nói” và phân biệt đợc với các hành động khác của con ngời
2 Kĩ năng:
- Giao tiếp, tích hợp với phần văn ở văn bản “Hịch tớng sĩ” về phần tập làm văn
3 Thái độ
- Có ý thức vận dụng các hành động nói để đạt hiệu quả cao trong giao tiếp
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Kế hoạch bài học, SGK
- Bảng phụ
2 Học sinh
- Học bài cũ, chuẩn bị bài mới
III Tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
- Câu hỏi: Câu phủ định là gì? Có mấy loại phủ định? Lấy ví dụ
3 Bài mới: (1 phút)
Trong đời sống hàng ngày, con ngời thờng giao tiếp với nhau bằng lời nói:
Đó là một thứ hành động Vậy “hành động nói” là gì?
- GV gọi 1 HS đọc yêu cầu ở mục I
? Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là
gì? Câu nói nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy?
- Thôi, bây giờ nhân trời cha sáng em hãy trốn ngay đi
HS trả lời
Trang 2(Mục đích: Nhằm đẩy Thạch Sanh đi để mình hởng lợi)
- Lí Thông có đạt đợc mục đích của mình không? Chi
tiết nào nói lên điều đó?
HS trả lời:
(Có, vì nghe Lí Thông nói: Chàng vội vã từ giã mẹ con
Lí Thông, trở về túp lều cũ dới gốc đa, kiếm củi nuôi
thân)
- Chàng vội vã từ giã
mẹ con Lí Thông trở về túp lều cũ dới gốc đa kiếm củi nuôi thân
? Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng
ph-ơng tiện gì?
HS trả lời:
(Lời nói)
? Nếu hiểu hành động là “Việc làm cụ thể của con ngời
nhằm một mục đích nhất định” thì việc làm của Lí
Thông có phải hành động không? Vì sao?
HS trả lời:
(Việc làm của Lí Thông là một hành động, vì nó là một
việc làm có mục đích)
* GV: Hớng tới một HS và nói:
- Cô mời X đứng dậy
* Sau khi HS X đứng dậy, GV nói tiếp:
- Cô mời X ngồi xuống
GV: Hỏi cả lớp: Nh vậy, tôi dùng cách nói để điều
khiển X đứng dậy và ngồi xuống hay dùng hành động
bằng tay để điều khiển X?
HS sẽ trả lời: “dùng cách nói”
Qua đó, GV kết luận: Đó chính là tôi đã thực hiện một
hành động nói Vậy, hành động nói là hành động đợc
thực hiện bằng cách nói ra sự yêu cầu
2 Nhận xét
- GV gọi 2HS đọc phần “ghi nhớ” SGK (trang 62)
* Hoạt động 2: (13 phút)
* Ghi nhớ SGK - 62
II Một số kiểu hành
động nói thờng gặp
- GV gọi 1 HS đọc yêu cầu mục 1 (phần III)
? Em hãy cho biết mục đích của mỗi câu trong lời nói
của Lí Thông ở đoạn trích của mục I - SGK?
HS: phát biểu Sau đó giáo viên đa ra đáp án bằng bảng
phụ (Mỗi câu có một mục đích riêng)
- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu (trình bày)
- Nay em giết nó,tất không khỏi bị tội chết (đe doạ)
- Thôi bây giờ nhân trời cha sáng em hãy chốn ngay đi
1 Ví dụ
Trang 3(đuổi khéo)
- Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu (hứa hẹn)
- Gọi HS đọc tiếp yêu cầu mục 2 (Phần II) (phần này
GV cho HS hoạt động nhóm: 4 nhóm)
(?) Chỉ ra hành động nói trong đoạn trích sau và cho
biết mục đích của mỗi hành động
- HS: Thảo luận, viết câu trả lời vào bảng phụ, thời gian
5 phút
- GV: Gọi từng nhóm lên trình bày kết quả
- GV: Gọi HS nhận xét các nhóm khác, giáo viên nhận
xét và đa ra đáp án đúng bằng bảng phụ
Đáp án:
a Lời của Tí.
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu? (hỏi)
- U nhất định bán con đấy ? (hỏi)
- U không cho con ăn ở nhà nữa ? (hỏi)
- Khốn nạn thân con thế này! (cảm thán, bộc lộ cảm xúc)
- Trời ơi! (cảm thán, bộc lộ cảm xúc)
b, Lời của chị Dậu:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài (báo tin)
- GV: Qua phân tích tìm hiểu hai đoạn trích ở mục I và II
(?) Có những kiểu hành động nói nào?
- HS trả lời:
- Trình bày, đe doạ, đuổi khéo, hứa hẹn
- Hỏi, báo tin, bộc lộ cảm súc
- GV: Gọi 1 HS đọc chậm, rõ mục “ghi nhớ” trong SGK
(trang 63)
2 Nhận xét.
- Trình bày, đe doạ,
đuổi khéo hứa hẹn
- Hỏi, báo tin, bộc lộ cảm súc
* Ghi nhớ SGK - 63
* Hoạt động 3: (15 phút)
- GV: Gọi 1 HS đọc yêu cầu BT 1
(?) Một em hãy nhắc lại nội dung bài Hịch tớng sĩ là gì?
- HS: Nhắc lại nội dung bài “hịch tớng sĩ”
- GV: Vậy Trần Quốc tuấn viết “Hịch tớng sĩ ” nhằm
mục đích gì?
- HS trả lời:
- Khích lệ tớng sĩ học tập “Bình th yếu lợc” do ông biên
III Luyện tập.
1 Bài tập 1.
Trang 4soạn, đồng thời khích lệ lòng tôn dân tộc của họ.
- GV nhận xét
(?) Những câu nào thể hiện mục đích của hành động nói
- Hs trả lời
- (“Nếu các ngời biết chuyện tập sách này, theo lời dạy
bảo của ta, thì mới phải đạo thần ch Nhợc bằng khinh bỏ
sách này trái lời dạy bảo của ta, tức là kẻ thù”)
- “Nếu các ngời biết chuyện tập sách này, theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần
ch Nhợc bằng khinh bỏ sách này trái lời dạy bảo của ta, tức
là kẻ thù”
- GV nhận xét: Chuyển sang bài tập 2:
- GV : Đọc yêu cầu BT 2, gọi 2 HS lên bảng làm
a - Bác trai đã khá rồi chứ? (hỏi)
- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo nh thờng (cảm ơn)
- Nhng xem ý hãy còn lề bề lề bệt chừng chừng nh vẫn
mỏi mệt lắm (trình bày)
2, Bài tập.
- Này, bảo các bác ấy có trốn đi đâu thì trốn (cầu khiến)
- Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc su, không có,
họ lại đánh trói thì khổ (cảm thán, bộc lộ cảm xúc)
- Ngời ốm rề rề nh thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi
mấy tháng cho hoàn hồn (cảm thán, bộc lộ cảm xúc)
- Vâng, cháu đã nghĩ nh cụ (tiếp nhận)
- Nhng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài
húp đã (trình bày)
- Nhịn xuông từ sáng hôm qua đến giờ còn gì (cảm
thán, bộc lộ cảm xúc)
- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa ngời
ta sắp sửa kéo vào rồi đấy! (cầu khiến)
- GV gọi HS khác nhận xét bài làm của bạn,
- GV nhận xét, chữa bài, hớng dẫn và yêu cầu HS về
nhà làm 2 ý còn lại của bài
- Gọi 1 HS đọc yêu cầu bài tập 3 3 Bài tập 3
- GV đọc từng câu và HS phát hiện trả lời:
Đáp án:
- Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi
Trang 5cách xa nhau (điều khiển, ra lệnh).
- Anh hứa đi (ra lệnh)
- An xin hứa (hứa)
V Củng cố - dặn dò (2 phút)
- Củng cố: - Hành động nói là gì?
- Một số kiểu hành động nói thờng gặp
- Dặn dò: - Làm bài tập, học bài, chuẩn bị bài tiếp theo.